I SA/Wr 159/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Henryka Łysikowska po rozpoznaniu w dniu 4 czerwca 2012 r. na posiedzeniu niejawnym z wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi A. R. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej we W. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za czerwiec 2007 r. postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Skarżąca wniosła o zwolnienie od kosztów sądowych, uzasadniając, że nie osiąga żadnego dochodu z prowadzonej działalności gospodarczej, wraz z dwójką dzieci w wieku szkolnym utrzymuje się z alimentów oraz zasiłku rodzinnego w łącznej kwocie 882 zł i z tego powodu nie stać jej na uiszczenie wpisu od skargi w wysokości 100 zł. Z przedłożonych na wezwanie dokumentów (zaświadczenia Naczelnika Urzędu Skarbowego oraz własnych oświadczeń) wynika, że skarżąca w 2010 r. nie uzyskała dochodu, miesięczne wydatki jej gospodarstwa domowego wynoszą 1.003 zł, nie posiada tytułu prawnego do lokalu mieszkalnego wskazanego jako jej miejsce zamieszkania, nie pobiera świadczeń z Pomocy Społecznej, nie jest zarejestrowana w Urzędzie Pracy i prowadzi działalność gospodarczą, która nie przynosi żadnych dochodów. Zgodnie z oświadczeniem skarżącej, jej miesięczne wydatki obejmują czynsz - 431,50 zł, prąd -503,50 zł, telefon - 68 zł, żywność - 350 zł, środki czystości - 50 zł. Pomimo wezwania strona nie nadesłała kserokopii zeznań podatkowych za dwa ostatnie lata oraz szczegółowych wyciągów z posiadanych rachunków bankowych. Postanowieniem z dnia 27 marca 2012 r. Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym we Wrocławiu odmówił przyznania prawa pomocy. W sprzeciwie od powyższego orzeczenia strona podniosła, że nie jest właścicielem lokalu mieszkalnego, który zajmuje z dziećmi – mieszkanie jest użyczone za opłaty na rzecz Wspólnoty Mieszkaniowej. Przedłożone dowody opłat jednoznacznie o tym świadczą. Wskazała, że rachunek za energię elektryczną, wystawiony na nazwisko poprzedniego właściciela mieszkania, opiewa na kwotę 1.000 zł za okres dwóch miesięcy i obejmuje zużycie na ogrzewanie mieszkania, wody i kuchenkę. Zwróciła uwagę, że utrzymanie jej gospodarstwa domowego przewyższa kwotę, z której się utrzymuje, a do podanej kwoty nie wliczyła kosztów wyżywienia, ponieważ "już znacznie przekroczyła budżet". W wyniku wezwania do przedłożenia dodatkowych dokumentów, skierowanego na podstawie art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 – dalej: p.p.s.a.), nadesłane zostało zeznanie podatkowe za 2011 r., wydruki z księgi podatkowej z prowadzonej działalności gospodarczej, za pierwszy kwartał 2012 r. i wydruki wyciągów z rachunku bankowego związanego z działalnością za marzec i kwiecień 2012 r. Z dokumentów tych wynika, że w 2011 r. strona uzyskała przychód z działalności gospodarczej w wysokości 1.052.228,90 zł ponosząc stratę w kwocie 5.704,17 zł, a do kwietnia 2012 r. przychód ten wyniósł 388.141,50 zł, a strata 350 zł. Saldo rachunku wynosi 0 zł. Dodatkowo skarżąca podała, że jej sytuacja materialna nie uległa zmianie – w dalszym ciągu nie ma dochodów z działalności gospodarczej i utrzymuje się wraz z dziećmi z alimentów i zasiłku rodzinnego w łącznej kwocie 782 zł. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje: Zgodnie z art. 260 p.p.s.a., w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. W świetle powyższego, Sąd mając na uwadze zebrany materiał dowodowy ponownie rozpoznał wniosek strony o przyznanie prawa pomocy. Stosownie do art. 245 § 3 i art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., prawo pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów, może być przyznane osobie fizycznej, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. W ocenie Sądu, skarżąca nie wykazała okoliczności, które uzasadniałyby żądanie wniosku. W pierwszej kolejności należy zwrócić uwagę, że strona prowadzi działalność gospodarczą, która przynosi bardzo wysokie przychody – w 2011 r. wyniosły ponad 1.000.000 zł, a do końca marca 2012 r. prawie 400.000 zł. Fakt jednoczesnego odnotowania straty lub niskiego dochodu jest tylko skutkiem ponoszenia wysokich kosztów uzyskania przychodów. Świadczy też o tym, że skarżąca dysponowała środkami na ponoszenie tych kosztów. Poza tym zauważyć należy, że nadwyżka kosztów nad przychodem, skutkuje jedynie brakiem dochodu do opodatkowania (brakiem obowiązku zapłaty podatku dochodowego) i nie stanowi automatycznie o braku środków finansowych. Powstanie straty nie oznacza jeszcze utraty możliwości płatniczych, a co za tym idzie sama ta okoliczność nie warunkuje potrzeby udzielenia pomocy w postaci zwolnienia od kosztów sądowych (por. postanowienia NSA: z dnia 22 marca 2011 r., sygn. akt II GZ 112/11 oraz z dnia 24 czerwca 2008 r., sygn. akt I FZ 260/08, dostępne na http://orzeczenia.nsa.gov.pl, postanowienie NSA z 24 czerwca 2008 r., I GZ 260/08, Lex nr 479125). Poza tym wskazać trzeba na sprzeczności w podanych przez skarżącą danych dotyczących kosztów utrzymania rodziny. Mianowicie, strona oświadczyła, że jej jedynym dochodem są alimenty i zasiłek rodzinny w łącznej wysokości 882 zł, natomiast jej miesięczne wydatki wynoszą 1.003 zł – a więc kwotę przewyższającą deklarowane dochody. Dodać wypada, że zgodnie z obliczeniami dokonanymi przez Sąd, łączna kwota wydatków wymienionych w zestawieniu przedłożonym przez stronę skarżącą wynosi dokładnie 1.402,50 zł. Strona natomiast nie podjęła jakichkolwiek wyjaśnień co do źródeł pokrywania wydatków, które przewyższają wartość dochodów. Poza tym, zauważyć należy, że w zestawieniu wydatków nie ujęto podstawowych kosztów na odzież, czy związanych z nauką dzieci. Nie można też uznać za wiarygodną kwotę wydatków na wyżywienie 3-osobowej rodziny (116 zł na osobę, co daje średnio 3,8 zł dziennie), którą – przy obecnym poziomie cen żywności – należy ocenić jako mocno zaniżoną i przede wszystkim charakterystyczną dla rodzin żyjących znacznie poniżej granicy ubóstwa, zmuszonych do korzystania z opieki społecznej. Skarżąca oświadczyła jednak, że z pomocy takiej nie korzysta. Końcowo, odnośnie wyciągów z rachunku bankowego związanego z działalnością gospodarczą, to zdaniem Sądu, fakt posiadania zerowego salda na koncie nie świadczy bynajmniej o braku środków finansowych, w szczególności mając na uwadze wartość obrotów z prowadzonej działalności. W świetle powyższych ustaleń, nie było zatem podstaw do uznania, iż strona nie jest w stanie ponieść kosztów sądowych w niniejszej sprawie. Dodać trzeba, że dokonując oceny zasadności przedmiotowego wniosku, Sąd miał na względzie również okoliczność, że na obecnym etapie postępowania strona jest zobligowana do uiszczenia wpisów skarg w jedenastu sprawach, w łącznej kwocie 7.984 zł. Z tych względów, na podstawie art. 245 § 3, art. 246 § 1 pkt 2 i art. 260 p.p.s.a., Sąd orzekł jak w sentencji.