I SA/Wr 1608/09

Wrocław, dnia 21 lutego 2011 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Marta Semiczek po rozpoznaniu w dniu 21 lutego 2011 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku E. C. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej we W. Ośrodek Zamiejscowy w L. z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2007 r. postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy. Postanowieniem z dnia 08 marca 2010 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu przyznał E. C. (dalej: skarżąca/ strona) prawo pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie jej od obowiązku uiszczenia wpisu sądowego od skargi w części przekraczającej kwotę 500 zł. Wyrokiem z dnia 18 maja 2010 r. Sąd ten oddalił skargę skarżącej na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej we W. Ośrodek Zamiejscowy w L., z dnia [...] r., nr [...], w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2007 r. W skardze kasacyjnej z dnia 07 listopada 2010 r. strona zawarła wniosek o przyznanie prawa pomocy, w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów postępowania kasacyjnego. W uzasadnieniu wniosku podała, że jej jedynym źródłem dochodu jest wynagrodzenie ze stosunku pracy, w wymiarze 1/4 etatu, w kwocie 768,5 zł brutto. Przy czym podlega ono zajęciu do wysokości 304 zł. Środki pozostające skarżącej do dyspozycji przeznaczane są na zakup żywności. Opłaty za media ponoszone są natomiast przez jej męża, z którym pozostaje w rozdzielności majątkowej. We wspólnym gospodarstwie domowym pozostają ponadto pełnoletnie dzieci, mające status bezrobotnych. Dalej skarżąca podała, że nie posiada nieruchomości, oszczędności ani przedmiotów o wartości przekraczającej 3000 euro. Do wniosku załączyła kopię umowy o pracę, majątkową umowę małżeńską oraz informację o miesięcznej wysokości wynagrodzenia i potrąceń. Na wezwanie do przedłożenia dodatkowych oświadczeń i dokumentów, w tym wyciągów z rachunków bankowych, zestawienia wydatków oraz wskazania źródeł ich finansowania, skarżąca nadesłała dokumenty dotyczące jej osoby: informację o dochodach oraz o pobranych zaliczkach na podatek dochodowy - PIT-11 oraz zeznanie podatkowe za 2009 r. Oświadczyła także, że nie ma żadnych lokat bankowych ani kart kredytowych, a samochód marki "A" BUS, rocznik 1991, został zajęty przez Urząd Skarbowy w L. Wnioskująca poinformowała także, że mieszka u córki. Postanowieniem z dnia 17 stycznia 2011 r. referendarz sądowy odmówił skarżącej przyznania prawa pomocy. W sprzeciwie z dnia 03 lutego 2011 r., zatytułowanym jako "Zażalenie", skarżąca podniosła sprzeczność orzeczenia referendarza z postanowieniem Sądu z dnia 08 marca 2010 r., wskazując, że jej sytuacja majątkowa nie uległa od tego czasu zmianie. Zarzuciła także, że referendarz sądowy dokonując rozstrzygnięcia oparł się na niekompletnym materiale dowodowym. Do sprzeciwu skarżąca załączyła zeznanie o wysokości uzyskanego przychodu, wysokości dokonanych odliczeń i należnego ryczałtu od przychodów ewidencjonowanych PIT-28 M. C., za lata 2009-2010. Zgodnie z tymi dokumentami, mąż skarżącej uzyskał przychody objęte ryczałtem we wskazanym okresie odpowiednio w kwotach 168.832,54 zł i 76.747,70 zł. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje. Wniosek skarżącej o przyznanie prawa pomocy nie zasługuje na uwzględnienie. Na wstępie należy wskazać, że w myśl art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej p.p.s.a.) w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, postanowienie referendarza, od którego został wniesiony sprzeciw, traci moc, a sprawa będąca jego przedmiotem podlega rozpoznaniu przez sąd. Nie wolno także zapominać, że rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy sąd każdorazowo opiera się o stan sprawy istniejący w momencie orzekania. Tym samym możliwe jest wydanie orzeczenia różniącego się treścią od dotychczas podejmowanych, jeżeli w sprawie miała miejsce zmiana okoliczności faktycznych. Instytucja prawa pomocy ma służyć przede wszystkim tym, którzy nie mają możliwości zgromadzenia środków na opłacenie kosztów związanych z obroną swoich praw przed sądem, bądź też ich zgromadzenie byłoby związane z uszczerbkiem dla utrzymania własnej rodziny. Stanowi zatem wyjątek od ogólnej zasady, wyrażonej w art. 199 p.p.s.a., zgodnie z którą strony ponoszą koszty związane ze swoim udziałem w sprawie. Mając na uwadze, że koszty te stanowią daninę publiczną, której obowiązek uiszczenia jest powszechny, przyznanie prawa pomocy stronie jest równoznaczne z obciążeniem kosztami postępowania pozostałych podatników. Dlatego też korzystanie z tej instytucji powinno mieć charakter wyjątkowy i być skutkiem wyważenia interesu publicznego oraz indywidualnego. Prawo pomocy nie może bowiem stanowić wygodnej formy kredytowania, zwłaszcza w sytuacjach, gdy strony spłacają inne zobowiązania, z pominięciem kosztów sądowych. Działanie takie naruszałoby równość podmiotów wobec prawa. Stąd też przed wystąpieniem z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy, strona powinna dopełnić wszelkich starań w celu zgromadzenia we własnym zakresie odpowiednich środków, wliczając w to wyzbycie się niektórych składników swojego majątku, czy ograniczenie wydatków, w zakresie, w jakim nie są one niezbędne do zapewnienia utrzymania sobie i swojej rodzinie. Zgodnie z art. 245 § 1 p.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Jak stanowi § 3 art. 245 p.p.s.a., prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika. Z kolei, w myśl art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. prawo pomocy w zakresie częściowym może być przyznane osobie fizycznej, jeżeli wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku dla utrzymania koniecznego siebie i rodziny. Z treści art. 246 p.p.s.a. wynika zatem jednoznacznie, że ciężar udowodnienia istnienia przesłanek uzasadniających przyznanie prawa pomocy, spoczywa na stronie wnoszącej o przyznanie prawa pomocy. Rozwiązanie takie jest podyktowane tym, że tylko strona może znać w pełni swoją sytuację majątkową i faktyczną. Ponadto zapewnia, że prawo pomocy zostanie przyznane osobom faktycznie potrzebującym. Należy także zauważyć, że wszelkie dokumenty złożone w dotychczasowym postępowaniu zachowują swoją moc dowodową. Omówienie wniosku skarżącej należy rozpocząć od wskazania, że nie przedstawiła ona wszystkich dokumentów o które była wzywana. Zabrakło bowiem zestawienia miesięcznych kosztów utrzymania wspólnego gospodarstwa domowego, jak również wyciągów z rachunków bankowych jej męża, prowadzącego działalność gospodarczą. Brak powyższych dokumentów i oświadczeń w znaczący sposób utrudnia ustalenie rzeczywistych możliwości płatniczych rodziny skarżącej, a tym samym ustalenie, czy jest ona wstanie wygospodarować środki na pokrycie kosztów postępowania sądowego. Z kolei analiza przedstawionych przez skarżącą zeznań podatkowych jej męża za lata 2009-2010 wskazuje na to, że w okresie tym dysponował on miesięcznymi dochodami netto, w kwotach znacznie przekraczających przeciętne wynagrodzenie w sektorze przedsiębiorstw. Tym samym uzasadnione jest przyjęcie, zdaniem Sądu, że mąż skarżącej, prowadząc dalej swoją działalność gospodarczą, dysponuje odpowiednimi środkami na uiszczenie wpisu od skargi kasacyjnej, który w niniejszej sprawie, w oparciu o § 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. u. Nr 221, poz. 2139 ze zm.) wyniesie 1.000 zł Podkreślić należy, że ustanowienie rozdzielności majątkowej pomiędzy małżonkami nie wyłącza ich obowiązku zaspokajania potrzeb rodziny i wzajemnego wspierania się, o których to mowa odpowiednio w art. 27 i 97 ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. Nr 9, poz. 59 ze zm.). Stwierdzić zatem należy, że skarżąca ma możliwość uzyskania od swojego męża środków niezbędnych do uiszczenia wpisu od skargi kasacyjnej, zwłaszcza, że nie wykazała ona wysokości faktycznych kosztów utrzymania swojej rodziny. Z tego względu, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., Sąd orzekł jak w sentencji.