I SA/Wr 1617/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Barbara Ciołek po rozpoznaniu w dniu 18 lipca 2016 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o zmianę postanowienia Sądu z dnia 22 lutego 2016 r. o odmowie przyznania prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi P.O. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej we W. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące 2009 r., 2010 r. i 2011 r. postanawia: odmówić zmiany postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 22 lutego 2016 r. sygn. akt I SA/Wr 1617/15 o odmowie przyznania prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. W sprawie, postanowieniem z 22 lutego 2016 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu postanowienia Sąd, w oparciu o dokumenty i oświadczenia strony znajdujące się w aktach niniejszej sprawy stwierdził, że wniosek nie zasługuje na uwzględnienie. Podkreślając, że to na wnioskodawcy ciąży obowiązek wykazania braku środków na pokrycie kosztów sądowych wskazał, że skarżący nie przedłożył na wezwanie wszystkich żądanych w nim dokumentów i oświadczeń, a jedynie takie, które miałyby uzasadniać brak środków finansowych (zastaw skarbowy na samochodzie; hipoteka przymusowa nieruchomości gruntowej; egzekucyjne zajęcie rachunku bankowego; oświadczenie, że cały jego majątek został zajęty). Skarżący uchylił się bowiem od przedstawienia dokumentów finansowych dotyczących prowadzonej przez niego działalności gospodarczej i zeznania podatkowego za 2014 rok; zestawienia ponoszonych miesięcznie wydatków ze wskazaniem źródeł ich finansowania; oświadczenia o wszystkich osobach mieszkających wspólnie ze skarżącym oraz o źródle i wysokości ich dochodów. Akta sprawy potwierdzają również, że skarżący nie skorzystał z możliwości ich złożenia wraz ze sprzeciwem. Niewątpliwie analiza brakujących dokumentów i oświadczeń w zestawieniu z już przedłożonymi, pozwoliłaby na dokonanie pełnej oceny możliwości finansowych skarżącego w ponoszeniu należnych w sprawie kosztów sądowych (wpisu od skargi), a także kosztów jakie pojawią się na późniejszym etapie niniejszego postępowania. Sąd stwierdził również, że skarżący musi osiągać przychody i ponosić koszty jego uzyskania, skoro stwierdził w formularzu wniosku, że odnotowuje stratę. Wyjaśnił przy tym, że dla oceny zdolności płatniczych strony, fakt odnotowywania straty w prowadzonej działalności gospodarczej, w przeciwieństwie do wysokości osiąganych przychodów, nie ma żadnego znaczenia. Wątpliwości Sądu wzbudziło oświadczenie skarżącego, że wystarczająca jest dla jego utrzymania i ponoszenia kosztów za mieszkanie o pow. 100 m2, kwota 1000 zł miesięcznie. W kwestii zaś ustanowionego na samochodzie [...] zastawu bankowego, Sąd stwierdził, że owy zastaw nie uniemożliwia korzystania z niego. Podobnie, zastosowanie środka egzekucyjnego w postaci zajęcia rachunku bankowego na kwotę blisko 2.600.000 zł, także nie pozbawia skarżącego możliwości prowadzenia działalności gospodarczej. Wprawdzie kwota ciążącego na skarżącym długu na rzecz organu podatkowego jest znaczna, to jednak w sytuacji, gdy Sądowi nie jest znany pełen obraz sytuacji finansowo-majątkowej skarżącego, okoliczność ta nie może stanowić jedynej i przesądzającej podstawy dla udzielenia prawa pomocy. Na wymienione postanowienie skarżący wniósł zażalenie, które postanowieniem Naczelnego Sądu Administracyjnego z 4 maja 2016 r. sygn. akt I FZ 105/16, zostało oddalone. Wobec powyższego, pismem z 12 lutego 2015 r. skarżący został wezwany do wykonania prawomocnego zarządzenia z 12 października 2015 r. o wezwaniu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w kwocie 27.834 zł. W reakcji na to wezwanie, skarżący wniósł kolejny formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia do kosztów sądowych, w którym podał dane tożsame z uprzednio podanymi z tą różnicą, że w części dotyczącej posiadanego majątku wskazał na wierzytelności o wartości 4.000.000 zł (poprzednio 1.200.000 zł). Ponadto, w piśmie z 31 maja 2016 r. skarżący podniósł, że nie otrzymał żadnego postanowienia w sprawie złożonego zażalenia, a zatem nie można mówić, że postanowienie Sądu z 22 lutego 2016 r. i zarządzenie z 12 października 2015 r., są prawomocne. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje. Na wstępie wyjaśnienia wymaga, że – wbrew twierdzeniu skarżącego - zarówno postanowienie Sądu z 22 lutego 2016 r., jak i zarządzenie Przewodniczącego Wydziału I z 12 października 2015 r., są prawomocne. Wymienione postanowienie stało się bowiem prawomocne z chwilą wydania przez Naczelny Sąd Administracyjny postanowienia oddalającego zażalenie na to postanowienie, gdyż orzeczenia Naczelnego Sądu Administracyjnego stają się prawomocne z chwilą ogłoszenia. Wynika to z treści art. 168 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. w Dz. U. z 2016 r. poz. 718 ze zm.; dalej: p.p.s.a.), wedle którego orzeczenie sądu staje się prawomocne, jeżeli nie przysługuje co do niego środek odwoławczy. Tym samym, dla prawomocności orzeczenia Sądu pierwszej instancji, nie ma znaczenia, co podniósł skarżący, że postanowienie Sądu drugiej instancji nie zostało mu doręczone. Odnosząc się natomiast do kwestii prawomocności zarządzenia o wezwaniu do uiszczenia wpisu sądowego, wskazać należy, że nastąpiła ona z chwilą, kiedy minął siedmiodniowy termin do jego zaskarżenia w drodze zażalenia. To zaś oznacza, że fakt złożenia przez skarżącego wniosku o przyznanie prawa pomocy, który nie mieści się w katalogu środków zaskarżenia, w żaden sposób nie wpłynął na prawomocność owego zarządzenia. Skoro zatem, postanowienie Sądu z 22 lutego 2016 r. o odmowie przyznania skarżącemu prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów jest prawomocne, kolejny wniosek o przyznanie prawa pomocy, należy potraktować jako wniosek o zmianę tego postanowienia, który zostanie oceniony nie w kontekście przesłanek z art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. (jak to miało miejsce w przypadku rozstrzygniętego już wniosku strony), lecz w kontekście tego, czy w sprawie wystąpiły nowe okoliczności (faktyczne lub prawne), które mogłyby wpłynąć na zmianę dotychczasowego (prawomocnego) stanowiska Sądu. Podstawę prawną do ewentualnej zmiany ww. prawomocnego postanowienia Sądu, stanowi art. 165 p.p.s.a., w myśl którego postanowienia niekończące postępowania w sprawie mogą być uchylane i zmieniane wskutek zmiany okoliczności sprawy, chociażby były zaskarżone, a nawet prawomocne. Wyrażone stanowisko Sądu jest powszechnie aprobowane w orzecznictwie sądowym, gdzie podkreśla się, że w postępowaniu wywołanym kolejnym wnioskiem o przyznanie prawa pomocy sąd nie zajmuje się już ponowną oceną tych samych okoliczności oraz argumentów, co przy rozpatrywaniu pierwszego wniosku. Zadanie sądu sprowadza się w tym przypadku do porównania sytuacji wnioskującego przedstawionej w dwóch odrębnych wnioskach, a następnie oceny, czy zaistniała istotna zmiana okoliczności. W przypadku wystąpienia przesłanki "zmiany okoliczności" sąd decyduje, czy powołane okoliczności mogą stanowić uzasadnienie zmiany prawomocnego rozstrzygnięcia w sprawie (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 12 lipca 2012 r. sygn. akt II FZ 485/12, LEX nr 1333340). Poddając ocenie, w myśl przedstawionych kryteriów, wniosek o zmianę prawomocnego postanowienia Sądu z 22 lutego 2016 r. stwierdzić należało, że skarżący nie wykazał przesłanek do takiej zmiany. Treść kolejnego wniosku nawiązuje bowiem do okoliczności, które były już poddane analizie Sądów pierwszej i drugiej instancji orzekających w sprawie wniosku skarżącego o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Co więcej, z kolejnego wniosku wynika, że majątek skarżącego, tj. posiadane wierzytelności zwiększyły się z kwoty 1.200.000 zł do 4.000.000 zł. Skarżący ponadto, składając kolejny formularz wniosku, nie skorzystał z możliwości złożenia brakujących dokumentów i oświadczeń, o które został wezwany w trybie art. 255 p.p.s.a. W konsekwencji tak ukształtowanych okoliczności faktycznych sprawy, stwierdzić więc należy, że skarżący nie wykazał przyczyn, które uzasadniałyby zmianę ww. prawomocnego postanowienia z 22 lutego 2016 r. W tym stanie rzeczy, Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu, na podstawie art. 165 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.