I SA/Wr 1620/15

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym we Wrocławiu – Barbara Koźlik po rozpoznaniu w dniu 11 lipca 2016 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy z wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi "A. Sp. z o.o." spółki komandytowej z/s we W. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej we W. z dnia 12 maja 2015 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umożliwienia stronie zapoznania się z dokumentami wyłączonymi z akt postępowania kontrolnego postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy. Skarżąca spółka komandytowa, prowadząca sprzedać hurtową i detaliczną oprogramowania komputerowego, po wezwaniu do uiszczenia opłaty kancelaryjnej, wniosła o zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku wskazała, że nie posiada środków pieniężnych w kasie i na rachunkach bankowych ponad kwotę 38 zł, która nadto podlega zajęciu egzekucyjnemu na rzecz organu podatkowego. Obecnie spółka nie posiada żadnego majątku, który mógłby podlegać spieniężeniu. Wniesiony wkład posłużył do rozpoczęcia funkcjonowania spółki przy jej założeniu w 2011 r. W 2014 r. organ podatkowy wstrzymał zwroty VAT. Nieokreślona perspektywa uzyskania należnych środków spowodowała, że spółka musiała ograniczyć swoją aktywność, co przyczyniło się do utraty zdolności finansowej. Postanowieniem z dnia 30 września 2015 r. Sąd Rejonowy oddalił wniosek o głoszenie upadłości ze względu na brak majątku, który mógłby posłużyć na pokrycie kosztów postępowania. Ponadto organ podatkowy wydał decyzje o zabezpieczeniu przybliżonych wartości zobowiązań podatkowych, w związku z czym dokonano zajęcia rachunków bankowych na kwotę 104.912 zł. Strona zwróciła uwagę, że w toku pozostaje spór w zakresie zwrotu VAT, a sporna kwota to 200.000 zł. Obecnie nie jest znany termin potencjalnego uzyskania środków przez spółkę. W oświadczeniu o majątku i dochodach strona podała, ze wartość kapitału zakładowego wynosi 2.600 zł i został już zużyty, wartość środków trwałych to 0 zł, a w poprzednim roku podatkowym odnotowano stratę na poziomie 248.134,92 zł. Spółka posiada jeden rachunek bankowy z saldem 38 zł. Ma różne zobowiązania, m.in. wobec A. S.A. na kwotę ponad. 117.000 zł oraz wobec Towarzystwa Ubezpieczeniowego ponad 57.000 zł. Z dokumentów przedłożonych na wezwanie skierowane na podstawie art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2016 r., poz. 718 – dalej: p.p.s.a.) wynika, że na koniec 2015 r. odnotowane zostały przychody netto w kwocie 1.827.585,79 zł, w bieżącym roku natomiast w rachunku zysków i strat sporządzonym na dzień 30 kwietnia 2016 r., wykazano praktycznie wartości zerowe. Również deklaracje VAT-7 za luty, marzec i kwiecień 2016 r. wykazują zerowe wartości, poza zakupami towarów i usług w wysokości 50 zł miesięcznie. W bilansie na dzień 30 kwietnia 2016 r. spółka wykazuje kapitał własny w wysokości 273.054,63 zł i kapitał zapasowy 120.193,54 zł. Zobowiązania krótkoterminowe wynoszą 241.740,36 zł, a należności krótkoterminowe 503.063,75 zł. Oświadczono, że profesjonalny pełnomocnik zastępujący spółkę w niniejszej sprawie, działa na podstawie umowy zlecenia, a wynagrodzenie zostało mu wypłacone w latach 2014 i 2015, w tym ze środków pochodzących ze zwrotu podatku od towarów i usług uzyskanego w wyniku działań pełnomocnika. Wyjaśniono, że w pozycji bilansowej aktywa obrotowe-zapasy figuruje wartość 6.170,60 zł, która wynika z reklamacji towaru w firmie A. S.A., Reklamacja nie została uwzględniona – towaru nie można sprzedać, a jego wartość jest zerowa. Przedłożono również wydruki rachunku bankowego z saldem 38 zł i brakiem odnotowanych operacji. Jako znane z urzędu wskazać należy, że obecnie w tutejszym Sądzie na spółce ciąży obowiązek opłacenia wpisów od skarg w sprawach I SA/Wr 336-337/16 w łącznej kwocie 1.000 zł , w sprawie I SA/Wr 1611/15 – wpisu od skargi kasacyjnej w kwocie 100 zł (połowa wpisu od skargi, nie mniej niż 100 zł) oraz w niniejszej sprawie – obowiązek uiszczenia opłaty kancelaryjnej w kwocie 100 zł oraz wpisu od skargi kasacyjnej w tej samej wysokości. W ocenie referendarza sądowego, wniosek skarżącej spółki nie zasługuje na uwzględnienie, nawet przy uwzględnieniu obowiązku ponoszenia kosztów sądowych w ww. sprawach. Podstawą rozpoznania przedmiotowego wniosku jest regulacja zawarta w art. 245 § 3 i art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. Zgodnie z brzmieniem tych przepisów, prawo pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, a więc w zakresie częściowym, w przypadku osób prawnych oraz jednostek organizacyjnych nieposiadających osobowości prawnej (w tym spółki komandytowej) może być przyznane, gdy wnioskodawca wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Zaznaczyć trzeba, że pojęcie "środków" użyte w przytoczonej regulacji nie obejmuje wyłącznie posiadanych środków pieniężnych. Chodzi tutaj o ogólny stan majątkowy wnioskodawcy, który daje podstawę oceny możliwości zgromadzenia środków na pokrycie kosztów swego udziału w sprawie. Wywieść to należy z treści art. 252 § 1 i art. 255 p.p.s.a. Pierwszy z nich stanowi, że wniosek o przyznanie prawa pomocy powinien zawierać oświadczenie strony obejmujące dokładne dane o stanie majątkowym i dochodach, zaś zgodnie z treścią art. 255, jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku, o którym mowa w art. 252, okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. W orzecznictwie sądów administracyjnych podkreśla się nadto, że poza stanem posiadania, dla oceny możliwości płatniczych wnioskodawcy istotna też jest jego zdolność do zgromadzenia środków na pokrycie kosztów swego udziału w sprawie (przykładowo: postanowienia NSA z dnia 6 lutego 2014 r., sygn. akt II OZ 107/14, publ. LEX nr 1452885, z dnia 5 marca 2014 r., sygn. akt II FZ 1535/13, publ. LEX 1450453 i z dnia 24 czerwca 2014 r., sygn. akt II FZ 821/14, publ. LEX nr 1479183). Przenosząc powyższe uwagi na grunt rozpoznawanego wniosku, zdaniem referendarza sądowego, skarżąca spółka była w stanie zgromadzić środki na opłacenie kosztów sądowych w niniejszej sprawie. W istocie w bieżącym roku spółka praktycznie nie prowadziła działalności gospodarczej. Zauważyć jednak należy, że za poprzedni rok odnotowane zostały przychody o wartości ponad 1.000.000 zł. Fakt poniesienia straty jest tylko rezultatem ponoszenia znacznych kosztów działalności, a jak wynika z rachunku zysków i strat, były to przede wszystkim koszty usług obcych (prawie 2.000.000 zł). Postępowanie w niniejszej sprawie natomiast toczy się od dnia wniesienia skargi, to jest od końca lipca 2015 r. Poza tym, pomimo wstrzymania działalności gospodarczej w bieżącym roku, spółka dysponuje majątkiem, z którego może pozyskać stosowne środki. Posiada bowiem kapitał własny w wysokości ponad 200.000 zł, kapitał zapasowy – ponad 120.000 zł. Nie ma żadnych zobowiązań długoterminowych, a krótkoterminowe mają znacznie niższą wartość od należności krótkoterminowych. Zatem już wyżej wymienione dane wyraźnie wskazują, że strona jest w stanie pozyskać środki na pokrycie kosztów sądowych w niniejszej sprawie, przy uwzględnieniu obowiązku ich opłacenie również w pozostałych sprawach. Podkreślenia wymaga, że prawo pomocy jest instytucją o charakterze wyjątkowym, gdyż co do zasady każdy ma obowiązek ponoszenia kosztów swojego udziału w sprawie (art. 199 p.p.s.a.). Koszty sądowe są bowiem formą daniny publicznej, zaś zgodnie z konstytucyjną zasadą wyrażoną w art. 84 Konstytucji RP, każdy jest obowiązany do ponoszenia ciężarów i świadczeń publicznych, w tym podatków, określonych w ustawie. Co za tym idzie, zobowiązania publiczne winne być traktowane priorytetowo w stosunku do zobowiązań o charakterze prywatnym, w tym tych, na które powołała się strona wobec A. S.A. i Towarzystwa Ubezpieczeniowego. Bez znaczenia pozostaje tutaj okoliczność dokonania zajęcia rachunku bankowego na kwotę ponad 100.000 zł. Jest to bowiem jedynie kwota, która podlega zablokowaniu i nie jest to równoznaczne z pozbawieniem spółki środków pieniężnych w tej wysokości. Zwłaszcza, że na wydruku rachunku, który został przedłożony, od kilku miesięcy saldo nie było wyższe niż 44 zł. Z powyższych względów wniosek należało ocenić jako nieuzasadniony i w związku z tym, na podstawie art. 245 § 3 art. 246 § 2 pkt 2 oraz art. 258 § 1 i 2 pkt 7 p.p.s.a., postanowiono jak w sentencji postanowienia.