I SA/Wr 1629/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Maria Tkacz-Rutkowska po rozpoznaniu w dniu 15 grudnia 2014 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy w Wydziale I wniosku strony skarżącej o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie pełnomocnika z urzędu w sprawie ze skargi M. K. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej we W. z dnia [...] czerwca 2013 r. Nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za czerwiec 2011 r. postanawia: odmówić zmiany postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 22 kwietnia 2014 r. (sygn. akt I SA/Wr 1629/13) o odmowie przyznania stronie skarżącej prawa pomocy w zakresie przez nią wnioskowanym. Postanowieniem z dnia 22 kwietnia 2014 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu odmówił skarżącej M. K. przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. W jego uzasadnieniu Sąd wskazał, że analiza sytuacji finansowej skarżącej nie daje podstaw do uznania, że skarżąca nie jest w stanie ponieść wymaganych opłat sądowych. Sąd zwrócił uwagę na rozmiary prowadzonej przez skarżącą działalności gospodarczej, a także, na dane z zeznania podatkowego za 2012 r., w którym strona zadeklarowała przychód w wysokości powyżej 1.000.000 zł. Wskazując na powyższe Sąd podniósł, że w przypadku przedsiębiorców, miarodajna dla oceny ich zdolności płatniczych, jest kategoria przychodu, a nie dochodu, albowiem istnieją legalne instrumenty podatkowe pozwalające na zrównoważenie kosztów i przychodów tak, by w końcowym rozliczeniu minimalizować, bądź w ogóle eliminować obciążenia podatkowe. Z danych, które stanowiły podstawę orzekania Sądu wynikało, że: wnioskodawczyni prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z rodzicami i bratem (wieku 17 lat). Źródłem utrzymania ww. osób stanowi dochód wnioskodawczyni z prowadzonej działalności gospodarczej w kwocie 3.000 zł brutto oraz dochód jej ojca z umowy o pracę w kwocie 350 zł brutto (łącznie: 3.350 zł brutto). Osoby te nie posiadają żadnych nieruchomości ani majątkowych rzeczy ruchomych. Zgodnie z oświadczeniem wnioskodawczyni, ponosi ona miesięczne wydatki w kwocie 4.486,27 zł (w tym ratę kredyty hipotecznego w kwocie 3.100 zł). Z nadesłanych przez wnioskodawczynię dokumentów wynikało nadto, że w 2012 r. wnioskodawczyni uzyskała dochód w kwocie 36.732 zł, przy przychodzie w kwocie 1.312.420,80 zł, natomiast w czwartym kwartale 2013 r. dokonała dostawy towarów i świadczyła usługi o wartości 254.365 zł. Postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 22 kwietnia 2014 r. zostało oddalone postanowieniem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 4 września 2014 r. (sygn. akt I FZ 220/14). W związku z uprawomocnieniem się postanowienia z dnia 22 kwietnia 2014 r. skarżąca została ponownie wezwana do opłacenia wpisu od skargi w kwocie 2.000,00 zł. Wezwanie to zostało doręczone skarżącej w dniu 10 października 2014 r. W dniu 17 października 2014 r. skarżąca ponownie złożyła wniosek o zwolnienie jej od wpisu sądowego od skargi. Pismem z dnia 3 listopada 2014 r., doręczonym w dniu 19 listopada 2014 r., Sąd wezwał skarżącą do złożenia wniosku na urzędowym formularzu oraz do udokumentowania okoliczności, które mogłyby wskazywać na pogorszenie się stanu majątkowego skarżącej w porównaniu ze stanem istniejącym na dzień składania pierwszego wniosku o przyznanie prawa pomocy, w terminie siedmiu dni od doręczenia wezwania, pod rygorem rozpoznania wniosku na podstawie akt sprawy. W odpowiedzi na to wezwanie, w dniu 26 listopada 2014 r. (data stempla pocztowego) skarżąca podała na urzędowym formularzu, że wnosi o zwolnienie od kosztów sądowych oraz o ustanowienie pełnomocnika z urzędu. Z uzasadnienia tego wniosku wynika, że skarżąca nadal prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z rodzicami i bratem, a miesięczny dochód tych osób wynosi łącznie kwotę 2.210 zł brutto. Zmniejszenie tego dochodu w porównaniu z wcześniej zadeklarowanym przez stronę (w pierwszym wniosku) wynika z oświadczenia skarżącej, że jej miesięczny dochód z działalności gospodarczej wynosi 2.000 zł brutto (wcześniej 3.000 zł) oraz, że dochód ojca z umowy o pracę wynosi obecnie 210 zł brutto (wcześniej 350 zł). Jak wynika z twierdzeń skarżącej, w ramach prowadzonej przez nią działalności gospodarczej nastąpiło drastyczne zmniejszenie przychodu w stosunku do roku ubiegłego. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył co następuje: Wniosek strony skarżącej o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia pełnomocnika z urzędu nie zasługiwał na uwzględnienie. Należy przy tym jednocześnie podkreślić, że wniosek ten, jako że jest on już drugim wnioskiem strony w sprawie, podlegał ocenie Sądu nie w kontekście spełnienia przez wnioskodawcę przesłanek z art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.: dalej – p.p.s.a.), lecz pod kątem wykazania przez wnioskodawcę, że w jego sytuacji majątkowej wystąpiły nowe okoliczności (faktyczne lub prawne), które uzasadniałyby zmianę dotychczasowego stanowiska Sądu, wyrażonego w prawomocnym postanowieniu z dnia 22 kwietnia 2014 r. o odmowie przyznania prawa pomocy. Podstawę prawną do ewentualnej zmiany postanowienia z dnia 22 kwietnia 2014 r. stanowi art. 165 p.p.s.a., w myśl którego postanowienia niekończące postępowania w sprawie mogą być uchylane i zmieniane wskutek zmiany okoliczności sprawy, chociażby były zaskarżone, a nawet prawomocne. Wyrażone stanowisko Sądu jest powszechnie aprobowane w orzecznictwie sądowym, gdzie podkreśla się, że w postępowaniu wywołanym kolejnym wnioskiem o przyznanie prawa pomocy sąd nie zajmuje się już ponowną oceną tych samych okoliczności oraz argumentów, co przy rozpatrywaniu pierwszego wniosku. Zadanie sądu sprowadza się w tym przypadku do porównania sytuacji wnioskującego przedstawionej w dwóch odrębnych wnioskach, a następnie oceny, czy zaistniała istotna zmiana okoliczności. W przypadku wystąpienia przesłanki "zmiany okoliczności" sąd decyduje, czy powołane okoliczności mogą stanowić uzasadnienie zmiany prawomocnego rozstrzygnięcia w sprawie (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 12.07.2012 r., sygn. akt II FZ 485/12, LEX nr 1333340). Poddając ocenie w myśl przedstawionych kryteriów kolejny wniosek o przyznanie prawa pomocy jaki skarżąca złożyła w toku sprawy, a przy tym, po oddaleniu przez Naczelny Sąd Administracyjny zażalenia strony na wcześniejsze postanowienie Sądu w tym przedmiocie, należało stwierdzić brak przesłanek do zmiany prawomocnego postanowienia z dnia 22 kwietnia 2014 r. Skarżąca nie wykazała bowiem spełnienia przesłanek do takiej zmiany. Treść kolejnego wniosku w większości nawiązuje do okoliczności, które były już przedmiotem sądowej oceny w sprawie, tj. głównie do faktu, że skarżąca jest jedynym żywicielem czteroosobowej rodziny. Jedyną różnicą w porównaniu z poprzednim wnioskiem stanowi zadeklarowany przez skarżącą łączny dochód miesięczny brutto, który, wedle drugiego wniosku, wynosi kwotę 2.210 zł, co skarżąca tłumaczyła drastycznym zmniejszeniem przychodu z działalności gospodarczej w porównaniu z ubiegłym rokiem. Okoliczność zmniejszenia dochodu do poziomu zadeklarowanego w drugim wniosku nie stanowi, zdaniem Sądu, dostatecznej podstawy do zmiany prawomocnego postanowienia Sądu z dnia 22 kwietnia 2014 r. z dwóch powodów. Po pierwsze, jak wynika z treści ww. postanowienia, na dzień składania skargi (sierpień 2013 r.) skarżąca dysponowała środkami pieniężnymi na uiszczenie wymaganej opłaty od skargi, o czym świadczyły: 1) wartość towarów i usług sprzedanych w czwartym kwartale 2013 r., jak również, 2) wysokość miesięcznych wydatków, która przewyższała zadeklarowany przez stronę dochód z działalności , gospodarczej, wówczas na poziomie 3.000 zł ( a łącznie z dochodem ojca – na poziomie 3.350 zł). Po drugie, drastycznego faktu zmniejszenia przychodów z działalności gospodarczej skarżąca nie poparła żadnymi dowodami. W szczególności, nie złożyła deklaracji dla podatków od towarów i usług za trzy pierwsze kwartały 2014 r. Same twierdzenia skarżącej co do drastycznego spadku przychodów z tego tytułu Sąd uznał za niewystarczające do pozytywnej oceny wniosku, tym bardziej, że skarżąca została zobowiązana przez Sąd w piśmie z dnia 3 listopada 2014 r. do udokumentowania okoliczności, które mogłyby wskazywać na pogorszenie się jej stanu majątkowego w porównaniu ze stanem istniejącym na dzień składania pierwszego wniosku z zakresu prawa pomocy. Dodać również należy, ze skarżąca nie udokumentowała również, jak też i nie wyjaśniła powodów dla których wysokość dochodu jej ojca z tytułu umowy o pracę była mniejsza (o 140 zł) aniżeli pierwotnie zadeklarowana w pierwszym wniosku. W nawiązaniu do wniosku strony o przyznanie jej prawa pomocy nie tylko w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, ale i w zakresie przyznania pełnomocnika z urzędu Sąd wyjaśnia, że przesłanki przyznania stronie pełnomocnika urzędu ustawodawca oparł na tych samych podstawach faktycznych, które obowiązują w przypadku przyznania prawa pomocy w zakresie samego tylko zwolnienia od kosztów sądowych. Skoro zatem skarżąca nie wykazała przesłanek do przyznania jej zwolnienia w zakresie kosztów sądowych, to tym samym, brak było przesłanek do przyznania jej pełnomocnika z urzędu. Z tych wszystkich powodów, działając na podstawie art. 165 p.p.s.a., Sąd orzekł jak w sentencji postanowienia.