I SA/Wr 1631/15
WyrokWSA we Wrocławiu2015-12-10
Skład orzekający: Maria Tkacz - Rutkowska, Annetta Chołuj, Dagmara Dominik - Ogińska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy postanowienie o zawieszeniu postępowania podatkowego w sprawie określenia zobowiązania w podatku od nieruchomości za 2009 r. było zasadne, gdy jako zagadnienie wstępne wskazano rozstrzygnięcie przez sąd powszechny sprawy dotyczącej ważności umowy sprzedaży i leasingu zwrotnego, która miała wpływ na przedmiot opodatkowania?Ratio decidendi
Sąd uznał, że rozstrzygnięcie przez sąd powszechny sprawy dotyczącej ważności umowy sprzedaży i leasingu zwrotnego nie stanowi zagadnienia wstępnego w rozumieniu art. 201 § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej, które uniemożliwiałoby prowadzenie postępowania podatkowego. Wyrok sądu powszechnego w takiej sprawie, zgodnie z przepisami Kodeksu postępowania cywilnego, nie będzie wiążący dla organu podatkowego w zakresie określenia zobowiązania podatkowego, ponieważ nie zachodzi tożsamość stron ani przedmiotowa w sposób obligujący organ do zawieszenia postępowania. W związku z tym, zawieszenie postępowania było bezzasadne.Stan faktyczny
Spółka A S.A. zaskarżyła postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W., które utrzymało w mocy postanowienie o zawieszeniu postępowania podatkowego w sprawie określenia zobowiązania w podatku od nieruchomości za 2009 r. Zawieszenie nastąpiło z uwagi na toczące się przed sądem powszechnym postępowanie dotyczące ważności umowy sprzedaży i leasingu zwrotnego, zawartej przez spółkę, która miała wpływ na przedmiot opodatkowania. Spółka zarzuciła naruszenie przepisów Ordynacji podatkowej i Kodeksu postępowania cywilnego, wskazując na brak związku między postępowaniem sądowym a podatkowym oraz na przedawnienie zobowiązania.Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu uchylił zaskarżone postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. oraz poprzedzające je postanowienie tegoż organu. Zasądził od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. na rzecz strony skarżącej A S.A. kwotę 357 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Maria Tkacz - Rutkowska (sprawozdawca), Sędziowie: Sędzia WSA Anetta Chołuj, Sędzia WSA Dagmara Dominik - Ogińska, Protokolant: starszy referent sądowy Magdalena Dworszczak, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 10 grudnia 2015 r. sprawy ze skargi A S.A. z siedzibą w W. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] czerwca 2015 r. nr [...] w przedmiocie zawieszenia postępowania podatkowego w sprawie określenia zobowiązania w podatku od nieruchomości za 2009 r. I. uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] marca 2015. nr [...]; II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. na rzecz strony skarżącej A S.A. z/s w W. kwotę 357(trzysta pięćdziesiąt siedem) zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Zaskarżonym postanowieniem Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. utrzymało w mocy swoje postanowienie z dnia [...] nr [...] o zawieszeniu z urzędu, na podstawie art. 201 § 1 pkt 2, § 2 i § 3 oraz art. 216 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (tekst jednolity w Dz. U. z 2012 r. poz. 749 ze zm., dalej powoływanej jako O.p.), odwoławczego postępowania podatkowego, wszczętego odwołaniem A od decyzji Burmistrza Miasta Ż. z dnia [...] nr [...] określającej wysokość zobowiązania w podatku od nieruchomości za rok 2009 w kwocie [...] zł, do czasu prawomocnego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez sąd.
Jako zagadnie wstępne wskazało Kolegium rozstrzygniecie przez Sąd Okręgowy w W. sprawy z pozwu Gminy W. o ustalenie, że umowa sprzedaży i leasingu zwrotnego z 31 stycznia 2009 r. zawarta między B (obecnie A) a C nie istnieje. Pozew w tej sprawie Gmina W. skierowała na podstawie art. 199a § 3 O.p. i został on dostarczony do Sądu 16 października 2014 r.
W zażaleniu na postanowienie z dnia 25 marca 2015 r. A zarzuciła naruszenie art. 201 §1 pkt 2 O.p. przez błędne przyjęcie, że w sprawie istnieje zagadnienie wstępne, oraz art. 191 O.p. przez dokonanie błędnej oceny zgromadzonego materiału dowodowego.
Uzasadniając zarzuty spółka wskazała, że nie wykazano związku między powództwem do sądu powszechnego skierowanym przez Prezydenta W., które dotyczy ważności umowy z dnia [...], a określeniem przez Burmistrza Spółce zobowiązania w podatku od nieruchomości za 2009 r. Zdaniem strony, wniesienie pozwu przez Prezydenta W. o ustalenie ważności umowy cywilnoprawnej nie wpływa na postępowanie prowadzone przez Burmistrza, gdyż pozew ten ma wpływ wyłącznie na postępowanie prowadzone przez Prezydenta W. a nie na postępowania prowadzone przez inne organy podatkowe. Postępowanie prowadzone w trybie art. 1891 ustawy z 17 listopada 1964 r. Kodeks postępowania cywilnego (tekst jedn. Dz. U. z 2014 r., poz.101 – dalej powoływanej jako K.p.c.) wywiera wpływ tylko na relacje stron tego postępowania. Jest to stosunek prawny typu względnego, tzn. jest on skuteczny jedynie między stronami stosunku prawnego. Powołała też art. 366 K.p.c., zgodnie z którym wyrok prawomocny ma powagę rzeczy osądzonej tylko co do tego, co w związku z podstawą sporu stanowiło przedmiot rozstrzygnięcia, a ponadto między tymi samymi stronami. Oznacza to, że wyrok sądu jaki zapadnie w procesie między Prezydentem W. a Spółką, stosownie do art. 1891 K.p.c., nie korzysta z rozszerzonej prawomocności, a zatem rozstrzyga wyłącznie relacje między Prezydentem W. a Spółką.
Podatnik argumentował, że w przypadku uznania zgromadzonego przez Burmistrza Miasta Ż. materiału dowodowego za niewystarczający dla oceny podstaw wymiaru podatku od nieruchomości wobec SKO winno było uchylić decyzję tego organu z uwagi na naruszenie art. 187 § 1 i art. 191 O.p. na skutek niewytoczenia powództwa w oparciu o art. 1891 K.p.c.
Strona zwróciła też uwagę, że postanowienie o zawieszeniu postępowania zostało wydane w warunkach przedawnienia zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości za 2009 r., co oznacza, że brak jest podstaw do zawieszenia postępowania, które nie powinno się toczyć z uwagi na przedawnienie.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze, po rozpoznaniu zażalenia, utrzymało kwestionowane postanowienie w mocy uznając, że w sprawie wystąpiła przesłanka z art. 201 §1 pkt 1 O.p., gdyż wniesienie do sądu powszechnego, na podstawie art. 199a §3 O.p., powództwa przez Prezydenta W. przeciwko Spółce stanowi zagadnienie wstępne, od którego także zależy określenie Spółce zobowiązania w podatku od nieruchomości za 2009 r. przez Burmistrza Miasta Ż. Zagadnienie to pojawiło się w toku postępowania podatkowego i jego rozstrzygnięcie leży w gestii sądu powszechnego, a wyrok prawomocny w sprawie jeszcze nie zapadł. Orzeczenie sądu dotyczy istnienia lub nie umowy sprzedaży i leasingu zwrotnego z dnia 31 stycznia 2009r. i odnosi się do przedmiotu opodatkowania w sprawie, jaką prowadzi organ podatkowy II instancji. Od wyroku zależy, jakie budowle i o jakiej wartości będą podlegać opodatkowaniu podatkiem od nieruchomości za 2009 r.
Organ odwoławczy wskazał, że Spółka za 2009 r. złożyła deklarację w podatku od nieruchomości, w której wykazała do opodatkowania wartość budowli o wartości [...] zł. Następnie złożyła korektę deklaracji, w której od lutego 2009 r. nie wykazała żadnych budowli do opodatkowania. Jako przyczynę korekty deklaracji podała sprzedaż w dniu 31 stycznia 2009 r. spółce C budowli podlegających opodatkowaniu, co spowodowało wygaśnięcie zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości. Umowa ta jest przedmiotem ww. pozwu skierowanego przez Prezydenta W. Wydanie przez sąd prawomocnego wyroku w sprawie ważności umowy z 31 stycznia 2009 r. ma bezpośredni wpływ na wymiar podatku od nieruchomości za 2009 r.
Organ odwoławczy nie zgodził się ze Spółką, że wyrok rozstrzygający sprawę z powództwa Prezydenta W. będzie wywierał wpływ tylko na relacje między Spółką a organem podatkowym, który wystąpił z pozwem, gdyż uznanie przez Sąd nieważności umowy sprzedaży lub uznanie nieistnienia tej umowy, wywołuje skutek prawny także w postępowaniu podatkowym w drugiej instancji prowadzonym na skutek odwołania od decyzji wymiarowej Burmistrza Miasta Ż. Przyjęcie za prawidłową argumentacji Spółki doprowadziłoby do sytuacji, w której Spółka na terenie Gminy Ż. posiadałaby budowle podlegające opodatkowaniu, których organ podatkowy nie mógłby opodatkować.
Zdaniem Kolegium, ponieważ umowa z 31 stycznia 2009 r. obejmuje budowle położone na terenie różnych gmin, w tym Gminy Ż., orzeczenie sądu dotyczące ważności tej umowy będzie miało bezpośredni wpływ na wymiar podatku we wszystkich gminach, na terenie których położone są budowle objęte ww. umową sprzedaży i leasingu zwrotnego. Organ powołał art. 365 § 1 K.p.c. oraz wyrok Sądu Najwyższego z dnia 13 stycznia 2000 r. sygn. akt II CKN 655/98 LEX 51062. Powołany przepis ma gwarantować poszanowanie wyroków sądu (SN z dnia 2.11.2001 sygn. akt III SW 62/1).
Kolegium nie stwierdziło też naruszenia art. 70 § 1 O.p. wskazując, że wniesienie przeciwko Spółce pozwu do sądu powszechnego o ustalenie nieistnienia umowy sprzedaży i leasingu zwrotnego zawartej w dniu 31 stycznia 2009 r. stanowi przesłankę zawieszenia biegu terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego, o jakiej mowa w art. 70 § 6 pkt 3 O.p. Ponieważ w przepisie tym brak wskazania organu taki pozew składającego, wystarczy aby pozew taki został złożony przez jakikolwiek organ podatkowy.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego Spółka wniosła o uchylenie postanowień organów obu instancji, zasądzenie kosztów postępowania sądowego i zarzuciła:
- naruszenia art. 201 §1 1 pkt 2 O.p. przez błędne uznanie, że w niniejszej sprawie istnieje zagadnienie wstępne;
- naruszenie art. 187 §1 w zw. z art. 191 O.p. przez dokonanie dowolnej oceny zgromadzonego materiału dowodowego.
W uzasadnieniu skargi wskazano, że złożenie przez inne organy podatkowe pozwu o ustalenie ważności umowy cywilnoprawnej nie wpływa na postępowanie prowadzone przez Burmistrza Miasta Ż. Z pozwami wystąpili bowiem prezydenci W., W. i G.. Pozwy te mają wpływ jedynie na postępowania prowadzone przez te organy. Także rozstrzygnięcia sądu jakie zapadną w tych sprawach nie będą wpływać na postępowania innych organów podatkowych. Postępowanie w trybie art. 1891 K.p.c. wywiera bowiem wpływ tylko na relacje stron, które były stronami tego postępowania. Jest to stosunek prawny typu względnego. Jest skuteczny jedynie między stronami stosunku prawnego (inter partes).
Skarżąca powołała się na wyrok Sądu Najwyższego z dnia 5.04.1955 r. (II CR 291/55), a także w zakresie prawomocności wyroków na wyrok Sądu Apelacyjnego w Warszawie z dnia 31.01.2014 r. ( I ACa 1034/13), w którym sąd stwierdził, że " Zgodnie z art. 366 K.p.c. wyrok prawomocny ma powagę rzeczy osądzonej tylko co do tego, co w związku z podstawą sporu stanowiło przedmiot rozstrzygnięcia, a ponadto tylko między tymi stronami. Tymczasem orzeczenie wydane w oparciu o art. 1891 K.p.c. nie korzysta z rozszerzonej prawomocności na treść tego wyroku nie mógł powoływać się ani Skarb Państwa ani też (...) S.A. w upadłości, co powodowało, że również powódka nie uzyskała zaspokojenia swoich praw i roszczeń." A także wyroki Sadu Najwyższego z dnia 7.12.2012 r. (II CSK 143/12) i z dnia 22.06.2010 r. (IV CSK 359/09).
Zdaniem skarżącej, oznacza to, że orzeczenia sądu w sprawach z powództwa prezydentów W., W. i G. nie wpłyną na rozstrzygniecie sprawy podatku od nieruchomości prowadzonej przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze. Tym samym nieprawidłowe było zawieszenie postępowania podatkowego na podstawie art. 201 § 1 pkt 2 O.p.
Wskazała również strona, że postępowanie w trybie art. 1891 K.p.c. ma swoją podstawę prawną w treści art. 199a § 3 O.p. Zarzuciła w tym kontekście, że w toku prowadzonego postępowania podatkowego organ nie podjął żadnych działań, które wskazywałyby na istnienie w sprawie jakichkolwiek wątpliwości co do istnienia lub nieistnienia stosunku prawnego lub prawa, w tym w szczególności, nie przeprowadził obligatoryjnego w danym przypadku przesłuchania. Podkreśliła również, że w sytuacji wystąpienia tego rodzaju wątpliwości, zastosowanie trybu z art. 199a § 3 O.p. jest dla organu podatkowego obligatoryjne.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o oddalenie skargi i podtrzymało stanowisko wyrażone w zaskarżonym postanowieniu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Na podstawie art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2014, poz. 1647 ze zm.) sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Według art. 1 § 2 powołanej ustawy, kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Art. 145 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity w Dz. U. z 2012, poz. 270 ze zm., dalej powoływana jako P.p.s.a.) ogranicza podstawy prawne uwzględnienia skargi do stwierdzenia naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego oraz innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Sąd, dokonując kontroli legalności zaskarżonego aktu według ww. kryteriów, stwierdził, że zaskarżone postanowienie i poprzedzające je postanowienie I instancji wydane zostały z naruszeniem przepisów prawa w stopniu skutkującym koniecznością ich uchylenia.
W ocenie Sądu, w sprawie doszło do bezzasadnego zawieszenia postępowania w przedmiocie określenia Spółce zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości za 2009 r. z powołaniem się na podstawę zawieszenia z art. 201 § 1 pkt 2 O.p.
Zgodnie z treścią ww. przepisu organ podatkowy zawiesza postępowanie, gdy rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji jest uzależnione od rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd.
Zagadnienie wstępne wiąże się zatem z wystąpieniem przeszkody uniemożliwiającej rozstrzygnięcie sprawy podatkowej stanowiąc przesłankę negatywną jurysdykcyjnego postępowania podatkowego. Z przywołanego przepisu Ordynacji podatkowej wynika, że zagadnienie wstępne, o którym w nim mowa, to zagadnienie, na które składają się następujące elementy konstrukcyjne:
1. wyłania się ono w toku postępowania podatkowego,
2. jego rozstrzygnięcie należy do innego organu lub sądu,
3. rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji jest uzależnione od rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego, zatem zagadnienie wstępne musi poprzedzać rozpatrzenie sprawy,
4. istnieje zależność między rozstrzygnięciem zagadnienia wstępnego, a rozpatrzeniem sprawy i wydaniem decyzji.
Z powyższego wynika, że zagadnienie wstępne, to pewna kwestia o charakterze otwartym (tzn. jeszcze nie przesądzona), której treścią może być wypowiedź odnośnie uprawnienia lub obowiązku, stosunku lub zdarzenia prawnego albo inne jeszcze okoliczności mające znaczenie prawne. Zagadnienie wstępne wiąże się więc z sytuacją, gdy rozstrzygnięcie sprawy podatkowej uwarunkowane jest uprzednim rozstrzygnięciem kwestii prawnej, to jest innymi słowy, z sytuacją, w której wydanie orzeczenia merytorycznego w sprawie będącej przedmiotem postępowania przed właściwym organem podatkowym uwarunkowane jest uprzednim rozstrzygnięciem wstępnego zagadnienia prawnego, zaś ocena tego zagadnienia wstępnego, gdyby ono samo w sobie mogło być przedmiotem odrębnego postępowania (w oderwaniu od sprawy, na tle której wystąpiło), należy ze względu na jego przedmiot do kompetencji innego organu państwowego niż ten, przed którym toczy się postępowanie w głównej sprawie (por. wyrok NSA z dnia 18.02.2015 r., sygn. akt II GSK 2315/13, wyrok publ. CBOIS www.orzeczenia.nsa.gov.pl).
Przyjmuje się przy tym, że ten element konstrukcyjny omawianej instytucji, którym jest konieczność rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd, należy rozumieć w ten sposób, że dana kwestia prawna stała się sporna w toku postępowania administracyjnego lub przepisy prawa wymagają ustalenia stanu prawnego w danej kwestii, mającej znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy, a w toku postępowania ustalenie tego stanu może nastąpić tylko w drodze rozstrzygnięcia właściwego organu lub sądu. Co przy tym nie mniej istotne, organ, przed którym toczy się postępowanie w sprawie głównej, musi ustalić związek przyczynowy pomiędzy rozstrzygnięciem sprawy administracyjnej, a zagadnieniem wstępnym, a o istnieniu takiej zależności, która musi mieć charakter bezpośredni, przesądza treść przepisów prawa materialnego, stanowiących podstawę prawną decyzji administracyjnej (por. M, Jaśkowska, A. Wróbel, Komentarz aktualizowany do ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego LEX/el., 2014; C. Kosikowski, E. Etel, J. Brolik, R. Dowgier, P. Pietrasz, M. Popławski, S. Presnarowicz, W. Stachurski, Ordynacja podatkowa. Komentarz. LEX, 2013).
Jeżeli "zagadnienie" wykazuje jedynie pośredni, luźny związek z rozpatrzeniem sprawy i wydaniem decyzji, nie ma ono charakteru zagadnienia wstępnego. Mogą wiązać się z nim określone skutki procesowe, ale powstanie takiego "zagadnienia" nie rodzi obowiązku zawieszenia postępowania podatkowego (por. wyrok NSA z dnia 25.11.2003 r., sygn. akt I SA/Łd 970/03, publ. CBOSA www.orzeczenia.nsa.gov.pl).
Ponadto skoro zagadnienie wstępne wiąże się z wystąpieniem przeszkody, która uniemożliwia rozstrzygnięcie sprawy, to zależności rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego i rozpatrzenia sprawy nie można utożsamiać z wymogiem ukierunkowania tej ostatniej na określoną treść decyzji administracyjnej.
Według organów podatkowych, zagadnieniem wstępnym w sprawie jest rozstrzygnięcie przez Sąd Okręgowy w W. sprawy z powództwa Prezydenta W. (pozwy takie skierowali też Prezydenci W. i G.) w przedmiocie ustalenia nieważności/ ustalenia nieistnienia umowy sprzedaży i leasingu zwrotnego zawartej przez A i C w dniu 31 stycznia 2009 r. Umowa ta odnosi się również do przedmiotów opodatkowania, jakie pierwotnie podatnik wskazał w deklaracji podatkowej za 2009 r. Zdaniem organów podatkowych, od wyniku ww. postępowania sądowego zależeć będzie to, jakie budowle podlegać będą opodatkowaniu podatkiem od nieruchomości.
W ocenie Sądu, kwestia ważności czy nieistnienia spornej umowy sprzedaży i leasingu zwrotnego, o czym rozstrzygnie Sąd Okręgowy w W. w sprawach z powództw Prezydentów W., W. i G., nie ma charakteru zagadnienia wstępnego w sprawie określenia A podatku od nieruchomości za 2009 r. przez Burmistrza Miasta Ż. Pomiędzy prowadzonym postępowaniem podatkowym, a prawomocnymi wyrokami, jakie zapadną przed Sądem Okręgowym, nie występuje bowiem zależność uniemożliwiająca procedowanie przez organ podatkowy i jednocześnie uzależniająca/warunkująca rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji w sprawie opodatkowania Spółki podatkiem od nieruchomości za 2009r. przez organ podatkowy prowadzący przedmiotową sprawę.
Jak słusznie wskazuje skarżąca, wyrok, jaki zapadną w postępowaniach przed Sądem Okręgowym w W. z powództwa Prezydenta W. (także Prezydentów W. i G. będzie miał wpływ wyłącznie na postępowania podatkowe prowadzone przez Prezydenta W. Wyroki zapadłe w procesie opartym o powództwo przeciwko Spółce wytoczone na podstawie art.1891 K.p.c. nie będą korzystały z rozszerzonej prawomocności i nie będą wiążące dla organu podatkowego rozstrzygającego w niniejszej sprawie, tj. dla Samorządowego Kolegium Odwoławczego.
Rozpatrując zakres związania organu podatkowego prawomocnym wyrokiem, jaki zapadną przed Sądem Okręgowym należy odwołać się do przepisów art. 365 § 1 i art. 366 K.p.c. Zgodnie z art. 365 § 1 orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy oraz inne organy państwowe i organy administracji publicznej, a w wypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby. Z kolei art. 366 stanowi, że wyrok prawomocny ma powagę rzeczy osądzonej tylko co do tego, co w związku z podstawą sporu stanowiło przedmiot rozstrzygnięcia, a ponadto tylko między tymi samymi stronami.
Zagadnienie prawomocności materialnej wyroku wydanego przez sąd w innej sprawie odnosi się do faktu jego istnienia, a przejawia się w mocy wiążącej, ocenianej od strony podmiotowej i przedmiotowej. Granice podmiotowe wyznaczone są składem uczestników postępowania prawomocnie zakończonego, chyba że ustawa wyraźnie wskazuje na związanie także innych osób (art. 365 § 1 in fine k.p.c.), przykładowo: art. 435, 452, 458 K.p.c. Jeśli nie zachodzi tożsamość podmiotowa, to rozstrzygnięcie określonego zagadnienia prawnego w jednej sprawie nie wyłącza dopuszczalności jego badania i oceny w innej sprawie. Oznacza to, że osoby, które nie były stronami i których nie obejmuje rozszerzona prawomocność materialna wcześniejszego wyroku, nie są pozbawione możliwości realizowania swego prawa we własnej sprawie, także wtedy, gdy łączy się to z kwestionowaniem oceny, wyrażonej w innej sprawie, w zakresie przesłanek orzekania. Wiąże się to z koniecznością zapewnienia stronie prawa do sądu umożliwiającego właściwą ochronę jej praw. (por. wyrok SN z dnia 19.09. 2013 r. sygn. akt I CSK 727/12, LEX nr 1523363),
Z kolei w uzasadnieniu wyroku z dnia 27.01.2011 r. (sygn. akt I UK 191/10, LEX nr 896481) Sąd Najwyższy wskazał, że powszechnie przyjmuje się, iż moc wiążąca prawomocnego orzeczenia sądu charakteryzuje się dwoma aspektami. Pierwszy aspekt (prawomocność w sensie pozytywnym) oznacza, że dana kwestia prawna kształtuje się tak, jak to przyjęto we wcześniejszym prawomocnym wyroku, co gwarantuje poszanowanie dla orzeczenia sądu ustalającego lub regulującego stosunek prawny stanowiący przedmiot rozstrzygnięcia. Określone w art. 365 § 1 K.p.c. związanie stron, sądów oraz innych organów i osób treścią prawomocnego orzeczenia wyraża nakaz przyjmowania przez nie, że w objętej nim sytuacji stan prawny przedstawiał się tak, jak to wynika z sentencji wyroku. Natomiast negatywna strona prawomocności materialnej polega na wykluczeniu możliwości ponownego rozpoznania sprawy między tymi samymi stronami co do tego samego przedmiotu. Jest to negatywna przesłanka procesowa, określana jako powaga rzeczy osądzonej, czyli res iudicata, która została uregulowana w art. 366 K.p.c. (zob. wyroki Sądu Najwyższego: z dnia 15.11.2007 r., II CSK 347/07, LEX nr 345525 oraz z dnia 23.06.2009 r., II PK 302/08, LEX nr 513001). Stwierdzenie, że art. 365 § 1 K.p.c. przypisuje prawomocnemu orzeczeniu sądu moc wiążącą nie tylko wobec stron i sądu, który je wydał, lecz również innych sądów, organów państwowych oraz organów administracji publicznej, a w wypadkach prawem przewidzianych także innych osób, oznacza jedynie tyle, że żaden z wymienionych podmiotów nie może negować faktu istnienia prawomocnego orzeczenia i jego treści, niezależnie od tego, czy był, czy nie był stroną tego postępowania. Jednakże mocy wiążącej prawomocnego wyroku w rozumieniu art. 365 § 1 K.p.c. nie można rozpatrywać w oderwaniu od art. 366 K.p.c., który przymiot powagi rzeczy osądzonej odnosi tylko "do tego, co w związku z podstawą sporu stanowiło przedmiot rozstrzygnięcia, a ponadto tylko między tymi samymi stronami". Granice przedmiotowe powagi rzeczy osądzonej określa przedmiot rozstrzygnięcia i jego podstawa faktyczna, natomiast jej granice podmiotowe obejmują tożsamość obydwu stron procesu, a więc powoda i pozwanego, a także ich następców prawnych. Zatem związanie sądu prawomocnym orzeczeniem, zapadłym w innej sprawie, na podstawie art. 365 § 1 K.p.c. (rozumiane jako rozstrzygnięcie kwestii prejudycjalnej) występuje w zasadzie przy tożsamości nie tylko przedmiotowej, ale i podmiotowej obu tych spraw. (por. wyrok Sądu Apelacyjnego w Katowicach z dnia 14.08.2013 r. sygn. akt III AUa 1935/12, opubl. LEX nr 13626930).
W świetle powyższego Samorządowe Kolegium Odwoławcze w sprawie określania A zobowiązania w podatku od nieruchomości za 2009 r. nie miał podstaw do przyjęcia, że wyrok, jaki zapadnie z powództwa Prezydenta W. (także Prezydentów W. i G.) stanowi zagadnienie wstępne w toczącym się postępowaniu podatkowym i bez tego wyroku Kolegium nie może prowadzić samodzielnie postępowania, w tym w zakresie skutków zawartej przez A i C w dniu 31 stycznia 2009 umowy sprzedaży i leasingu zwrotnego dla określenia podatku od nieruchomości za 2009 r.
Niewątpliwie stanowisko zawarte w tym wyroku mogłoby być przydatne dla Kolegium w prowadzonym postępowaniu podatkowym, jednak wynik tego postępowania przed sądem powszechnym nie determinuje prowadzenia przez organ odwoławczy postępowania podatkowego dotyczącego zobowiązania w podatku od nieruchomości za 2009 r.
W związku z powyższym, brak jest jakichkolwiek usprawiedliwionych podstaw, aby zasadnie można było twierdzić, że orzeczenia Sądu Okręgowego w sprawie z powództwa Prezydenta Miasta W. (także Prezydentów W. i G.) było zagadnieniem wstępnym, o którym mowa w art. 201 § 1 pkt 2 O.p.
Odnośnie natomiast zarzutu strony związanego z przedawnieniem zobowiązania podatkowego, to kwestia ta pozostaje poza zakresem niniejszej sprawy, która dotyczy zasadności zawieszenia postępowania podatkowego. Kwestia istnienia zobowiązania podatkowego, jego przedawnienia i ewentualne zdarzenia mające wpływ na bieg terminu przedawnienia będą przedmiotem rozważań w sprawie określenia Spółce zobowiązania w podatku od nieruchomości za 2009 r.
Podobnie w zakresie zarzutów dotyczących naruszenia przez organ podatkowy art. 187 § 1 w zw. z art. 191 O.p. oraz uwag strony dotyczących stosowania art. 199a § 3 O.p., to Sąd w ramach kontroli legalności postanowienia o zawieszeniu postępowania nie jest władny oceniać prawidłowości prowadzenia postępowania podatkowego w sprawie określenia zobowiązania podatkowego.
Mając na uwadze powyższe, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) P.p.s.a. w związku z art. 134 tej ustawy uchylił zaskarżone postanowienie i poprzedzające je postanowienie I instancji. Orzeczenia o kosztach postępowania sądowego uzasadnia art. 200 ww. ustawy.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 20.07.2026. · Źródło