I SA/Wr 1658/11
WyrokWSA we Wrocławiu2012-03-28
Skład orzekający: Lidia Błystak, Maria Tkacz-Rutkowska, Dagmara Dominik-Ogińska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ podatkowy może zobowiązać podatnika do zapłaty podatku VAT wykazanego na fakturach, jeśli podatnik nie posiada oryginałów tych faktur, a jedynie ich ślad w ewidencjach zakupu kontrahenta?Ratio decidendi
Sąd uchylił zaskarżoną decyzję, stwierdzając naruszenie prawa materialnego, tj. art. 108 ust. 1 ustawy o VAT. Kluczowym argumentem było stwierdzenie, że brak oryginałów faktur VAT uniemożliwia ustalenie podatku do zapłaty na podstawie art. 108 ust. 1 ustawy o VAT, ponieważ brak faktury oznacza, że nabywca nie miał prawa do odliczenia VAT, co z kolei niweluje ryzyko strat wpływów dla budżetu państwa.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła decyzji Dyrektora Izby Skarbowej utrzymującej w mocy decyzję organu I instancji określającą podatek od towarów i usług za okres luty-lipiec 2007 r. na kwotę 0 zł, mimo że firma skarżącego wystawiła faktury VAT. Skarżący twierdził, że nie prowadził działalności gospodarczej w zakresie handlu złomem i nie podpisywał faktur ani deklaracji. Organy podatkowe uznały, że firma skarżącego wystawiała tzw. puste faktury, a podstawą do określenia podatku były rejestry zakupu kontrahenta. Skarżący zarzucił naruszenie przepisów postępowania, w tym brak przeprowadzenia dowodu z ekspertyzy grafologicznej.Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu uchylił zaskarżoną decyzję Dyrektora Izby Skarbowej we W. oraz orzekł, że decyzja nie może być wykonana, zasądzając jednocześnie zwrot kosztów postępowania sądowego.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA – Lidia Błystak, Sędziowie: Sędzia WSA – Maria Tkacz-Rutkowska, Sędzia WSA – Dagmara Dominik-Ogińska (sprawozdawca), Protokolant: Ewelina Bedyńska, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 7 marca 2012 r. przy udziale - sprawy ze skargi M. U. S. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej we W. z dnia [...] września 2011 r. Nr [...] w przedmiocie: podatku od towarów i usług za miesiące od lutego do lipca 2007 r. I) uchyla zaskarżoną decyzję; II) orzeka, że decyzja nie może być wykonana; III) zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej we W. na rzecz strony skarżącej kwotę 3.617 (słownie: trzy tysiące sześćset siedemnaście) zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego .
Przedmiotem skargi jest decyzja Dyrektora Izby Skarbowej we W. z dnia [...] września 2011r. nr [...] utrzymująca w mocy decyzję Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej we W. z dnia [...] czerwca 2011r. nr [...] w sprawie określenia podatku od towarów i usług za miesiące luty - lipiec 2007r. Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji wynika, że organ podatkowy I instancji uznał w świetle zgromadzonego materiału dowodowego, że składane przez stronę deklaracje podatkowe za poszczególne miesiące luty - lipiec 2007r. nie mogą zostać przyjęte za prawidłowe a wykazane w nich wartości podstaw opodatkowania i podatku nie odpowiadają rzeczywistości. Stwierdzono bowiem, że Firma A M.U.S. nie prowadziła działalności gospodarczej w zakresie obrotu złomem. Sam skarżący w toku przesłuchania z dnia 15 września 2009r. wskazał, że wprawdzie zarejestrował działalność gospodarczą, której przedmiotem miał być handel złomem do której to działalności namówił go znajomy L.N. o imieniu H. . Stwierdził jednak, że umowy na dzierżawę placu nie podpisywał, kontenera na złom nie wydzierżawiał. Wszystkim miał zająć się mężczyzna o imieniu H.. Skarżący podnosił również, że nie podpisywał deklaracji podatkowych, jak też nie wyrabiał pieczątek umieszczonych na przedstawionych mu deklaracjach podatkowych, jak też ich nie podpisywał. Zeznał, że prowadzenie firmy powierzył H., ponieważ w opinii jego znajomego L.N. uchodził on na znawcę w zakresie handlu złomem. Skarżący nie sprawdzał tych informacji miał się zaangażować w działalność firmy w momencie, gdy miały być dokonywane jakieś zakupy. Nie zgłaszał też zmian w Urzędzie Miejskim, stwierdził, że podpis na tym zgłoszeniu nie jest jego podpisem i nie wie kto mógł się pod tym podpisać. Potwierdził także, że podpisy na zgłoszeniach do ubezpieczeń nie są jego zgłoszeniami. Zeznał, iż nie składał w ZUS deklaracji ale płacił składki na ubezpieczenie. Natomiast zgłoszenie o zaprzestaniu działalności gospodarczej skarżący złożył osobiście. Powodem wyrejestrowania był brak kontaktu osobistego i telefonicznego z mężczyzną o imieniu H. oraz brak kontenera na S., do którego miał być zbierany złom. Skarżący nie pamiętał kiedy stwierdził brak kontenera. Stwierdził, że nie płacił za dzierżawę kontenera i nie wie kto takich opłat mógł dokonywać. Skarżący potwierdził, że rozmowy z właścicielem posesji w sprawie najmu terenu na działalność gospodarczą przeprowadzał osobiście. Umowy najmu nie sporządzał i nie pamięta czy taką umowę podpisywał. Po okazaniu takiej umowy stwierdził, że podpis nie jest jego podpisem. Skarżący zeznał, że przedstawił H. właścicielowi posesji, ale nie pamięta kiedy to było i w jakich okolicznościach. Zeznał także, że nie posiada konta bankowego do prowadzenia działalności gospodarczej. Organ podatkowy ustalił również, że firma B S.A. nie miała żadnych powiązań handlowych z osobą i z firmą skarżącego w okresie luty-lipiec 2007r. Z uwagi na śmierć L.N. niemożliwym było jego przesłuchanie. Ustalono, że L. N. prowadził działalność gospodarczą pod nazwą C , która jest znana organom skarbowym jako uczestnik fikcyjnego obrotu złomem. Z zeznań R. L. wynika, że podpisał on umowę na dzierżawę placu z M. U.S. Po podpisaniu umowy na budynku skarżący umieścił tabliczkę z napisem "skup złomu" i zaczął przywozić z pracownikiem złom, głównie aluminium i wióry miedzi, samochodem marki Żuk. Złom wysypywał do kontenera z napisem B. Świadek osobiście widział skarżącego tylko jeden raz. Kontener stał na placu krótko nie dłużej niż dwa tygodnie. Świadek zeznał, że nie widział kto go zabrał, ponieważ odbyło się to podczas jego nieobecności. Od tego czasu nie widział skarżącego, w związku z czym uznał, że umowa jest nieaktualna. Kopii umowy nie posiada i nie wie co się z nią stało. Dyrektor UKS postanowieniem z dnia 5 marca 2010r. włączył do akt niniejszej sprawy rejestr zakupu firmy D T.K. za luty-lipiec 2007r. jako dowód w postępowaniu kontrolnym. Rejestry te zostały uzyskane z Prokuratury Okręgowej, Wydział VI do Spraw Przestępczości Gospodarczej zabezpieczone w prowadzonym postępowaniu sygn. akt VI Ds. [...]/07. W rejestrach zakupu podmiotu D T.K. za okres luty-lipiec 2007r. ujęte zostały faktury zakupu wystawione przez podmiot A M.U.-S. . Podsumowanie tych zakupów w ww. rejestrach za poszczególne miesiące roku 2007 jest równe wartości sprzedaży netto oraz podatkowi należnemu wykazanemu przez A M.U.-S. w deklaracjach VAT-7 składanych w urzędach skarbowych za okres luty-lipiec 2007r. M.U.-S. nie okazał do kontroli dokumentacji księgowej za okres luty-lipiec 2007r. w którym miał zarejestrowaną działalność gospodarczą twierdząc, że nie prowadził działalności gospodarczej i nie wystawiał faktur VAT z tytułu sprzedaży złomu. W konsekwencji uznano, że skarżący w rzeczywistości nie prowadził działalności gospodarczej polegającej na handlu złomem. Działalność gospodarcza zarejestrowana na jego nazwisko pod nazwą A miała od samego początku na celu wyłącznie wystawianie tzw. pustych faktur VAT, które nie odzwierciedlały rzeczywistych transakcji gospodarczych. W zgłoszonym miejscu wykonywania działalności gospodarczej tj. w S. przy ul. [...] nie był prowadzony skup złomu ani żadna inna działalność, co potwierdził zarówno skarżący jak i R. L. z którym podpisana była umowa dzierżawy nieruchomości pod ww. adresem. Osoby o imieniu H. nie można było znaleźć ponieważ skarżący nie posiadał żadnych informacji (nazwisk, miejsca zamieszkania, nr telefonu) na podstawie, których można było ustalić jego miejsce pobytu, a L.N., znajomy, który "rzekomo" przedstawił skarżącemu H. a, według informacji Urzędu Miasta w S. zmarł. Na podstawie zdjęcia L.N. znajdującego się w Urzędzie Miejskim W., Wydział Spraw Obywatelskich kontrolujący rozpoznali jego, jako osobę, którą widzieli na posesji w G. w dniu 7 września 2009r., co świadczy o tym, że skarżący miał z nim stały kontakt , jednak ani skarżący ani jego pełnomocnik nie zrobili nic w celu ustalenia danych osoby o imieniu H. Organ podatkowy I instancji powołując się na treść art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 11 marca 2004r. o podatku od towarów i usług (Dz. U. Nr 54, poz. 535 ze zm. zwanej dalej "ustawą o VAT") stwierdził, że wykazany w deklaracjach podatkowych VAT-7 podatek od sprzedaży nie jest podatkiem należnym od sprzedaży w rozumieniu art. 29 ust. 1 ustawy o VAT. Powołując się na treść art. 86 ust. 1 i art. 86 ust. 2 pkt 1 lit. a) ustawy o VAT stwierdzono także, że skarżący nie okazał faktur z tytułu nabycia złomu, ani żadnej innej dokumentacji księgowej za ww. okres. Z zeznań świadka i skarżącego wynika, że firma A nie prowadziła działalności gospodarczej w tym w zakresie skupu i handlu złomem. W związku z powyższym określono zobowiązanie w podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące od lutego do lipca 2007r. w wysokości 0 zł. Jednocześnie zauważono, że mając na względzie treść art. 108 ust. 1 ustawy o VAT wystawienie faktury VAT skutkuje obowiązkiem zapłaty podatku pod warunkiem, że zostały one wprowadzone do obrotu prawnego tj. odbiorca otrzymał oryginały. Potwierdzeniem, że wystawione przez A faktury VAT sprzedaży zostały wprowadzone do obrotu są rejestry zakupu, prowadzone przez D w celu rozliczenia z budżetem państwa z tytułu podatku od towarów i usług w których te faktury ujęto. Ustalono kwotę VAT do zapłaty w wysokości 100.655,01 zł w lutym 2007r.; 59.160,20 zł w marcu 2007r.; 61.880,98 zł w kwietniu 2007r.; 93.449,18 zł w maju 2007r.; 57.149,03 zł w czerwcu 2007r.; 60.023,15 zł w lipcu 2007r.
Na skutek wniesionego odwołania, organ odwoławczy utrzymał decyzję organu podatkowego I instancji w mocy. Zdaniem organu odwoławczego zeznania skarżącego złożone podczas przesłuchań z dnia 4 i 30 marca 2010r. w pełni potwierdzają uczestnictwo skarżącego w wystawianiu faktur potwierdzających czynności niedokonane. Świadczą o tym ponadto takie fakty jak: zgłoszenie osobiście przez skarżącego działalności gospodarczej; prowadzenie przez nią rozmów w sprawie najmu terenu na działalność gospodarczą; wizyta w S. i zawarcie umowy najmu; monitorowanie miejsca, gdzie był ustawiony kontener na złom; wizyta w firmie D na rzecz, której wystawione były zakwestionowane faktury VAT. Dodatkowo zauważono, że skarżący miał świadomość w jakiej branży działa, udostępniając własne dane osobowe podmiotowi trzeciemu – H., który jak wskazuje materiał dowodowy mógł działać w imieniu skarżącego i na jego rachunek. W związku z czym skarżący musi ponieść konsekwencje podatkowe w związku z wystawionymi przez firmę A M.U.-S. fakturami VAT z wykazanymi kwotami podatku stosownie do treści art. 108 ust. 1 ustawy o VAT.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu strona skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości z powodu naruszenia przepisów postępowania, które miało wpływ na wynik sprawy oraz zasądzenie kosztów postępowania sądowego według norm przepisanych. Przedmiotowej decyzji zarzucono naruszenie art. 121, art. 122, art. 180 § 1, art. 187 § 1, art. 191 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa (tekst jedn. Dz.U. z 2005r. nr 8, poz. 60 ze zm. zwanej dalej "O.p."), których naruszenie upatruje w nieprzeprowadzeniu dowodu z ekspertyzy grafologicznej. W uzasadnieniu skargi podkreślono, że skarżący nie podpisywał faktur, deklaracji oraz zgłoszenia do ewidencji działalności gospodarczej, zgodnie z którym przeniesiono siedzibę jego firmy do S.. Tak więc odmowa przeprowadzenia ekspertyzy grafologicznej narusza z całą pewnością art. 121 O.p., bowiem pominiecie w postępowaniu dowodowym jedynego dowodu, który mógłby bezspornie potwierdzić zeznania strony świadczy o stronniczości prowadzonego postępowania oraz o zamiarze udowodnienia z góry założonej tezy. Zdaniem skarżącego został on w swoisty sposób okradziony z tożsamości i ktoś prowadził przestępczą działalność bez jego wiedzy.
W odpowiedzi na skargę wniesiono o jej oddalenie i podtrzymano stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga jest zasadna choć z innych powodów niż w niej zawarte. Należy bowiem zauważyć, że stosownie do treści art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2012r. poz. 270). Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
W pierwszej kolejności Sąd pragnie podkreślić, że nie ulega wątpliwości, że skarżący nie prowadził działalności gospodarczej i nie posiadał dokumentacji księgowej, w tym faktur VAT, co w konsekwencji zasadnie doprowadziło do określenia zobowiązania w podatku od towarów i usług za miesiące od lutego do lipca 2007r. przez organy podatkowe w sposób odmienny niż to uczyniono w deklaracjach podatkowych, stosownie do treści art. 5 ust. 1, art. 86 ust. 1 oraz art. 86 ust. 2 pkt 1 lit. a) oraz art. 86 ust. 10 pkt 1 ustawy o VAT. Powyższe wynika z zebranego materiału dowodowego, a przede wszystkim z zeznań skarżącego. Zasadniczo w skardze skarżący nie podważa w tym względzie ustaleń dokonanych przez organy podatkowe. Pomimo, że podnosi zarzuty naruszenia przepisów prawa procesowego to zmierzają one do podważenia ustaleń faktycznych, które legły u podstaw zastosowania wobec strony skarżącej art. 108 ustawy o VAT. Należy podkreślić, że nie ulega wątpliwości, iż w przedmiotowej sprawie organy podatkowe nie dysponują ani oryginałami ani kopiami faktur VAT wystawionymi przez firmę A M.U.S. czy też ich duplikatami. O ich istnieniu wywodzą na podstawie kserokopii ewidencji zakupów firmy D T.K. , które to dokumenty zostały zabezpieczone w prowadzonym postępowaniu sygn. akt VI Ds. [...]/07 przez Prokuraturę Okręgową, Wydział VI do Spraw Przestępczości Gospodarczej. Stwierdzono, że podsumowanie zakupów w ww. rejestrach za poszczególne miesiące roku 2007 jest równe wartości sprzedaży netto oraz podatkowi należnemu wykazanemu przez A M.U.-S. w deklaracjach VAT-7 składanych w urzędach skarbowych za okres luty-lipiec 2007r. Przeprowadzenie kontroli krzyżowej w firmie D T.K. było niemożliwe z uwagi na zgon T. K.. Skarżący kwestionuje fakt podpisania przedmiotowych faktur, jak i złożenia deklaracji podatkowych, choć potwierdza powierzenie spraw związanych z rozpoczęciem działalności gospodarczej pod firmą A mężczyźnie o imieniu H.. Zdaniem organów podatkowych fakt, że strona skarżąca udostępniła podmiotowi trzeciemu – mężczyźnie o imieniu H. dane firmy powoduje, że musi ponieść konsekwencje podatkowe w postaci zapłaty podatku widniejącego na fakturach stosownie do treści art. 108 ust. 1 ustawy o VAT.
Stosownie do powołanego przepisu w przypadku gdy osoba prawna, jednostka organizacyjna niemająca osobowości prawnej lub osoba fizyczna wystawi fakturę, w której wykaże kwotę podatku, jest obowiązana do jego zapłaty. Wskazany przepis art. 108 ustawy o VAT stanowi implementację art. 21 ust. 1 lit. d) Szóstej Dyrektywy Rady 77/388/EWG z dnia 17 maja 1977 r. w sprawie harmonizacji ustawodawstw państw członkowskich w odniesieniu do podatków obrotowych - wspólny system podatku od wartości dodanej: ujednolicona podstawa wymiaru podatku (Dz.U. UE z dnia 13 czerwca 1977r. L 145, s. 1 i nast.), zgodnie z którym każda osoba, która wykaże VAT na fakturze jest zobowiązana do jego zapłaty. Powołany przepis na mocy art. 1 pkt 4 dyrektywy Rady 2000/65/WE z dnia 17 października 2000 r. zmieniającej dyrektywę 77/388/EWG w odniesieniu do określenia osoby odpowiedzialnej za zapłatę podatku od wartości dodanej (Dz. U. UE L 269 z dnia 21 października 2000 r.) z dniem 21 października 2000 r. zastąpił przepis art. 21 ust. 1 lit. c) VI Dyrektywy o tej samej treści. Natomiast z dniem 1 stycznia 2007 r. znalazł swoje odzwierciedlenie w treści art. 203 dyrektywy Rady 2006/112/WE z dnia 28 listopada 2006 r. w sprawie wspólnego systemu podatku od wartości dodanej (Dz.U.UE z dnia 11 grudnia 2006 r. L 347 s. 1 i nast.) zgodnie z którym każda osoba, która wykazuje VAT na fakturze jest zobowiązana do zapłaty VAT. Należy pamiętać, że faktury wystawiane przez podatników VAT pełnią fundamentalną rolę na gruncie tego podatku. Nie są one tylko zwykłym dokumentem służącym dokumentacji transakcji oraz będącym podstawą do jej zaksięgowania w księgach stron tej transakcji. Wystawienie faktury może mieć (i często ma) wpływ na powstanie obowiązku podatkowego oraz faktura stanowi podstawę dla nabywcy towaru lub usługi do odliczenia podatku naliczonego (por. A. Bartosiewicz, R. Kubacki, Komentarz do art. 106 ustawy o podatku od towarów i usług [w:] VAT. Komentarz, Opubl. LEX). Aby zatem móc ustalić podatek z takiej faktury niezbędnym jest istnienie takiej faktury. Kwota podatku do którego zapłaty zobowiązana jest osoba wystawiająca fakturę nie może wynikać z innego rodzaju dokumentów, choćby wskazywałyby one na fakt ich wystawienia i pozwalały na obliczenie takiego podatku.
Należy przypomnieć, że orzecznictwo Trybunału (por. m.in. pkt 20 wyrok ETS z dnia 17 września 1997 r. w sprawie C-141/96 Finanzamt Osnabrück-Land przeciwko Bernhard Langhorst (Niemcy); pkt 41 wyrok ETS z dnia 15 października 2002 r. w sprawie C-427/98 Komisja Europejska przeciwko Republice Federalnej Niemiec; wyrok ETS z dnia 19 września 2000 r. sprawa C-454/98 Schmeink & Cofreth AG & Co. KG przeciwko Finanzamt Borken (Niemcy) (pkt 57) wyraźnie wskazuje na to, że podstawowym elementem, który decyduje o zapłacie VAT wykazanego na fakturze jest istnienie ryzyka jakichkolwiek strat wpływów dla budżetu państwa, wynikającego z faktu, że podatek, który został wykazany na fakturze wprowadzonej do obrotu gospodarczego może być następnie odliczony przez jej odbiorcę.
Nie można jednak zapominać, że warunkiem skorzystania z prawa do odliczenia jest otrzymanie (posiadanie) faktury VAT. Zgodnie bowiem z art. 86 ust. 2 pkt 1 ustawy o VAT podatkiem naliczonym jest kwota wynikająca z faktury, zaś stosownie do art. 86 ust. 10 pkt 1 ustawy o VAT prawo do obniżenia kwoty podatku należnego powstaje w rozliczeniu za okres, w którym podatnik otrzymał fakturę albo dokument celny (a więc prawo to nie powstanie, jeżeli podatnik faktury nie otrzyma). Otrzymanie faktury warunkuje zatem realizację prawa do odliczenia wykazanego w niej podatku. Można nawet stwierdzić, że powyższa okoliczność w istocie przesądza o powstaniu tego prawa (zob. A. Bartosiewicz, R. Kubacki, Ustawa o VAT. Komentarz, Warszawa 2011, s. 712). Przepis powyższy koresponduje z treścią art. 178 lit. a Dyrektywy 112 wskazującą na warunek skorzystania z prawa do odliczenia jakim jest fakt posiadania faktury VAT przez nabywcę towarów i usług. Potwierdził to Trybunał w swych orzeczeniach. Już w wyroku z dnia 14 lipca 1988r. sprawa 123/87, Jeunehomme ETS wskazał on, że artykuły 18 ust. 1 lit. a), 22 ust. 3 lit. a) i (b) oraz 22 ust. 8 VI Dyrektywy zezwalają Państwom Członkowskim na wprowadzenie wymogu, zgodnie z którym prawo do odliczenia VAT uzależnione jest od posiadania faktury, która, oprócz spełnienia minimalnych warunków wymienionych w VI Dyrektywie, musi zawierać określone dane niezbędne do tego, by zapewnić stosowanie VAT i umożliwić organom skarbowym sprawowanie nadzoru. Liczba tych danych ani ich rodzaj nie może uniemożliwiać lub nadmiernie utrudniać korzystanie z prawa do odliczenia. Następnie w wyroku z dnia 29 kwietnia 2004r. sprawa C-151/02, Terra Baubedarf-Handel Gmbh ETS wskazał, że dla celów odliczenia podatku naliczonego, o którym mowa w art. 17 ust. 2 lit. a) VI Dyrektywy, akapit pierwszy art. 18 ust. 2 VI Dyrektywy należy interpretować w ten sposób, że prawo do odliczenia należy realizować w stosunku do okresu rozliczeniowego, w którym obydwa warunki przewidziane w tym przepisie są spełnione, tj. towary zostały dostarczone lub usługi wykonane oraz podatnik jest w posiadaniu faktury lub dokumentu, który na podstawie kryteriów ustalonych przez dane Państwo Członkowskie, może pełnić rolę faktury. Wymóg, aby prawo do odliczenia było realizowane dopiero w okresie rozliczeniowym, w którym spełnione są obydwa warunki określone w art. 18 VI Dyrektywy (tj. towary zostały dostarczone lub usługi wykonane oraz podatnik jest w posiadaniu faktury lub dokumentu, który na podstawie kryteriów ustalonych przez dane Państwo Członkowskie, może pełnić rolę faktury) nie narusza zasady proporcjonalności (opubl. A. Bącal, D.Dominik, M.Militz, M. Bącal, orzecznictwo ETS a polska ustawa o VAT, Unimex 2010, s. 471-472). Ponadto tezy co do posiadania faktury VAT odnajdziemy również w wyroku ETS z dnia 21 kwietnia 2005r. sprawa C-25/03, H.E. Z powyższego wynika, iż prawo do odliczenia może być wykonane w odniesieniu do okresu, w którym są spełnione obie przesłanki tego przepisu, tzn. że towar został dostarczony lub usługa wykonana i podatnik posiada fakturę albo dokument, który zgodnie z wymogami państwa członkowskiego, może służyć jako faktura (wyrok ETS z dnia 29.04.2004 r. w sprawie C-152/02 Terra Baubedarf-Handle GmbH ). Podstawę do odliczenia podatku naliczonego, stanowią wyłącznie oryginały faktur lub faktur korygujących albo ich duplikaty. Tym samym, kwota podatku naliczonego nie może wynikać z innego rodzaju dokumentów, choćby potwierdzały one fakt dokonania czynności opodatkowanej i pozwalały obliczyć ten podatek, czyli wyodrębnić go z kwoty stanowiącej cenę danego towaru lub usługi. A w konsekwencji brak faktury uniemożliwia prawo do odliczenia.
Mając na uwadze powyższe należy zauważyć, że w przedmiotowej sprawie brak jest oryginałów i kopii faktur, jak też ich duplikatów. Samo zaś istnienie ich śladu w ewidencjach zakupu kontrahenta jest niewystarczającym do ustalenia podatku na podstawie art. 108 ust. 1 ustawy o VAT wobec strony skarżącej. Brak faktur wskazuje, że nabywca nie miał prawa do odliczenia VAT a zatem trudno mówić o ryzyku strat wpływów do budżetu państwa. Inną zaś kwestią, która nie może mieć wpływu na wynik przedmiotowej sprawy jest brak możliwości wyciągnięcia konsekwencji podatkowych wobec kontrahenta strony skarżącej (jego zgon) w postaci pozbawienia prawa do podatku naliczonego z uwagi na brak posiadania faktur VAT.
Mając na uwadze powyższe, Sąd stwierdził naruszenie prawa materialnego tj. art. 108 ust. 1 ustawy o VAT i uchylił zaskarżoną decyzję w oparciu o treść art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) ppsa. Orzeczenie o wstrzymaniu wykonania decyzji oparto na treści art. 152 ppsa. Zaś koszty zasądzono w oparciu o treść art. 200 ppsa. Z uwagi na fakt, że skarżącemu udzielono pomocy prawnej w zakresie obejmującym zwolnienie z kosztów sądowych, kwota kosztów sądowych obejmuje opłatę od udzielonego pełnomocnictwa w wysokości 17 zł oraz wynagrodzenie doradcy podatkowego w wysokości 3.600 zł. Należy zauważyć, że w przedmiotowej sprawie Sąd skorzystał z uprawnienia przewidzianego w treści § 2 ust. 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia z dnia 31 stycznia 2011 r. w sprawie wynagrodzenia za czynności doradcy podatkowego w postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz szczegółowych zasad ponoszenia kosztów pomocy prawnej udzielonej przez doradcę podatkowego z urzędu (Dz. U. z 2011r. nr 31 poz.153) zgodnie z którym zasądzając wynagrodzenie doradcy podatkowego, sąd bierze pod uwagę niezbędny nakład pracy doradcy podatkowego, a także charakter sprawy i wkład pracy doradcy podatkowego w przyczynienie się do jej wyjaśnienia i rozstrzygnięcia. Z uwagi na fakt, że podstawą rozstrzygnięcia Sądu nie były zarzuty zawarte w skardze Sąd miarkował kwotę wynagrodzenia wynikającego z treści § 3 ust. 1 okt 1 lit. g) ww. rozporządzenia zasądzając połowę tej kwoty.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 21.07.2026. · Źródło