I SA/Wr 1663/09

WyrokWSA we Wrocławiu2010-02-15

Skład orzekający: Katarzyna Borońska, Tomasz Świetlikowski, Maria Tkacz-Rutkowska

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy wniesienie wkładu niepieniężnego (aportu) w postaci nieruchomości zabudowanej do spółki kapitałowej stanowi odpłatną dostawę towarów, a jeśli tak, to kiedy powstaje obowiązek podatkowy w podatku od towarów i usług?
Ratio decidendi
Wniesienie wkładu niepieniężnego (aportu) w postaci nieruchomości zabudowanej do spółki kapitałowej stanowi odpłatną dostawę towarów. Obowiązek podatkowy w VAT powstaje z chwilą faktycznego wydania nieruchomości nabywcy, a nie z chwilą zawarcia umowy sprzedaży czy przeniesienia prawa własności. W przypadku nieruchomości zabudowanych, obowiązek podatkowy powstaje z chwilą otrzymania całości lub części zapłaty, nie później jednak niż 30. dnia licząc od dnia wydania, przy czym za moment wydania uznaje się dzień, w którym nastąpiło faktyczne przekazanie nieruchomości do dyspozycji nabywcy.
Stan faktyczny
Gmina W. wniosła o wydanie indywidualnej interpretacji podatkowej w sprawie wniesienia nieruchomości zabudowanej jako aportu do spółki akcyjnej w zamian za akcje. Gmina kwestionowała stanowisko Ministra Finansów dotyczące momentu powstania obowiązku podatkowego w VAT, który organ ustalił na dzień zawarcia umowy sprzedaży (akt notarialny), podczas gdy Gmina uważała, że powinien on być liczony od dnia faktycznego wydania nieruchomości (protokół zdawczo-odbiorczy).
Rozstrzygnięcie
Uchylono zaskarżoną interpretację indywidualną w zaskarżonej części i zasądzono od Ministra Finansów na rzecz strony skarżącej kwotę 440 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Katarzyna Borońska (sprawozdawca), Sędziowie Sędzia WSA Tomasz Świetlikowski, Sędzia WSA Maria Tkacz-Rutkowska, Protokolant Aleksandra Słomian, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 15 lutego 2010 r. sprawy ze skargi Gminy W. na interpretację indywidualną Ministra Finansów z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług I. uchylono zaskarżoną interpretację w zaskarżonej części. II. zasądza od Ministra Finansów na rzecz strony skarżącej kwotę 440 ł (czterysta czterdzieści) zł tytułem zwrotu kosztów postępowania. Przedmiotem skargi Gminy W. jest interpretacja indywidualna Ministra Finansów – działającego przez Dyrektora Izby Skarbowej w P. z dnia [...]r. , nr [...] w przedmiocie stosowania przepisów ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (Dz. U. nr 54, poz. 535 ze zm.). Gmina W. zwróciła się o wydanie interpretacji indywidualnej, przedstawiając następujący stan faktyczny. Zgodnie z aktem notarialnym przeniesienia własności nieruchomości z dnia 23 grudnia 2008 r. Gmina W. przeniosła na rzecz Spółki Akcyjnej prawo własności nieruchomości zabudowanej budynkiem usługowym tytułem pokrycia wkładu niepieniężnego (aportu) na pokrycie nowych akcji imiennych na zasadach przewidzianych w uchwale Nadzwyczajnego Walnego Zgromadzenia Spółki Akcyjnej. Uchwałą został podwyższony kapitał zakładowy Spółki poprzez emisję akcji imiennych. Nowoutworzone akcje zostały przydzielone w całości dotychczasowemu akcjonariuszowi Gminie w trybie subskrypcji prywatnej. Wydanie nieruchomości nastąpiło protokołem zdawczo-odbiorczym w dniu 6 stycznia 2009 r. Umowa objęcia akcji w podwyższonym kapitale zakładowym Spółki pomiędzy Gminą a Spółką została zawarta w dniu 31 grudnia 2008 r. Właściwy Sąd zarejestrował podwyższenie kapitału zakładowego Spółki w dniu 26 lutego 2009 r. Na tle tak przedstawionego stanu faktycznego zadano następujące pytania. 1. Czy wniesienie wkładu niepieniężnego (aportu) w postaci przeniesienia prawa własności nieruchomości zabudowanej stanowi odpłatną dostawę towarów? 2. Kiedy powstaje obowiązek podatkowy w podatku od towarów i usług od czynności wniesienia aportu, którego przedmiotem jest nieruchomość zabudowana oraz co należy rozumieć pod pojęciem otrzymania zapłaty z tytułu wniesienia przedmiotowego ? Odnośnie pytania pierwszego, Gmina powołując się na art. 5 ust. 1 pkt 1 uptu i art. 7 ust. 1 uptu, stwierdziła, że wniesienie aportu w postaci nieruchomości zabudowanej jest dostawą towaru, zważywszy fakt, że mamy w tym przypadku do czynienia z przeniesieniem prawa do rozporządzenia towarem jak właściciel. Nie ulega wątpliwości, że wniesienie aportu jest świadczeniem odpłatnym, ponieważ wnoszący aport uzyskuje pewną wymierną korzyść w formie wyrażonych pieniężnie udziałów (akcji), wobec tego czynność wniesienia aportu w zamian za akcje ma charakter ekwiwalentny. W kwestii obowiązku podatkowego wnioskodawca zauważył, że w ustawie nie przewidziano szczególnego momentu powstania obowiązku w podatku od towarów i usług w przypadku wnoszenia wkładów niepieniężnych (aportów). Wobec powyższego zastosować należy przepis dotyczący obowiązku podatkowego właściwy dla przedmiotu aportu. Przedmiotem aportu jest w tym wypadku nieruchomość zabudowana, wobec tego zgodnie z art. 19 ust. 10 uptu, w przypadku dostawy towarów, której przedmiotem są lokale i budynki, obowiązek podatkowy powstaje z chwilą otrzymania całości lub części zapłaty, nie później jednak niż 30. dnia, licząc od dnia wydania. Natomiast otrzymanie jakiejkolwiek zapłaty (ceny) w tym w formie zadatku, zaliczki, przedpłaty lub raty przed wydaniem nieruchomości skutkuje powstaniem obowiązku podatkowego na podstawie art. 19 ust. 11 uptu. W przedstawionym stanie faktycznym nieruchomość została wniesiona do spółki akcyjnej jako aport, za który obejmowane są akcje. Akcje te stanowią zatem formę zapłaty za tę nieruchomość. A zatem, w przypadku analizowanej transakcji, za moment zapłaty należy uznać moment w którym podatnik nabędzie prawo do akcji, na pokrycie których wnosi nieruchomość aportem. Wnioskodawca powołał się następnie na treść art. 16 ustawy z dnia 15 września 2000 r. Kodeks spółek handlowych (Dz. U. Nr 94, póz. 1037 ze zm.), zgodnie z którym rozporządzenie udziałem albo akcją dokonane przed wpisem spółki kapitałowej do rejestru albo przed zarejestrowaniem podwyższenia kapitału zakładowego jest nieważne. Kapitał zakładowy spółki właściwej istnieje dopiero od momentu wpisu spółki do rejestru. Dlatego - ze względu na konstytutywny charakter wpisu spółki - w tym danych dotyczących kapitału zakładowego oraz wpisu podwyższenia kapitału zakładowego, akcje jako przedmiot obrotu powstają dopiero z tą chwilą. Z tą więc chwilą podatnik nabędzie prawo do rozporządzania przedmiotowymi akcjami, a wobec tego, w przedstawionym stanie faktycznym, datę zarejestrowania podwyższenia kapitału zakładowego należy uznać za datę otrzymania zapłaty. Tak więc w opisanym we wniosku stanie faktycznym datą zapłaty jest dzień 26 lutego 2009 r. tj. dzień zarejestrowania podwyższenia kapitału zakładowego. W związku z powyższym, w ocenie wnioskodawcy, na podstawie art. 19 ust. 10 uptu, obowiązek podatkowy z tytułu wniesienia wkładu niepieniężnego (aportu) w postaci prawa własności nieruchomości zabudowanej, powstał w dniu 5 lutego 2009 r. tj. 30 dnia, licząc od dnia wydania - dnia podpisania protokołu zdawczo odbiorczego, albowiem podatnik do wskazanego powyżej dnia nie otrzymał całości ani części zapłaty. W dniu [...] r. Minister Finansów - działający przez Dyrektora Izby Skarbowej w P., wydał interpretację indywidualną, w której uznał za prawidłowe stanowisko wnioskodawcy w zakresie pytania nr 1, natomiast w zakresie pytania nr 2 - za nieprawidłowe. Organ wskazał na treść art. 5 ust. 1 pkt 1 uptu, art. 7 ust. 1 uptu i art. 2 pkt 6 uptu i stwierdził, że w świetle tych przepisów czynność wniesienia wkładu niepieniężnego (aportu) do spółki prawa handlowego stanowi dostawę towarów, albowiem ma ona za przedmiot towar i prowadzi do przeniesienia prawa rozporządzania nim jak właściciel. Jest to także czynność odpłatna, bowiem w jej wyniku dochodzi do zamiany świadczeń: dostawa towarów w zamian za udziały (akcje). W dalszej części interpretacji organ stwierdził, że w przepisie art. 19 ust. 10 uptu, ustawodawca określił w szczególny sposób moment powstania obowiązku podatkowego w przypadku dostawy towarów, jeżeli jej przedmiotem są lokale i budynki. W tych przypadkach obowiązek podatkowy powstaje z chwilą otrzymania całości lub części zapłaty, nie później jednak niż 30. dnia, licząc od dnia wydania, z zastrzeżeniem ust. 13 pkt 10 i 11. W myśl art. 19 ust. 15 ustawy, jeżeli obowiązek podatkowy wynika z otrzymania części zapłaty - wówczas powstaje w odniesieniu do tej części zapłaty. W kwestii określenia momentu zapłaty organ podzielił stanowisko podatnika. Następnie organ stwierdził, że w przypadku wniesienia do spółki rzeczy na własność mają zastosowanie odpowiednie przepisy ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (Dz. U. Nr 16, póz. 93 ze zm.), tj. art. 535, art. 544-548 oraz art. 556-568. Przepisy te mają zastosowanie odpowiednio i odnoszą się do obowiązków świadczenia i ryzyka przypadkowej utraty przedmiotów wkładu. W pozostałym zakresie przepisy o sprzedaży nie mają zastosowania, albowiem zastosowanie mają przepisy Kodeksu spółek handlowych oraz umowa spółki. Opierając się na przepisach Kodeksu cywilnego będą miały zastosowanie przepisy dotyczące: chwili wydania wkładów, sposobu wydania i odebrania, udzielenia wyjaśnień, przekazania stosownych dokumentów, kosztów przejścia przedmiotów wkładu. Z chwilą wydania rzeczy spółce przechodzą na nią korzyści (pożytki naturalne, cywilne) i ciężary (np. świadczenia, podatki, nakłady, koszty utrzymania) związane z rzeczą oraz niebezpieczeństwo przypadkowej utraty lub uszkodzenia rzeczy.(kradzież, zniszczenie, uszkodzenie) - art. 548 § 1 Kodeksu cywilnego. Jeżeli jednak spółka i wspólnik zastrzegli inną chwilę przejścia korzyści i ciężarów, poczytuje się w razie wątpliwości, że niebezpieczeństwo przypadkowej utraty lub uszkodzenia rzeczy przechodzi na spółkę z tą samą chwilą. Gdyby wydanie rzeczy nastąpiło przed przeniesieniem prawa własności na spółkę, korzyści i ciężary oraz niebezpieczeństwo przypadkowego zniszczenia lub utraty rzeczy przechodzą na spółkę z chwilą przeniesienia własności. W okolicznościach opisanych we wniosku należało, zdaniem organu, przyjąć, że obowiązek podatkowy powstał w dniu 22 stycznia 2009 r., tj. 30 dni od daty podpisania aktu notarialnego. Gmina W., nie zgadzając się z powyższą interpretacją w części dotyczącej określenia momentu powstania obowiązku podatkowego, wystąpiła z wezwaniem do usunięcia naruszenia prawa i zmiany interpretacji w tym zakresie. Minister Finansów uznał, że brak jest podstaw do zmiany interpretacji. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu Gmina W. wniosła o jej uchylenie w części dotyczącej określenia momentu powstania obowiązku podatkowego oraz o zasądzenie kosztów postępowania. Strona skarżąca podniosła, że Minister Finansów błędnie utożsamia podpisanie umowy w formie aktu notarialnego z momentem wydania rzeczy, podczas gdy dla ważności umowy sprzedaży nie jest konieczne jednoczesne wydanie nieruchomości – z którym ustawa o podatku od towarów i usług wiąże powstanie obowiązku podatkowego. Powołując się na poglądy doktryny strona skarżąca zauważyła, że ustawa o podatku od towarów i usług nie definiuje pojęcia wydania towarów, a zatem w kwestii jego określenia należy odwołać się do pojęcia przeniesienia posiadania, które następuje przez wydanie rzeczy (art. 348 k.c. ). Wydanie rzeczy może nastąpić przez jej wręczenie odbiorcy, który ma wolę władania tą rzeczą w obrębie określonego prawa, wydanie dokumentów, które umożliwiaj ą rozporządzanie rzeczą lub środków, które dają faktyczną władzę nad rzeczą (np. kluczy do pomieszczenia )( Leksykon VAT 2007 - Janusz Zubrzycki ,tom I, Wrocław 2007, str. 451 ). W przypadku budynków i lokali moment powstania obowiązku podatkowego został uregulowany w sposób szczególny, jednak również brak definicji wydania, wobec czego należy przyjąć, że iż dniem wydania będzie dzień postawienia lokalu lub budynku do dyspozycji nabywcy, a nie dzień zawarcia umowy sprzedaży (Komentarz VAT 2009, art. 19 , Tomasz Michalik, system prawny Legalis) W rozpoznawanej sprawie zawarcie umowy w formie aktu notarialnego przeniosło własność nieruchomości, jednak nie nastąpiło wtedy faktyczne wydanie nieruchomości, istotne dla podatku VAT. Strona podkreśla, że fakt przeniesienia własności, wbrew stanowisku organu, nigdzie w literaturze nie jest uznawany za jednoznaczny z wydaniem rzeczy, a wręcz przeciwnie podkreśla się rozłączność tych dwóch czynności. Odpowiadając na skargę Minister Finansów wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej interpretacji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Skarga okazała się zasadna. Pytanie sformułowane przez Gminę W. we wniosku o udzielenie interpretacji indywidualnej dotyczyło trzech kwestii: 1) objęcia obowiązkiem podatkowym w VAT czynności wniesienia tytułem aportu do spółki akcyjnej nieruchomości zabudowanej w zamian za objęcie akcji w tej spółce, 2) ustalenia momentu, z jakim następuje w takim przypadku zapłata oraz 3) określenia momentu powstania obowiązku podatkowego w VAT. Stanowisko Ministra Finansów w dwóch pierwszych kwestiach było zbieżne ze stanowiskiem Spółki, zawartym we wniosku. Spór powstał na tle określenia momentu, z jakim powstanie po stronie Gminy W. obowiązek podatkowy w VAT, zważywszy, że sporządzenia aktu notarialnego, przenoszącego własność nieruchomości miało miejsce 23 grudnia 2008, wydajnie nieruchomości – dnia 6 stycznia 2009 r., zaś zarejestrowanie przez właściwy sąd podwyższenia kapitału zakładowego spółki – 26 lutego 2009 r.. W tym też tylko zakresie podatnik zaskarżył otrzymaną interpretację. Podzielając stanowisko strony i organu co do tego, że wniesienie do spółki nieruchomości zabudowanej, jako aportu w zamian za objęcie akcji w tej spółce stanowi w świetle ustawy o podatku od towarów i usług czynność opodatkowaną - dostawę towarów, należy się zgodzić również co do tego, że o dokonaniu zapłaty można w tym przypadku mówić dopiero w momencie zarejestrowania podwyższenia kapitału. Zgodnie z ogólną zasadą, wyrażoną w art. 19 ust. 1 uptu, obowiązek podatkowy w podatku VAT powstaje z chwilą wydania towaru lub wykonania usługi, z zastrzeżeniem ust. 2-21, art. 14 ust. 6, art. 20 i art. 21 ust. 1. W dalszych ustępach tego artykułu ustawodawca wskazał na szereg przypadków, w których nieco odmiennie określa się datę powstania obowiązku podatkowego. Biorąc pod uwagę, że zgodnie ze stanem faktycznym przedstawionym we wniosku o wydanie interpretacji, przedmiot aportu stanowiła nieruchomość zabudowana, słusznie organ i strona przyjęły, że wobec braku szczególnej regulacji dotyczącej powstania obowiązku podatkowego w odniesieniu do aportu, należy odwołać się w tek kwestii do przepisu dotyczącego przedmiotu aportu. W myśl art.19 ust.10 uptu w przypadku dostawy towarów, której przedmiotem są lokale i budynki, obowiązek podatkowy powstaje z chwilą otrzymania całości lub części zapłaty, nie później jednak niż 30. dnia, licząc od dnia wydania, z zastrzeżeniem ust. 13 pkt 10 i 11. Przepis ten ustanawia zatem dwa możliwe sposoby ustalenia daty powstania obowiązku podatkowego, odwołując się dwóch istotnych, z punktu widzenia podatku VAT zdarzeń – zapłaty oraz wydania towaru (wykonania usługi). Należy zgodzić się ze stroną i organem podatkowym co do tego, że z uwagi na konstytutywny charakter wpisu do rejestru podwyższenia kapitału spółki, o otrzymaniu przez podatnika części lub całości zapłaty w postaci akcji można mówić dopiero w dniu 26 lutego 2009 r. (dopiero bowiem z dniem zarejestrowania podwyższenia kapitału zakładowego podatnik uzyskuje prawo do rozporządzania akcjami). Tym samym istotne staje ustalenie momentu wydania zabudowanej nieruchomości. Organ wydający interpretację przyjął, że moment wydania przypada w opisanym przypadku na chwilę zawarcia umowy sprzedaży – podpisania aktu notarialnego, tj. 23 grudnia 2008 r. na poparcie tego stanowiska organ wcześniej powołał się na przepisy Kodeksu cywilnego (m.in. art. 535, art. 544-548, art. 556-558), wskazując, że mają one zastosowanie odpowiednio i odnoszą się do obowiązków świadczenia i ryzyka przypadkowej utraty przedmiotów wkładu (aportu). Zdaniem organu istotne dla ustalenia, że doszło do wydania przedmiotu dostawy są wynikające z przepisów k.c. skutki zawarcia umowy sprzedaży, takie jak to, że z chwilą wydania rzeczy spółce przechodzą na nią korzyści (pożytki naturalne, cywilne) i ciężary (np. świadczenia, podatki, nakłady, koszty utrzymania) związane z rzeczą oraz niebezpieczeństwo przypadkowej utraty lub uszkodzenia rzeczy.(kradzież, zniszczenie, uszkodzenie). Nie kwestionując powołanych przez organ skutków cywilnoprawnych zawarcia umowy sprzedaży nieruchomości, Sąd uznał powyższe argumenty za nietrafne w kwestii ustalenia momentu powstania obowiązku podatkowego w VAT. Przede wszystkim, ustalając zakres znaczenia pojęcia wydania na gruncie ustawy o podatku od towarów i usług nie można ignorować charakteru czynności opodatkowanych VAT. Zgodnie z art.7 ust.1 ustawy o podatku od towarów i usług przez dostawę towarów rozumie się przeniesienie prawa do rozporządzania towarem jak właściciel. W orzecznictwie i doktrynie podkreśla się przy tym, że z punktu widzenia opodatkowania czynności podatkiem VAT istotne jest nie tyle przeniesienie prawa własności, lecz przeniesienie prawa do rozporządzania towarem jak właściciel. Zatem chodzi tutaj przede wszystkim o możliwość faktycznego dysponowania rzeczą, a nie rozporządzania nią w sensie prawnym. Użycie określenia "jak właściciel" oznacza, że moment powstania obowiązku podatkowego nie jest uzależniony od przeniesienia prawa własności. rzeczy, ale uzyskania możliwości ekonomicznego dysponowania rzeczą przez nabywcę. Definicję "dysponowania rzeczą jak właściciel", należy rozumieć szeroko. Akcent sformułowanej definicji położony został głównie na podkreślenie przeniesienia ekonomicznego władztwa nad rzeczą w taki sposób, aby nabywca mógł nią dysponować podobnie jak właściciel. Konstruując definicję dostawy towarów dla celów podatku od towarów i usług, ustawodawca w art. 7 uptu posłużył się celowo zwrotem "rozporządzania towarem jak właściciel, wskazując, że dostawa towarów nie jest tożsama z przeniesieniem własności w rozumieniu prawa cywilnego. Tym samym przy klasyfikacji zdarzenia gospodarczego należy przeanalizować, czy doszło do przekazania kontroli ekonomicznej nad towarem w taki sposób, że nabywca może nią rozporządzać jak właściciel, a taka możliwość pojawia się dopiero z chwilą przekazania towaru, co w rozważanym przypadku nastąpiło na mocy protokołu zdawczo-odbiorczego. (por. Janusz Zubrzycki, LEKSYKON VAT 2006, Wyd. Unimex, str. 25 i nast.; Adam Bartosiewicz, Ryszard Kubacki VAT, Wyd. LEX 2007, str. 115 - 122; K. Sachs, VI Dyrektywa VAT, Podatkowe komentarze Becka, str. 105 i nast.; Wojciech Maruchin, VAT, Wyd. ABC). Powyższe znajduje odzwierciedlenie właśnie w przepisach regulujących powstanie obowiązku podatkowego. Treść art. 19 ust. 1 uptu świadczy o tym, że zdarzeniem, z wystąpieniem którego należy wiązać powstanie obowiązku podatkowego, jest - co do zasady - wydanie towaru lub wykonanie usługi. Przepis ten odzwierciedla regulacje przepisów wspólnotowych – zgodnie z art. 63 Dyrektywy 2006/112/WE (i odpowiednio art. 10 (2) VI Dyrektywy) zdarzenie powodujące powstanie obowiązku podatkowego ma miejsce, a VAT staje się wymagalny w momencie dostarczenia towarów lub wykonania usług. Brzmienie przepisu wspólnotowego – który w odniesieniu do powstania obowiązku podatkowego (co określa się w dyrektywach jako wymagalność podatku) posługuje się pojęciem "dostarczenie" – uwidocznia jeszcze silniej faktyczny charakter czynności skutkującej opodatkowaniem. Zarówno w prawie krajowym, jak w i przepisach dyrektyw, zasadniczy skutek podatkowy przypisuje się więc faktycznym, ekonomicznym aspektom czynności. Tak w piśmiennictwie i orzeczeniach krajowych sądów administracyjnych, jak i w orzecznictwie ETS podkreśla się ten właśnie faktyczny, ekonomiczny element jako istotny z punktu widzenia skutków podatkowych, wskazując, że pojęcia takie, jak "wydanie towaru" czy "wykonanie usługi" należy rozumieć jako czynności faktyczne, pamiętając o autonomii prawa podatkowego, zwłaszcza w stosunku do prawa cywilnego. "W żadnym razie nie można utożsamiać wydania towaru, o którym mowa w art. 19 ust. 1 ustawy, z wydaniem rzeczy w rozumieniu art. 348 i n. k.c. (choć niejednokrotnie wydanie towaru w rozumieniu VAT będzie równocześnie wydaniem rzeczy w rozumieniu cywilistycznym). Wydania rzeczy nie można również mylić z przeniesieniem własności rzeczy. Tym samym, aktualność zachowuje wyrok NSA z dnia 13 listopada 2001 r. (SA/Sz 1063/2000, Glosa 2002, nr 7, s. 47), w którym sąd stwierdził, że "zawarta w art. 6 ust. 1 ustawy [obecnie art. 19 ust. 1 ustawy - przyp. aut.] regulacja, dotycząca określenia momentu powstania obowiązku podatkowego w przypadku dokonania darowizny towaru, nie oznacza, że obowiązek ten powstaje na skutek samego złożenia oświadczeń woli przez strony umowy darowizny, bowiem z istoty podatku VAT, w którym podstawę opodatkowania stanowi obrót w rozumieniu art. 15 cytowanej ustawy [obecnie art. 29 ustawy - przyp. aut.], wynika, że warunkiem opodatkowania darowizny jest jej wykonanie, tj. wydanie lub przekazanie towaru kontrahentowi.(...) Konsekwencją oderwania skutków podatkowych wydania od skutków cywilnoprawnych jest uznanie, że wydanie w rozumieniu art. 19 ust. 1 ustawy może nastąpić również wówczas, gdy dana czynność na gruncie prawa cywilnego jest nieważna. Tym samym, przykładowo, obowiązek podatkowy z tytułu dostawy nieruchomości może powstać także wtedy, gdy umowa jej sprzedaży została sporządzona bez zachowania aktu notarialnego. Należy podkreślić, że moment wydania należy zawsze oceniać, traktując tę czynność jako czynność faktyczną. Tym samym, w przypadku dostawy nieruchomości dla momentu powstania obowiązku podatkowego wydanie w rozumieniu ustawy VAT może nastąpić w momencie innym niż sporządzenie aktu notarialnego czy zawarcie umowy sprzedaży bez zachowania takiej formy" (A. Bartosiewicz, R. Kubacki, VAT. Komentarz, Lex, 2009, wyd. III). Można w tym miejscu zwrócić uwagę, że właśnie te charakterystyczne cechy podatku VAT – opodatkowanie faktycznego obrotu oraz odpłatność czynności, zaważyły na tym, które aspekty czynności ustawodawca przyjął za właściwe, dla ustalenia momentów istotnych z punktu widzenia momentu powstania obowiązku podatkowego. Skoro dla opodatkowania danej czynności VAT nie jest istotne zachowanie wszelkich warunków stawianych tej czynności przez prawo cywilne, ale ekonomiczny efekt: wykonanie usługi lub przejście faktycznego władztwa nad rzeczą, to konsekwentnie ustawa uzależnia moment powstania obowiązku podatkowego nie od tego, kiedy doszło do przeniesienia własności, ale od chwili, w której nastąpiło faktyczne wydanie rzeczy odbiorcy. Przyjęcie tezy przeciwnej może prowadzić do przypisania podatnikowi obowiązku podatkowego w sytuacji, gdy – mimo zawarcia umowy – nigdy nie doszło faktycznie do obrotu i dostawy w rozumieniu ustawy o podatku od towarów i usług. Odnosząc się do poczynionych w odpowiedzi na skargę uwag w kwestii rozróżnienia pojęć wydania i odebrania rzeczy, to w świetle poczynionych wyżej uwag Sąd stwierdza przychyla się do poglądu wyrażonego przez stronę skarżącą, iż przez wydanie rzeczy nie tylko przeniesienie posiadania przewidziane w przepisach kodeksu cywilnego, ale realne zaoferowanie i zapewnienie kupującemu możliwości odebrania tej rzeczy, niezależnie od tego, czy kupujący przyjął rzecz do dyspozycji. Jak też jednak słusznie zauważa strona skarżąca, w rozpatrywanej sprawie zapewnienie stronie możliwości odbioru oraz objęcie w posiadanie i faktyczny odbiór przedmiotowej nieruchomości nastąpiły tego samego dnia - czyli 6 stycznia 2009 r. w momencie podpisania protokołu zdawczo – odbiorczego. W tym zatem dniu nastąpiło pozostawienie do dyspozycji i przeniesienie posiadania, które może być uznane za wydanie nieruchomości zabudowanej, o jakim mowa w art. 19 ust. 10 uptu. Słusznie zatem strona uznała, że obowiązek podatkowy w opisanym we wniosku stanie faktycznym powstał po upływie 30 dni od wydania nieruchomości tj. od momentu faktycznego jej wydania na podstawie protokołu zdawczo odbiorczego w dniu 6 stycznia 2009 r. Mając na uwadze powyższe Sąd uznał, że zaskarżona interpretacja narusza prawo, bowiem została wydana w oparciu o błędną interpretację przepisów art. 19 ust. 1 i ust. 10 uptu. Zgodnie z art. 146 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.) Sąd uwzględniając skargę na akt lub czynność, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4 i 4a, uchyla ten akt lub interpretację albo stwierdza bezskuteczność czynności – wobec czego zaskarżona interpretacja podlegała uchyleniu w części objętej skargą. O kosztach orzeczono na podstawie art. 200, uwzględniając wartość opłaconego przez stronę skarżącą wpisu od skargi oraz koszty zastępstwa procesowego.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 13.07.2026. · Źródło