I SA/Wr 1709/06
WyrokWSA we Wrocławiu2007-02-09
Skład orzekający: Maria Tkacz-Rutkowska, Ewa Kamieniecka, Marek Olejnik
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy druga wersja rachunku zysków i strat, sporządzona przed wydaniem decyzji ostatecznej, ale nieznana organowi podatkowemu, może stanowić nowy dowód lub nową okoliczność faktyczną uzasadniającą wznowienie postępowania podatkowego na podstawie art. 240 § 1 pkt 5 Ordynacji podatkowej?Ratio decidendi
Sąd uznał, że druga wersja rachunku zysków i strat, sporządzona przed wydaniem decyzji ostatecznej, ale nieznana organowi podatkowemu, stanowi nową okoliczność faktyczną lub nowy dowód w rozumieniu art. 240 § 1 pkt 5 Ordynacji podatkowej. Organy podatkowe błędnie odmówiły wznowienia postępowania, nieprawidłowo interpretując pojęcie "nowych dowodów lub okoliczności". W związku z tym, sąd uchylił zaskarżoną decyzję.Stan faktyczny
Strona złożyła zeznanie podatkowe za 2000 r., wykazując brak podatku. Urząd Skarbowy określił zobowiązanie podatkowe, które zostało utrzymane w mocy decyzją Izby Skarbowej. Strona wniosła o wznowienie postępowania, powołując się na nowe dowody w postaci ksiąg rachunkowych i drugiej wersji sprawozdania finansowego, które miały wykazać stratę podatkową, a nie zysk. Organy podatkowe odmówiły wznowienia, uznając, że księgi rachunkowe istniały i były znane, a druga wersja sprawozdania nie weszła do obrotu prawnego. Po utrzymaniu w mocy decyzji przez Dyrektora Izby Skarbowej, strona wniosła skargę do WSA.Rozstrzygnięcie
Uchyla zaskarżoną decyzję Dyrektora Izby Skarbowej we W. z dnia [...] Nr [...] i zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej we W. na rzecz strony skarżącej zwrot kosztów postępowania.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA – Maria Tkacz-Rutkowska Sędziowie Asesor WSA – Ewa Kamieniecka Asesor WSA - Marek Olejnik (sprawozdawca) Protokolant Agnieszka Mazurek po rozpoznaniu na rozprawie w Wydziale I w dniu 9 lutego 2007 r. sprawy ze skargi : J. O. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej we W. z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie odmowy uchylenia po wznowieniu postępowania decyzji określającej wysokość zobowiązania w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2000 r. I. uchyla zaskarżoną decyzję, II. zasądza od Dyrektora Izby skarbowej we W. na rzecz strony skarżącej tytułem zwrotu kosztów postępowania kwotę 455 (czterysta pięćdziesiąt pięć 0/100) złotych.
J. O. złożyła w dniu [...] zeznanie podatkowe za rok 2000 według którego podatek dochodowy od osób fizycznych za ten rok nie wystapił. W wyniku przeprowadzonego postępowania kontrolnego i podatkowego Urząd Skarbowy w Ś. decyzją z dnia [...] nr [...] określił stronie zobowiązanie w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2000 r. w wysokości [...], zaległość podatkową w tym podatku w wysokości [...] i odsetki za zwlokę od tej zaległości w wysokości [...]. Wskutek złożonego przez stronę odwołania powyższa decyzja została utrzymana w mocy decyzją Izby Skarbowej we W. Ośrodek Zamiejscowy w W. z dnia [...] nr [...]. Decyzja Izby Skarbowej stała się prawomocna, bowiem nie została zaskarżona do Naczelnego Sądu Administracyjnego.
Wnioskiem z dnia [...] strona zażądała wznowienia postępowania podatkowego zakończonego w/w ostateczną decyzją Izby Skarbowej, wskazując jako podstawę wznowienia przepisy art. 240 § 1 pkt 5 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (j. t. Dz. U. z 2005 r. Nr 8, poz. 60 ze zm.). We wniosku strona podniosła, że kontrola oraz postępowanie podatkowe przeprowadzone przez Urząd Skarbowy w Ś. obejmowały jedynie sprawdzenie zasadności odliczenia straty podatkowej za 1999 r. w zeznaniu o wysokości dochodu osiągniętego w roku 2000. Ustalając wysokość przychodów, kosztów uzyskania przychodów i dochodu uzyskanych w 2000 r. przez A s.c. (J. O., B. K., A. C.), w której J. O. miała 1/3 udziałów, organ podatkowy poddał kontroli wyłącznie rachunek zysków i strat oraz bilans spółki za tenże rok. Strona stwierdziła, że w prowadzonym przez organ podatkowy postępowaniu podatkowym za 2000 r. ani księgi rachunkowe ani stanowiące podstawę dokonanych w nich zapisów dowody źródłowe nie zostały wykorzystane dla ustalenia stanu faktycznego. Na dzień wydania decyzji ostatecznej dowody powyższe nie były znane organowi wydającemu decyzję, są to więc nowe dowody, dokumentujące istnienie nowych okoliczności umożliwiających ustalenie w sposób rzetelny stanu faktycznego sprawy, a tym samym podstawy opodatkowania. Ustalony przy zastosowaniu metody bilansowej wynik finansowy wykazany w sprawozdaniu finansowym i potem błędnie przepisany do zeznania rocznego PIT-36, stanowił zysk w wysokości [...]. Natomiast przyjęcie nowej, podatkowej metody ustalenia podstawy opodatkowania, możliwej do zastosowania w oparciu o zapisy w księgach rachunkowych oraz dowodach księgowych stanowiących podstawę tych zapisów, skutkuje ujawnieniem nowych istotnych okoliczności faktycznych, przejawiających się wykazaniem straty podatkowej w wysokości [...]. Zdaniem strony całkowite pominięcie w postępowaniu dowodowym ksiąg rachunkowych, wskazuje na naruszenie przez organ prowadzący postępowanie przepisów art. 122 oraz art. 187 § 1 Ordynacji podatkowej. We wniosku strona przedstawiła również wynikające z ksiąg rachunkowych oraz dokumentów księgowych zapisy na kontach analitycznych i syntetycznych jako dowody nowe, istniejące, a nie znane organowi w okresie prowadzenia postępowania, uzasadniające wznowienie postępowania podatkowego. Strona podniosła także, że istnieją dwa sporządzone przez s.c. A sprawozdania finansowe: pierwsze, które stanowiło przedmiot postępowania kontrolnego i drugie, nie przedłożone organom w toku postępowania kontrolnego i podatkowego, a sporządzone na dzień 30.04.2001 r. Zgodnie z tym drugim sprawozdaniem finansowym, rok obrachunkowy 2000 zamknął się dla spółki zyskiem bilansowym w wysokości [...].
Postanowieniem z dnia [...] Dyrektor Izby Skarbowej we W. Ośrodek Zamiejscowy w W. wznowił postępowanie w sprawie określenia J. O. zobowiązania w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2000 r., zakończone decyzją ostateczną Izby Skarbowej we W. Ośrodek Zamiejscowy w W. z dnia [...] nr [...]. Następnie decyzją z dnia [...] nr [...] organ ten odmówił uchylenia w/w decyzji ostatecznej, bowiem nie stwierdził istnienia przesłanek określonych w art. 240 § 1 Ordynacji podatkowej. W uzasadnieniu decyzji organ podatkowy stwierdził, że przez pojęcie dowodów lub okoliczności nieznanych organowi, który wydał decyzję, o jakich mowa w art. 240 § 1 pkt 5 Ordynacji podatkowej, należy rozumieć tylko takie dowody lub okoliczności, z których strona czy też organ podatkowy nie mógł skorzystać w poprzednim postępowaniu, a nie te, które - pomimo tego, że istniały - zostały pominięte przy podejmowaniu rozstrzygnięcia. Z tego też względu w ocenie organu podatkowego I instancji nie stanowią nowego dowodu w sprawie prowadzone przez s.c. A księgi rachunkowe, jak również wszelkie dowody źródłowe i operacje księgowe związane z tymi księgami. Księgi rachunkowe istniały bowiem w dniu wydania przez organy podatkowe decyzji i ten fakt był znany tymże organom. Nie ma natomiast znaczenia fakt, że księgi te nie były oceniane ani przez organ odwoławczy ani przez organ I instancji. Wyliczenie przez stronę podatku w oparciu o księgi rachunkowe i II wersję sprawozdania finansowego w kwocie odmiennej od kwoty wyliczonej przez Izbę Skarbową we W. Ośrodek Zamiejscowy w W. nie stanowi zdaniem tego organu nowego dowodu. Kwestie związane z prawidłowością wyliczenia podatku mogą bowiem być przedmiotem rozstrzygnięcia w postępowaniu zwykłym, a nie nadzwyczajnym, jakim jest postępowanie prowadzone w trybie art.. 243 § 2 Ordynacji podatkowej. Organ podatkowy I instancji przyznał, iż błędnie ocenił stan faktyczny, przyjmując, że dane wykazane przez stronę w zeznaniu podatkowym są tożsame z danymi wynikającymi z ksiąg handlowych, ale błędna ocena stanu faktycznego pod względem prawnym nie może stanowić wg tego organu przesłanki do wznowienia postępowania. Organ podatkowy twierdził również, że wskazana przez stronę jako nowy dowód II wersja sprawozdania finansowego nie może być traktowana jako dowód w sprawie, ponieważ dokument ten nigdy nie wszedł do obrotu prawnego.
Nie zgadzając się z rozstrzygnięciem organu podatkowego pierwszej instancji strona wniosła odwołanie od w/w decyzji, wnioskując o uchylenie w całości decyzji z dnia [...] nr [...] oraz uchylenie decyzji ostatecznej Izby Skarbowej we W. Ośrodek Zamiejscowy w W. z dnia [...] nr [...] i orzeczenie co do istoty sprawy.
Po rozpatrzeniu odwołania Dyrektor Izby Skarbowej we W. decyzją z dnia [...] Nr [...] utrzymał w mocy w/w decyzję, nie znajdując przesłanek do uwzględnienia zarzutów strony podniesionych w odwołaniu.
W złożonej skardze na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] wniosła uchylenie skarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Dyrektora Izby Skarbowej we W. z dnia [...] nr [...] oraz zasądzenie kosztów procesowych według norm przepisanych.
Skarżonej decyzji strona zarzuca naruszenie prawa procesowego tj. art. 240 § 1 pkt 5 Ordynacji podatkowej. Skarżący wskazuje, że wznowienie postępowania w przedmiotowej sprawie uzasadniają istotne dla sprawy nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji nieznane organowi, który wydał tę decyzję. Zdaniem skarżącego w przedmiotowej sprawie mamy do czynienia nie z błędną oceną stanu faktycznego (co podnosi organ podatkowy) lecz z błędnym ustaleniem tego stanu w związku z brakiem przeprowadzenia postępowania dowodowego. Skarżący wskazuje, że w przedmiotowej sprawie nie przeprowadzono postępowania dowodowego - do czego organy podatkowe były zobowiązane na podstawie przepisów art. 122 i art. 121 Ordynacji podatkowej. Powyższe świadczy o tym, że organom podatkowym nie znane były żadne dowody mające wpływ na rozstrzygnięcie tej sprawy a szczególnie dowody, które skarżący wskazał jako nowe dowody w rozumieniu art. 240 § 1 pkt 5 Ordynacji podatkowej dające podstawę do wznowienia postępowania podatkowego tj. księgi rachunkowe z dokumentami źródłowymi i II wersja sprawozdania finansowego. Zdaniem skarżącego bezsporna jest również istotność nowego dowodu - ma on niewątpliwy wpływ na rozstrzygnięcie przedmiotowej, czyli na prawidłowe ustalenie podstawy opodatkowania.
Dalej skarżący podnosi, że organy podatkowe oparły swoje pierwotne rozstrzygnięcie na przedstawionej im I wersji sprawozdania finansowego, natomiast prawidłowa II wersja sprawozdania nie została na żadnym etapie postępowania kontrolnego i podatkowego uwzględniona przez organy podatkowe. Skarżący nie zgadza się ze stanowiskiem organów podatkowych, iż II wersja sprawozdania finansowego nigdy nie weszła do obrotu prawnego. Jego zdaniem dokument ten wszedł do obrotu prawnego poprzez jego zatwierdzenie uchwałą wspólników w dniu 30 kwietnia 2001 r.
Dyrektor Izby skarbowej we W. w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko i jego argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny stwierdza, co następuje:
W myśl treści art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153 poz. 1269), sprawowana przez sądy administracyjne kontrola przeprowadzana jest pod względem zgodności zaskarżonych decyzji z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej i tylko w sytuacji naruszenia tego prawa mającego lub mogącego mieć wpływ na wynik sprawy, zaskarżone decyzje podlegają uchyleniu (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Dz. U. z 2002r. Nr 153 poz. 1270 ze zm.).
Istota sporu pomiędzy stronami dotyczy wykładni przepisu art.240§1 pkt5 Ordynacji podatkowej (t.j. Dz.U. z 2005 r., Nr 8, poz.60 ze zm.) określającego przesłanki warunkujące wznowienie postępowania podatkowego w sprawie zakończonej decyzją ostateczną.
Na wstępie należy wskazać, że z istoty instytucji wznowienia postępowania podatkowego - uregulowanej w Rozdziale 17 Ordynacji podatkowej - wynika, iż stwarza ona możliwość ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy zakończonej decyzją ostateczną, wydaną w wyniku wadliwie przeprowadzonego postępowania. Wznowienie postępowania jest więc spowodowane wadą postępowania (wadą procesową), a nie wadą decyzji. Wadliwość decyzji może wyniknąć dopiero jako logiczny wniosek z zestawienia decyzji rozstrzygającej sprawę z okolicznościami danej sprawy (por. Jan Zimmermann, Ordynacja podatkowa, Komentarz, Postępowanie podatkowe, Toruń 1998, str. 318). Na podstawie art. 243 § 1 i 2 Ordynacji podatkowej, wznowienie postępowania następuje w formie postanowienia otwierającego właściwemu organowi drogę do badania przesłanek wznowienia i w razie pozytywnego wyniku, do postępowania merytorycznego co do rozstrzygnięcia sprawy będącej przedmiotem decyzji ostatecznej. Zamknięty katalog podstaw wznowienia postępowania zawiera art. 240 § 1 Ordynacji podatkowej. W razie złożenia przez stronę wniosku o wznowienie postępowania, jeśli nie zachodzą przesłanki wydania decyzji o odmowie wznowienia postępowania, właściwy organ podatkowy jest zobowiązany do wydania postanowienia o wszczęciu postępowania w sprawie wznowienia postępowania (por. wyrok NSA z dnia 27 listopada 1992 r., sygn. akt V SA 536/92, ONSA z 1993 r. Nr 4, poz. 104). Postanowienie w sprawie wznowienia wszczyna to postępowanie i może jedynie wskazywać przesłanki uzasadniające wznowienie. Natomiast stwierdzenie, czy przesłanki te rzeczywiście wystąpiły w sprawie i jaki mogą mieć wpływ na jej rozstrzygnięcie może być wyłącznie efektem postępowania przeprowadzonego po wydaniu postanowienia i musi być zawarte w decyzji, o jakiej mowa w art. 245 § 1 i 2 Ordynacji podatkowej (por. wyrok NSA z dnia 13 listopada 1987 r., sygn. akt I SA 1326/86, ONSA Nr 2, poz. 80). Zakończenie wznowionego postępowania następuje w formie decyzji, której sposoby rozstrzygnięcia enumeratywnie wymienia przepis art. 245 § 1 i § 2 Ordynacji podatkowej. W toku wznowionego postępowania w pierwszym rzędzie właściwy organ podatkowy bada, czy rzeczywiście zaistniały podstawy do wznowienia postępowania wymienione w art. 240 § 1 Ordynacji podatkowej. W razie negatywnego wyniku wydaje - w oparciu o art. 245 § 1 pkt 2 - decyzję odmawiającą uchylenia decyzji dotychczasowej. W takiej sytuacji nie przystępuje do merytorycznego rozpoznania sprawy podatkowej i nie może zweryfikować decyzji dotychczasowej, nawet jeśli stwierdzi jej wadliwość.
Zasadnie organy podatkowe podnoszą, że wznowienie postępowania jest instytucją szczególną, stanowiącą wyjątek od zasady trwałości decyzji administracyjnej (art. 128 Ordynacji podatkowej). Wyjątkowy charakter omawianej instytucji wyklucza możliwość rozszerzającej interpretacji przepisów określających warunki jej zastosowania. Zgodnie z art. 240 § 1 pkt 5 Ordynacji podatkowej wznawia się postępowanie, gdy ujawnią się nowe dowody lub okoliczności, istotne dla sprawy, istniejące w dniu wydania decyzji, a nieznane organowi, który te decyzje wydał. W związku z powyższym wzruszenie decyzji będzie możliwe jeżeli:
- wyjdą na jaw nowe dowody lub okoliczności faktyczne, tzn. nowe w stosunku do
przeprowadzonego dotychczas postępowania,
- dowody i okoliczności muszą być istotne dla sprawy,
- dowód lub okoliczność musi istnieć w dniu wydania decyzji,
- dowód lub okoliczność nie może być znana organowi, który wydał ostateczną decyzję.
Żądanie strony wznowienia postępowania podatkowego opiera się na założeniu, iż w sprawie wyszły na jaw zarówno nowe okoliczności tj. fakt wystąpienia straty na działalności gospodarczej prowadzonej w 2000 r. przez A s.c. - ustalonej w wyniku zastosowania nowej - podatkowej (a nie bilansowej) metodologii ustalania przychodów, dochodu (straty), jak i nowe dowody, tj. księgi handlowe wraz z dokumentami źródłowymi stanowiącymi podstawę dokonywanych księgowań, a w szczególności druga wersja rachunku zysków i strat (podkr. Sądu). Organ odwoławczy stwierdza, że w zaistniałym stanie faktycznym przesłanki do wznowienia postępowania nie zachodzą. Przez pojęcie nowych dowodów i nowych okoliczności faktycznych, o jakich mowa w art. 240 § 1 pkt 5 Ordynacji podatkowej należy bowiem rozumieć, zdaniem organu, tylko takie dowody lub okoliczności, z których strona czy też organ podatkowy nie mógł skorzystać w poprzednim postępowaniu, a nie te, które - pomimo tego, że istniały -zostały pominięte przy podejmowaniu rozstrzygnięcia. Z tego też względu w ocenie Dyrektora Izby Skarbowej we W. nie stanowią nowego dowodu w sprawie prowadzone przez A s.c. księgi rachunkowe, jak również wszelkie dowody źródłowe i operacje księgowe związane z tymi księgami. Faktem jest, że organy podatkowe wiedząc o istnieniu ksiąg rachunkowych, nie zapoznały się z tymi księgami, nie zbadały ich, a jedynie przyjęły, że wykazane przez stronę w zeznaniu podatkowym wielkości przychodów, kosztów i dochodu z prowadzonej w 2000 r. działalności gospodarczej są zgodne z danymi wynikającymi z prowadzonych za ten rok ksiąg rachunkowych. Jednakże nowe dowody, to dowody, które wprawdzie istniały w dniu wydawania przez organ podatkowy decyzji, lecz organ ten o ich istnieniu nie wiedział (zostały one ujawnione dopiero po wydaniu decyzji). Jeżeli jednak dowody te były znane organowi, a organ orzekający ich nie zbadał, to nie można takich dowodów w postępowaniu wznowieniowym uznać za nowe, choćby organ w postępowaniu poprzednim z dowodami tymi się nie zapoznał.
Jak wynika z materiałów spawy (protokół kontroli podatkowej przeprowadzonej w 2001 r.) organy podatkowe wiedziały, że wspólnicy s.c. A prowadzili w 2000 r. księgi rachunkowe. Wobec powyższego podzielić należy pogląd organów podatkowych, że nie mamy do czynienia z nowymi dowodami istniejącymi w dniu wydania decyzji nieznanymi organowi podatkowemu. Przepis regulujący wznowienie postępowania nie przewiduje przesłanki umożliwiającej uchylenie decyzji w trybie wznowieniowym z powodu błędnie ustalonego stanu faktycznego, czy też błędnej oceny tego stanu. Z tego też względu błędna ocena stanu faktycznego pod względem prawnym nie stanowi jako nowa okoliczność faktyczna podstawy wznowienia postępowania. W rozpatrywanej sprawie nie mamy więc do czynienia z "ujawnieniem" nowych dowodów w postaci ksiąg rachunkowych, po wydaniu decyzji przez organy podatkowe, ponieważ wydając decyzje organy podatkowe miały wiedzę o istnieniu ksiąg. Nie jest również przesłanką do wznowienia postępowania zastosowanie przez stronę nowej metody badania sprawozdania finansowego, tj. metody podatkowej a nie bilansowej. Nowe dowody, to takie, które zostały nowo odkryte w sprawie i nie były znane organom podatkowym obu instancji oraz stronie, a także po raz pierwszy zgłoszone przez stronę dowody jej znane, ale nie przedstawione organowi orzekającemu w postępowaniu zwykłym (por. B. Adamiak, Glosa do wyroku NSA z dnia 26 kwietnia 2000 r. sygn. akt III SA 1454/00, OSP z 2001r. Nr 2, poz. 21, t. I). Jak trafnie wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w powołanym (glosowanym) wyroku (opubl. W ONSA z 2001 r. Nr 3, poz. 123) przez pojęcie okoliczności faktycznych lub nowych dowodów nieznanych organowi, który wydał decyzję rozumieć trzeba tylko takie, które z badanego materiału dowodowego nie wynikały. Ocena właściwego przeprowadzenia postępowania dowodowego w postępowaniu zwykłym, w tym prawidłowości uwzględniania wniosków dowodowych strony, nie stanowi przedmiotu postępowania wznowieniowego. Taka ocena może być przeprowadzona jedynie przez organ drugiej instancji w postępowaniu odwoławczym (por. wyrok NSA z dnia 20 maja 2005 r., FSK 1752/2004, NetTax).
Sąd nie podziela natomiast poglądu organów podatkowych odmawiającego przymiotu "nowego nieznanego w dniu wydawania decyzji dowodu " II wersji rachunku zysków i strat sporządzonego, jak wynika z zamieszczonej na nim daty, w dniu 30.04.2001 r. Organ podatkowy jako podstawę takiej oceny przedłożonego przez stronę dowodu wskazuje, że stanowi on część dokumentacji księgowej jednostki a ponadto wspólnicy "nie wprowadzili do obrotu prawnego tego dokumentu". Skoro, jak wynika z materiałów zgromadzonych w postępowaniu "zwykłym" zakończonym wydaniem decyzji ostatecznej (Nr [...] z dnia [...]) rachunek zysków i strat za rok obrotowy 2000 był przedmiotem szczegółowej oceny przez organy podatkowe (protokół kontroli zakończonej dnia [...], s. 8 i n.) i jednym z zasadniczych dowodów w oparciu o które określono wysokość zobowiązania podatkowe w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2000 r., to trudno uznać za zasadne twierdzenie, że w istocie ujawnienie jego II wersji sporządzonej w dniu 30.04.2001 r., a zatem przed wydaniem decyzji wymiarowej nie jest przesłanką określoną w art.240§1 pkt 5 Ordynacji podatkowej. Wbrew twierdzeniom organu odwoławczego rachunek zysków i strat, jakkolwiek jest częścią rachunkowości jednostki, to tym niemniej jest odrębnym dowodem od ksiąg rachunkowych. Nie zasługuje na aprobatę stanowisko organu podatkowego, że II wersja rachunku zysków i strat "nie weszła do obrotu prawnego, powodując, że nie może on wywoływać żadnych skutków prawnych". Zaskarżona decyzja nie zawiera w tym zakresie praktycznie żadnego uzasadnienia, natomiast w odpowiedzi na skargę organ odwoławczy jako uzasadnienie powołuje przepis art.45 ust.5 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych (t.j. Dz.U. z 2000 r., Nr 14, poz.176 ze zm.), który obliguje podatników prowadzących księgi rachunkowe do dołączania do zeznania podatkowego sprawozdania finansowego. Należy jednak zauważyć, że zgodnie z art.45 ust.2 pkt 2 ustawy o rachunkowości (Dz.U. z 2002 r., nr 76, poz.694 ze zm.) rachunek zysków i strat stanowi tylko jeden z elementów sprawozdania finansowego. Należy w tym miejscu wskazać na przepis art. 180 Ordynacji podatkowej, który przyjmuje zasadę otwartego katalogu dowodów w postępowaniu podatkowym stanowiąc, iż jako dowód należy dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem. Granice dowodzenia wyznacza tym samym przyczynianie się danego środka dowodowego do wyjaśnienia sprawy oraz brak sprzeczności z prawem. W art. 181 Ordynacji podatkowej przyjęto rozwiązanie wyliczenia systemu dowodów, ale z zastrzeżeniem, że wyliczony system dowodów nie jest zamknięty. W przypadku sporządzenia sprawozdania finansowego (zatwierdzonego uchwałą wspólników) trudno wskazywać, że wchodzi ono do "obrotu prawnego" poprzez dołączenie do zeznania podatkowego. Jeżeli jednak, zdaniem organu podatkowego ujawnienie II wersji sporządzonego rachunku zysków i strat nie jest "nowym dowodem" (ze wskazanych powyżej przyczyn), to winny rozważyć, czy nie jest "nową okolicznością faktyczną", o której stanowi cyt. art.240§1 pkt 5 Ordynacji podatkowej. Ustawodawca nie definiuje tego pojęcia, zatem należy rozumieć je w znaczeniu języka potocznego jako zdarzenia, fakty lub wydarzenia zaistniałe w sensie fizycznym lub ich niewystąpienie. Przykładowo może to być zapłata podatku, wystawienie czy otrzymanie faktury VAT, złożenie deklaracji podatkowej, bądź brak tych zdarzeń. Nawet zatem, gdyby przyjąć za organami podatkowymi, którego to poglądu Sąd w niniejszym składzie nie podziela, że II wersja rachunku zysków i strat nie jest nowym dowodem, to z całą pewnością jest nową okolicznością faktyczną. Organy podatkowe zatem z naruszeniem zasady swobodnej oceny materiału dowodowego przyjęły, że ujawnienie sporządzonego rachunku zysków i strat, odmiennego od tego w oparciu o który organy podatkowe podjęły decyzję wymiarową w 2001 r., nie jest nową okolicznością faktyczną lub nowym dowodem, jak stanowi przepis art.240§1 pkt 5 Ordynacji podatkowej. Ustalenie, że II wersja rachunku zysków i strat jest nowym dowodem (lub okolicznością faktyczną) nieznanym organowi, który wydał decyzję ostateczną nie stanowi natomiast automatycznej przesłanki do uchylenia decyzji ostatecznej w trybie art.245§1 pkt 1 Ordynacji podatkowej. W ponownie przeprowadzonym postępowaniu organ podatkowy winien bowiem zbadać, czy dowód ten (lub okoliczność faktyczna) istniał w dniu wydania decyzji i czy ma on istotne znaczenie dla sprawy. Dopiero wyjaśnienie tych okoliczności pozwoli na ustalenie czy zaistniały w przedmiotowej sprawie pozytywne przesłanki do uchylenia w całości lub części decyzji wymiarowej z dnia [...] Nr [...]. Zważywszy, że we wznowionym postępowaniu znajdują zastosowanie zarówno zasady określone w rozdziale 1 jak i 11 Ordynacji podatkowej należy stwierdzić, że organ podatkowy dopuścił się w przedmiotowej sprawie naruszenia art.122 (zasady prawdy obiektywnej) oraz art.187§1 (obowiązku zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego) i art.191 (zasada swobodnej oceny materiału dowodowego).
Wobec stwierdzonych uchybień w zakresie prawa procesowego mając na uwadze regulację art.145§1 pkt1 lit.c ustawy o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Sąd uchyla zaskarżoną decyzję. O kosztach orzeczono na podstawie art.200 w/w ustawy. Nie orzeczono natomiast w przedmiocie wykonalności uchylonego aktu administracyjnego z uwagi na jego charakter.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 19.07.2026. · Źródło