I SA/Wr 1783/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Ewa Kamieniecka, Sędziowie: Sędzia WSA Daria Gawlak-Nowakowska, Sędzia WSA Zbigniew Łoboda (sprawozdawca), Protokolant: Ewelina Bedyńska, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 15 listopada 2013 r. sprawy ze skargi M. W. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej we W. z dnia [...] lipca 2013 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania egzekucyjnego oddala skargę. Zaskarżonym postanowieniem z dnia [...].07.2013 r. (nr [...]) Dyrektor Izby Skarbowej we W. po rozpatrzeniu zażalenia M. W. od postanowienia organu egzekucyjnego - Naczelnika Urzędu Skarbowego w L. z dnia [...].06.2013 r. (nr [...]) w przedmiocie umorzenia postępowania egzekucyjnego, prowadzonego wobec majątku strony na podstawie tytułów wykonawczych z dnia 20.10.2009 r. o nr [...], z dnia 3.04.2009 r. o nr [...], [...], [...], [...], [...], wystawionych przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w L., obejmujących należności z tytułu podatku od towarów i usług za grudzień 2001 r., maj 2002 r., oraz styczeń, kwiecień, maj i sierpień 2004 r. - utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie. Naczelnik Urzędu Skarbowego w L. jako organ egzekucyjny prowadził postępowanie egzekucyjne wobec majątku M. W. na podstawie tytułów wykonawczych o wskazanych wyżej numerach. Organ egzekucyjny wskazał w wymienionym postanowieniu, że zaległości objęte tymi tytułami wykonawczymi nie zostały ściągnięte, gdyż nie został ustalony majątek osobisty zobowiązanego, z którego byłaby możliwa egzekucja administracyjna przy zastosowaniu środków egzekucyjnych wymienionych w art. 1a pkt 12 lit. a) ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2012 r. poz. 1015, z zm. – dalej "u.p.e.a."). Jednocześnie w toku egzekucji ustalono, że strona posiada majątek wspólny z małżonką, do którego może być skierowana egzekucja przedmiotowych zaległości podatkowych stosownie do treści art. 29 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2012 r. poz. 749, ze zm.). Wobec powyższego, uznając że żądanie zgłoszenia wniosku w tym zakresie przysługuje także wierzycielowi (będącym jednocześnie organem egzekucyjnym), uzasadnione było umorzenie postepowania egzekucyjnego na podstawie art. 59 § 1 pkt 9 u.p.e.a. (wymienione postanowienie z dnia [...].06.2013 r.). M. W. złożył w ustawowym terminie zażalenie na powyższe postanowienie. W uzasadnieniu którego podniósł, że należności pieniężne objęte niniejszym postępowaniem egzekucyjnym uległy przedawnieniu. Wskazał, że w piśmie z dnia 17.06.2013 r. skierowanym do Naczelnika Urzędu Skarbowego w L. podniósł ten zarzut, zatem umorzenie postępowania egzekucyjnego przed rozpatrzeniem tego zarzutu jest przedwczesne. Wymienionym na początku postanowieniem z dnia [...].07.2013 r. Dyrektor Izby Skarbowej we W. utrzymał w mocy postanowienie organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu organ nadzoru wskazał, że umorzenie postępowania egzekucyjnego było uzasadnione koniecznością wystawienia nowych tytułów wykonawczych przeciwko skarżącemu i jego małżonce, na podstawie art. 27c u.p.e.a., aby móc skierować egzekucję do majątku wspólnego małżonków. Zatem zgodnie z wolą wierzyciela uzasadnione było umorzenie postępowania egzekucyjnego. Ustosunkowując się do zarzutu przedawnienia należności wskazał organ, że kwestia ta nie była przedmiotem niniejszego postępowania. Z kolei podniesienie zarzutu przedawnienia w piśmie z dnia 17.06.2013 r. nastąpiło z powołaniem się na otrzymane upomnienia poprzedzające nowe tytuły wykonawcze (wystawione na obojga małżonków), a więc dotyczyło nowego postępowania egzekucyjnego. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu M. W. ponowił zarzuty zawarte w zażaleniu dotyczące przedawnienia objętych tytułami wykonawczymi należności. Ponadto strona podniosła, że skoro nowe tytuły wykonawcze zostały wystawione jeszcze przed umorzeniem niniejszego postępowania egzekucyjnego, to w sprawie mamy do czynienia z bezprzedmiotowością postępowania w zakresie wywołanym wystawieniem nowych tytułów wykonawczych, odnoszących się do tych samych należności. W związku z powyższymi zarzutami, skarżący wniósł o zmianę zaskarżonego postanowienia poprzez umorzenie postępowania z uwagi na przedawnienie obowiązku, uchylenie dokonanych czynności egzekucyjnych w postaci – jak stwierdził – wpisania w dniu 22.07.2013 r. do księgi wieczystej nr [...], prowadzonej przez Sąd Rejonowych w L. Zamiejscowy Wydział Ksiąg Wieczystych z siedzibą w L. hipoteki przymusowej. Strona sformułowała również wniosek o zasądzenie od organu na jej rzecz zwrotu kosztów postępowania. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej we W. wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonym postanowieniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie, gdyż ocena przeprowadzonego postępowania oraz stanowiska organów nie dawała podstaw do uchylenia zaskarżonego postanowienia. Podstawę prawną postanowienia organu egzekucyjnego, kwestionowanego w niniejszej sprawie, stanowiły przepisy powołanej już wyżej u.p.e.a. Zgodnie z treścią art. 59 § 1 u.p.e.a., postępowanie egzekucyjne umarza się wskutek wystąpienia choćby jednej z okoliczności opisanych w pkt 1 do 10 tego artykułu, a w tym na żądanie wierzyciela (pkt 9). W myśl art. 59 § 3 u.p.e.a. w przypadkach, o których mowa w § 1 i § 2, organ egzekucyjny wydaje postanowienie w sprawie umorzenia postępowania egzekucyjnego, chyba że umorzenie postępowania egzekucyjnego następuje na podstawie art. 34 § 4 tej ustawy. Postanowienie, o którym mowa w § 3, wydaje się na żądanie zobowiązanego lub wierzyciela albo z urzędu (art. 59 § 4 u.p.e.a). W odniesieniu do zarzutów skargi należy wyjaśnić, że instytucja umorzenia postępowania egzekucyjnego ma na celu jego zakończenie bez osiągnięcia zasadniczego celu tego postępowania w postaci wyegzekwowania dochodzonego obowiązku. Przyczyny umorzenia, wymienione w art. 59 § 1 u.p.e.a. maja różnorodną naturę i mogą być klasyfikowane według wielu kryteriów. Z punktu widzenia niniejszej sprawy należy skoncentrować się na przyczynie wymienionej w pkt 9 art. 59 § 1 u.p.e.a. w postaci żądania wierzyciela. Przyczyna ta wskazana została jako podstawa postanowienia organu egzekucyjnego z dnia 14.06.2013 r. W postępowaniu egzekucyjnym to wierzyciel żąda wykonania obowiązku, dlatego też jest dysponentem tego postępowania. Może więc na każdym etapie zgłosić wniosek o umorzenie postępowania. Ponieważ jednak, stosownie do art. 6 § 1 u.p.e.a. wierzyciel ma obowiązek podjąć czynności zamierzające do zastosowania środków egzekucyjnych w razie uchylania się zobowiązanego od wykonania obowiązku – uzasadnione jest oczekiwanie, ażeby rezygnacja przez wierzyciela z dochodzenia obowiązku była umotywowana. Należy jeszcze odnotować, że w sytuacji takiej, jaka miała miejsce w niniejszej sprawie, gdzie kompetencje wierzyciela i organu egzekucyjnego skupiły się w jednej osobie (Naczelnika Urzędu Skarbowego w L.), nie ma przeszkód ażeby organ egzekucyjny bez odrębnego wniosku umorzył postępowanie egzekucyjne na zasadzie art. 59 § 1 pkt 9 u.p.e.a. (podobnie w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w warszawie z dnia 6.11.2007 r. sygn. akt III SA/Wa 1469/07, dostępnym w internetowej Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych). Organ egzekucyjny uzasadniając przedmiotowe umorzenie przedstawił przebieg prowadzonego postępowania egzekucyjnego oraz jego wyniki - spełniając tym samym wymogi określone w art. 107 k.p.a. w związku z art. 18 ustawy egzekucyjnej. Przedstawił również powody dla których kontynuowanie dotychczasowego postępowania uznaje za niecelowe. W tym zakresie podniesiono, że ujawniony został wspólny majątek zobowiązanego i jego małżonka i że prowadzenie do niego egzekucji wymaga wystawienia nowych tytułów wykonawczych (na małżonków). W konsekwencji uzasadnione jest zaniechanie prowadzenia egzekucji na podstawie dotychczasowych tytułów wystawionych jedynie na zobowiązanego. Należy zauważyć, że organ egzekucyjny zasadniczo zwiążany jest wnioskiem wierzyciela o umorzenie postępowania egzekucyjnego. Konsekwentnie też nie można odmówić braku podstaw do umorzenia, jeżeli organ egzekucyjny postanowi o umorzeniu kierując się przesłankami jakie mu przyświecały z punktu widzenia interesów wierzyciela skupionych w jego osobie. Takie działanie nie może być poczytane za sprzeczne z prawem, a w konsekwencji nie można było oczekiwać uchylenia postanowienia w sprawie umorzenia postępowania egzekucyjnego jak wydanego z naruszeniem prawa. Co do zasady także skarżący nie podważa prawa wierzyciela do złożenia wniosku o umorzenie postępowania egzekucyjnego. Uważa jednak, że umorzenie powinno nastąpić z powodu przedawnienia zobowiązań podatkowych. Trzeba przeto stwierdzić, że zarzut ten nie może być uwzględniony dlatego, że wystarczającą podstawą umorzenia był sam wniosek wierzyciela. Wówczas organ egzekucyjny stosuje się do wniosku i nie czyni przedmiotem badania tego, czy i jakie inne jeszcze przyczyny mogłyby stanowić podstawę umorzenia postępowania egzekucyjnego. Podniesienie zarzutu przedawnienia leżało w interesie zobowiązanego i mógł od na podstawie swojego wniosku domagać się umorzenia (z tego powodu) postępowania egzekucyjnego. Jak to powyżej już zaznaczono postępowanie egzekucyjne może podlegać umorzeniu także na wniosek zobowiązanego, co wynika z art. 59 § 4 u.p.e.a. W niniejszej sprawie nie mogła być badana zasadność wystawienia nowych tytułów wykonawczych (na obojga małżonków), gdyż skarga dotyczyła postanowienia w przedmiocie umorzenia postępowania egzekucyjnego na podstawie dotychczasowych tytułów wykonawczych. Prowadzenie egzekucji na podstawie nowych tytułów wykonawczych strona może podważać w nowym postępowaniu egzekucyjnym, korzystając z przysługujących jej tam środków prawnych. Co się zaś tyczy uchylenia zajęcia hipotecznego dokonanego w postępowaniu egzekucyjnym to trzeba wskazać, że zgodnie z art. 60 § 1 u.p.e.a. umorzenie postępowania egzekucyjnego z przyczyny, o której mowa w art. 59 § 1 pkt 1-8 i 10, powoduje uchylenie dokonanych czynności egzekucyjnych, jeżeli przepisy ustawy nie stanowią inaczej. Pozostają jednak w mocy prawa osób trzecich nabyte na skutek tych czynności. Na podstawie § 2 (art. 60) u.p.e.a., organ egzekucyjny wydaje w razie potrzeby postanowienie dotyczące uchylenia dokonanych czynności egzekucyjnych wskutek umorzenia postępowania egzekucyjnego. Natomiast według § 3 art. 60, na postanowienie organu egzekucyjnego w sprawie uchylenia dokonanych czynności egzekucyjnych lub odmowy uchylenia tych czynności służy zażalenie. Z powyższego unormowania wynika przede wszystkim, że umorzenie postępowania egzekucyjnego w trybie art. 59 § 1 pkt 9 u.p.e.a., a więc z wniosku wierzyciela, nie powoduje uchylenia dokonanych czynności egzekucyjnych. Ponadto w orzecznictwie podniesiono, że postępowanie odnośnie uchylenia dokonanych czynności egzekucyjnych jest samodzielnym postępowaniem, w którym organ egzekucyjny wydaje uwzględniające ten wniosek postanowienia lub postanowienia o odmowie uchylenia czynności (wyrok NSA w Łodzi z dnia 14 maja 1997 r., I SA/Łd 365/96, LEX nr 29815). Tak więc w sprawie ze skargi na postanowienie organu egzekucyjnego umarzające postępowanie egzekucyjnego na podstawie wniosku wierzyciela (w trybie art. 59 § 1 pkt 9 u.p.e.a.) kwestia uchylenia dokonanych czynności egzekucyjnych nie mogła być szerzej roztrząsana, to jest ponad to, co zostało powiedziane. Nie można było również oczekiwać uchylenia zaskarżonego postanowienia ze względu na podniesioną w skardze okoliczność, że nowe tytuły wykonawcze (na małżonków) wystawione zostały jeszcze przed wydaniem postanowienia o umorzeniu postępowania egzekucyjnego (zaskarżonego w niniejszej sprawie). W takim bowiem przypadku można rozważać zasadność uruchomienia nowego postępowania egzekucyjnego, nie zaś kwestionować umorzenie dotychczasowego na wniosek wierzyciela. Mając na uwadze wszystkie podniesione wyżej okoliczności, Sąd działając na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi skargę oddalił.