I SA/Wr 1784/09

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym we Wrocławiu – Barbara Koźlik po rozpoznaniu w dniu 4 stycznia 2010 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy z wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi R. K. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej we W. Ośrodek Zamiejscowy w W. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie orzeczenia o odpowiedzialności podatkowej jako członka zarządu spółki z o.o. za zaległości tej spółki w podatku od towarów i usług za miesiące VII-X, XII 2003 r. oraz I i II 2004 r. postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Skarżący wniósł o zwolnienie od kosztów sądowych wskazując na brak środków finansowych. W oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wnioskodawca wskazał, że prowadzi gospodarstwo domowe wraz z żoną, z którą ma rozdzielność majątkową i córką. Nie posiadają żadnych nieruchomości, zasobów pieniężnych ani przedmiotów o wartości powyżej 3.000 euro. Wraz z żoną uzyskują dochody z tytułu umowy o pracę w wysokości 1.275,00 zł i 1.276,00 zł brutto, natomiast ich córka otrzymuje wynagrodzenie w kwocie 4.900 zł brutto na podstawie umowy zlecenia. Wnioskodawca wyjaśnił, że córka swoje wynagrodzenie w całości przeznacza na studia w [...], dodatkowo ponoszone są wydatki na spłatę kredytu. W oświadczeniu złożonym na urzędowym formularzu stosowanym w postępowaniu cywilnym skarżący wskazał nadto, że posiada zobowiązanie wobec banku około 1.500.000 (nie podano waluty). Jego utrzymanie miesięczne to mieszkanie – mieszka z teściami, leczenie, które przerwał ze względu na brak środków, a wynagrodzenie wydaje na żywność i odzież. W odpowiedzi na wezwanie do przedłożenia dodatkowych oświadczeń i dokumentów, skarżący nadesłał zeznania podatkowe obojga małżonków za 2008 r., zaświadczenia o wysokości wynagrodzenia własne, żony i córki oraz akt notarialny o ustanowieniu małżeńskiej rozdzielności majątkowej. Z dokumentów tych wynika, że w 2008 r. wnioskodawca uzyskał dochód ze stosunku pracy w wysokości 11.728,36 zł, a jego żona 12.177,00 zł. Zaświadczenia z zakładu pracy (tego samego dla wszystkich członków rodziny) potwierdzają kwoty zdeklarowane na urzędowym formularzu wniosku. Ponadto skarżący oświadczył, że nie posiada żadnych środków transportu, rachunków bankowych ani kart kredytowych, a jego córka nie mieszka z nim we wspólnym gospodarstwie domowym. Miesięcznie ponosi wydatki na wyżywienie (600 zł), dojazdy do pracy (105,60 zł), środki higieny i lekarstwa (60 zł), odzież (49 zł), opłaty związane z korespondencją z urzędami sądami i komornikami (25 zł) – łącznie 839,60 zł. Podał, że z żoną nie prowadzi wspólnego gospodarstwa domowego. Na wezwanie do udzielenia informacji, czy teściowie partycypują w utrzymaniu domu, udzielona została odpowiedź, że "nie partycypują, gdyż ani wnioskodawca, ani żona nie posiadają żadnej nieruchomości, ani nie wynajmują żadnego mieszkania". Skarżący oświadczył też, że nie korzystał z żadnych form wsparcia państwowego z wyjątkiem przyznanego mu prawa pomocy w sprawach o sygn. akt I SA/Wr 501/08 i I SA/Wr 599/08. Zgodnie z art. 243 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), w skrócie p.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed lub w toku postępowania. Stosownie do treści art. 245 § 3 i art. 246 § 1 pkt 2, w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, a więc w zakresie częściowym, prawo to może być przyznane osobie fizycznej, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Z przytoczonej regulacji wynika, że postępowanie dotyczące prawa pomocy prowadzone jest tylko i wyłącznie na wniosek strony skarżącej i to na niej ciąży obowiązek wykazania w sposób wiarygodny i jednoznaczny okoliczności uzasadniających swoje żądanie. Rola Sądu/ Referendarza sądowego w tym postępowaniu ogranicza się jedynie do żądania przedłożenia dodatkowych oświadczeń i dokumentów źródłowych, gdy oświadczenie strony zawarte we wniosku okaże się niewystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego, możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości (art. 255 p.p.s.a.). Tymczasem, co do rozpoznawanego wniosku, mimo nadesłania dodatkowych dokumentów i oświadczeń, wątpliwości co do możliwości płatniczych skarżącego nie zostały usunięte. W pierwszej kolejności zauważyć należy, że zarówno skarżący, jak i jego żona oraz córka pracują w tej samej firmie, gdzie małżonkowie zatrudnieni na umowę o pracę otrzymują wynagrodzenie w kwocie prawie czterokrotnie niższej, niż ich córka na podstawie umowy zlecenia. Nie są natomiast wskazane zajmowane przez nich stanowiska. Dodatkowo, zgodnie z przepisami prawa pracy, jest to kwota najniższego wynagrodzenia, która jest wolna od zajęć egzekucyjnych. Jak wynika natomiast z oświadczeń skarżącego, toczą się względem niego postępowania komornicze. Powyższe informacje budzą w konsekwencji wątpliwości co do rzeczywistych dochodów skarżącego i jego żony. Dodać w tym miejscu należy, że rozdzielność majątkowa pomiędzy małżonkami, na którą wnioskodawca się powołuje, nie może stanowić przesłanki uzasadniającej zwolnienie do kosztów sądowych, gdyż niezależnie od panującego w małżeństwie ustroju majątkowego, małżonkowie zobligowani są udzielać sobie pomocy i wzajemnie się wspierać, na co wskazuje regulacja art. 23 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego. Poza tym rozdzielność majątkowa rzutuje w sytuacjach egzekwowania różnego rodzaju należności z majątku dłużnika (przykładowo w postępowaniu komorniczym lub egzekucyjnym w administracji), nie może jednak mieć wpływu na ocenę jego możliwości płatniczych w sytuacji, gdy chodzi o ponoszenie kwot stanowiących daninę publiczną. Pamiętać bowiem należy, że jedną z konstytucyjnych zasad, wyrażoną w art. 84 Konstytucji RP, jest powszechny obowiązek ponoszenia danin publicznych – zgodnie tym przepisem, każdy jest obowiązany do ponoszenia ciężarów i świadczeń publicznych, w tym podatków, określonych w ustawie. W istocie konstytucyjną zasadą jest również prawo do sądu ustanowione w art. 45 ust. 1, dlatego też w postępowaniu o przyznanie prawa pomocy dochodzi do konieczności dokonania wyważenia pomiędzy zapewnieniem prawa do sądu podmiotowi niemającemu dostatecznych środków, a zasadą powszechności i równości w ponoszeniu ciężarów i świadczeń publicznych (zob. w: B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz", Zakamycze 2005, s. 585). Nie uszło też uwadze rozpoznającego niniejszy wniosek, że wynagrodzenie w wysokości prawie 5.000 zł brutto córka skarżącego pobiera mimo, że studiuje za granicą. Dalej wskazać trzeba na sprzeczność oświadczeń złożonych przez wnioskodawcę. Wskazał bowiem, że spłaca kredyt, następnie w zestawieniu miesięcznie ponoszonych wydatków rata kredytu w ogóle nie została ujęta. Zauważyć też należy, że możliwości płatnicze odzwierciedla wysokość zobowiązania względem banku, który przed udzieleniem kredytu bada stan finansowy kredytobiorcy. Tym bardziej, jeżeli jest to kredyt w wysokości 1.500.000 (nie podano waluty), gdzie zabezpieczeniem nie może być ustanowienie hipoteki, gdyż wnioskodawca nie posiada jakichkolwiek nieruchomości. W związku z powyższymi uwagami, trudno uznać dane zawarte we wniosku oraz dodatkowych dokumentach i oświadczeniach skarżącego, jako niebudzące wątpliwości. W konsekwencji nie mogą stać się podstawą pozytywnego rozpoznania wniosku. Tym samym, na podstawie art. 245 § 3, art. 246 § pkt 2 i art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 p.p.s.a., postanowiono jak w sentencji.