I SA/Wr 1806/07

WyrokWSA we Wrocławiu2008-03-07

Skład orzekający: Marek Olejnik, Ireneusz Dukiel, Tomasz Świetlikowski

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy nabywca zorganizowanej części przedsiębiorstwa, który zapłacił cenę transakcyjną na rzecz wierzycieli zbywcy (Urząd Skarbowy, ZUS), może być jednocześnie pociągnięty do odpowiedzialności jako osoba trzecia za zaległości podatkowe zbywcy, a także czy ujawnienie majątku dłużnika zwalnia osobę trzecią od tej odpowiedzialności?
Ratio decidendi
Sąd uznał, że nabywca zorganizowanej części przedsiębiorstwa odpowiada solidarnie z podatnikiem za zaległości podatkowe zbywcy powstałe do dnia nabycia, nawet jeśli zapłacił cenę transakcyjną na rzecz wierzycieli zbywcy. Ujawnienie majątku dłużnika nie zwalnia nabywcy od tej odpowiedzialności, a jedynie wpływa na etap egzekucji. Odpowiedzialność nabywcy dotyczy wyłącznie zaległości podatkowych, a nie innych zobowiązań publicznoprawnych, takich jak składki na ubezpieczenie społeczne.
Stan faktyczny
Przedsiębiorstwo Handlowo-Usługowe "A" Sp. z o.o. nabyło zorganizowaną część przedsiębiorstwa od spółki "B" w likwidacji, która posiadała zaległości podatkowe. Prezydent Miasta wszczął postępowanie i określił odpowiedzialność nabywcy za zobowiązania podatkowe zbywcy. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało decyzję w mocy. Nabywca skarżył decyzję, zarzucając naruszenie przepisów proceduralnych i materialnych, w tym błędne uznanie odpowiedzialności za zaległości ZUS oraz brak uwzględnienia faktu, że zbywca posiadał majątek, z którego można było egzekwować należności.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marek Olejnik, Sędziowie Sędzia WSA Ireneusz Dukiel, Asesor WSA Tomasz Świetlikowski (sprawozdawca), Protokolant Katarzyna Motyl, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 7 marca 2008 r. sprawy ze skargi Przedsiębiorstwo Handlowo-Usługowe "A" Sp. z o.o. w S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie orzeczenia o odpowiedzialności podatkowej jako osoby trzeciej oddala skargę Przystępując do rozstrzygania, Sąd przyjął następujący stan faktyczny i prawny sprawy. Przedsiębiorstwo Handlowo-Usługowe "A" Sp. z o. o. w S. (dalej: strona/skarżąca/spółka) nabyło od [...] Fabryki Lin i Drutu "B" Sp. z o. o. w W. w likwidacji, na podstawie aktu notarialnego Repertorium [...] nr [...] z dnia [...], zorganizowaną część przedsiębiorstwa. Ze względu na fakt, że zbywca - na dzień sprzedaży - posiadał zaległości w podatku od nieruchomości za okres od kwietnia do lipca 2004 r., Prezydent Miasta W. wszczął postępowanie podatkowe, a następnie decyzją z dnia [...] (nr [...]) określił skarżącej spółce zakres odpowiedzialności podatkowej za zobowiązania podatkowe zbywcy zorganizowanej części przedsiębiorstwa w wysokości 36.689,18 zł. Podstawę prawną rozstrzygnięcia organu podatkowego stanowiły regulacje art. 108 § 1 oraz art. 112 § 1, § 3 i § 6 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (tekst jedn.: Dz. U. z 2005 r., Nr 8, poz. 60 ze zm. - dalej: O.p.). Po rozpatrzeniu wniesionego przez stronę odwołania, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. (dalej: SKO/Kolegium) decyzję organu pierwszej instancji utrzymało w mocy. Kolegium wskazało, iż zgodnie z art. 107 § 1 O.p., w przypadkach i w zakresie przewidzianym w rozdziale 15 działu III O.p., za zaległości podatkowe podatnika odpowiadają całym swoim majątkiem solidarnie również osoby trzecie. Dalej SKO zauważyło, że stosownie do art. 112 § 1 pkt 2 O.p., nabywca zorganizowanej części przedsiębiorstwa odpowiada całym swoim majątkiem solidarnie z podatnikiem za powstałe do dnia nabycia zaległości podatkowe związane z prowadzoną działalnością gospodarczą. Podniosło, iż o odpowiedzialności podatkowej osoby trzeciej organ podatkowy orzeka w drodze decyzji (art. 108 § 1 O.p.). Odnosząc się do sytuacji faktycznej zaistniałej w sprawie, organ odwoławczy stwierdził, że wskazanie przez stronę składników majątkowych dłużnika, z których możliwa była egzekucja zaległości podatkowych oraz okoliczność, iż cena nabycia zorganizowanej części przedsiębiorstwa została przez spółkę w całości przekazana na poczet zadłużenia zbywcy wobec ZUS oraz Urzędu Skarbowego, nie powodują wygaśnięcia odpowiedzialności skarżącej spółki jako osoby trzeciej. Uzasadniał, iż przepisy O.p. nie wyłączają odpowiedzialności nabywcy zorganizowanej części przedsiębiorstwa w sytuacji wskazania organowi podatkowemu majątku dłużnika, z których możliwe jest dochodzenie należności z tytułu zaległych podatków. Wywiódł, że wyłączenie odpowiedzialności osoby trzeciej z tego tytułu możliwe jest jedynie w odniesieniu do odpowiedzialności członków zarządu za zaległości podatkowe spółek kapitałowych na podstawie art. 116 § 1 O.p., która to regulacja w stanie faktycznym sprawy nie może być zastosowana w drodze analogii. Dodał, iż kwestię odpowiedzialności osób trzecich z tytułu nabycia zorganizowanej części przedsiębiorstwa normuje kompleksowo art. 112 O.p. Kolegium uznało także, że uzgodniony między stronami transakcji sposób uregulowania przez nabywcę należności nie ma znaczenia z punktu widzenia przepisów regulujących zasady odpowiedzialności osób trzecich. Dokonując zapłaty ceny transakcyjnej spółka nie dokonywała bowiem płatności zaległości podatkowych ciążących na "B" na podstawie przepisów o solidarnej odpowiedzialności osób trzecich, lecz regulowała cenę nabycia, należną sprzedającemu za przeniesienie własności składników majątkowych, poprzez uiszczenie kwot na rachunki bankowe wskazane przez zbywcę. Powyższe wpłaty nie miały, w opinii SKO, charakteru płatności z tytułu odpowiedzialności osób trzecich również z tego względu, że odpowiedzialność ta powstaje dopiero w konsekwencji nabycia zorganizowanej części przedsiębiorstwa, natomiast uiszczenie umówionej kwoty stanowiło warunek od którego ziszczenia zależało wejście przez spółkę w posiadanie przedmiotu transakcji. SKO zważyło poza tym, iż część kwoty należnej zbywcy została wpłacona przez stronę na rachunek ZUS celem pokrycia zobowiązań z tytułu składek ubezpieczeniowych, które nie mogą być zaklasyfikowane jako zaległości podatkowe w rozumieniu O.p. Zdaniem Kolegium w/w należności nie mieszczą się w hipotezie będącego podstawą wydania zaskarżonej decyzji art. 112 O.p. Organ odwoławczy argumentował, że spółka przed zawarciem transakcji z "B" nie wystąpiła do organu podatkowego o wydanie zaświadczenia o wysokości zaległości podatkowych zbywcy w trybie art. 306g O.p. Wskazując na powyższe organ ten stwierdził, iż w sprawie nie zachodzi również podstawa do wyłączenia odpowiedzialności strony w oparciu o art. 112 § 6 O.p. W skardze, wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu, spółka zarzuciła decyzji organu odwoławczego naruszenie ogólnych zasad postępowania podatkowego, wyrażonych w art. 120, 121 i 122 O.p., w szczególności zasady legalizmu i praworządności, przejawiające się w prowadzeniu oczywiście bezprzedmiotowego - w jej ocenie - postępowania z pominięciem słusznego interesu skarżącej spółki, bez wszechstronnego i wyczerpującego rozważenia wszystkich okoliczności faktycznych sprawy, w sytuacji wykazania przez stronę, iż dłużnik posiada znaczny majątek w postaci wierzytelności, którą można było zająć na poczet jego zaległości w trybie egzekucyjnym. Dalej strona skarżąca wskazała na naruszenie art. 112 § 3 O.p. w związku z art. 31 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych przez uznanie, że zaległości z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne nie mieszczą się w hipotezie art. 112 O.p. a przepis ten ogranicza zakres odpowiedzialności nabywcy do wartości zorganizowanej części przedsiębiorstwa wyłącznie za zaległości podatkowe. Spółka zarzuciła także błędne przyjęcie, iż nabywca zorganizowanej części przedsiębiorstwa odpowiada wobec każdego uprawnionego podmiotu do wysokości wartości nabytych składników majątkowych. Strona uzasadniała, że decyzja o jej odpowiedzialności była wydana przedwcześnie, skoro zbywca posiadał skonkretyzowaną wierzytelność. Wskazała, iż przekazała obszerne informacje oraz dokumenty potwierdzające ten fakt. Przechodząc do drugiej podstawy skargi - zarzutu naruszenia art. 112 § 3 O.p., strona skarżąca podniosła, że dyspozycja tego przepisu jest wyraźna i jednoznaczna poprzez wskazanie, iż "zakres odpowiedzialności nabywcy jest ograniczony do wartości nabytego przedsiębiorstwa, jego zorganizowanej części lub składników majątku", w sprawie do kwoty 1.357.750 zł. Stwierdziła, iż w zaistniałym stanie faktycznym bezsporne jest, że w/w kwota rozdysponowana została zgodnie z treścią art. 112 § 1 O.p. na zaległości wobec: Urzędu Skarbowego (814.208,23 zł) oraz ZUS (543.541,71 zł). Spółka dowodziła, że wbrew twierdzeniu organu odwoławczego, na mocy art. 31 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, art. 112 O.p. stosuje się odpowiednio do zaległości z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne. Dodała, iż powyższego nie zmienia okoliczność, że nie mogą być one zaklasyfikowane jako zaległości podatkowe. Zdaniem skarżącej spółki, w sytuacji, gdy po stronie uprzywilejowanych wierzycieli - z tytułu należności podatkowych i innych - występuje kilka podmiotów i wierzytelności te przewyższają w sumie wartość nabytego przedsiębiorstwa, brak jest uzasadnienia prawnego, aby każdy z nich miał prawo żądać spłaty swoich wierzytelności do wysokości ceny sprzedaży, albowiem wówczas cena zapłacona przez nabywcę stanowiłaby wielokrotność nieproporcjonalną w stosunku do długów zbywcy. W opinii strony, art. 112 § 3 O.p. stanowi gwarancję dla potencjalnych nabywców, że ich odpowiedzialność ma ściśle zakreśloną granicę, którą stanowi wartość nabytego majątku. W odpowiedzi na skargę, SKO w W. podtrzymało swoje stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji i wniosło o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zgodnie z treścią art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269), właściwość sądów administracyjnych obejmuje sprawowanie kontroli decyzji i innych rozstrzygnięć administracyjnych w oparciu o kryterium ich zgodności z prawem. Uchylenie przez sąd zaskarżonego aktu następuje tylko w razie zaistnienia istotnych wad w przeprowadzonym postępowaniu lub w wyniku naruszenia przepisów prawa materialnego mających wpływ na wynik sprawy - art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. - dalej p.p.s.a.). Zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Skarga okazała się nieuzasadniona. W poddanej kognicji Sądu sprawie, spór między stronami sprowadza się zasadniczo do kwestii, czy w sytuacji, gdy skarżąca spółka, tytułem nabycia zorganizowanej części przedsiębiorstwa, dokonała zapłaty poprzez przekazanie całej kwoty transakcyjnej, zgodnie z postanowieniami umowy, na pokrycie ciążących na zbywcy zaległości wobec Urzędu Skarbowego i Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, może ponadto odpowiadać za istniejące w dniu transakcji zaległości podatkowe sprzedawcy na zasadach solidarnej odpowiedzialności, jako osoba trzecia. Strony spierają się również co do tego, czy ujawnienie majątku dłużnika zwalnia osobę trzecią od w/w odpowiedzialności. Spółka zarzuciła także, iż organy podatkowe nie uwzględniły okoliczności, że zakres jej odpowiedzialności jako osoby trzeciej, obejmujący równocześnie odpowiedzialność tytułem zaległości wobec ZUS, nie może przewyższać wartości nabytej części przedsiębiorstwa. Odnosząc się do sformułowanych w skardze zarzutów oraz wspierających je argumentów, Sąd stwierdza, że brak jest podstaw do zakwestionowania stanowiska organu podatkowego wyrażonego w zaskarżonej decyzji. Decyzja ta znajduje bowiem dostateczne podstawy w prawie materialnym, jej zaś wydanie poprzedziło postępowanie, w którym nie uchybiono regułom proceduralnym. Sąd zauważa, iż pogłębiona analiza zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego przemawia za odrzuceniem - jako bezzasadnych - zarzutów skargi natury procesowej. I tak, Sąd wskazuje na szczególną rolę tzw. zasad ogólnych, które winny znaleźć odzwierciedlenie w każdym postępowaniu podatkowym, od jego wszczęcia do ostatecznego zakończenia, niezależnie od przedmiotu postępowania, także w tej jego części, która dotyczy zbierania i oceny materiału dowodowego. Katalog tychże zasad otwiera art. 120 O.p., statuujący zasadę praworządności (legalizmu). Wyrażona w powołanym artykule norma prawna nakazuje organom podatkowym działanie na podstawie przepisów prawa, tj. do aktywności w granicach określonych przez ustawę procesową oraz podejmowania rozstrzygnięć zgodnych z przepisami prawa materialnego. Uczynienie zadość w/w zasadzie stanowi wymóg urzeczywistnienia kolejnej ogólnej zasady postępowania podatkowego, a mianowicie zasady pogłębiania zaufania do organów podatkowych (art. 121 § 1 O.p.) oraz zasady udzielania przez organy podatkowe informacji i wyjaśnień o przepisach prawa podatkowego (art. 121 § 2 O.p.). Zasada zaufania wyraża się między innymi w tym, że uchybienia organów prowadzących postępowanie nie mogą powodować ujemnych następstw dla podatnika. Zasada ta ma zastosowanie zarówno w zakresie prawidłowego stosowania przepisów materialnych, jak i procesowych. W myśl analizowanej zasady, stosując obowiązujące przepisy, organ podatkowy nie może w razie wątpliwości co do rozumienia konkretnego przepisu stosować wykładni krzywdzącej dla podatnika, rozstrzygając w każdym przypadku na korzyść Skarbu Państwa. Zasada udzielenia informacji znajdzie urzeczywistnienie w przypadku, gdy organy podatkowe będą udzielać niezbędnych informacji o przepisach prawa podatkowego (zarówno materialnych jak i procesowych), które mogą mieć wpływ na materialno-prawną sytuację stron postępowania. Wcielając w życie powołane zasady organy podatkowe muszą mieć na względzie, że celem każdego postępowania winno być dążenie do wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy w stopniu najbardziej zbliżonym do rzeczywistości (zasada prawdy obiektywnej wyrażona w art. 122 O.p.) W ocenie Sądu, w rozpoznawanej sprawie, której przedmiot obejmował określenie zakresu odpowiedzialności strony jako osoby trzeciej za zaległości podatkowe zbywcy zorganizowanej części przedsiębiorstwa, postępowanie podatkowe zostało przeprowadzone zgodnie z zasadami procedury podatkowej, zawartymi w O.p. Sąd wskazuje, iż prawidłowo postąpił Prezydent Miasta W. wszczynając z urzędu postępowanie w niniejszej sprawie. Zauważa się bowiem, że spółka nabyła od [...] Fabryki Lin i Drutu "B" Sp. z o. o. w W. w likwidacji zorganizowaną część przedsiębiorstwa tej spółki za kwotę 1.357.750 zł. W dniu nabycia przez stronę zorganizowanej części przedsiębiorstwa, zbywca posiadał zaległości podatkowe w podatku od nieruchomości (za kwiecień, maj, czerwiec i lipiec 2004 r.), związane z prowadzoną działalnością gospodarczą, które na dzień zbycia wynosiły - łącznie z odsetkami za zwłokę - 36.689,18 zł (zaległość: 36.071,18 zł; odsetki: 618,00 zł). W opinii Sądu, w toku prowadzonego postępowania podatkowego zebrano kompletny materiał dowodowy pozwalający orzec o odpowiedzialności spółki jako osoby trzeciej za zaległości zbywcy. Mając na uwadze powyższe, prawidłowo postąpił organ podatkowy wydając decyzję określającą skarżącej spółce zakres odpowiedzialności podatkowej za zobowiązania podatkowe zbywcy zorganizowanej części przedsiębiorstwa w łącznej wysokości 36.689,18 zł. Zauważa się, iż w/w zakres odpowiedzialności był znacznie niższy w stosunku do wartości nabytej części przedsiębiorstwa (1.357.750 zł). Sąd podkreśla, że działania organu podatkowego pierwszej instancji znajdowały oparcie w obowiązujących przepisach, tj. regulacjach art. 107 § 1, art. 108 § 1 oraz art. 112 § 1 pkt 2, § 3 i § 6 O.p. W konsekwencji, słusznie - zdaniem Sądu - rozstrzygnął organ odwoławczy utrzymując w mocy decyzję organu niższej instancji. Mając na uwadze powyższe Sąd stwierdza, iż prowadząc postępowania podatkowe w obu instancjach, organy podatkowe uczyniły zadość zasadom procesowym, w tym zasadom ogólnym zawartym w art. 120, 121 i 122 O.p. I tak, Sąd zauważa, że podstawę działania tych organów stanowiły w/w przepisy rozdziału 15/działu III O.p., traktujące o odpowiedzialności osób trzecich. Sąd nie dopatrzył się w aktywności organów podatkowych także naruszenia zasady zaufania do organów. Zdaniem Sądu, organy te dokonały prawidłowej subsumcji obowiązujących przepisów prawa do sytuacji faktycznej zaistniałej w sprawie, podejmując wcześniej wszelkie niezbędne działania w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy w postępowaniu podatkowym. Sąd nie stwierdził również podstaw, które nakazywałyby umorzyć postępowanie jako bezprzedmiotowe, na co wskazywała strona. Podstaw tych nie mogła stanowić okoliczność wyjawienia przez spółkę majątku dłużnika jak również zapłata przez nią ceny transakcyjnej poprzez dokonanie wpłaty na wskazane rachunki wierzycieli zbywcy, celem uregulowania jego zaległości wobec ZUS i Urzędu Skarbowego, o czym traktuje dalsza część wyroku. Chybiony jest poza tym zarzut wskazujący, iż w sprawie pominięto słuszny interes skarżącej spółki. Zarzutu tego nie uzasadnia, zdaniem Sądu, wydanie orzeczenia w oparciu o obowiązujące przepisy prawa, lecz niezgodnego z oczekiwaniami strony. Naruszenia powołanych wyżej zasad procesowych nie stanowi, w opinii Sądu, okoliczność wskazania przez spółkę, w trakcie prowadzonego w stosunku do niej postępowania, jeszcze przed wydaniem decyzji, na posiadanie przez zbywcę zorganizowanej części przedsiębiorstwa majątku umożliwiającego pokrycie istniejących zaległości. Sąd stwierdza, iż ograniczenie odpowiedzialności, o jakiej mowa w art. 112 O.p. nie zachodzi, gdy podatnik wykaże, że istnieje majątek zbywcy pozwalający na egzekucję należności. W takiej sytuacji podatnik bowiem nadal odpowiada, jako nabywca zorganizowanej części przedsiębiorstwa, za zaległości podatkowe zbywcy na podstawie w/w przepisu. Sąd zauważa, że obowiązujące przepisy nie wyłączają odpowiedzialności nabywcy zorganizowanej części przedsiębiorstwa w sytuacji, gdy wskazał on organowi podatkowemu składniki majątku dłużnika, z których możliwe jest dochodzenie należności z tytułu zaległych podatków, co słusznie zauważył zresztą organ odwoławczy. Tożsamy pogląd wyraził Naczelny Sąd Administracyjny w niepublikowanym wyroku z dnia 13 listopada 2007 r. (sygn. akt II FSK 1156/06). Sąd stwierdza, że wyłączenie odpowiedzialności osoby trzeciej w następstwie wyjawienia majątku spółki, na której ciążą zaległości podatkowe, przepisy prawa przewidują tylko w stosunku do odpowiedzialności członków zarządu za zaległości podatkowe spółek kapitałowych (art. 116 O.p.), które to przepisy w stanie faktycznym sprawy nie mają zastosowania. Sąd wskazuje, iż wyjawienie majątku dłużnika będzie miało natomiast znaczenie w przypadku egzekucji zobowiązania wynikającego z decyzji o odpowiedzialności podatkowej osoby trzeciej. Stosownie bowiem do brzmienia art. 108 § 4 O.p., egzekucja zobowiązania wynikającego z decyzji o odpowiedzialności podatkowej osoby trzeciej może być wszczęta dopiero wówczas, gdy egzekucja z majątku podatnika okazała się w całości lub w części bezskuteczna. Z treści art. 108 § 4 O.p. wynika jednak, że pierwotnie następuje wydanie decyzji o odpowiedzialności osoby trzeciej, a dopiero na etapie przystąpienia do egzekucji obowiązku ustalonego w tej decyzji następuje ocena, czy egzekucja z majątku dłużnika okazała się w całości lub w części nieskuteczna. Brzmienie w/w przepisu wskazuje jednoznacznie, że reguluje on dopuszczalność prowadzenia egzekucji - nie dotyczy natomiast dopuszczalności wydania decyzji orzekającej o solidarnej z podatnikiem odpowiedzialności za jego zaległości podatkowe. Abstrahując od powyższego, rozpoznając zarzuty skargi w zakresie naruszenia przepisów prawa materialnego, Sąd wskazuje na ich bezzasadność. Przepis art. 107 § 1 O.p., stanowiący część składową działu III/rozdziału 15 O.p. zatytułowanego "Odpowiedzialność podatkowa osób trzecich", stanowi, iż w przypadkach i w zakresie przewidzianych w niniejszym rozdziale za zaległości podatkowe podatnika odpowiadają całym swoim majątkiem solidarnie z podatnikiem również osoby trzecie. Instytucja odpowiedzialności podatkowej osoby trzeciej stanowi bez wątpienia uprzywilejowanie wierzyciela podatkowego, który w razie braku świadczenia przez dłużnika "podstawowego" może dochodzić swoich roszeń od dłużnika "zastępczego". Odpowiedzialność podatkowa osób trzecich ma charakter akcesoryjny, gdyż nie może powstać bez uprzedniego powstania obowiązku podatkowego wobec dłużnika pierwotnego. Możliwość orzekania o odpowiedzialności osoby trzeciej warunkowana jest wcześniejszym niewykonaniem zobowiązania przez podatnika, a prowadzenie wobec niej egzekucji dopuszczalne jest jedynie w przypadku, gdy egzekucja z majątku podatnika okazała się w całości lub w części bezskuteczna. Osoby trzecie odpowiadają za należności podatnika całym swoim majątkiem, co oznacza, że ich odpowiedzialność ma charakter osobisty. Odpowiedzialność podatkowa osób trzecich ukształtowana została jako solidarna z podatnikiem. Sąd zauważa, iż stosownie do art. 108 § 1 O.p. o odpowiedzialności podatkowej osoby trzeciej organ podatkowy orzeka w drodze decyzji, która ma charakter konstytuujący tę odpowiedzialność. Sam fakt nabycia zorganizowanej części przedsiębiorstwa, nawet przy spełnieniu wszelkich przesłanek z art. 112 § 1 O.p., nie powoduje automatycznego objęcia nabywcy odpowiedzialnością za zaległości podatkowe podatnika, gdyż do tego niezbędne jest wydanie decyzji orzekającej o jego odpowiedzialności - ustalającej wysokość zaległości za jaką jest on odpowiedzialny z uwzględnieniem ograniczeń wskazanych w powołanym przepisie. Podsumowując należy stwierdzić, że nabywca nie będzie odpowiedzialny za długi zbywcy tak długo, jak długo nie zostanie mu doręczona decyzja ustalająca zakres tej odpowiedzialności. Dlatego też bez znaczenia w niniejszej sprawie pozostaje fakt, iż skarżąca spółka dokonując uregulowania należności za nabycie zorganizowanej części przedsiębiorstwa, dokonała przelewu na wskazane przez zbywcę rachunki Urzędu Skarbowego oraz ZUS, tytułem spłaty ciążących na nim zaległości, nie zaś na rachunek sprzedawcy. Dokonując zapłaty w w/w sposób spółka regulowała cenę transakcyjną, nie występując jako solidarnie odpowiedzialna za zaległości zbywcy na podstawie art. 112 O.p. Słusznie bowiem zauważył organ odwoławczy, że dopiero w momencie zapłaty, niezależnie od jego sposobu, strona stała się nabywcą zorganizowanej części przedsiębiorstwa, a co za tym idzie, podmiotem potencjalnie odpowiedzialnym za zaległości podatkowe zbywcy na podstawie art. 112 O.p. Faktyczną odpowiedzialność nabywcy "uruchomić" mogła dopiero decyzja wydana na podstawie art. 108 § 1 O.p. Sąd stwierdza, że zgodnie z brzmieniem art. 112 § 1 pkt 2 O.p., nabywca zorganizowanej części przedsiębiorstwa odpowiada całym swoim majątkiem solidarnie z podatnikiem za powstałe do dnia nabycia zaległości podatkowe związane z prowadzoną działalnością gospodarczą. Powyższe wskazuje, iż odpowiedzialność nabywcy dotyczy jedynie powstałych do dnia nabycia zaległości podatkowych, a więc takich zobowiązań podatkowych zbywcy, dla których upłynął już termin płatności. Wykładnia tego przepisu nakazuje przyjąć, że regulacje O.p. odnoszą się do odpowiedzialności za zaległości podatkowe (podkreślenie Sądu) nie zaś inne zobowiązania, mające charakter publiczno-prawny. Za zaległość podatkową uważa się natomiast, zgodnie z art. 51 § 1 O.p., podatek niezapłacony w terminie płatności. Tym samym, brak jest, w opinii Sądu, podstaw prawnych dla przyjęcia, że orzekając o odpowiedzialności nabywcy - jako osoby trzeciej - za zaległości podatkowe podatnika, organy podatkowe winny uwzględnić także należności z tytułu nie uiszczenia przez niego składek na ubezpieczenie społeczne. Zaległości w opłatach należności z tytułu ubezpieczeń społecznych nie stanowią bowiem zaległości podatkowych w rozumieniu przepisów O.p. i nie mieszczą się, co słusznie zauważył organ odwoławczy, w hipotezie art. 112 O.p. Sąd wskazuje dalej, że art. 112 § 3 O.p. wyraźnie stanowi, że zakres odpowiedzialności nabywcy jest ograniczony do wartości nabytego przedsiębiorstwa, jego zorganizowanej części lub składników majątku. W sprawie, zakres odpowiedzialności skarżącej spółki za zaległości podatkowe zbywcy nie przekroczył wartości nabytej części przedsiębiorstwa. Wartość ta stanowiła bowiem 1.357.750 zł gdy tymczasem określony w decyzji konstytuującej zakres odpowiedzialności wyniósł łącznie 36.689,18 zł. Odnosząc się do kolejnego zarzutu skargi, Sąd pragnie zaakcentować, że dla zakresu odpowiedzialności za zaległości podatkowe zbywcy zorganizowanej części przedsiębiorstwa nie ma znaczenia regulacja zawarta w art. 31 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (tekst jedn.: Dz. U. z 2007 r., Nr 11, poz. 74 ze zm.), która stanowi, iż do należności z tytułu składek stosuje się odpowiednio m. in. 107 § 1, art. 108 § 1 i 4, art. 112 O.p. Zdaniem Sądu, powołany przepis nie ogranicza odpowiedzialności podatkowej osoby trzeciej za zaległości podatkowe, nakazując kumulowanie tychże zaległości z zaległościami z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne. W opinii Sądu, art. 31 w/w ustawy wskazuje na konieczność posługiwania się przez Zakłady Ubezpieczeniowe regulacjami O.p. w celu określania odpowiedzialności osób trzecich za zaległości z tytułu ubezpieczeń społecznych. Przy czym należy stwierdzić, iż odpowiedzialność z tytułu zaległości podatkowych i odpowiedzialność z tytułu należności ubezpieczeniowych stanowią instytucje odrębne, nie przenikające i nie ograniczające się wzajemnie. Sąd zauważa także, że zgodnie z § 6 art. 112 O.p., nabywca nie odpowiada za zaległości podatkowe, które nie zostały wykazane w zaświadczeniu, o którym mowa w art. 306g. W sprawie, skarżąca spółka nie wystąpiła do właściwego organu podatkowego o wystawienie niniejszego zaświadczenia. W konsekwencji, nie zachodzi więc wyłączenie odpowiedzialności strony z tytułu nabycia zorganizowanej części przedsiębiorstwa za zaległości podatkowe zbywcy w trybie art. 112 § 6 O.p. Podsumowując Sąd stwierdza, że zaskarżona decyzja znajduje oparcie w obowiązujących przepisach prawa, zaś zarzuty skargi zarówno natury materialnej, jak i procesowej są pozbawione podstaw. Z powyższych względów, Sąd na podstawie art. 151 powołanej na wstępie ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, skargę jako nieuzasadnioną oddalił.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 24.07.2026. · Źródło