I SA/Wr 1820/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Maria Tkacz-Rutkowska, Sędziowie Sędzia WSA Anetta Chołuj (sprawozdawca), Sędzia WSA Tomasz Świetlikowski, Protokolant Agnieszka Dąbrowska, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 10 grudnia 2013 r. sprawy ze skargi J. P. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej we W. z dnia 5 sierpnia 2013 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie umorzenia podatku od oszczędności zgromadzonych na rachunku bankowym za lata 2009-2011 oddala skargę. J. P. (dalej jako skarżący) skierował do Naczelnika Urzędu Skarbowego w G. pismo z dnia 5 lipca 2013 r., w przedmiocie umorzenia podatku "od oszczędności zgromadzonych na rachunku bankowym w Niemczech" za lata 2009-2011 w łącznej wysokości 21.854 zł. Naczelnik Urzędu Skarbowego w G. postanowieniem z dnia 12 lipca 2013 r., nr [...], odmówił, na podstawie art. 165a § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (tekst jednolity Dz. U z 2012 r., poz. 749 ze zm., dalej jako O.p.), wszczęcia postępowania podatkowego, wskazując, że na dzień złożenia wniosku, to jest 9 lipca 2013 r., skarżący nie posiadał zaległości w podatku dochodowym od osób fizycznych w zakresie objętym wnioskiem, nie złożył korekt zeznań podatkowych za lata 2009-2011 ani nie toczy się wobec niego postępowanie podatkowe. Organ podatkowy pouczył jednocześnie skarżącego, że stosowny wniosek o umorzenie podatku będzie mógł złożyć niezwłocznie po złożeniu przez siebie korekt zeznań podatkowych bądź, gdy otrzyma decyzję wymierzającą zobowiązanie podatkowe. Poinformował go jednocześnie, że załączone do wniosku dokumenty zostały przekazane do referatu zajmującego się czynnościami sprawdzającymi w jego sprawie. Po rozpoznaniu zażalenia skarżącego, Dyrektor Izby Skarbowej we W. postanowieniem z dnia 05 sierpnia 2013 r., nr [...], utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu wskazał, że skarżący ponad wszelką wątpliwość wystąpił w swoim piśmie o udzielenie mu ulgi polegającej na umorzeniu zaległości podatkowej, o której to uldze mowa w art. 67a § 1 pkt 3 O.p. Dalej wskazał, że w niniejszej sprawie wskazany wyżej przepis nie miał zastosowania albowiem skarżący nie posiadał w momencie orzekania w drugiej instancji zaległości podatkowych, w zakresie objętym wnioskiem. Dlatego też odmowa wszczęcia przez organ pierwszej instancji postępowania w oparciu o art. 165a O.p. była, zdaniem organu odwoławczego, w pełni uzasadniona. W skardze na powyższe rozstrzygnięcie skarżący wniósł o wyjaśnienie jego sprawy przez Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu, podając, że w 2008 r. otrzymał wezwanie z Urzędu Skarbowego w G. w celu rozliczenia dochodów z tytułu odsetek od oszczędności zgromadzonych na koncie bankowym w Niemczech. Wezwanie to zostało ponownie skierowane do niego w 2011 r. Wskazał dalej, że nie posiadał jakiejkolwiek wiedzy o założonym na jego nazwisko koncie bankowym i nigdy nie pobierał odsetek od zgromadzonych na nim środków pieniężnych. Podniósł przy tym, że konto to w rzeczywistości musiało zostać założone przez brata i jego konkubinę, pracownicę banku prowadzącego przedmiotowy rachunek. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej we W. podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie i podał, że Naczelnik Urzędu Skarbowego w G. prowadził wobec skarżącego czynności sprawdzające w kwestii rozliczenia się przez niego w zakresie podatku dochodowego od odsetek z tytułu oszczędności ulokowanych na rachunku bankowym w Niemczech za lata 2006 i 2008. W tym zakresie skarżący złożył korekty deklaracji dla podatku dochodowego od osób fizycznych. Organ ten ustalił również, że w latach 2009-2011 a więc objętych wnioskiem skarżącego, na domniemanym rachunku skarżącego deponowane były oszczędności. Z uwagi jednak na to, że kwestie te są nadal przedmiotem czynności sprawdzających, Dyrektor Izby Skarbowej we W. uznał, że w dalszym ciągu po stronie skarżącego nie powstało żadne zobowiązanie podatkowe. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Rozważania w niniejszej sprawie należy rozpocząć od wskazania, że zgodnie z art. 21 § 1 O.p. zobowiązanie podatkowe powstaje: (pkt 1) z dniem zaistnienia zdarzenia, z którym ustawa podatkowa wiąże powstanie takiego zobowiązania bądź też (pkt 2) z chwilą doręczenia decyzji ustalającej wysokość tego zobowiązania. Należy także zauważyć, że zgodnie z art. 21 § 3 O.p. jeżeli w postępowaniu podatkowym organ podatkowy stwierdzi, że podatnik, mimo ciążącego na nim obowiązku, nie zapłacił w całości lub w części podatku, nie złożył deklaracji albo że wysokość zobowiązania podatkowego jest inna niż wykazana w deklaracji, organ podatkowy wydaje decyzję, w której określa wysokość zobowiązania podatkowego. W oparciu o powołane przepisy stwierdzić możemy, że zobowiązania podatkowe powstają albo z mocy prawa, albo na skutek doręczenia odpowiedniej decyzji podatkowej. Ustawa z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (tekst jednolity Dz. U. z 2000 r. Nr 14, poz. 176 ze zm., obecnie tekst jednolity Dz. U. z 2013 r., poz. 1304, dalej jako u.p.d.o.f.) wprowadza zasadę samoobliczenia podatku dochodowego przez podatnika i obowiązek złożenia zeznania podatkowego według ustalonego wzoru. Tym samym ustawodawca przesądził, że na gruncie podatku dochodowego zobowiązanie podatkowe powstaje na zasadzie określonej w art. 21 § 1 pkt 1 O.p. Należy jednak pamiętać, że do czasu stwierdzenia zaistnienia przesłanek wskazanych w art. 21 § 3 O.p. złożone przez podatnika zeznanie podatkowe w zakresie podatku dochodowego od osób fizycznych korzysta z domniemania prawidłowości. Dalej należy wskazać, że w ocenie Sądu prawidłowo organy podatku obu instancji stwierdziły, iż pismo skarżącego z dnia 05 lipca 2013 r. było w istocie wnioskiem o zastosowanie wobec niego ulgi podatkowej o której mowa w art. 67a § 1 O.p. Zgodnie z tym przepisem organ podatkowy, na wniosek podatnika, z zastrzeżeniem art. 67b O.p., w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem tego podatnika lub interesem publicznym, może: 1) odroczyć termin płatności podatku lub rozłożyć zapłatę podatku na raty; 2) odroczyć lub rozłożyć na raty zapłatę zaległości podatkowej wraz z odsetkami za zwłokę lub odsetki określone w decyzji, o której mowa w art. 53a O.p.; 3) umorzyć w całości lub w części zaległości podatkowe, odsetki za zwłokę lub opłatę prolongacyjną. Analiza art. 67a § 1 O.p. prowadzi do wniosku, że zastosowanie w stosunku do podatnika ulgi podatkowej wymaga spełnienia jednego podstawowego warunku, jakim jest istnienie niezapłaconego zobowiązania podatkowego (podkreślenie Sądu). Z akt sprawy oraz informacji udzielonych przez organ odwoławczy nie wynika, aby skarżący miał w chwili orzekania przez organ drugiej instancji zaległość podatkową w zakresie opodatkowania przychodów z kapitałów pieniężnych, o których mowa w art. 17 ust 1 u.p.d.o.f. Tym samym nie jest możliwe uwzględnienie jego wniosku o udzielenie ulgi w podatku dochodowym przez organy podatkowe. Należy z całą mocą podkreślić raz jeszcze, że zgodnie z art. 21 § 1 O.p. zobowiązania podatkowe powstają z mocy prawa, tak jak w przypadku podatku dochodowego od osób fizycznych, z momentem złożenia odpowiedniego zeznania podatkowego, lub na mocy decyzji wymiarowych. W przypadku zeznań podatkowych, dopóki nie zostaną one zakwestionowane przez organy podatkowe w drodze decyzji określającej zobowiązanie podatkowe, korzystają one z domniemania prawidłowości. Wobec tego zobowiązania podatkowego nie mogą kreować ani pisma organów podatkowych skierowanych do skarżącego z prośbą o wyjaśnienie pewnych okoliczności faktycznych, ani informacje, że wobec podatnika wykonywane są czynności sprawdzające. Czynności te, o których mowa w art. 272 O.p. i następnych, mają bowiem charakter nieformalny i służą wstępnemu wyjaśnieniu sprawy. Ich przeprowadzenie nie oznacza zatem, że po stronie podatnika zachodzą jakiekolwiek nieprawidłowości w zakresie rozliczenia się z podatków. Stąd nie mogą one kreować obowiązku zapłaty podatku. Takiego obowiązku nie może także kreować wezwanie z dnia 22 listopada 2012 r., wzywające skarżącego do złożenia korekt deklaracji podatkowych za lata 2009-2011, o którym mówił skarżący na rozprawie w dniu 10 grudnia 2013 r. Dopóki bowiem organ podatkowy nie wyda decyzji określającej podatek dochodowy za lata 2009-2011 bądź też skarżący nie złoży korekty deklaracji podatkowych, uwzględniających powiększenie podatku, zobowiązanie podatkowe skarżącego ma wymiar określony w złożonych przez siebie zeznaniach podatkowych za te lata. Rację mają wobec tego organy podatkowe, odmawiając wszczęcia wobec skarżącego postępowania w zakresie zastosowania art. 67a § 1 O.p. w jego sprawie. Zgodzić się należy z nimi, że postępowanie podatkowe w tym zakresie jest bezprzedmiotowe. Zgodnie z art. 165 § 1 O.p. postępowanie podatkowe może być wszczęte między innymi na wniosek podatnika. Jednakże w myśl art. 165a § 1 O.p. postępowania takiego nie wszczyna się, jeżeli nie może to nastąpić z jakichkolwiek przyczyn. Niewątpliwie zaś taką przyczyną jest bezprzedmiotowość postępowania. Skoro bowiem skarżący nie ma obecnie żadnych zaległości w podatku dochodowym za lata 2009-2011, to przyznanie mu ulgi w podatku dochodowym jest bezcelowe. Takie postępowanie podlegałoby w efekcie umorzeniu, na podstawie art. 208 § 1 O.p. Umorzenie zaś postępowania, o którym z góry było wiadomo, że jego wszczynanie jest bezcelowe, stanowiłoby rażące naruszenie zasady ekonomiki postępowania podatkowego, wyrażonej w art. 125 § 1 O.p. Wobec powyższego, uznać należało zasadność stanowiska Dyrektora Izby Skarbowej we W. w niniejszej sprawie i na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity z 2012 r., poz. 270 ze zm.) orzec jak na wstępie.