I SA/Wr 1859/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Katarzyna Borońska po rozpoznaniu w dniu 6 czerwca 2011 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowego zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi T. K. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej we W. Ośrodek Zamiejscowy w W. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie uchybienia terminowi do wniesienia odwołania od decyzji dotyczącej odmowy umorzenia zaległości podatkowej w podatku od towarów usług za wrzesień 2009 r. postanawia: przyznać prawo pomocy w zakresie zwolnienia od wpisu od skargi. Skarżąca wniosła o zwolnienie od obowiązku uiszczenia wpisu od skargi w kwocie 100 zł podnosząc, że nie posiada środków pieniężnych na uiszczenie wymaganej w sprawie opłaty sądowej. W uzasadnieniu deklarowanej sytuacji materialnej skarżąca wskazywała, że jest osobą schorowaną, podobnie jak jej mąż, a nastoletni syn jest niepełnosprawny. Powoływała się ciążące na niej zobowiązania wobec ZUS i US w Ś., a także przysługujące jej, zaległe wierzytelności u klientów w wysokości 100.000 zł. W oświadczeniu o stanie rodzinnym, strona podała, że prowadzi gospodarstwo domowe wraz z mężem i synem (ur. w 1998 r.). W rubryce dotyczącej majątku i osób pozostających w nim we wspólnym gospodarstwie wskazała, że w 1997 r. przekazali z mężem gospodarstwo rolne w M. swojej córce E. W 2003 r., z powodu choroby córki A, sprzedali wszystko, a uzyskane środki przekazali na jej leczenie. Córka zmarła w 2004 r. Obecnie skarżąca z mężem mają zapewnione dożywotnie prawo mieszkania. W 2005 r. strona zmuszona była rozpocząć działalność gospodarczą ze środków uzyskanych w ramach pomocy de minimis. Jako dochody rodziny wymieniła rentę męża w kwotce 500 zł (200 zł jest zajęte w wyniku egzekucji) i 800 zł z tytułu pracy ( z tym, że , jak wskazała, obecnie mąż jest na zwolnieniu chorobowym i nie wiadomo, czy będzie jeszcze pracować) oraz zasiłek pielęgnacyjny we wysokości 152 zł. Dochody, jakie skarżąca osiąga w związku z prowadzoną działalnością gospodarczą przeznaczane są na spłatę zadłużenia wobec Urzędu Skarbowego z tytułu podatku VAT, który w 2010 r. wyniósł około 20.000 zł. W związku z postępowaniem komorniczym od września 2009 r. wnioskodawczyni nie prowadzi produkcji kostki. Przysługujące jej wierzytelności stara się odzyskać na drodze sądowej, gdzie korzysta z przyznanego jej prawa zwolnienia od kosztów sądowych, a nadto pomocy prawnej udzielanej z urzędu. Skarżąca podała, że ponosi następujące miesięczne wydatki (bez uwzględnienia wydatków na żywność): na leki 150 zł, na syna 200 zł, na gaz 50 zł, wodę 150 zł, wizyty prywatne 150 zł, na paliwo 150 zł oraz 300 zł na cel, który jest nieczytelny. Wskazała, że zdarza się jej zwracać z prośbą o odroczenie terminu spłaty zaległych zobowiązań Do wniosku załączone zostały: pismo do Urzędu Skarbowego, kopia zwolnienia lekarskiego, dokumenty dotyczące stanu zdrowia, kopia z księgi podatkowej z wykazanym przychodem i dochodem do listopada 2010 r. oraz zestawieniem rocznym VAT za 2010 r., kopie faktur z apteki, faktura z poczty na zakupione znaczki, dowody opłat za opał i usługi telekomunikacyjne z 2009 r., inne dowody opłat, odcinek z renty męża strony za styczeń 2011 r., pismo z KRUS o zajęciach komorniczych, którymi obciążono rentę, decyzja o zasiłku pielęgnacyjnym, decyzja o rozłożeniu na raty podatku od nieruchomości za 2009 r., pismo o stanie zadłużenia za energię elektryczną na kwotę 171,83 zł, dowody wpłat na podatek rolny, wypis z rejestru gruntów, zawiadomienie o wpisie do księgi wieczystej, decyzja o OPS z 2003 r. o przyznaniu zasiłku okresowego, odpis zgonu A. K., orzeczenie o stopniu niepełnosprawności skarżącej, jej męża i syna, faktura z dopłatą za sanatorium oraz lista blokad na rachunku z 31 marca 2009 r. Z powyższych dokumentów wynika, że strona choruje, ma orzeczony lekki stopień niepełnosprawności od 24 listopada 2009 r. do 31 marca 2013 r. Syn skarżącej posiada orzeczenie o niepełnosprawności od urodzenia, natomiast mąż posiada umiarkowany stopień niepełnosprawności od marca 1997 r. Od stycznia do listopada 2010 r. skarżąca uzyskała z działalności gospodarczej przychód w wysokości 267.842,57 zł i dochód 72.521,93 zł. Renta męża skarżącej wynosi netto 522,96 zł, a saldo obciążeń komorniczych wynosiło w 2009 r. 5.517,71 zł. Suma blokad na rachunku bankowym z tytułu egzekucji komorniczych wynosiła w marcu 2009 r. 158.765 zł. Postanowieniem z dnia 7 lutego 2011 r. (sygn. akt I SA/Wr 1859/09) referendarz sądowy odmówił uwzględnienia wniosku uznając, że przedstawiona przez stronę sytuacja majątkowa nie uzasadnia przyznania jej zwolnienia od kosztów sądowych we wnioskowanym zakresie. W sprzeciwie od tego postanowienia strona powtórzyła argumentację przedstawioną na etapie składania wniosku o zwolnienie od wymaganego wpisu od skargi, podkreślając przy tej okazji, że uiszczenie kwoty 100 zł tytułem wymaganego wpisu od skargi stanowić będzie uszczerbek utrzymania koniecznego wnioskodawczyni oraz jej rodziny. Do sprzeciwu strona dołączyła następujące dokumenty: zwolnienie lekarskie do dnia 6 marca 2011 r. (mało czytelne); pismo procesowe z dnia 23 listopada 2009 r., złożone do sprawy o sygn. akt I SA/Wr 1389/09 dotyczące przywrócenia terminu; zestawienie roczne VAT za rok 2010 r.; postanowienia Naczelnika Urzędu Skarbowego w Ś. z dnia 10 stycznia 2011 r. dotyczące zaliczenia zwrotu podatku od towarów usług na poczet należności w tym podatku za czerwiec 2007 r.; PIT-5L z wykazaną zaliczką za grudzień 2010 r.; kopię podatkowej księgi przychodów i rozchodów P.H.U. "A", prowadzoną za grudzień 2010 r.; jak i zestawienie przychodów i wydatków za poszczególne miesiące 2010 r. z którego wynika, że na koniec grudnia 2010 r. prowadzona działalność gospodarcza przyniosła przychód w kwocie 267.842,57 zł oraz dochód w kwocie 66.473,12 zł. Przedstawiła strona także listę blokad na rachunku na dzień 31 marca 2009 r.; zaświadczenie o wysokości dochodu zadeklarowanego w PIT-36 za rok 2004; zaświadczenie o wpisie do ewidencji działalności gospodarczej; zaświadczenie o udzielonej pomocy de minimis; decyzję z dnia 18 lipca 2003 r. przyznającą skarżącej zasiłek okresowy do dnia 31 sierpnia 2003 r.; wezwanie z dnia 19 listopada 2009 r. dotyczące spłaty zadłużenia wobec Poczty Polskiej S.A.; dowód opłaty za zażalenie w sprawie o sygn. akt I C 88/07; fakturę VAT z dnia 4 października 2010 r; orzeczenie o stopniu niepełnosprawności (umiarkowanym) J. K.; karty leczenia szpitalnego – A. K. i J. K.; postanowienie z dnia 15 września 2009 r. (sygn. akt IV SA/Wr 350/09) wydane przez referendarza sądowego w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym we Wrocławiu na mocy którego przyznano stronie prawo pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych; postanowienie z dnia 5 listopada 2010 r. (sygn. akt VIII GNc 2544/09) wydane przez Sąd Rejonowy w W., dotyczące zwolnienia T. K. jako pozwanej od opłaty od zażalenia oraz postanowienie z dnia 12 stycznia 2010 r. (sygn. akt GNc 2278/09) wydane przez Sąd Rejonowy w D. a dotyczące przywrócenia T. K. jako powódce terminu do uiszczenia opłaty od pozwu oraz do uzupełnienia jego braków formalnych. Postanowieniem z dnia 21 marca 2011 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu odmówił przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. W następstwie wniesionego zażalenia, postanowieniem z dnia 19 maja 2011 r. (sygn. akt II FZ 188/11) Naczelny Sąd Administracyjny uchylił to postanowienie i sprawę przekazał do ponownego rozpoznania. Z ustaleń Sądu poczynionych z urzędu wynika, że oprócz obowiązku uiszczenia wpisu od skargi w sprawie o sygn. akt I SA/Wr 1859/09, strona obowiązana jest ponieść także koszty wpisów sądowych w sprawach o sygn. akt I SA/Wr 535/10 i SA/Wr 1298/10, w kwotach odpowiednio - 500 zł i 100 zł. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje: Skarżąca, składając w sprawie wniosek o przyznanie prawa pomocy wnosiła o zwolnienie jej od obowiązku uiszczenia wpisu sądowego od skargi w kwocie 100 zł. Mając na uwadze zakres wnioskowanego prawa, zasadność wniosku Sąd oceniał przy uwzględnieniu treści art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.; dalej zwana u.p.s.a.), ustanawiającego kryteria udzielenia ochrony w postaci prawa do przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym. W związku z uchyleniem przez Naczelny Sąd Administracyjny postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 21 marca 2011 r., ponowna ocena sytuacji majątkowej wnioskodawczyni uwzględniała także zalecenia Naczelnego Sądu Administracyjnego zawarte w postanowieniu z dnia 19 maja 2011 r. (sygn. akt II FZ 188/11). Zgodnie z treścią art. 246 § 1 pkt 2 u.p.s.a., warunkiem przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym jest wykazanie przez wnioskodawcę, że sytuacja majątkowa w jakiej się on znajduje, nie pozwala na poniesienie pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Rozpatrując w myśl wskazanego kryterium złożony w sprawie wniosek w przedmiocie zwolnienia od wpisu od skargi Sąd stwierdził, że sytuacja majątkowa strony, oceniana na dzień złożenia wniosku, uzasadniała przyznanie jej takiego prawa. Na wyrażoną ocenę Sądu wpływ miały, z jednej strony, ilość spraw z udziałem strony oczekujących na rozpoznania przez tut. Sądem i związany z tym faktem obowiązek opłacenia łącznie - tytułem wpisów – kwoty 700 zł (sprawy o sygn. akt I SA/Wr 1859/09, I SA/Wr 535/10 i I SA/Wr 1298/10), z drugiej zaś, rodzaje i wysokość źródeł dochodu stanowiącego podstawę utrzymania trzyosobowej rodziny wnioskodawcy. Zestawienie obu wartości, przy uwzględnieniu przeciętnych kosztów utrzymania trzyosobowej rodziny uprawniały do stwierdzenia, że odmowa zwolnienia strony od obowiązku uiszczenia wpisu w sprawie i związany z tym faktem obowiązek uiszczenia wpisu sądowego w kwocie 100 zł może stanowić niebezpieczeństwo uszczerbku niezbędnego utrzymania o jakim mowa w treści powołanego art. 246 § 1 pkt 2 u.p.s.a. Odnosząc się do samej wysokości wymaganego wpisu, nie można pomijać, iż ocena jego dolegliwości jest sprawą konkretnych okoliczności faktycznych, a zatem, musi być rozważana indywidualnie na tle możliwości jej uiszczenia przez tego, który o takie zwolnienie wnioskuje. Odnosząc się do ustaleń faktycznych w sprawie, źródłem utrzymania rodziny wnioskodawczyni stanowi przede wszystkim uposażenie jej męża, które nie jest wysokie. Jak podała skarżąca, składa się ono bowiem ze świadczenia rentowego, które po potrąceniu egzekucyjnym wynosi niewiele ponad 500 zł oraz dodatkowego zatrudnienia w kwocie 800 zł. Dodatkowym dochodem rodziny stanowi – przyznany T. K. -zasiłek pielęgnacyjny w kwocie 153 zł. Sama wnioskodawczyni, jakkolwiek posiada zarejestrowaną działalność gospodarczą, obecnie jednak – jak wynika z jej oświadczeń i dokumentów – nie uzyskuje z tego tytułu żadnych przychodów. Zgodnie z tym co oświadczyła, na skutek prowadzonej od września 2009 r. egzekucji komorniczej zmuszona była zaprzestać dotychczasowej produkcji kostki. Twierdzenia skarżącej znajdują potwierdzenie w przedłożonych przez nią wydrukach blokad na rachunkach bankowych (jakkolwiek dotyczących stanu na dzień 31 marca 2009 r.), jak również, okazanych urządzeniach księgowych, z których wynika, że rentowność finansowa przedsiębiorstwa P.H.U. "A" wykazywała tendencję malejącą na przestrzeni poszczególnych miesięcy ubiegłego roku (2010 r.). Okoliczność ta, podnoszona zresztą przez skarżąca w toku postępowania, wynika m.in. z przedłożonych do akt sprawy – zestawienia rocznego VAT za 2010 r., PIT-5L dotyczącego zaliczki na podatek za grudzień 2010 r., a przede wszystkim, z zawartego w podatkowej księdze przychodów i rozchodów za rok 2010 miesięcznego zestawienia przychodów i kosztów prowadzonej działalności z rozbiciem na poszczególne miesiące od stycznia do grudnia 2010 r. Jak wynika z tego zestawienia, z wyjątkiem maja obroty firmy malały, a we wrześniu oraz grudniu działalność ta nie przyniosła żadnego przychodu. Podobnie jak w pierwszym kwartale 2011 r. – fakt znany Sądowi z urzędu na podstawie dokumentów złożonych w sprawie o sygn. akt I SA/Wr 428/11. Wiarygodnych - w ocenie Sądu - twierdzeń skarżącej o braku rentowności prowadzonej działalności nie podważa okoliczność, że rok 2010 firma "A" zamknęła z łącznym dochodem w wysokości 66.473,12 zł. Jak wynika z analizy wysokości przychodów odnotowanych za poszczególne miesiące 2010 r., dobry wynik finansowy na koniec roku stanowił konsekwencję wysokiego obrotu za maj 2010 r. (przychód wyniósł 112.900,00 zł). Po tym miesiącu, przychody firmy malały, a - jak to już podkreślono - we wrześniu i grudniu przychód w ogóle nie wystąpił. Sam wynik finansowy zamknięcia tej działalności w roku 2010 r. nie może stanowić w sposób wymierny o kondycji działalności gospodarczej prowadzonej przez skarżącą, biorąc pod uwagę brak przychodów z działalności gospodarczej w pierwszych miesiącach 2011 r. W szczególności w sytuacji, gdy jednocześnie skarżąca była zobowiązana ponosić w tym czasie koszty, obejmujące w znacznej części wypłatę wynagrodzeń. W konsekwencji, sam wynik finansowy na koniec 2010 r. nie może, w ocenie Sądu, uzasadniać przyjęcia, że strona posiada środki finansowe, w tym także na opłacenie wpisu w sprawie. Mając na uwadze wskazane okoliczności Sąd uznał, że odmowa zwolnienia strony od obowiązku uiszczenia wymaganego wpisu od skargi, w szczególności w sytuacji, gdy do opłacenia pozostają jeszcze dwie skargi złożone w sprawach o sygn. akt I SA/Wr 535/10 i I SA/Wr 1298/10 stanowić będzie uszczerbek w domowym budżecie wnioskodawczyni i jej rodziny porównywalny z tym o jakim mowa w treści art. 246 § 1 pkt 2 u.p.s.a. Mając na uwadze powyższe, Sąd zwolnił skarżącą od obowiązku opłacenia skargi w sprawie, o czym, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 u.p.s.a., orzekł jak w sentencji.