I SA/Wr 1895/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Andrzej Szczerbiński Sędziowie: Sędzia WSA Marta Semiczek (sprawozdawca) Asesor WSA Anetta Chołuj Protokolant: Katarzyna Gierczak po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 8 marca 2007 r. przy udziale sprawy ze skargi P.P.H. A sp. z o. o. we W. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej we W. z dnia 17 października 2006 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji określającej zobowiązanie w podatku od towarów i usług za VIII 2005 r. oddala skargę. W dniu 17 sierpnia 2006 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego W. Ś. wydał decyzję nr [...] określającą zobowiązanie podatnika w podatku od towarów i usług za miesiąc sierpień 2005 r. Decyzję tę doręczono skarżącej spółce w dniu 21 sierpnia 2006 r., zatem 14-dniowy termin do wniesienia odwołania przypadał w dniu 4 września 2006 r. W dniu 5 września 2006 r. Spółka A, złożyła wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania wraz z odwołaniem od decyzji. W złożonym wniosku skarżąca spółka podniosła, że niedochowanie terminu nie było zależne od władz spółki. W uzasadnieniu wniosku skarżąca wskazała, że przedmiotową decyzję otrzymała w dniu 21 sierpnia 2006 r., a w dniu 22 sierpnia 2006 r. w jej siedzibie przeprowadzona była kontrola Urzędu Kontroli Skarbowej z W. Strona podała również, iż w tym samym okresie trwała u niej kontrola Urzędu Kontroli Skarbowej z W. o sygnaturze [...], która postanowieniem z dnia 5 lipca 2006 r. została przedłużona do dnia 12 września 2006 r. Ponadto strona wskazała, że w dniu 23 sierpnia 2006 r. otrzymała decyzję Naczelnika Urzędu Celnego z W. o sygnaturze [...], od której chciała również się odwołać. Strona podała także, iż w dniu 25 sierpnia 2006 r. przeprowadzona została urzędowa weryfikacja przez Naczelnika Urzędu Celnego we W. Ostatecznie strona podniosła, że w dniu 28 sierpnia 2006 r. (termin uzgodniony wcześniej) przypadał termin podpisania kontraktu ze słowacką firmą B Ltd w Trebisov na Słowacji. Zarząd spółki musiał zatem wyjechać w celu podpisania kontraktu, a powrót nastąpił 31 sierpnia 2006 r. w godzinach nocnych. Dyrektor Izby Skarbowej zaskarżonym postanowieniem odmówił przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. Uznał bowiem, że strona nie uprawdopodobniła braku winy w uchybieniu terminu. Organ podatkowy nie kwestionował, iż podane we wniosku okoliczności utrudniały funkcjonowanie podatnika. Uznał jednak, że nie są to okoliczności, które uprawdopodobniają brak winy podatnika, lecz świadczą o niedochowaniu należytej staranności w działaniach strony oraz braku przewidywania skutków istniejących zdarzeń. Organ odwoławczy wskazał ponadto, iż argumentacja strony zawarta w złożonym wniosku nie znajduje w pełni odzwierciedlenia w istniejącym stanie faktycznym. Dyrektor Izby Skarbowej ustalił, że czynności Urzędu Kontroli Skarbowej we W. przeprowadzone w dniu 10 i 22 sierpnia 2006 r., na które powołuje się strona, nie miały charakteru czynności kontrolnych przeprowadzonych u podatnika w ramach postępowania kontrolnego, lecz były to czynności sprawdzenia prawidłowości i rzetelności dokumentów u kontrahenta kontrolowanego, wykonywane na podstawie art. 13 b ustawy z dnia 28 września 1991 o kontroli skarbowej (Dz.U. z 2004 r. Nr 8, poz. 65 ze zm.). W trakcie przedmiotowych czynności dokonano sprawdzenia 5 sztuk faktur dokumentujących transakcje pomiędzy podmiotami. Czynności dokonane przez pracowników Referatu Szczególnego Nadzoru Podatkowego Urzędu Celnego we W. przeprowadzone zostały w dniach 24 i 25 sierpnia 2006 r. Oznacza to, że zakończone zostały w dniu 25 sierpnia 2006 r. W ocenie Dyrektora Izby Skarbowej wszystkie powołane przez podatnika przyczyny świadczą jedynie o spiętrzeniu w jednym okresie wielu spraw toczących się w spółce. Faktu tego jednak nie można uznać za przyczynę uchybienia terminowi do wniesienia odwołania świadcząca o braku winy strony. Wskazane okoliczności obiektywnie rzecz biorąc nie umożliwiały złożenia wniosku w zakreślonym prawnie terminie. Podatnik, który prowadzi działalność w formie zorganizowanej (spółka z o.o.) winien tak zorganizować pracę i podział zadań, aby zapewnić sprawne działanie spółki w różnych sytuacjach zdarzających się w rzeczywistości gospodarczej. Zdaniem Dyrektora Izby Skarbowej we W. na uwagę nie zasługuje również argument strony, iż musiała złożyć odwołanie od decyzji Naczelnika Urzędu Celnego, gdyż argumentacja ta nie wpływa na uchybienie terminu do złożenia odwołania od decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego. Odnośnie natomiast argumentu o konieczności wyjazdu całego Zarządu na spotkanie z kontrahentem, Dyrektor Izby Skarbowej uznał, że fakt ten - jak podatnik sam stwierdza - był już planowany z dużym wyprzedzeniem, zatem obowiązkiem racjonalnie działającego podmiotu było ustalenie reguł postępowania i udzielenie stosownych upoważnień innym osobom - niezbędnych do sprawnego funkcjonowania spółki podczas nieobecności zarządu. Wobec tego Dyrektor Izby Skarbowej uznał, że podatnik nie dołożył należytej staranności w dochowaniu terminu do wniesienia odwołania, co wykluczyło uznanie, że uchybienie terminowi nie nastąpiło z jego winy. W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skarżąca spółka powtórzyła argumentację zawartą we wniosku o przywrócenie terminu do złożenia odwołania. Skarżąca podniosła, że w czasie, w którym zobligowana była do złożenia odwołania trwały równolegle w firmie trzy kontrole organów podatkowych. Zdaniem skarżącej fakt ten powodował dezorganizację funkcjonowania firmy. W opinii skarżącej jest to obiektywna przesłanka braku winy, stąd też nie można zarzucić jej braku należytej staranności. Skarżąca wskazuje, że działa w dwuosobowym składzie, nie zatrudnia żadnych pracowników, a prowadzenie księgowości zleciła firmie zewnętrznej. Skarżąca spółka podnosi również, iż organy podatkowe uchybiły przepisom zabraniającym prowadzenia u danego podmiotu kilku kontroli jednocześnie. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasową argumentację. Podkreślił, że skarżąca posiadała wiedzę o tym, że w trakcie prowadzonego uprzednio postępowania kontrolnego (zakończonego protokołem kontroli z dnia 07.03.2006 r.) stwierdzone zostały uchybienia, zatem konsekwencją powyższego faktu będzie wydanie decyzji wymiarowej, dla której ewentualnie będzie wnoszony środek odwoławczy. Wobec tego skarżąca miała możliwość zapewnienia sprawnego funkcjonowania Spółki, uwzględniając fakt planowanego wyjazdu za granicę w celu podpisania kontraktu oraz fakt, iż działa - jak podaje - w dwuosobowym składzie. Sposób organizacji pracy w firmie jest zależny jedynie od podmiotu prowadzącego działalność. Zatem obowiązkiem podmiotu racjonalnie działającego jest ustalenie reguł postępowania i właściwa organizacja pracy, tak aby zapewnić niezakłócone działanie podmiotu, również w przypadku nagłych i niespodziewanych zdarzeń, które są oczywistą częścią rzeczywistości gospodarczej. Ponadto podkreślił, że zgodnie z treścią art. 80 ustawy z dnia 02.07.2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej (Dz.U. z 2004 r. Nr 173, poz. 1807 ze zm.) uczestnictwo w czynnościach kontrolnych jest prawem kontrolowanego. Stała, osobista obecność osób reprezentujących spółkę w trakcie czynności podejmowanych przez organy kontrolujące nie jest niezbędna, pod warunkiem wyznaczenia osoby upoważnionej lub pełnomocnika. Dyrektor Izby Skarbowej stwierdził także, iż nie jest prawdą, że wobec skarżącej prowadzono równolegle trzy kontrole skarbowe. Harmonogram prowadzonych czynności i kontroli przedstawiał się bowiem następująco: 1. W dniu 10.08.2006 r. (1 dzień) oraz w dniu 22.08.2006 r. (1 dzień) – przeprowadzone przez Inspektora Urzędu Kontroli Skarbowej we W., na podstawie art. 13 b ustawy o kontroli skarbowej czynności sprawdzenia prawidłowości i rzetelności dokumentów przedstawionych przez stronę skarżącą, w związku z kontrolą prowadzoną u innego podmiotu - kontrahenta (w niniejszej sprawie kontrola u C Sp. z o.o.). Czynności te nie mogą być w ocenie Dyrektora Izby Skarbowej utożsamione z kontrolą podatkową, bowiem tryb ich wykonywania regulowany jest odrębnymi przepisami, a ich celem jest weryfikacja prawidłowości rozliczenia innego podmiotu. 2. W dniu 24.08.2006 r. (1 dzień) oraz w dniu 25.08.2006 r. (1 dzień) –przeprowadzone przez pracowników Referatu Szczególnego Nadzoru Podatkowego Urzędu Celnego we W. na podstawie art. 6f ust. 1 ustawy z dnia 24 lipca1999r. o Służbie Celnej (Dz. U. z 2004 r. Nr 156, poz. 1641 ze zm.) urzędowe sprawdzenie podmiotu. 3. W dniu 15.03.2006 r. wszczęta przez Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej kontrola podatkowa, której przewidywany termin zakończenia został przedłużony do dnia 12.09.2006 r. (postanowienie nr [...] z dnia 05.07.2006 r.). Wobec tego Dyrektor Izby Skarbowej stwierdził, że we wskazanym okresie toczyło się wyłącznie jedno postępowanie kontrolne, wszczęte w dniu 15.03.2006 r. przez Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej i prowadzone na podstawie przepisów ustawy z dnia 28 września 1991 r. o kontroli skarbowej (Dz.U. z 2004 r. Nr 8, poz. 65 ze zm.). Pozostałe działania (wymienione w pkt 1 i 2) miały charakter czynności sprawdzających, których tryb wykonywania regulowany jest odrębnymi przepisami. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje: Skarga nie jest zasadna, bowiem nie można przyjąć, że wydając zaskarżone postanowienie organy naruszyły prawo w zakresie, o jakim mowa w art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 153 poz. 1270 ze zm.). Dlatego też nie zaistniały przesłanki do uchylenia zaskarżonego postanowienia. Badając legalność zaskarżonego postanowienia Sąd nie dopatrzył się ani naruszenia prawa materialnego ani takiego naruszenia przepisów o postępowaniu, które mogłoby mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Przedmiotem sporu między stronami jest kwestia uprawdopodobnienia przez skarżąca spółkę braku winy w uchybieniu terminu do wniesienia odwołania od decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego W. Ś. z dnia 17 sierpnia 2006 r. nr [...] określającej zobowiązanie w podatku od towarów i usług za miesiąc sierpień 2005 r. W sprawie niewątpliwym jest, że skarżąca spółka złożyła wniosek o przywrócenie terminu oraz dokonała czynności, terminowi której uchybiła. Spornym pozostaje natomiast kwestia uprawdopodobnienia przez wnioskodawcę braku jego winy w nieterminowym dokonaniu czynności procesowej. Przy czym nie sporne jest, że w okresie przed złożeniem odwołania z udziałem skarżącej toczyło się szereg postępowań kontrolnych ora że je Zarząd wyjechał za granicę. Spornym natomiast pozostaje wpływ tych okoliczności na możliwość dochowania terminu. Na wstępie należy wskazać, że termin do wniesienia środka zaskarżenia od rozstrzygnięć organów podatkowych należy do katalogu terminów procesowych. W związku z tym, w przypadku jego uchybienia, strona może domagać się jego przywrócenia w trybie art. 162 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (t.j. z 2005 r. Dz. U. Nr 8, poz. 60 ze zm.) – w skrócie Op. Powołany przepis określa przesłanki, które strona musi spełnić, by uchylić się od negatywnych skutków uchybienia terminu dla podjęcia czynności procesowej. Otóż art. 162 § 1 Op normuje, iż w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na wniosek zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Natomiast § 2 powołanego przepisu wskazuje, iż podanie o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu 7 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminowi. Jednocześnie z wniesieniem podania należy dopełnić czynności, dla której był określony termin. Przepis art. 162 Op określa zatem cztery przesłanki przywrócenia uchybionego terminu, które muszą wystąpić łącznie – są nimi: 1) złożenie przez osobę zainteresowaną podania o przywrócenie terminu, 2) uprawdopodobnienie braku winy wnioskodawcy w uchybieniu terminu, 2) dochowanie terminu do wniesienie podania, 4) jednoczesne dopełnienie czynności, dla której był określony termin. Podstawowym kryterium przy rozpoznawaniu przedmiotowego wniosku są okoliczności uprawdopodabniające brak winy osoby zainteresowanej w uchybieniu terminu. Zatem to na tej osobie spoczywa obowiązek uwiarygodnienia dochowania szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej oraz, że przeszkoda była od niej niezależna, istniała nieprzerwanie i skończyła się najpóźniej siedem dni przed złożeniem wniosku o przywrócenie terminu. Sąd podziela poglądy przyjęte w orzecznictwie sądowoadministracyjnym, że uchybiony termin nie może zostać przywrócony, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa (por. wyrok NSA z dnia 8 stycznia 2002 r., sygn. akt II SA/Wr 1329/01, niepubl.), a o braku winy w niedopełnieniu obowiązku można mówić natomiast tylko w przypadku stwierdzenia, że dopełnienie obowiązku stało się niemożliwe z powodu przeszkody nie do przezwyciężenia (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 26 maja 2004 r., sygn. akt III SA 3374/02, LEX nr 158471). Do okoliczności uzasadniających brak winy w uchybieniu terminu zalicza się okoliczności, na które strona zainteresowana nie miała wpływu. Są nimi z reguły: pożar, powódź, nagła choroba, która uniemożliwiła wyręczenie się inną osobą, przerwa w komunikacji, nieprawidłowe doręczenie pisma sądowego, mylne pouczenie o środkach zaskarżenia. Dlatego też przy ocenie winy należy przyjąć obiektywny miernik staranności, który należy wymagać od strony należycie dbającej o swoje interesy. Powyższe wskazuje zatem, że nawet niewielki stopień niedbalstwa wyklucza możliwość uwzględnienia żądania. Zajęcie odmiennego stanowiska w takim przypadku byłoby zastosowaniem niedopuszczalnego elementu dowolności. Przenosząc powyższe na grunt rozpoznawanej sprawy Sąd stwierdza, że podane przez spółkę skarżącą okoliczności usprawiedliwiające fakt uchybienia terminu nie zasługują na uwzględnienie, chociaż niewątpliwie zakłóciły funkcjonowanie spraw spółki. Jednakże kontrole skarbowe są zwyczajowym zdarzeniem wpisanym w działalność przedsiębiorcy i w czasie ich przeprowadzania, przedsiębiorca winien zapewnić sprawne działanie przedsiębiorstwa. Oceniając argumenty skarżącej spółki, nie można podzielić jej stanowiska, by przyczyny uchybienia terminowi do wniesienia środka zaskarżenia trwały do dnia 4 września 2006 r. Analiza materiału dowodowego zebranego w aktach sprawy wskazuje, że przyczyny ewentualnie utrudniające dokonanie czynności procesowej trwały do dnia 31 sierpnia 2006 r., kiedy to zarząd skarżącej spółki wrócił ze Słowacji, gdzie udał się w dniu 28 sierpnia 2006 r., już po dokonaniu kontroli w siedzibie spółki. Termin do wniesienia odwołania mijał natomiast w dniu 4 września 2006 r., czyli 4 dni po powrocie zarządu spółki ze Słowacji. Należy tu wskazać, że okres ten obejmował sobotę i niedzielę (2 i 3 września 2006 r.). W okresie tych 4 dni, zdaniem Sądu, nie było przeszkód by skarżąca spółka dokonała czynności procesowej w postaci odwołania od wyżej powołanej decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego W. Ś. Brak jest bowiem okoliczności usprawiedliwiających niedopełnienie obowiązku we wskazanym okresie, tj. od dnia 1 do 4 września 2006 r. Oznacza to, że skarżąca nie dochowała należytej staranności przy dokonywaniu czynności, czym wykazała iż nienależycie dba o swoje interesy. Odnośnie zarzutu skarżącej o naruszeniu przez organy przepisów dotyczących kontroli podatnika, Sąd wskazuje, że organy podatkowe przekroczyły ilość dokonanych kontroli. Zgodnie bowiem z art. 82 ust. 1 ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej (Dz.U. Nr 173, poz. 1807 ze zm.) nie można równocześnie podejmować i prowadzić więcej niż jednej kontroli działalności przedsiębiorcy. Jednak naruszenie to nie jest na tyle istotne, by mogło spowodować wyeliminowanie z obrotu prawnego zaskarżonego postanowienia, bowiem kontrole obejmował ono jedynie kilka dni z 14-dniowego terminu do wniesienia odwołania i ustał przed upływem tego terminu. Nie stanowił więc istotnej przeszkody w dotrzymani terminu.. W świetle powyższego Sąd stwierdza, że postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej we W. odmawiające przywrócenia terminu do wniesienia odwołania jest uzasadnione, z uwagi na nie uprawdopodobnienie przez skarżącą spółkę przyczyn usprawiedliwiających brak jej winy w uchybieniu terminu. Z tych względów Sąd uznał, że zaskarżone postanowienie nie narusza prawa, wobec czego na podstawie art. 151 upsa orzekł jak w sentencji.