I SA/Wr 2001/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Dagmara Dominik - Ogińska po rozpoznaniu w dniu 22 kwietnia 2014 r. na posiedzeniu niejawnym w Wydziale I wniosku strony skarżącej o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi "A" sp. z o.o. we W. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej we W. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług od stycznia do grudnia 2009 r. postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. 1. Stan faktyczny sprawy. 1.1. W sprawie w odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w kwocie 2000 zł skarżąca spółka złożyła wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. W jego uzasadnieniu podała, że na koniec listopada 2013 r. miała ujemny wynik finansowy na skutek wycofania się inwestorów z realizacji robót budowlanych, obniżenia wynagrodzenia za wykonane prace oraz absencji znacznej części pracowników firmy ze względu na zwolnienia lekarskie. W oświadczeniu o majątku i dochodach wskazała wnioskująca spółka kwotę 50.000 zł jako wysokość kapitału zakładowego, majątku lub środków finansowych, kwotę 27.225,59 zł – jako wartość jej środków trwałych, kwotę 22.656,33 zł - jako stratę na dzień 31 grudnia 2012 r. oraz kwotę 0,00 zł - jako stan rachunku bankowego. Z dokumentów przesłanych na wezwanie wynika, że w latach 2011 i 2012 skarżąca spółka uzyskała dochód w kwocie odpowiednio 21.014,32 zł i 1.892,78 zł (przy przychodzie w kwocie odpowiednio 2.385.019.25 i 1.265.220,53 zł), w październiku, listopadzie i grudniu 2013 r. dokonała dostawy towarów i świadczyła usługi o wartości odpowiednio 22.206 zł, 13.408 zł i 29.300 zł, natomiast w roku 2013 jej przychody wyniosły, wedle przedłożonego rachunku zysków i strat, 564.609,44 zł, natomiast strata – 170.439,83 zł. 1.2. Postanowieniem z dnia 10 marca 2014 r. referendarz sądowy odmówił przyznania stronie skarżącej prawa pomocy. 1.3. W sprzeciwie od postanowienia referendarskiego strona podniosła, że spłaca stare należności (powstałe na skutek braku zapłaty przez inwestorów części wynagrodzenia za wykonane usługi budowlane) wobec dostawców materiałów, podwykonawców prac oraz Urzędu Skarbowego. Wskazała także, że rentowność firm budowlanych jest uzależniona od ilości i wysokości zleceń, zaś w okresie zimowym ich ilość jest ograniczona. Konsekwencją takiej sytuacji są gorsze wyniki finansowe. 2. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: 2.1. Zgodnie z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.; dalej: p.p.s.a.) w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Mając powyższe na uwadze Sąd ponownie rozpoznał na podstawie zebranego materiału dowodowego wniosek strony o przyznanie jej prawa pomocy, stosując przepisy regulujące kwestię zwolnienia od kosztów sądowych, bowiem intencją wnioskodawcy w niniejszej sprawie było uzyskanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. Wedle art. 246 § 2 pkt 2) p.p.s.a. osobie prawnej, a także innej jednostce organizacyjnej nie posiadającej osobowości prawnej, prawo pomocy może być przyznane w zakresie częściowym, gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Z treści tego przepisu wynika wprost, że ciężar dowodu okoliczności uzasadniających wniosek spoczywa na stronie zwracającej się o takie prawo, zaś rozstrzygnięcie w zakresie prawa pomocy ma charakter uznaniowy, co oznacza, że nawet jeżeli zostałaby spełniona przesłanka braku dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania, rozpoznający wniosek nie musi się przychylić do zgłoszonego żądania, a jedynie może przyznać to prawo jeżeli uzna, że zachodzi taka potrzeba. Ponadto osoba prawna obowiązana jest wykazać nie tylko, że nie posiada niezbędnych środków na pokrycie kosztów postępowania sądowego, ale również, że podjęła wszelkie niezbędne kroki, aby zdobyć fundusze na pokrycie wydatków związanych z postępowaniem. 2.2. Wedle przekonania Sądu, w świetle przedstawionych przez spółkę okoliczności oraz przedłożonych dokumentów, nie można przyjąć, że skarżąca nie jest w stanie ponieść koniecznych kosztów sądowych. W pierwszej kolejności podkreślenia wymaga, że każdy, kto wszczyna postępowanie sądowe, powinien liczyć się z koniecznością opłacenia kosztów sądowych, a co za tym idzie tak planować swój budżet, aby wygospodarować kwotę konieczną do ich uiszczenia. Wskazania także wymaga fakt, że udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to winno się sprowadzać jedynie do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest obiektywnie niemożliwe. Przepisy dotyczące prawa pomocy stanowią bowiem odstępstwo od generalnej zasady ponoszenia kosztów postępowania sądowoadministracyjnego zawartej w art. 199 p.p.s.a., który stanowi, iż to strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, rzeczą wnioskodawcy jest wykazanie własnej sytuacji materialnej na tyle trudnej, by uzasadniała wyjątkowe traktowanie, o którym mowa w przytoczonych powyżej przepisach. Wobec tego, to na nim spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej do skorzystania z prawa pomocy, zaś rozstrzygnięcie sądu w tej kwestii zależy od tego, co zostanie przez stronę wykazane. 2.3. Z powyższego wynika, że rozstrzygnięcie sądu w zakresie prawa pomocy ma charakter uznaniowy. To oznacza, że nawet jeżeli zostałaby spełniona przesłanka braku dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania, sąd nie musi się przychylić do żądania strony, a jedynie może przyznać prawo pomocy, jeżeli w oparciu o powyższy przepis uzna, że zachodzi taka potrzeba w świetle zapewnienia stronie realizacji zasady prawa do sądu. Strona występująca na drogę postępowania sądowego winna mieć świadomość obowiązku ponoszenia kosztów tego postępowania i wnosząc o zwolnienie od tego obowiązku uprawdopodobnić w sposób wiarygodny i rzetelny, że zachodzą przesłanki do uwzględnienia wniosku. Jedynym kryterium oceny wniosku o przyznanie prawa pomocy jest bowiem kryterium finansowe, w związku z czym uznaniowość w zakresie przyznania czy też odmowy przyznania takiego prawa wymaga od sądu dokładnego przeanalizowania i wnikliwej oceny sytuacji wnioskodawcy. 2.4. Ponadto osoba prawna obowiązana jest wykazać nie tylko, że nie posiada niezbędnych środków na pokrycie kosztów postępowania sądowego, ale również, że podjęła wszelkie niezbędne kroki, aby zdobyć fundusze na pokrycie wydatków związanych z postępowaniem. 2.5. Wedle przekonania Sądu, w świetle przedstawionych przez spółkę okoliczności oraz danych wynikających z przedłożonych dokumentów, nie można przyjąć, że skarżąca nie jest w stanie ponieść koniecznych kosztów sądowych. Z treści przesłanych przez stronę skarżącą dokumentów wynika, że w latach 2011 i 2012 spółka uzyskała dochód w kwocie odpowiednio 21.014,32 zł i 1.892,78 zł (przy przychodzie w kwocie odpowiednio 2.385.019.25 i 1.265.220,53 zł), w październiku, listopadzie i grudniu 2013 r. dokonała dostawy towarów i świadczyła usługi o wartości odpowiednio 22.206 zł, 13.408 zł i 29.300 zł, natomiast w roku 2013 jej przychody wyniosły, wedle przedłożonego rachunku zysków i strat, 564.609,44 zł, natomiast strata – 170.439,83 zł. Odnosząc się do powyższego w pierwszej kolejności wskazać należy, że nawet powstanie straty nie oznacza jeszcze utraty możliwości płatniczych. Strona natomiast w dwóch poprzednich latach kalendarzowych osiągnęła zysk. W sytuacji strony skarżącej, o jej możliwościach płatniczych świadczy choćby fakt, że w dalszym ciągu prowadzi działalność gospodarczą na średnią, wynikającą z przedłożonych deklaracji VAT skalę. Jak podnosi się w orzecznictwie przedsiębiorstwo, które nie wykazało, że utraciło płynność finansową i nadal funkcjonuje w obrocie gospodarczym, nawet pomimo trudności finansowych powinno partycypować w kosztach postępowania sądowego (por. postanowienie NSA z dnia 1 kwietnia 2008 r., I OZ 208/08, LEX nr 477191). O braku środków finansowych strony skarżącej nie może również świadczyć podniesiony w sprzeciwie fakt ograniczonej w okresie zimowym ilości zleceń, a tym samym przychodów. Jak wynika z dalszej treści sprzeciwu, spółka pomimo mniejszych przychodów, jest w stanie bez ryzyka utraty płynności finansowej regulować zaległe zobowiązania wobec partnerów handlowych. Rozważając realne możliwości poniesienia opłat w toczącym się postępowaniu, przy uwzględnieniu charakteru prowadzonej działalności i ujawnionych wielkościach ekonomicznych, kwota opłaty sądowej od skargi w wysokości 2000 zł, a także inne ewentualne przyszłe koszty, jeśliby się pojawiły w tej sprawie, jawi się jako nieznacząca dla kondycji finansowej strony. 2.6. Nadto winno się wskazać, że występując o zwolnienie od kosztów spółka nie podnosiła, iż nie posiada zdolności kredytowej w celu zaciągnięcia zobowiązania na opłacenie kosztów sądowych. 2.7. Konkludując powyższe rozważania nie sposób stwierdzić, aby koszty związane z prowadzeniem postępowania sądowego przekraczały możliwości płatnicze skarżącej spółki. Zdaniem Sądu, ocena sytuacji skarżącej w powiązaniu z przedłożoną dokumentacją nie daje podstaw do uznania, że skarżąca spełniła przesłanki do przyznania jej prawa pomocy. 2.8. Mając powyższe na uwadze na podstawie art. 246 § 2 pkt 2) p.p.s.a. Sąd orzekł jak w sentencji postanowienia.