I SA/Wr 2016/02
WyrokWSA we Wrocławiu2004-07-07
Skład orzekający: Joanna Kuczyńska, Grzegorz Gocki, Marta Wojciechowska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy odpisy na zakładowy fundusz świadczeń socjalnych dokonywane na wspólny rachunek bankowy z innym podmiotem, a także wydatki związane z prowadzeniem wspólnej działalności socjalnej, mogą stanowić koszty uzyskania przychodu w rozumieniu ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych?Ratio decidendi
Sąd uznał, że odpisy na zakładowy fundusz świadczeń socjalnych dokonywane na wspólny rachunek bankowy z innym podmiotem, na podstawie umowy o wspólnym prowadzeniu działalności socjalnej, stanowią koszty uzyskania przychodu. Podobnie, wydatki związane z prowadzeniem tej wspólnej działalności socjalnej, które pracodawca musiałby ponieść samodzielnie, również są kosztami uzyskania przychodu. Sąd oparł się na interpretacji przepisów ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych oraz ustawy o zakładowym funduszu świadczeń socjalnych, zgodnie z którą nie jest wymagane, aby rachunek funduszu należał wyłącznie do jednego pracodawcy.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła decyzji organów podatkowych, które odmówiły Spółce A zaliczenia do kosztów uzyskania przychodu odpisów na zakładowy fundusz świadczeń socjalnych (dokonywanych na wspólny rachunek z innym podmiotem), wydatków na obsługę świadczeń socjalnych oraz wydatków na usługi doradcze od spółki C. Spółka kwestionowała te decyzje, argumentując, że sporne wydatki stanowiły koszty uzyskania przychodu i były z nim związane. Organy podatkowe podtrzymały swoje stanowisko, uznając, że nie zostały spełnione przesłanki do zaliczenia tych wydatków do kosztów.Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżoną decyzję Izby Skarbowej w O. i stwierdził, że decyzja ta nie może być wykonana. Zasądził od Dyrektora Izby Skarbowej w O. na rzecz skarżącej zwrot kosztów postępowania.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Joanna Kuczyńska Sędziowie: Sędzia WSA Grzegorz Gocki (spr.) Asesor sąd. Marta Wojciechowska Protokolant st. sekr. sąd. Iwona Dąbrowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 lipca 2004 r. sprawy ze skargi A sp. z o. o. w Z. na decyzję Izby Skarbowej w O. z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie określenia należnego podatku dochodowego od osób prawnych za 1999 r. 1. uchyla zaskarżoną decyzję, 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana, 3. zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej w O. na rzecz skarżącej kwotę 6036,50 zł (słownie: sześć tysięcy trzydzieści sześć złotych 50/100) tytułem zwrotu kosztów poniesionych przed sądem.
Decyzją Inspektora Kontroli Skarbowej w Urzędzie Kontroli Skarbowej w O. z dnia [...] Nr [...], po przeprowadzeniu w A Spółka z o.o. w Z. kontroli rzetelności deklarowanych podstaw opodatkowania i prawidłowości obliczania i wpłacania podatków stanowiących budżet państwa, określono podatnikowi wysokość należnego podatku dochodowego od osób prawnych za 1999 r. w kwocie 267.705,00 zł., wysokość zaległości podatkowej z tytułu podatku dochodowego od osób prawnych w kwocie 121.076,00 zł. oraz odsetki za zwłokę na dzień wydania decyzji w kwocie 107.901,70 zł.
Określenie podatnikowi w ramach decyzji wydanej na podstawie art. 21 § 3 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (tj. Dz. U. z 1999 r., nr 137, poz. 572 z zm.), wysokości należnego zobowiązania podatkowego za 1999 r., wynikało z faktu stwierdzenia w toku przeprowadzonej kontroli zaniżenia przez Spółkę wysokości dochodu do opodatkowania ze względu na zawyżenia wysokości kosztów jego uzyskania o kwotę 349.036,46 zł.
Jak wynika z ustaleń przeprowadzonej kontroli Spółka w 1999 r. nieprawidłowo zaliczyła w koszty uzyskania przychodu na podstawie art. 16 ust 1 pkt 9 lit. "b" ustawy z dnia 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych (Dz. U. z 1993 r. nr. 106, poz. 482 z zm.) kwotę 262.636,46 zł stanowiąca równowartość odpisu podstawowego na zakładowy fundusz świadczeń socjalnych, przy czym wpłata dokonywanych odpisów następowała na rachunek założony i prowadzony przez B w Z., z którą to jednostką zawarto uprzednio umowę z dnia 30.04.1998 r. o wspólnym prowadzeniu działalności socjalnej. Ponieważ odpisy na fundusz świadczeń socjalnych dokonywane były na rachunek obcego podmiotu, a ponadto Spółka nie miała także możliwości samodzielnego administrowania tymi środkami, zdaniem Inspektora Kontroli Skarbowej nie zostały zachowane przesłanki z art. 16 ust 1 pkt 9 lit. "b" ustawy z dnia 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych dla uznania dokonywanych odpisów za koszty uzyskania przychodu Spółki.
Za koszty uzyskania przychodu nie uznano również kwoty 14.400,00 zł stanowiącej wydatki poniesione w 1999 r. przez podatnika na rzecz B w Z. z tytułu zryczałtowanej miesięcznej opłaty w kwocie 1.200,00 zł. ustalonej w ramach aneksu do umowy z dnia 30.04.1998 r. o wspólnym prowadzeniu działalności socjalnej, albowiem zgodnie z art. 16 ust 1 pkt 45 ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych do kosztów uzyskania przychodów nie zalicza się wydatków poniesionych przez pracodawcę na działalność socjalną, o której mowa w przepisach o zakładowym funduszu świadczeń socjalnych
Również z kosztów uzyskania przychodu wyłączono kwotę 72.000,00 zł wykazaną przez Spółkę, jako wydatki poniesione przez nią w związku z realizacją umowy z dnia 1.07.1999 r. zawartej ze spółką kapitałową C w D.
W ramach powyższej umowy, określonej przez strony jako umowa współpracy na warunkach zlecenia, zleceniobiorca miał wykonywać na rzecz Spółki usługi organizacyjno-prawno-finansowej w zakresie obsługi procesów restrukturyzacyjnych oraz prywatyzacji, doradztwie w zakresie inwestowania, doradztwie finansowo-księgowym, rachunkowości, prawnym, handlowym, organizacji i zarządzania, restrukturyzacji zatrudnienia oraz w sprawach zbiorowych stosunków pracy, a także świadczenia usług w zakresie promocji i reklamy.
Usługi i doradztwo miały być realizowane w formie konsultacji, wizytacji, opracowywania opinii, ekspertyz i innych dokumentów, przygotowywania projektów dokumentów, a także uczestnictwa zleceniobiorcy w rozmowach i negocjacjach prowadzonych przez zleceniodawcę.
Odpłatność za tytułu świadczonych usług określono w formie zryczałtowanej w wysokości 12.000 zł miesięcznie powiększonej o należny podatek VAT.
Zdaniem organu podatkowego, analiza przedłożonych przez podatnika materiałów dowodowych związanych z realizacją powyższej umowy wskazuje, że działania podejmowane przez zleceniobiorcę na rzecz Spółki stanowiły de facto realizację przez spółkę kapitałową C jego potrzeb oraz działań nadzorczych, jako jedynego i wyłącznego udziałowca A Spółka z o.o. w Z.
Ocena podejmowanych w oparciu o przedmiotową umowę działań ze strony zleceniobiorcy, nie pozwala na uznanie, że działania te wpływały nawet w pośredni sposób na przychody Spółki, a tym samym aby poniesiony przez nią wydatek na realizację powyższej umowy pozostawał w związku z uzyskiwanymi w 1999 r. przychodami.
Z powyższym rozstrzygnięciem organu I instancji nie zgodził się strona zarzucając organowi I instancji naruszenie prawa art. 16 ust 1 pkt 9 lit. "b" ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych polegające na błędnym przyjęciu, iż przepis ten zawiera odesłanie do innych ustaw w zakresie dotyczącym przekazania środków pieniężnych na rachunek funduszu, a także na nieprawidłowym uznaniu, że konto bankowe na którym gromadzone były środki z zakładowego funduszu świadczeń socjalnych powinno należeć do podatnika. Równocześnie zarzucono także błędne zastosowanie przez organ podatkowy art. 12 ust 1 i art. 9 ust 3 ustawy z dnia 04.03.1994 r. o zakładowym funduszu świadczeń socjalnych (Dz. U. z 1997 r. nr 70, poz. 335 ze zm.)
W odniesieniu do nieuznania za koszty uzyskania przychodu wydatków poniesionych w 1999 r. w kwocie 14.400 zł na obsługę świadczeń socjalnych oraz w kwocie 72.000 zł. na zakup usług niematerialnych, zdaniem pełnomocnika Spółki naruszono dyspozycję art. 15 ust 1 ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych.
Odwołująca zarzuciła także naruszenie przepisów postępowania – art. 122 i art. 187 § 1 Ordynacji podatkowej w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, polegające na nieustaleniu stanu faktycznego sprawy, a także nierozpatrzenia wyjaśnień podatnika dotyczących realizacji umowy o obsługę świadczeń socjalnych oraz umowy o współpracy na warunkach zlecenia zawartą ze spółką kapitałową C.
Zdaniem odwołującej Spółki wykazane powyżej wydatki stanowiły koszty poniesione przez nią na uzyskanie przychodu, a także były z nim związane.
Decyzją Izby Skarbowej w O. z dnia [...] Nr [...] na podstawie art. 233 § 1 pkt 1 Ordynacji podatkowej utrzymano w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji, podzielając w całości argumentację faktyczną i prawną zawartą w jej uzasadnieniu.
Odnosząc się do kwestii niezaliczenia do kosztach uzyskania przychodu Spółki kwoty 262.636,46 zł stanowiącej równowartość odpisu podstawowego na zakładowy fundusz świadczeń socjalnych, który następował na rachunek założony i prowadzony przez B w Z., odpisy dokonywane na rachunek obcego podmiotu nie mogły być uznane za odpisy w rozumieniu art. 16 ust 1 pkt 9 lit "b" ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych obciążające koszty działalności pracodawcy.
Za koszty uzyskania przychodu nie mogły być także uznane wydatki poniesione przez Spółkę z tytułu realizacji umowę z dnia 30.04.1998 r. o wspólnym prowadzeniu działalności socjalnej, gdyż wydatki te jako poniesione na działalność socjalną, zgodnie z art. 16 ust 45 ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych nie stanowiły kosztów uzyskania przychody pracodawcy.
Odnośnie wyłączenia z kosztów uzyskania przychodu kwoty 72.000 zł wydatkowanej w związku z realizacją umowy współpracy na warunkach zlecenia z dnia 1.07.1999 r zawartej ze spółką kapitałową C w D., organ odwoławczy podzielił stanowisko organu I instancji, iż ocena przedłożonych przez podatnika opracowań i dokumentów sporządzonych w ramach powyższej umowy nie świadczy o wykonywaniu umowy zlecenia o prowadzenie doradztwa, ale stanowi wykonywanie przez zleceniobiorcę, będącego wyłącznym udziałowcem zlecającej Spółki, nadzoru właścicielskiego. Przedłożone przez podatnika opracowania sporządzone w ramach zawartej umowy zlecenia nie miały charakteru indywidualnego, bowiem dotyczyły one nie tylko A Spółka z o.o. w Z., ale także skierowane były do pozostałych podmiotów gospodarczych wchodzących w skład konsorcjum kapitałowego C.
Z tego też względu, wykonywane w ramach spornej umowy zlecenie czynności nie pozostawały w żadnym związku z przychodami osiąganymi przez podatnika z prowadzonej działalności gospodarczej.
W skardze skierowanej do Naczelnego Sądu Administracyjnego, przekazanej w związku z reorganizacją sądownictwa administracyjnego, właściwemu do jej rozpoznania po 1.01.2004 r. Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Opolu, skarżąca Spółka podtrzymała uprzednio już zgłoszony w odwołaniu zarzut naruszenie prawa w zakresie nie uznania za koszty uzyskania przychodu spornych wydatków poniesionych, ponawiając już uprzednio podniesione w odwołaniu zarzuty dotyczące wydania zaskarżonej decyzji z naruszeniem art. 16 ust 1 pkt 9 lit. "b" art. 15 ust 1 ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych, a także z naruszeniem przepisów postępowania art. 122, 180, 187 § 1 i 210 § 4 Ordynacji podatkowej.
Zdaniem pełnomocnika skarżącej Spółki wszystkie sporne wydatki stanowiły koszty uzyskania przychodu w 1999 r. i były z nim bezpośrednio związane. Zarzuty organów podatkowych, co do rzekomych naruszeń ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych wynikały z dokonania przez organy podatkowe błędnej oceny stanu faktycznego sprawy oraz z wadliwej interpretacji przepisów samej ustawy.
Odnosząc się do dokonanej przez organy podatkowe oceny zawartej przez Spółkę umowy ze spółką kapitałową C w D. w zakresie świadczenia usług doradczych, zdaniem skarżącej, to do samego podatnika należy wybór rodzaju podejmowanych przez niego działań w celu uzyskania przychodu. Chybione jest także stanowisko organów podatkowych, że wydatki poniesione na usługi doradcze muszą mieć związek z uzyskanymi przychodami i że to podatnik zobowiązany był udowodnić, że mogły one mieć wpływ jego na zwiększenie. Wyłącznym warunkiem zaliczenia wydatku do kosztów uzyskania przychodów w rozumieniu art. 15 ust 1 ustawy, jest jego poniesienie w celu osiągnięcia przychodu i tylko pod tym kątem organy podatkowe uprawnione były do badania poniesionego wydatku na usługi doradcze.
Niewątpliwie, zdaniem skarżącej zakres świadczonych usług doradczych związany był związany z prowadzoną działalnością gospodarczą Spółki.
Również w odniesieniu do poniesionego przez Spółkę wydatku na realizację umowy z dnia 30.04.1998 r. o wspólnym prowadzeniu działalności socjalnej, stanowił on koszty uzyskania przychodu, gdyż koszty organizowania działalności socjalnej przez pracodawcę w ramach tzw. działów socjalnych, takie jak np. płace pracowników socjalnych, są niewątpliwie kosztami funkcjonowania Spółki. Powierzenie prowadzenia obsługi zakładowego funduszu świadczeń socjalnych innemu podmiotowi nie zmienia charakteru wydatków ponoszonych na ten cel.
W odpowiedzi na skargę, Izba Skarbowa wniosła o jej oddalenie podtrzymując szczegółową argumentację faktyczną i prawną zawartą w uzasadnieniu swojej decyzji.
Wnioskiem z dnia 19.03.2004 r. Dyrektor Izby Skarbowej w O., działając na podstawie art. 115 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270) wniósł o przeprowadzenie w niniejszej sprawie postępowania mediacyjnego wskazując, że w odniesieniu do spornej kwestii uznania za koszty uzyskania przychodów odpisów dokonanych przez podatnika na zakładowy fundusz świadczeń socjalny wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego - Ośrodka Zamiejscowego we Wrocławiu z dnia 9 maja 2003 r. sygn. akt SA/Wr 3477/01, dotyczącym określenia Spółce podatku dochodowego od osób prawnych za 1998 r., Sąd uznał w tym zakresie działania podatnika za zgodne z prawem.
Ponieważ w ramach zawisłej przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Opolu sprawy dotyczącej określenia wysokości podatku dochodowego od osób prawnych za 1999 r. dokonane przez skarżącą Spółkę odpisy na zakładowy fundusz socjalny wynikając z analogicznego stanu faktycznego i prawnego, jaki obowiązywał także w roku 1998 r., w tym zakresie organ podatkowy wyraził możliwości dokonania zmiany zaskarżonej decyzji i uwzględnienie zarzutów skarżącej. Równocześnie podtrzymano stanowisko Izby Skarbowej w O. w pozostałym zakresie dotyczącym nieuznania za koszty uzyskania przychodu wydatków w łącznej kwocie 86.400,00 zł.
W związku z zawisłym postępowaniem mediacyjnym z wniosku Dyrektora Izby Skarbowej w O., pełnomocnik skarżącej w piśmie z dnia 29.03.2003 r. nie wyraził zgody na uwzględnienie przez organy podatkowe jedynie części zarzutów zawartych w skardze wskazując, iż również w pozostałym zakresie nieobjętym wnioskiem mediacyjnym, zaskarżona decyzja Izby Skarbowej wydana została z naruszeniem prawa.
W tym stanie faktycznym Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga zasługuje na uwzględnienie, gdyż skarżąca zasadnie podniósła zarzut naruszenia przez organy podatkowe art. 16 ust 1 pkt 9 lit. "b" ustawy z dnia 14 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych (Dz. U. z 1993 r. Nr 106, poz.. 482 z zm.) w brzmieniu obowiązującym w 1999 r. w odniesieniu do odmowy uznania przez organy podatkowe za koszty uzyskania przychodu odpisów dokonanych przez Spółkę na zakładowy fundusz świadczeń socjalnych.
Zaistniały w niniejszej sprawie spór dotyczył interpretacji zapisu art. 16 ust 1 pkt 9 lit. "b" ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych w części dotyczącej obowiązku przekazania przez pracodawcę środków pieniężnych stanowiących równowartość odpisów na zakładowy fundusz świadczeń socjalnych na wyodrębniony rachunek funduszu, w sytuacji gdy w ramach zawartej na podstawie art. 9 ust 1 ustawy z dnia 04.03.1994 r. o zakładowym funduszu świadczeń socjalnych (Dz. U. z 1997 r. nr 70, poz. 335 ze zm.) umowy o prowadzeniu wspólnej działalności socjalnej, odpisy te dokonywane były na wspólne konto bankowe.
W tym zakresie, Sąd w niniejszym składzie podzielił w całości stanowisko oraz argumentację prawną wyrażone w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego Ośrodka Zamiejscowego we Wrocławiu z dnia 9 maja 2003 r. sygn. akt SA/Wr 3477/01, że zarówno z przepisów ustawy podatkowej jak i ustawy o zakładowym funduszu socjalnym nie wynika, iż warunkiem do uznania odpisów na zakładowy fundusz świadczeń socjalnych za koszty uzyskania przychodu jest przekazywanie ich wyłącznie na wyodrębniony rachunek bankowy danego pracodawcy.
Z przepisu art. 16 ust 1 pkt 9 lit. "b" ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych oraz art. 12 ust 1 ustawy o zakładowym funduszu świadczeń socjalnych wynika jedynie obowiązek dokonywania odpisów na wyodrębniony rachunek bankowy, niezależnie od tego, czy rachunek ten dotyczy wyłącznie jednego pracodawcy, czy też prowadzony jest wspólnie z innym pracodawcą na podstawie zawartej z nim umowy o prowadzeniu wspólnej działalności socjalnej.
Skoro zatem w ramach niniejszej sprawy okolicznością bezsporną jest zawarcie przez skarżącą Spółkę umowy o wspólnym prowadzeniu działalności socjalnej, a także dokonywanie przez nią odpisów na wyodrębniony w tym celu rachunek bankowy, kwota dokonanych w roku 1999 odpisów na zakładowy fundusz świadczeń socjalnych stanowiła w całości koszty uzyskania przychodu.
Koszty uzyskania przychodu stanowiły także poniesione przez skarżącą wydatki związane z realizacją umowy o prowadzeniu wspólnej działalności socjalnej z B w Z., w zakresie w jakim dotyczyły one tzw. kosztów funkcjonowania Spółki, które musiałaby ona ponieść prowadząc samodzielnie działalność socjalnej.
Niewątpliwie bowiem ponoszone przez pracodawcę wydatki związane z prowadzeniem przez pracodawcę działalności socjalnej, do której jest on obligowany przepisami ustawy o zakładowym funduszu świadczeń socjalnych, będące tzw. kosztami pośrednimi (jak np. wynagrodzenia pracowników służb socjalnych), stanowią wydatki będące kosztami uzyskania przychodu, o których mowa w art. 15 ust 1 ustawy z dnia 14 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych
W myśl przepisu art. 15 ust. 1 ustawy kosztami uzyskania przychodów są koszty poniesione w celu osiągnięcia przychodów, z wyjątkiem kosztów wymienionych w art. 16 ust. 1 tej ustawy. Ustawodawca oparł tę konstrukcję na zasadzie klauzuli generalnej (koszty poniesione w celu osiągnięcia przychodów oraz koszty funkcjonowania osoby prawnej) z enumeratywnym wyłączeniem kosztów wymienionych w art. 16 ustawy. Brzmienie powołanej regulacji prawnej nie pozostawia zatem wątpliwości co do tego, że również wydatki poniesione przez podatnika w zakresie jego funkcjonowania jako osoby prawnej, są kosztami uzyskania przychodu.
W rozpoznawanej sprawie, ze względu na zawarcie przez Spółkę umowy o prowadzeniu wspólnej działalności socjalnej, nie poniosła ona wydatku z tytułu prowadzenia działalności socjalnej bezpośrednio w swoim zakładzie, jednakże była ona obligowana na podstawie aneksu nr [...] z dnia 15.02.1999 r. sporządzonego umowy z dnia 30.04.1998 r. w sprawie zasad prowadzenia wspólnej działalności socjalnej z B w Z. do partycypowania w ponoszonych przez niego kosztach związanych z prowadzeniem wspólnego rachunku bankowego zakładowego Funduszu Świadczeń Socjalnych oraz z bieżącą obsługą działalności socjalnej obu zakładów.
Skoro ustawodawca w art. 9 ust 1 ustawy z dnia 04.03.1994 r. o zakładowym funduszu świadczeń socjalnych (Dz. U. z 1997 r. nr 70, poz. 335 ze zm.) przewidział możliwość prowadzenia przez pracodawców na podstawie umowy wspólnej działalności socjalnej, również ponoszone w tym zakresie wydatki przez każdego z umawiających się pracodawców, z wyłączeniem wydatków o których mowa w art. 16 ust 1 pkt 45 ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych, stanowią jego koszty uzyskania przychodu.
Sąd niepodzielił natomiast zarzutów skargi odnośnie naruszenia przez organy podatkowe art. 15 ust 1 ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych, w odniesieniu do nieuznania za koszty uzyskania przychodu w 1999 r. wydatków w kwocie 72.000 zł związanych z zawartą przez Spółkę umową ze spółką kapitałową C w D. w zakresie świadczenia usług doradczych.
Jakkolwiek, na co słusznie zwraca uwagę pełnomocnik skarżącej, podmioty stosunków gospodarczych mogą dowolnie i na swobodnie określonych warunkach kształtować łączące je stosunki zobowiązaniowe to jednakże ocena ich zgodności z prawem należy do organów podatkowych. Ustawodawca wyraźnie wiąże koszty uzyskania przychodów z celem ich poniesienia, jakim jest osiągnięcie przychodów. Cel ten zatem musi być wyraźnie widoczny, a poniesione wydatki winny go bezpośrednio realizować lub co najmniej powinny go zakładać jako realny. Tak więc, aby podatnik mógł dany wydatek zaliczyć do kosztów uzyskania przychodów dla celów podatkowych, to winien on wykazać bezpośredni związek tego wydatku nie tylko z prowadzoną przez siebie działalnością gospodarczą, ale przede wszystkim to, że jego poniesienie miało lub mogło mieć wpływ na wielkość osiągniętego przychodu (por. wyrok NSA z dnia 22.03.2001 sygn. akt SA/Sz 53/00, LEX nr 47502).
Skoro zatem zgodnie z art. 15 ust. 1 ustawy kosztami uzyskania przychodów są koszty poniesione w celu osiągnięcia przychodów, z wyjątkiem kosztów wymienionych w art. 16 ust. 1 tej ustawy, pomiędzy poniesionym kosztem a uzyskanym przychodem zachodzić musi związek przyczynowy. Podatnik ma zatem obowiązek uzasadnić cel ponoszonych wydatków, tzn. fakt, iż służą one uzyskaniu przychodów.
Jeżeli zatem podatnik chce zaliczyć do kosztów podatkowych poniesione przez siebie wydatki wynikające z zawartej przez siebie na warunkach zlecenia umowy współpracy z spółką kapitałową C to winien wykazać nie tylko, że usługa ta została wykonana, ale także ocena wykonanych usług winna prowadzić do stwierdzenia istnienia związku pomiędzy poniesionym wydatkiem a uzyskanym przychodem Spółki. Sam fakt zawarcia umowy i zapłata wynagrodzenia nie jest jeszcze wystarczającą okolicznością do uznania poniesionego wydatku za koszty uzyskania przychodu, o których mowa w art. 15 ust 1 ustawy.
W ramach prowadzonego postępowania dowodowego organy podatkowe prawidłowo dokonały oceny przedłożonej przez skarżącą pismem z dnia 9.11.2001 r. dokumentacji z wykonania zawartej umowy zlecenia.
Zgodzić się należy z argumentacją organów podatkowych, iż szczegółowa analiza powyższych dokumentów świadczy o tym, że wykonane przez zleceniobiorcę opracowania, sprawozdania oraz inne dokumenty miały na celu wyłącznie ujednolicenie wspólnych działań oraz procedur przez wszystkie Spółki wchodzące w skład grupy kapitałowej, których wyłącznym udziałowcem była C. Podejmowane przez zleceniobiorcę działania stanowiły zatem de facto formę sprawowania przez C nadzoru właścicielskiego i miały usprawnić zarządzanie wszystkimi podmiotami gospodarczymi wchodzącymi w skład grupy kapitałowej.
Taki np. charakter miała sporządzona w październiku 1999 r. procedura "korzystania przez pracowników podmiotów wydzielonych z B im. [...] w Z. z uprawnień do świadczeń przedemerytalnych", w ramach której jako cel jej sporządzenia dla czterech podmiotów wydzielonych uprzednio z D S.A. wyraźnie wskazano konieczność zapewnienie jednolitości postępowania we wszystkich podmiotach gospodarczych wchodzących w skład grupy kapitalowej.
Także z treści przedłożonej "Instrukcji użytkowania systemu budżetowania sprawozdawczości budżetowej" z dnia 7.09.1999 r. sporządzonej dla Spółki przez zleceniobiorcę wskazano, iż "system budżetowania i sprawozdawczości budżetowej stanowi podstawowe narzędzie efektywnego zarządzania finansami spółki pod kątem realizacji celów narzuconych przez właściciela".
Szczegółowa analiza wszystkich dokumentów i opracowań, również tych dotyczących polityki promocyjnej i reklamowej wspólnej dla całej grupy kapitałowej C, zdaniem Sądu w pełni uzasadnia stanowisko organów podatkowych, iż poniesione przez Spółkę w roku 1999 wydatki na realizację zadań określonych w umowie o współpracy zawartej z C nie pozostawały w związku przyczynowym z uzyskanym przez podatnika przychodem, a tym samym nie mogły być one uznane za koszty jego uzyskania przychodu.
Do takiego wniosku prowadzi także analiza prowadzonych w ramach powyższego zlecenia konsultacji które również miały wyłącznie na celu zapewnienie prowadzenia wspólnej ujednoliconej polityki gospodarczej, kadrowej i sprawozdawczości przez wszystkie podmioty wchodzące w skład grupy kapitałowej.
Biorąc powyższe pod uwagę i uznając, że zaskarżona decyzja w części dotyczącej nie uwzględnienia w kosztach uzyskania przychodu dokonywanych Spółkę odpisów na zakładowy fundusz świadczeń socjalnych, a także wydatków przeznaczonych na pokrycie kosztów prowadzenia wspólnej działalności socjalnej, wydana została z naruszeniem przepisów prawa materialnego w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy, Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. "a" ustawy z dnia 30.08.2002 r prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270) orzekł jak w sentencji wyroku.
Pomimo podzielenia przez Sąd zarzutów skargi jedynie we wskazanym powyżej zakresie, niemożliwe było orzeczenie o częściowym uchyleniu zaskarżonej decyzji, albowiem w sprawie zachodzi konieczność dokonania przez organy podatkowe ponownego szczegółowego wyliczenia wysokości poszczególnych zaliczek podatku dochodowego za poszczególne miesiące, oraz wyliczenia nowej wysokości zaległości podatkowej oraz odsetek za zwłokę.
Równocześnie na podstawie art. 152 cyt. ustawy określono, że zaskarżona decyzja nie może być wykonywana.
O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. art. 200, 205 oraz art. 206 ustawy prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, przy czym Sąd nie podzielił zasadności żądania pełnomocnika skarżącej o zasądzenie mu kosztów zastępstwa prawnego w dwukrotnej wysokości stawek minimalnych wynikających z rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenie przez Skarb państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. nr 163 poz. 1349).
Sąd może przyznać opłaty wyższe od stawek minimalnych wskazanych w rozdziałach 3-5 rozporządzenia, jeżeli uzasadnia to rodzaj i stopień zawiłości sprawy oraz niezbędny nakład pracy radcy prawnego, przy czym nie mogą być one wyższe niż sześciokrotne stawki minimalne. W ocenie Sądu w niniejszej sprawie nie zaistniały okoliczności uzasadniające ewentualne zasądzenie kosztów zastępstwa prawnego powyżej stawek minimalnych szczególnie, że w główny przedmiot sporu był już uprzednio rozstrzygnięty w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego Ośrodka Zamiejscowego we Wrocławiu z dnia 9 maja 2003 r. sygn. akt SA/Wr 3477/01.
Przy ocenie wysokości kosztów zastępstwa prawnego Sąd wziął pod uwagę także fakt niepodzielenia części zarzutów skargi.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 17.07.2026. · Źródło