I SA/Wr 2034/13

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym we Wrocławiu – Barbara Koźlik po rozpoznaniu w dniu 13 lutego 2014 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy z wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi T. Z. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] września 2013 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie podatku od nieruchomości na 2012r. postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Skarżący wniósł o zwolnienie od kosztów sądowych uzasadniając, że od października 2013 r. jest bezrobotny, bez prawa do zasiłku. Ubiega się o przyznanie prawa do emerytury częściowej. Poza tym, w związku z likwidacją działalności gospodarczej, jego majątek jest obciążony zajęciami komorniczymi. W oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wnioskodawca podał, że nie prowadzi wspólnego gospodarstwa z żoną, gdyż od 10 lat ma z nią ustanowioną rozdzielność majątkową. Nie poosiada żadnych nieruchomości, zasobów pieniężnych ani przedmiotów o wartości powyżej 3.000 euro. Miesięcznie ponosi wydatki na leczenie nadciśnienia, które wynoszą 100 zł. Skarżący uzyskuje dochody z prac dorywczych w wysokości około 500 zł. W odpowiedzi na wezwanie, skierowane na podstawie art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012, poz. 270 ze zm. – dalej: p.p.s.a.), wnioskodawca powtórzył, że z żoną ma rozdzielność majątkową, w związku z tym nie ma możliwości przedłożenia dokumentów dotyczących jej dochodów i zeznania podatkowego za 2012 r. Wskazał, że nie prowadzi dziennika wydatków, nie ma obecnie żadnego rachunku bankowego, kredytów, lokat bankowych. Posiada samochód osobowy Toyota Carina, rocznik 1994 (? – podane nieczytelnie), który został zajęty przez komornika. Utrzymuje się głównie z prac dorywczych, których ze względu na aktualną porę roku nie ma zbyt wiele. Pozyskane w ten sposób środki przeznacza na lekarstwa, a resztę na żywność. Nie ponosi wydatków związanych z utrzymaniem mieszkania, ponieważ korzysta z "niepisanego prawa do zamieszkiwania w domu rodziny". Wnioskodawca dodał, że zobowiązania egzekwowane przez komornika wynoszą 270.000 zł, ponadto ma zaległości podatkowe w związku z zakończoną już działalnością gospodarczą. Nieruchomość po zlikwidowanej spółce nadal oczekuje na nabywcę. Wskazał, że stosowne zaświadczenia zostały przedłożone do sprawy I SA/Wr 281/13 i są nadal aktualne. Z uwagi na powyższe wskazanie wnioskodawcy, do rozpoznania przyjęto dane wynikające z podanej wyżej sprawy. Wynika z nich mianowicie, że w latach 2011 i 2012 skarżący prowadził działalność gospodarczą w ramach A sp.j. Z. L., T. Z. z/s w W., której likwidację zakończono 31 sierpnia 2012 r. Osiągnięte za powyższe lata przychody wyniosło odpowiednio 2.241.553,34 zł i 984.853,70 zł (obciążone kosztami uzyskania przychodu w kwotach 2.218.681,67 zł i 1.029.747,07 zł). Na dzień zakończenia likwidacji spółki jej pasywa wyniosły według bilansu 17.620,76 zł, natomiast jej zobowiązania wspólnicy zdecydowali się uregulować ze środków uzyskanych ze zbycia nieruchomości zabudowanej, zlokalizowanej w W., wyłączonej z majątku zlikwidowanej spółki. Z rachunków bankowych wnioskodawcy prowadzona jest egzekucja zobowiązań publicznoprawnych i cywilnoprawnych. Wpis od skargi w niniejszej sprawie wyznaczony został na kwotę 500 zł. Powyższe dane nie uzasadniają żądania wniosku. Zgodnie z art. 245 § 3 i art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., prawo pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, czyli w zakresie częściowym, może być przyznane osobie fizycznej, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Zaznaczyć należy, że instytucja prawa pomocy ma charakter wyjątkowy i jest stosowana wobec osób o bardzo trudnej sytuacji materialnej, czyli takich, które ze względu na okoliczności życiowe pozbawione są jakichkolwiek środków do życia lub środki te są tak bardzo ograniczone, iż wystarczają jedynie na zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych. Jednocześnie wykazanie, że strona rzeczywiście znajduje się w takiej trudnej sytuacji spoczywa na niej samej. Zatem w jej interesie jest zarówno jak najobszerniejszy opis stanu majątkowego, finansowego i rodzinnego oraz realnych możliwości płatniczych, a także jak najściślejsza współpraca z sądem, który dąży do tego, aby sytuację strony w pełni wyjaśnić. Wszelkie wyjaśnienia powinny być przy tym logiczne i wiarygodne. Wyjaśnić też trzeba, iż w procesie rozpoznania wniosku o przyznanie prawa pomocy bez znaczenia pozostaje, czy wnioskodawca pozostaje w rozdzielności majątkowej z małżonkiem. Istotne jest, że wszyscy członkowie rodziny mieszkają wspólnie, a tym samym partycypują w wydatkach związanych z utrzymaniem jednego gospodarstwa domowego. Inaczej bowiem finansowane jest gospodarstwo jednoosobowe, inaczej kształtują się koszty utrzymania w sytuacji, gdy kilka osób mieszka wspólnie, a nadto każda z nich uzyskuje mniejsze lub większe dochody. Poza tym, niezależnie od ustanowionego majątkowego ustroju małżeńskiego, małżonkowie obowiązani są do wzajemnego wsparcia i udzielania sobie pomocy, co wynika z art. 23 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego. Dodać trzeba, że w świetle art. 255 p.p.s.a., wniosek o przyznanie prawa pomocy winien być rozpoznany nie tylko w aspekcie sytuacji finansowej i majątkowej wnioskodawcy, ale także jego sytuacji rodzinnej, która niewątpliwie również wpływa na jego możliwości płatnicze. Przepis ten bowiem stanowi, że jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku, o którym mowa w art. 252, okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego Jakkolwiek skarżący za każdym razem (we wniosku o przyznanie prawa pomocy, następnie w wyniku wezwania do złożenia dodatkowych oświadczeń i dokumentów) twierdził, że prowadzi gospodarstwo domowe samodzielnie, to jednak nie wskazał, że mieszka sam, tylko z rodziną. Nie podał też, że mieszka z żoną oddzielnie. Wszystkie oświadczenia odnoszące się do tej kwestii były formułowane wymijająco pomimo, że wnioskodawca w sposób wyraźny i jednoznaczny został wezwany do złożenia oświadczenia o osobach, które wspólnie z nim mieszkają oraz o źródłach i wysokości ich dochodów. Nie można zaś dać wiary, że skarżący nie uzyskuje od rodziny pomocy finansowej i jest samowystarczalny, skoro pozyskuje dochody jedynie z prac dorywczych, a więc ze źródła niestałego i niepewnego. Nadto dochody te są nieregularne. Zgodnie z oświadczeniem ich wartość wynosi 500 zł, z czego 100 zł miesięcznie przeznaczana jest na leczenie. Wynika z tego, że na pozostałe utrzymanie pozostaje wnioskodawcy zaledwie 400 zł. Z tego pokrywane są wydatki na wyżywienie (pry czym trzeba mieć na uwadze także inne konieczne wydatki, np. na środki czystości), co należy ocenić jako mało wiarygodne, mając na względzie aktualne ceny żywności i innych niezbędnych produktów użytku codziennego. Ponadto wnioskodawca posiada samochód osobowy, który wprawdzie obciążony jest zajęciem komorniczym, jednak pozostaje cały czas do jego dyspozycji, co wiąże się z koniecznością ponoszenia dodatkowych opłat. W tym zakresie nie udzielono żadnego wyjaśnienia. Odnosząc się do odpowiedzi na wezwanie do przedłożenia zestawienia miesięcznie ponoszonych wydatków, to trudno dać wiarę, że skarżący nie jest w stanie takiej informacji udzielić. Zwłaszcza w sytuacji, którą zamierzał wykazać, iż dysponuje niewielkimi środkami finansowymi. W takich okolicznościach bowiem zwykle każda wydatkowana kwota jest starannie przemyślana i przewidziana. Jeśli natomiast chodzi o prowadzone egzekucje zobowiązań publiczno- i prywatnoprawnych, to w rzeczywistości nie mają one wpływu na aktualne możliwości płatnicze skarżącego. Zgodnie ze złożonymi oświadczeniami, brak jest majątku, poza samochodem, brak rachunków bankowych oraz dochodów, które mogłyby podlegać zajęciu w postępowaniu egzekucyjnym. W tym stanie rzeczy, wobec niejasności i wybiórczego, nieobiektywnego przedstawienia sytuacji finansowej, ale również rodzinnej, nie było możliwości dokonania oceny rzeczywistych możliwości płatniczych wnioskodawcy. Wobec tego, na podstawie art. 245 § 3, art. 246 § 1 pkt 2 i art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 powołanej ustawy procesowej, postanowiono jak w sentencji.