I SA/Wr 2042/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia NSA Henryka Łysikowska (sprawozdawca), Sędziowie: sędzia WSA Marta Semiczek, sędzia WSA Marek Olejnik, Protokolant: specjalista Edyta Luniak, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 6 listopada 2014 r. sprawy ze skargi C. K. w przedmiocie wznowienia postępowania zakończonego prawomocnym wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 8 listopada 2011 r. sygn. akt I SA/Wr 1181/11 I. wznawia postępowanie sądowe w sprawie, II. uchyla wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 8 listopada 2011 r. sygn. akt I SA/Wr 1181/11, III. umarza postępowanie sądowe w sprawie, IV. przyznaje od Dyrektora Izby Skarbowej we W. na rzecz skarżącego kwotę 4516 zł (słownie: cztery tysiące pięćset szesnaście złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Wyrokiem z dnia 8 listopada 2011 r. sygn. akt I SA/Wr 1181/11 Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu oddalił skargę C. K. (dalej: strona, skarżąca) na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej we W. z dnia [...] kwietnia 2011 r. nr [...], w przedmiocie ustalenia zryczałtowanego podatku dochodowego za 2004 r. z tytułu przychodów nieznajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach przychodów. W uzasadnieniu wyroku Sąd wskazał, że zaskarżona w sprawie decyzja została wydana na podstawie art. 20 ust. 3 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz. U. z 2000 r. Nr 14, poz. 176 ze zm.; dalej: u.p.d.o.f.). Sąd podzielił ustalenia organów skarbowych w zakresie wyliczenia przychodów ze źródeł nieujawnionych. Powyższy wyrok nie został zaskarżony i stał się prawomocny od dnia 11 lutego 2012 r. W dniu [...] września 2013 r. strona skarżąca złożyła skargę w przedmiocie wznowienia postępowania sądowego w sprawie o sygn. akt I SA/Wr 1181/11, którą następnie uzupełniono pismem wniesionym w dniu [...] października 2013 r. wskazując, jako podstawę art. 272 § 2 i art. 277 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm. - dalej w skrócie: "p.p.s.a."). Powołano się na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 18 lipca 2013 r. sygn. akt SK 18/09 (Dz. U. z 2013 r. poz. 985) stwierdzający niezgodność art. 20 ust. 3 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz. U. z 2000 r. Nr 14, poz. 176 ze zm.; dalej: u.p.d.o.f.) w brzmieniu obowiązującym od 1 stycznia 1998 r. do 31 grudnia 2006 r. z art. 2 w związku z art. 64 ust. 1 Konstytucji RP. Wniesiono o zmianę zaskarżonego wyroku WSA we Wrocławiu poprzez uwzględnienie skargi strony skarżącej a w przypadku uchylenia decyzji podatkowej przez Dyrektora Izby Skarbowej we W. o uchylenie zaskarżonego orzeczenia w całości i umorzenie postępowania sądowego w sprawie. Pełnomocnik skarżącego wniósł ponadto o zasądzenie na rzecz strony zwrotu kosztów postepowania w tym także kosztów zastępstwa procesowego, dotyczących zarówno postępowania w pierwszej instancji, jak i postępowania wszczętego skargą o wznowienie. Postanowieniem z dnia 25 listopada 2013 r. sygn. akt I SA/Wr 1759/13 Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zawiesił postępowanie sądowe w sprawie, z uwagi na toczące się przed Dyrektorem Izby Skarbowej we W. postępowanie w przedmiocie wznowienia postępowania zakończonego wydaniem decyzji ostatecznej z dnia [...] kwietnia 2011 r. W piśmie z dnia [...] grudnia 2013 r. organ podatkowy wniósł o niezasądzanie kosztów postępowania od organu podatkowego z uwagi na fakt, że zawisła przed tutejszym Sądem sprawa nie jest wynikiem działań podjętych przez organy podatkowe, lecz konsekwencją orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego. W dniu [...] maja 2014 r. organ podatkowy doręczył Sądowi decyzję z dnia [...] kwietnia 2014 r. Nr [...], którą uchylił w całości decyzję Dyrektora Izby Skarbowej we W. z dnia [...] kwietnia 2011 r. [...] oraz poprzedzającą ją decyzję Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej we W. z dnia [...] listopada 2010 r. Nr [...] i umorzył postępowanie w sprawie. Postanowieniem z dnia 18 sierpnia 2014 r. sygn. akt I SA/Wr 1759/13 Sąd podjął zawieszone postępowanie sądowe i sprawa została skierowana na rozprawę. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje. Skargę o wznowienie postępowania sądowego należało uwzględnić. Zgodnie z art. 272 § 1 p.p.s.a. można żądać wznowienia postępowania również w przypadku, gdy Trybunał Konstytucyjny orzekł o niezgodności aktu normatywnego z Konstytucją, umową międzynarodową lub z ustawą na podstawie którego zostało wydane orzeczenie. W takiej sytuacji, w myśl art. 272 § 2 p.p.s.a., skargę o wznowienie postępowania wnosi się w terminie trzech miesięcy od dnia wejścia w życie orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego. W pierwszej kolejności wyjaśnienia wymaga zatem kwestia czy spełnione zostały przesłanki formalnoprawne wznowienia postępowania sądowego. Skarżący jako podstawę wznowienia wskazał wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 18 lipca 2013 r. w sprawie o sygn. akt SK 18/09. Zgodnie z treścią tego wyroku art. 20 ust. 3 u.p.d.o.f. w brzmieniu obowiązującym od 1 stycznia 1998 r. do 31 grudnia 2006 r., jest niezgodny z art. 2 w zw. z art. 64 ust. 1 Konstytucji. Orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego mają moc powszechnie obowiązującą i są ostateczne (art. 190 ust. 1 Konstytucji). Mają także charakter prawotwórczy, co oznacza, że przepis, którego niezgodność z Konstytucją stwierdził Trybunał traci moc obowiązującą w zakresie stwierdzonej niezgodności (por. B. Banaszak Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej Komentarz, Wydawnictwo C. H. Beck, Warszawa 2009 s. 835-853). Zgodnie z art. 190 ust. 3 zd. 1 Konstytucji orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego wchodzi w życie z dniem ogłoszenia, jednak Trybunał Konstytucyjny może określić inny termin utraty mocy obowiązującej aktu normatywnego. Stwierdzając niekonstytucyjność art. 20 ust. 3 u.p.d.o.f. wyrokiem z 18 lipca 2013 r. SK 18/09, Trybunał Konstytucyjny nie określił innego terminu utraty mocy obowiązującej tego przepisu. Wskazany wyrok został opublikowany w Dzienniku Ustaw z dnia 27 sierpnia 2013 r., poz. 985, co oznacza, że wszedł w życie z tym właśnie dniem. Ogłoszenie wyroku Trybunału Konstytucyjnego we właściwym organie publikacyjnym jest równoznaczne z utratą mocy obowiązującej zakwestionowanego aktu normatywnego lub jego przepisu (przepisów) w zakresie określonym w sentencji tego wyroku (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 15 czerwca 2007 r., VI SA/Wa 2257/06, LEX nr 352243). W świetle art. 190 ust. 1 Konstytucji orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego mają moc powszechnie obowiązującą i są ostateczne. Utrata mocy obowiązującej przepisu z powodu jego niezgodności z Konstytucją oznacza, że przepis ten nie może być stosowany, poczynając od daty jego uchwalenia. Wyrok Trybunału ma skutki retroaktywne, a przez to zachodzi konieczność ponownego rozpoznania sprawy z pominięciem już niekonstytutywnego przepisu (por. wyrok Sądu Apelacyjnego w Lublinie z dnia 24 stycznia 2013 r. III AUa 1083/12, LEX nr 1254422). Należy zatem stwierdzić, że rozpatrywana skarga o wznowienie postępowania sądowego jest dopuszczalna, bowiem w sprawie zachodzi ustawowa przesłanka wznowienia, o której mowa w art. 272 § 1 p.p.s.a., a skarga o wznowienie została złożona z zachowaniem terminu, o którym mowa w art. 272 § 2 p.p.s.a, gdyż została złożona osobiście w Sądzie w dniu [...] listopada 2013 r. Trzeba przy tym podkreślić, że zgodnie z uchwałą Naczelnego Sądu Administracyjnego z 28 czerwca 2010 r., sygn. akt II GPS 1/10, art. 272 § 1 p.p.s.a. "stanowi podstawę wznowienia postępowania sądowoadministracyjnego w każdym przypadku, gdy orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego o niezgodności przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania z Konstytucją, umową międzynarodową lub ustawą, obejmuje akt normatywny, jaki stosował lub powinien zastosować sąd administracyjny lub organ administracji publicznej w danej sprawie." Mając powyższe na uwadze należało wznowić postępowanie sądowe w tej sprawie. Zgodnie z art. 282 § 1 p.p.s.a. sąd rozpoznaje sprawę na nowo w granicach, jakie zakreśla podstawa wznowienia. Biorąc pod uwagę fakt, że orzekając w sprawie o sygn. akt I SA/Wr 1181/11 Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zastosował, jako wzorzec sądowej kontroli decyzji, przepis art. 20 ust. 3 u.p.d.o.f. w brzmieniu obowiązującym w 2004 r., którego niekonstytucyjność została stwierdzona w przywołanym wyroku Trybunał Konstytucyjnego z dnia 18 lipca 2013 r., SK 18/09, należało uchylić wyrok z dnia 8 listopada 2011 r., sygn. akt I SA/Wr 1181/11. Mając z kolei na uwadze fakt, że w wyniku wznowionego postępowania podatkowego, Dyrektor Izby Skarbowej we W. decyzją z dnia [...] kwietnia 2014 r. nr [...] uchylił zaskarżoną decyzję z dnia [...] kwietnia 2011 r. nr [...] oraz poprzedzającą ją decyzję Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej we W. z dnia [...] listopada 2010 r. nr [...] i umorzył postępowanie w sprawie ustalenia stronie zobowiązania podatkowego w zryczałtowanym podatku dochodowym od osób fizycznych z tytułu osiągnięcia przychodów nieznajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach przychodów za 2004 r. – dalsze postępowanie przed sądem stało się bezprzedmiotowe. Z tych powodów, stosownie do art. 282 § 2 p.p.s.a., Sąd orzekł jak w sentencji wyroku. Odnosząc się do rozstrzygnięcia o kosztach postępowania należy zauważyć, że zgodnie z art. 276 p.p.s.a. do postępowania ze skargi o wznowienie postępowania stosuje się odpowiednio przepisy o postępowaniu przed sądem pierwszej instancji, jeżeli przepisy poniższe nie stanowią inaczej. Wobec braku w dziale VII p.p.s.a. odrębnej regulacji zwrotu kosztów postępowania w zakresie rozstrzygnięcia o zwrocie kosztów postępowania między stronami należy odpowiednio stosować przepisy o postępowaniu przed sądem administracyjnym pierwszej instancji. Stąd też, z uwagi na powyższe oraz treść art. 200 p.p.s.a. Sąd zauważa, że w razie uwzględnienia skargi o wznowienie postępowania przysługuje skarżącemu od organu, który wydał zaskarżony akt lub podjął zaskarżoną czynność albo dopuścił się bezczynności lub przewlekłego postępowania zwrot kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw. W takim przypadku, jako niezbędne koszty postępowania należy rozumieć koszty wynikające z udziału strony tylko w postępowaniu ze skargi o wznowienie postępowania, gdyż brak podstawy w przepisach regulujących zwrot kosztów do rozszerzania tegoż pojęcia na koszty poniesione na wcześniejszych etapach postępowania sądowoadministracyjnego. Należy wskazać, że postępowanie wznowieniowe jest nowym, odrębnym postępowaniem sądowoadministracyjnym (nadzwyczajnym), wiążącym się z poprzednim, zakończonym prawomocnym orzeczeniem, jedynie tożsamością osądzonej sprawy (zob. K. Sobieralski, Wznowienie postępowania sądowoadministracyjnego, Kraków 2003, s. 52). Przypomnienia wymaga, że to na stronach ciąży obowiązek ponoszenia kosztów postępowania związanych z ich udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej (art. 199 p.p.s.a.). Według tej zasady, każdą stronę obciążają poniesione przez nią koszty postępowania związane z jej udziałem w postępowaniu bez prawa domagania się zwrotu tych kosztów od innej strony. Wyjątki od tej zasady, stanowiące podstawę do orzekania o zwrocie kosztów między stronami zostały ściśle unormowane w art. 200, 201, 203 i 204 p.p.s.a., (por. uchwała NSA z 4 lutego 2008 r., I OPS 4/07) i nie można ich interpretować rozszerzająco. Z uwagi na powyższe, o zwrocie kosztów postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 276 w zw. z art. 200 p.p.s.a.