I SA/Wr 2090/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Zbigniew Łoboda po rozpoznaniu w dniu 7 grudnia 2015 r. na posiedzeniu niejawnym w Wydziale I sprawy ze skargi A sp. z o.o. z siedzibą w M. na decyzję Dyrektora Izby Celnej we W. z dnia [...] września 2013 r. nr [...] w przedmiocie podatku akcyzowego z tytułu wewnątrzwspólnotowego nabycia oleju smarowego postanawia: I. odmówić zmiany postanowienia referendarza sądowego z dnia 15 czerwca 2015 r. (sygn. akt I SA/Wr 2090/13) o odmowie przyznania stronie skarżącej prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych; II. odrzucić skargę kasacyjną. Postanowieniem z dnia 7.10.2014 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu, działając w trybie art. 165 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity z 2012 r., Dz. U. poz. 270 ze zm., dalej jako p.p.s.a.) odmówił zmiany prawomocnego postanowienia tego Sądu z dnia 2.06.2014 r. (sygn. akt I SA/Wr 2090/13) o odmowie przyznania stronie skarżącej prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Akceptując stanowisko Sądu wyrażone w ww. postanowieniu Naczelny Sąd Administracyjny (postanowieniem z dnia 27.11.2014 r., sygn. akt I GZ 524/14) oddalił zażalenie spółki w tym przedmiocie. Postanowieniem z dnia 23.02.2015 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu odrzucił skargę spółki z powodu jej nieopłacenia. Pismem z dnia 3.04.2015 r. (data stempla pocztowego) skarżąca spółka (zastępowana przez profesjonalnego pełnomocnika) wniosła skargę kasacyjną na postanowienie o odrzuceniu skargi, składając jednocześnie kolejny wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Prawomocnym postanowieniem z dnia 15.06.2015 r. referendarz sądowy odmówił stronie przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Wobec czego, na mocy zarządzenia Przewodniczącego Wydziału I z dnia 26.10.2015 r. wezwano pełnomocnika strony skarżącej do uiszczenia wpisu od skargi kasacyjnej w kwocie 515,00 zł, w terminie siedmiu dni, pod rygorem odrzucenia skargi kasacyjnej. Jak wynika z akt sprawy, wezwanie to doręczono na adres kancelarii pełnomocnika w dniu 30.10.2015 r., zaś w czasie biegu terminu do opłacenia skargi kasacyjnej pełnomocnik spółki złożył kolejny wniosek o zwolnienie spółki w całości od kosztów sądowych. Uzasadnienie tego wniosku stanowi niemal w całości powtórzenie wniosku jaki był przedmiotem rozpoznania przez referendarza sądowego w ww. postanowieniu z dnia 15.06.2015 r. Jedyną nową okolicznością powołaną we wniosku jest podwyższona (o 69.170 zł) kwota opłat sądowych jakie spółka zobowiązana jest uiścić w związku ze skargami wniesionymi do tut. Sądu. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje: Wniosek strony skarżącej z dnia 6.11.2015 r. (data stempla pocztowego) o przyznanie jej prawa pomocy w zakresie całkowitego zwolnienia od kosztów sądowych, jako że jest on drugim wnioskiem strony jaki w tym przedmiocie złożyła strona na etapie skargi kasacyjnej należało zakwalifikować jako wniosek o zmianę prawomocnego postanowienia referendarza sądowego z dnia 15.06.2015 r. (w którym referendarz sądowy oceniał zasadność poprzedniego wniosku strony złożonego w toku postępowania międzyinstancyjnego). Z uwagi na powyższe, wniosek ten należało poddać ocenie już nie według kryteriów spełnienia przez wnioskodawcę przesłanek z art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a., lecz pod kątem wykazania przez wnioskodawcę, że w jego sytuacji majątkowej wystąpiły (od czasu wydania postanowienia z dnia 15.06.2015 r. ) nowe okoliczności (faktyczne lub prawne), które uzasadniałyby zmianę stanowiska referendarza sądowego, wyrażonego w prawomocnym postanowieniu z dnia 15.06.2015 r. Podstawę prawną do ewentualnej zmiany zakresu zwolnienia w porównaniu z zakresem ochrony wynikającym z prawomocnego postanowienia z dnia 15.06.2015 r. stanowi art. 165 p.p.s.a., w myśl którego postanowienia niekończące postępowania w sprawie mogą być uchylane i zmieniane wskutek zmiany okoliczności sprawy, chociażby były zaskarżone, a nawet prawomocne. Wyrażone stanowisko Sądu jest powszechnie aprobowane w orzecznictwie sądowym, gdzie podkreśla się, że w postępowaniu wywołanym kolejnym wnioskiem o przyznanie prawa pomocy sąd nie zajmuje się już ponowną oceną tych samych okoliczności oraz argumentów, co przy rozpatrywaniu pierwszego wniosku. Zadanie sądu sprowadza się w tym przypadku do porównania sytuacji wnioskującego przedstawionej w dwóch odrębnych wnioskach, a następnie oceny, czy zaistniała istotna zmiana okoliczności. W przypadku wystąpienia przesłanki "zmiany okoliczności" sąd decyduje, czy powołane okoliczności mogą stanowić uzasadnienie zmiany prawomocnego rozstrzygnięcia w sprawie (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 12.07.2012 r., sygn. akt II FZ 485/12, LEX nr 1333340). Poddając ocenie w myśl przedstawionych kryteriów wniosek o przyznanie prawa pomocy jaki strona złożyła w następstwie ponownego wezwania o uiszczenie wpisu od skargi kasacyjnej, należało stwierdzić brak przesłanek do zmiany prawomocnego postanowienia z dnia 15.06.2015 r. Skarżąca spółka nie wykazała bowiem spełnienia przesłanek do takiej zmiany. Wskazać należy, że treść kolejnego wniosku o przyznanie spółce zwolnienia w zakresie kosztów sądowych niemal w całości stanowi powtórzenie argumentacji wniosku będącego przedmiotem oceny referendarza sądowego w prawomocnym postanowieniu z dnia 15.06.2015 r. Wskazane okoliczności dowodzą tego, że zasadnicza argumentacja tego wniosku pokrywa się z tą, jaką skarżąca spółka podnosiła już wcześniej i która była już przedmiotem oceny w prawomocnym postanowieniu z dnia 15.06.2015 r. Jedyną nową okolicznością jaką spółka zawarła we wniosku z dnia 6.11.2015 r. jest powołanie się przez nią na wyższą łącznie kwotę wpisów sądowych od skarg zarejestrowanych przez tut. Sądem, aniżeli powołana poprzednio. Zdaniem Sądu, sama przesłanka wyższych obciążeń finansowych jakie ciążą na spółce w związku z zainicjowanymi przez nią postępowaniami sądowymi nie może stanowić wystarczającej podstawy do zmiany prawomocnego postanowienia z dnia 15.06.2015 r. albowiem spółka nie wykazała, że z powodu zwiększonych kosztów sądowych jej sytuacja majątkowa uległa pogorszeniu, wpływając przez to na zdolność spółki do poniesienia kosztów sądowych także w niniejszej sprawie. Uzasadnienia dla faktu pogorszenia się sytuacji majątkowej spółki z tego właśnie powodu nie mogą na tym etapie sprawy stanowić powołane we wniosku okoliczności (zajęcie celne towaru o wartości powyżej 300.000 zł, egzekucja należności publicznoprawnych w wysokości przekraczającej kwotę 5.000.000, decyzje wymiarowe na kwotę ok. 6.000.000 zł, brak zysku za 2014 r. oraz nieprowadzenie przez spółkę działalności gospodarczej przez ostatnie pół roku) albowiem wpływ tego rodzaju argumentacji na zdolność płatniczą strony był już przedmiotem oceny referendarza sądowego w prawomocnym postanowieniu z dnia 15.06.2015 r., a strona nie podniosła nowych okoliczności, które w powiązaniu z przesłanką zwiększonych kosztów sądowych mogłyby rzutować na pogorszenie się kondycji finansowej spółki. W tym miejscu należy zwrócić uwagę, że w postępowaniu wywołanym kolejnym wnioskiem o przyznanie prawa pomocy sąd nie zajmuje się już ponowną oceną tych samych okoliczności oraz argumentów, co przy rozpatrywaniu pierwszego wniosku. Zadanie sądu sprowadza się do porównania sytuacji przedstawionej w dwóch odrębnych wnioskach, a następnie oceny czy zaistniała istotna zmiana okoliczności. Należy także dodać, że wystąpienie "nowych okoliczności" o jakich traktuje powołany przepis trzeba odnosić, na gruncie prawa pomocy, zawsze do zmiany zdolności płatniczych strony. Na tę zmianę mogą wpływać zwiększone wydatki wnioskodawcy o ile strona wykaże, że z tego powodu doszło do zmiany jej zdolności płatniczych w porównaniu ze stanem majątkowym, jaki był już przedmiotem oceny we wcześniejszym postanowieniu, odmawiającym przyznania stronie wnioskowanego prawa z zakresu prawa pomocy. W stanie faktycznym sprawy skarżąca spółka nie wykazała związku pomiędzy zwiększonymi obciążeniami z tytułu kosztów sądowych wymaganych w innych sprawach a pogorszeniem się z tego powodu jej sytuacji majątkowej na dzień składania w sprawie kolejnego wniosku w przedmiocie prawa pomocy. Z tego powodu Sąd nie znalazł przesłanki do tego by uznać, że sytuacja majątkowa spółki uległa pogorszeniu w porównaniu ze stanem przypadającym na dzień wydania przez referendarza postanowienia z 15.06.2015 r. Mając na uwadze powyższe, Sąd odmówił zmiany tego postanowienia, o czym, na podstawie art. 165 p.p.s.a., orzekł jak w pkt I postanowienia. Wydane w pkt II tego orzeczenia postanowienie o odrzuceniu skargi kasacyjnej znajduje swoją podstawę w treści art. 220 § 3 p.p.s.a. Zgodnie z tym przepisem, skarga kasacyjna od której, pomimo wezwania nie został uiszczony wpis, podlega odrzuceniu. W stanie sprawy, wezwanie do opłacenia skargi kasacyjnej pełnomocnik spółki otrzymał w dniu 30.10.2015 r, a zatem, siedmiodniowy termin na uiszczenie wymaganego wpisu od skargi kasacyjnej rozpoczął swój bieg w dniu 31.10.2015 r. i upłynął bezskutecznie w dniu 6.11.2015 r. (piątek). Wymaga przy tym podkreślenia, iż nie przerywa biegu siedmiodniowego terminu do uregulowania wpisu sądowego ponowne wniesienie przez skarżącego wniosku o przyznanie prawa pomocy. W orzecznictwie sądowym utrwalone jest bowiem stanowisko, że z przymiotu prawomocności postanowienia odmawiającego zwolnienia z kosztów sądowych wypływa obowiązek strony uiszczenia wymaganego wpisu. Ponowne złożenie wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych, nawet dokonane w terminie określonym w ponownym wezwaniu, nie może uchylić skutków prawomocności wydanego wcześniej rozstrzygnięcia i tym samym nie ma wpływu na bieg terminu określonego na podstawie art. 220 § 1 p.p.s.a. (zob. postanowienie NSA z dnia 29 września 2005 r., II FZ 608/05; postanowienie SN z dnia 21 kwietnia 1999 r., I CKN 1461/98, OSNC z 1999 r., z. 11, poz. 96). Wskazując na powyższe, na podstawie 220 § 3 p.p.s.a., Sąd orzekł jak w pkt II postanowienia.