I SA/Wr 2091/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Barbara Ciołek po rozpoznaniu w dniu 23 marca 2015 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o zmianę postanowienia Sądu z dnia 17 listopada 2014 r. o odmowie przyznania prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi M.O. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej we W. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postepowania w zakresie wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji organu podatkowego pierwszej instancji postanawia: odmówić zmiany postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 17 listopada 2014 r. sygn. akt I SA/Wr 2091/14 o odmowie przyznania stronie skarżącej prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. W sprawie, postanowieniem z dnia 17 listopada 2014 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu odmówił skarżącemu M.O. przyznania prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu postanowienia Sąd, w oparciu o dokumenty i oświadczenia strony znajdujące się w aktach niniejszej sprawy oraz sprawy o sygn. akt I SA/Wr 2021/14 i mając na uwadze ciążący na skarżącym obowiązek uiszczenia łącznej kwoty wpisów sądowych ze skarg w trzech sprawach (700 zł) stwierdził, że wniosek nie zasługuje na uwzględnienie. Wskazał, że fakt zaprzestania prowadzenia przez skarżącego działalności gospodarczej w sytuacji, gdy jego żona, z którą prowadzi wspólne gospodarstwo domowe, osiąga z działalności gospodarczej znaczny przychód – w 2013 r. ponad [...] zł, a do sierpnia 2014 r. [...] zł, nie oznacza braku możliwości ponoszenia kosztów sądowych w sprawie. Analizując wydatki wynikające z oświadczenia skarżącego oraz z przedłożonych dowodów opłat Sąd stwierdził, że owe wydatki znacznie przewyższają dochód rodziny wskazany w formularzu wniosku, tj. [...] zł brutto. Z formularza wniosku wynika, że wnoszą one łącznie [...] zł (w tym spłata kredytów w kwocie [...] zł). Z kolei dowody opłat wskazują, że same raty kredytowe wynoszą [...] zł, w tym spłata kredytu na robot kuchenny termomiks. Ponadto skarżący do wydatków gospodarstwa domowego zaliczył opłaty za telefony, które są zarejestrowane na firmę, co oznacza, że owe wydatki stanowią koszt uzyskania przychodów z działalności gospodarczej. Powyższe okoliczności świadczą o tym, że przedstawiona przez skarżącego sytuacja majątkowo-finansowa budzi wątpliwości, co z kolei oznacza, że skarżący nie może w skuteczny sposób domagać się ponoszenia ciążących na nim kosztów sądowych przez Skarb Państwa, które w niniejszej sprawie wynoszą [...] zł. Spłata zaś zobowiązań cywilnoprawnych wynikających z udzielonych kredytów na zakup dóbr, które nie są niezbędne dla utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny, nie może być traktowana jako mająca pierwszeństwo przed daniną publiczną, do której zaliczane są niewątpliwie koszty sądowe. Na wymienione postanowienie skarżący wniósł zażalenie, które postanowieniem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 27 stycznia 2015 r. sygn. akt II FZ 2084/14, zostało oddalone. Wobec powyższego, zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału I z dnia 12 lutego 2015 r. skarżący został wezwany do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w kwocie 100 zł. W piśmie wniesionym w dniu 16 lutego 2015 r. skarżący ponownie wniósł o zwolnienie od kosztów sądowych ze względu na pogorszenie się sytuacji finansowej. Ma bowiem zawieszoną działalność gospodarczą i nie osiąga żadnych dochodów a dokumenty finansowe przedłożone do wszystkich zainicjowanych przez niego spraw są nadal aktualne. Skarżący wniósł także, powołując się na wydane przez Naczelny Sąd Administracyjny w niniejszej sprawie postanowienie, o połączenie wszystkich jego spraw w celu ich łącznego rozpoznania, gdyż pozostają ze sobą w związku i wyznaczenia jednej opłaty w kwocie 100 zł. Zarządzeniem z dnia 24 lutego 2015 r. powyższe pismo zostało zakwalifikowane jako wniosek o zmianę ww. postanowienia z dnia 17 listopada 2014 r. Jednocześnie skarżący został wezwany do wskazania okoliczności uprawdopodabniających zmianę sytuacji finansowej w stosunku do tej, jak miała miejsce na dzień wydania przez Sąd postanowienia z dnia 17 listopada 2014 r. o odmowie przyznania prawa pomocy. W odpowiedzi na wezwanie skarżący powołał się na te same jak uprzednio okoliczności (zawieszenie działalności gospodarczej, brak majątku i oszczędności). Ponownie zawnioskował o połącznie spraw i wyznaczenie jednej opłaty w kwocie 100 zł, gdyż tę kwotę może uiścić bez uszczerbku dla utrzymania swojego i swojej rodziny. Z kolei w piśmie z dnia 11 marca 2015 r. skarżący wskazał, że zalega z zapłatą alimentów na syna. Okoliczność ta nie została przez skarżącego w żaden sposób udokumentowana. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje. Na wstępie należy podkreślić, że z uwagi na prawomocne postanowienie Sądu z dnia 17 listopada 2014 r. o odmowie przyznania skarżącemu prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów, rozpoznawany wniosek skarżącego zostanie oceniony nie w kontekście przesłanek z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. w Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.) – dalej w skrócie: p.p.s.a. (jak to miało miejsce w przypadku rozstrzygniętego już wniosku strony), lecz w kontekście tego, czy w sprawie wystąpiły nowe okoliczności (faktyczne lub prawne), które mogłyby wpłynąć na zmianę dotychczasowego stanowiska Sądu. Podstawę prawną do ewentualnej zmiany zakresu zwolnienia w porównaniu z zakresem ochrony wynikającym z ww. prawomocnego postanowienia, stanowi art. 165 p.p.s.a., w myśl którego postanowienia niekończące postępowania w sprawie mogą być uchylane i zmieniane wskutek zmiany okoliczności sprawy, chociażby były zaskarżone, a nawet prawomocne. Wyrażone stanowisko Sądu jest powszechnie aprobowane w orzecznictwie sądowym, gdzie podkreśla się, że w postępowaniu wywołanym kolejnym wnioskiem o przyznanie prawa pomocy sąd nie zajmuje się już ponowną oceną tych samych okoliczności oraz argumentów, co przy rozpatrywaniu pierwszego wniosku. Zadanie sądu sprowadza się w tym przypadku do porównania sytuacji wnioskującego przedstawionej w dwóch odrębnych wnioskach, a następnie oceny, czy zaistniała istotna zmiana okoliczności. W przypadku wystąpienia przesłanki "zmiany okoliczności" sąd decyduje, czy powołane okoliczności mogą stanowić uzasadnienie zmiany prawomocnego rozstrzygnięcia w sprawie (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 12 lipca 2012 r. sygn. akt II FZ 485/12, LEX nr 1333340). Poddając ocenie, w myśl przedstawionych kryteriów, wniosek o zmianę prawomocnego postanowienia Sądu z dnia 17 listopada 2014 r. stwierdzić należało, że skarżący nie wykazał przesłanek do takiej zmiany. Treść kolejnego wniosku nawiązuje bowiem do okoliczności, które były już poddane analizie Sądów pierwszej i drugiej instancji orzekających w sprawie wniosku skarżącego o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, które na obecnym etapie wynoszą 100 zł tytułem wpisu sądowego od skargi. Odnosząc się natomiast do powołanej w ostatnim piśmie procesowym skarżącego (z dnia 11 marca 2015 r.) niepodniesionej wcześniej okoliczności posiadania przez skarżącego zaległości alimentacyjnych podkreślenia wymaga, że okoliczność ta - pomimo wiedzy skarżącego o konieczności wykazania sytuacji wpływającej na zdolność finansową strony w ponoszeniu kosztów sądowych - w żaden sposób nie została przez skarżącego udokumentowana. Zarówno bowiem w postanowieniu z dnia 17 listopada 2014 r., jak i w postanowieniu Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 27 stycznia 2015 r., wskazano na potrzebę udowodnienia zaistnienia okoliczności uzasadniających udzielenie stronie wsparcia przez Skarb Państwa. Zatem, w tej sytuacji faktycznej, Sąd uznał za zbędne wzywanie skarżącego do wykazania istnienia nałożonego na niego obowiązku alimentacyjnego. Podsumowując Sąd stwierdza, że skarżący nie wykazał przyczyn, które uzasadniałyby zmianę ww. prawomocnego postanowienia z dnia 17 listopada 2014 r. Na koniec Sąd uznał za stosowne wyjaśnić skarżącemu co do wniosku o połączenie spraw do wspólnego rozpoznania i wyznaczenie jednej opłaty, że w wydanym w niniejszej sprawie postanowieniu z dnia 27 stycznia 2015 r. Naczelny Sąd Administracyjny wskazał m.in., że fakultatywne połączenie spraw w trybie art. 111 § 2 p.p.s.a., "dotyczy spraw, którym nadano już bieg a więc tych, w których skargi odpowiadały wymogom formalnym i zostały należycie opłacone. Nie pozbawia to jednak tych spraw odrębnego charakteru i nie pozbawia ich samodzielności". Tak też przyjmuje się w orzecznictwie i doktrynie. Co do natomiast wpływu połączenia spraw na obowiązek uiszczenia wpisu sądowego, warto przytoczyć zaprezentowaną w postanowieniu Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 lutego 2014 r. sygn. akt II FZ 134/14, LEX nr 1426682) tezę, że "Połączenie spraw podyktowane względami technicznymi i ekonomią procesową nie pozbawia połączonych spraw ich odrębności i nie zmienia faktu, że łącznie rozpoznawane sprawy są nadal dwiema samodzielnymi. Także ewentualne połączenie spraw nie wyłącza obowiązku strony uiszczenia wpisu w każdej z nich". Tak więc, pomijając kwestię, że sprawy których połączenia domaga się skarżący (I SA/Wr 2021/14, I SA/Wr 2091/14, I SA/Wr 2131/14) nie są opłacone, w sytuacji połączenia spraw do wspólnego rozpoznania, nie istnieje podstawa prawna do uiszczenia przez stronę w tych sprawach jednego wpisu sądowego. W tym stanie rzeczy, Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu na podstawie art. 165 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji postanowienia.