I SA/Wr 2175/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Katarzyna Radom (sprawozdawca), Sędziowie sędzia WSA Barbara Ciołek, sędzia WSA Marek Olejnik, Protokolant: starszy sekretarz sądowy Lucyna Barańska, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 28 lutego 2014 r. sprawy ze skargi H. W. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej we W. z dnia [...] września 2013 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia zażalenia: oddala skargę. Zaskarżonym postanowieniem Dyrektor Izby Skarbowej we W. stwierdził uchybienie terminu zażalenia wniesionego przez H. W. na postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w L. z dnia 16 sierpnia 2013 r, w przedmiocie odmowy wyłączenia spod egzekucji udziału w wysokości 90% w prawie własności pojazdu marki [...] nr rej. [...]. Jak wynikało z akt sprawy organ egzekucyjny prowadził postępowanie egzekucyjne wobec M. W. i jego małżonki B. W. W jego toku zajęto udział w wysokości 50% w prawie własności samochodu [...] . Pismem z dnia 7 czerwca 2013 r. (nadanym w dniu 22 lipca 2013 r.) H. W. wystąpił o wyłączenie spod egzekucji opisanego pojazdu, wskazując, że posiada w nim 90% udział. Organ egzekucyjny wezwał skarżącego o przedstawienie w zakreślonym terminie dowodów potwierdzających deklarowane prawo do samochodu. Po bezskutecznym upływie wyznaczonego terminu organ egzekucyjny postanowieniem z dnia 16 sierpnia 2013 r. odmówił wyłączenia spod egzekucji udziału w wysokości 90% w ww. pojeździe. Postanowienie to doręczono w dniu 19 sierpnia 2013 r. pozostawiając przesyłkę dorosłemu domownikowi, który podjął się oddania jej adresatowi. W dniu 27 sierpnia 2013 r. skarżący złożył wniósł zażalenie na opisane postanowienie, do pisma załączył dowody potwierdzające jego prawo do samochodu: umowę współwłasności oraz fakturę zakupu pojazdu. Zaskarżonym postanowieniem organ nadzoru stwierdził, że zażalenie wniesiono z uchybieniem ustawowego terminu. Powołał się na przepisy art. 134 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2013 r., Nr 267 ze zm. – zwany dalej k.p.a.) w związku z art. 18 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postepowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz.U. z 2012 r. Nr 1015 – dalej u.p.e.a.), wskazując, że uchybienie terminu do złożenia środka odwoławczego ma charakter obiektywny i niezależny od uznania organu administracji. Dalej wywodził, że doręczenie postanowienia nastąpiło prawidłowo w dniu 19 sierpnia 2013 r. dorosłemu domownikowi. Postanowienie zawierało pouczenie o trybie zażaleniowym. W rozpoznawanej sprawie upływał on z dniem 26 sierpnia 2013 r., w związku z czym zażalenie nadane w dniu 27 sierpnia 2013 r. wniesiono z uchybieniem 7 dniowego terminu. Powołał się przy tym organ nadzoru na przepis art. 57 k.p.a. dotyczycący zasad obliczania terminów procesowych. W złożonej skardze strona wnosiła o uchylenie zaskarżonego postanowienia i stwierdzenie wyłączenia spod egzekucji samochodu [...] nr rej. [...]., ewentualnie przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. W uzasadnieniu strona podważała prawidłowość doręczenia postanowienia z dnia 16 sierpnia 2013 r. Listonosz doręczył przesyłkę M. P., która nie była osobą uprawnioną do odbioru korespondencji. Skarżący przebywał w tym czasie na urlopie, M. P. nie otworzyła przesyłki i nie poinformowała nikogo, że nadeszło pismo. Przesyłkę przekazała skarżącemu dopiero po jego powrocie z urlopu tj. w dniu 26 sierpnia 2013 r., w tej samej dacie skarżący sporządził zażalenie, jednakże nie mógł go wyekspediować gdyż urząd pocztowy był już zamknięty. Zażalenie to nadał w dniu następnym. W opinii strony doręczenie przesyłki M. P. jako osobie nieuprawnionej nie uruchomiło terminu do wniesienia zażalenia. Skarżący wskazywał też na dokumenty załączone do zażalenia potwierdzające jego prawa do samochodu, którego zakup sfinansował w 90%. Pojazd ten skarżący wykorzystuje w prowadzonej działalności gospodarczej. Zobowiązania za które odpowiadać ma strona nie są jego zobowiązaniami. Końcowo wskazywał na zażalenie wniesione przez B.W. w związku z obciążaniem jej długami męża. W odpowiedzi na skargę organ nadzoru wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie. Dodatkowo zauważył, że M. P. mieszka pod adresem, pod którym dokonano doręczenia postanowienia, jest zatem dorosłym domownikiem. Potwierdza to także zwrotne potwierdzenie odbioru pisma podpisane przez M.P. jako dorosłego domownika, który podjął się oddania pisma adresatowi. W dniu 21 lutego 2014 r. do Sądu wpłynęło pismo skarżącego stanowiące uzupełnienie skargi datowane na 24 października 2013 r., w którym podnosił zarzut nieprawidłowości doręczenia przesyłki. Powołując się na przepis art. 149 ustawy Ordynacja podatkowa skarżący wywodził, że dla skuteczności doręczenia pisma adresatowi w ww. trybie, koniecznym jest pozostawienie w skrzynce oddawczej adresata informacji o pozostawieniu przesyłki dozorcy lub sąsiadowi. W rozpoznawanej sprawie warunku tego nie spełniono, co podważa prawidłowość doręczenia postanowienia z dnia 16 sierpnia 2013 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie jest zasadna. Na wstępie należy wskazać, że zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 ze zm.) sąd administracyjny sprawuje kontrolę administracji publicznej przez badanie zgodności zaskarżonych aktów administracyjnych z prawem. W wyniku tej kontroli decyzja, a w rozważanym przypadku postanowienie mogą zostać uchylone w razie stwierdzenia, że naruszono przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy, ewentualnie w razie wystąpienia okoliczności mogących być podstawą wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a – lit. c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r. Nr 270 ze zm. Powoływana dalej jako p.p.s.a.). Wskazać również trzeba, że zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Badając sprawę w tak zakreślonych granicach kompetencji Sąd nie stwierdził aby w toku wydawania zaskarżonego postanowienia organy administracji naruszyły przepisy prawa, co nakazywało oddalenie skargi. Spór między stronami dotyczy w istocie ustalenia czy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w L. z dnia 16 sierpnia 2013 r. w przedmiocie odmowy wyłączenia spod egzekucji udziału skarżącego w wysokości 90 % w prawie własności pojazdu marki [...] nr rej. [...] zostało prawidłowo doręczone. Skarżący, jak wynika z akt sprawy, zwalcza jedynie tę okoliczność, wywodząc, że przesyłka zawierająca ww. postanowienie została odebrana przez osobę nieuprawnioną. Oceniając legalność zaskarżonego aktu i prawidłowość postępowania organów podatkowych w przedstawionym zakresie nie można uznać racji strony podnoszących nieprawidłowości w doręczeniu pisma. Zagadnienie to (doręczenia pism w postępowaniu egzekucyjnym) – jak słusznie podnosi organ podatkowy regulują przepisy powoływanej już ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. Kodeks postępowania administracyjnego, a to poprzez odesłanie zawarte w art. 18 u.p.e.a. Stanowi on, że jeżeli przepisy niniejszej ustawy nie stanowią inaczej, w postępowaniu egzekucyjnym mają odpowiednie zastosowanie przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego. Ponieważ w zakresie doręczeń ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji milczy, koniecznym jest sięgnięcie w tym względzie do Kodeksu postępowania administracyjnego. Przepisy Rozdziału 8 K.p.a. wskazują na zasady doręczania pism w postepowaniu administracyjnym oraz poprzez ww. odesłania także w postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Zasadą jest doręczanie pism adresatowi. Kolejne przepisy zawarte w ww. rozdziale opisują postępowanie, w przypadku gdy nie jest możliwe doręczenie pism bezpośrednio adresatowi. I tak z punktu widzenia rozpoznawanej sprawy wskazać trzeba na art. 39 oraz art. 42 § 1 i art. 43 k.p.a. Pierwszy z powołanych przepisów stanowi, że organ administracji publicznej doręcza pisma za pokwitowaniem przez operatora pocztowego w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. - Prawo pocztowe (Dz. U. poz. 1529), przez swoich pracowników lub przez inne upoważnione osoby lub organy. Kolejne zaś, że: pisma doręcza się osobom fizycznym w ich mieszkaniu lub miejscu pracy (art. 42 § 1 k.p.a.) W przypadku nieobecności adresata pismo doręcza się, za pokwitowaniem, dorosłemu domownikowi, sąsiadowi lub dozorcy domu, jeżeli osoby te podjęły się oddania pisma adresatowi. O doręczeniu pisma sąsiadowi lub dozorcy zawiadamia się adresata, umieszczając zawiadomienie w oddawczej skrzynce pocztowej lub, gdy to nie jest możliwe, w drzwiach mieszkania (art. 43 k.p.a.). Z norm tych wypływają istotne dla sprawy fakty, po pierwsze doręczenie pism winno nastąpić tylko przez uprawnione organy i za pokwitowaniem. Po drugie pismo winno być doręczane osobom fizycznym w miejscu zamieszkania (lub pracy – co w tej sprawie nie występuje). Wreszcie po trzecie w przypadku gdy uprawniony podmiot nie zastanie adresata w domu może pozostawić pismo osobom uprawnionym, o których mowa w art. 43 k.p.a. pod wskazanymi tam warunkami. W rozpoznawanej sprawie opisane wymogi i tryb postępowania został przez organy egzekucyjne zachowany. Znajdujące się w aktach sprawy potwierdzenie odbioru pisma zawierającego postanowienie z dnia 16 sierpnia 2013 r. zostało doręczone za pośrednictwem uprawnionego podmiotu (Poczta Polska S.A.), który czynność tę potwierdził, poprzez umocowanego pracownika. Z tegoż dokumentu wynika także, że ww. pismo skierowano pod właściwy adres zamieszkania strony. Z uwagi na jej nieobecność pismo doręczono w trybie art. 43 k.p.a. Analizując jego treść stwierdzić trzeba, że jest ono skuteczne, jeżeli spełnione są następujące przesłanki: a) adresat był nieobecny w mieszkaniu w czasie doręczania pisma, b) pismo zostało przyjęte za pokwitowaniem przez dorosłego domownika, sąsiada lub dozorcę, c) osoby te podjęły się oddania pisma adresatowi, d) w razie gdy pismo zostało przyjęte przez sąsiada lub dozorcę, o doręczeniu pisma tym osobom umieszczono zawiadomienie w oddawczej skrzynce pocztowej lub na drzwiach mieszkania adresata. W ocenie Sądu opisane przesłanki zostały w rozpoznawanej sprawie spełnione. Nie ulega wątpliwości, i potwierdza to sam skarżący w treści skargi, że w dacie doręczenia przesyłki nie był on obecny w miejscu zamieszkania. Nieobecność ta miała charakter czasowy a nie trwały i nie wiązała się ze zmianą miejsca zamieszkania czy pobytu. Zgodnie z adnotacją listonosza na zwrotnym potwierdzaniu odbioru przesyłki oddał on pismo M. P., określonej jako dorosły domownik, która – zgodnie z treścią zwrotnego potwierdzenia odbioru przesyłki – zobowiązała się do jej przyjęcia i oddania adresatowi. Na dokumencie tym widnieje podpis M. P. obok daty doręczenia jej pisma – 19 sierpnia 2013 r. Zgodnie z utrwalonym w tym względzie orzecznictwem sądów administracyjnych status "domowników" adresata pisma mają zamieszkujący z nim w jednym mieszkaniu lub domu jego dorośli krewni i powinowaci, niezależnie od tego, czy równocześnie prowadzą z nim wspólne gospodarstwo domowe. "Domownikiem w rozumieniu art. 43 są takie osoby, dla których mieszkanie adresata jest ich aktualnym centrum życiowej działalności, ośrodkiem osobistych i majątkowych interesów. Wymogiem uznania osoby za domownika w rozumieniu art. 43 k.p.a. nie musi być jej zameldowanie w miejscu zamieszkania adresata" (postanowienie NSA z dnia 16 listopada 2011 r., II GSK 2165/11, LEX nr 1151686). Zebrany materiał dowodzi, że odbiorca pisma – M. P. przebywała pod wskazanym adresem, przyjęła pismo jako dorosły domownik, co rodzi domniemanie prawidłowości dokonanego doręczenia. Skarżący domniemania tego nie obalił, gdyż zarzuty skargi kwestionują status odbierającej pismo, bez wskazania na konkretne fakty mogące potwierdzić tezy skarżącego. Dodatkowo organ nadzoru składając odpowiedź na skargę potwierdził, że odbierająca pismo – M. P. zamieszkuje pod adresem doręczeń właściwych dla skarżącego. Istotne dla sprawy jest jednak to, że ww. osoba przebywała pod nieobecność skarżącego w miejscu jego zamieszkania i podjęła się przyjąć pismo i doręczyć je adresatowi, potwierdzając swój status jako dorosłego domownika, co rodzi domniemanie prawidłowości danych zawartych w treści potwierdzenia zwrotnego odbioru pisma. Treść omawianego dokumentu potwierdza też, że dorosły domownik podjął się oddania pisma adresatowi. Na zwrotnym potwierdzeniu odbioru ww. przesyłki znajduje się informacja stanowiąca zobowiązanie odbiorcy do przekazania pisma adresatowi. Podpisanie takiego potwierdzenia jest równoznaczne ze zobowiązaniem się do dokonania opisanych czynności. W tym kontekście bez znaczenia jest czy odbiorca faktycznie oddał i kiedy pismo adresatowi. Okoliczność, iż dorosły domownik nie doręczył w stosownym czasie przyjętego pisma do rąk adresata, nie ma wpływu na bieg terminu do wniesienia odwołania (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego Ośrodek Zamiejscowy w Łodzi z dnia 12 lutego 1997 r., sygn. akt I SA/Łd 163/96, LEX nr 29034). Określony w art. 43 k.p.a sposób tzw. zastępczego doręczenia pisma opiera się na domniemaniu, że osoba wskazana na potwierdzeniu odbioru pisma jako domownik adresata, i która pokwitowała odbiór pisma, przyjęła je w celu oddania go adresatowi oraz że pismo to zostało mu doręczone (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 14 marca 2007 r., sygn. akt II GSK 315/06, LEX nr 321253). W kolejnym orzeczeniu Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że z treści przepisu art. 43 k.p.a. nie wynika, że norma prawna w nim zawarta wymaga, aby "podjęcie się oddania pisma adresatowi" miało formułę wyraźnego oświadczenia, z którego treści wynika zgoda odbiorcy na przyjęcie pisma i zobowiązanie do osobistego oddania go adresatowi. Dla skutecznego doręczenia pisma wystarczy, aby na podpisywanym przez domownika potwierdzeniu odbioru pisma znajdowała się informacja, że doręczenie następuje, jeżeli osoba ta podjęła się oddania pisma adresatowi. (wyrok z dnia 18 stycznia 2012 r., sygn. akt II OSK 2070/10, LEX nr 1121199). Analiza znajdującego się w aktach dokumentu – zwrotnego potwierdzenia odbioru przesyłki zawierającej postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w L. z dnia 16 sierpnia 2013 r. – stwarza domniemanie prawidłowości doręczenia w dniu 19 sierpnia 2013 r. Jak już podkreślano tego domniemania skarżący nie obalił. Tym samym wniesienie zażalenia na ww. postanowienie z dniu 27 sierpnia 2013 r. nastąpiło z uchybieniem 7 dniowego terminu wynikającego z art. 40 § 1 u.p.e.a. Dodać przy tym trzeba, że powoływane postanowienie z dnia 16 sierpnia 2013 r. zawierało prawidłowe pouczenie o trybie i terminie składnia środków odwoławczych. Końcowo koniecznym jest odniesienie się jeszcze do zarzutu strony sformułowanego w piśmie procesowym datowanym na 24 października 2013 r. (otrzymanym przez Sąd w dniu 21 lutego 2014 r.), podnoszącym brak pozostawienia w skrzynce oddawczej adresata informacji o pozostawieniu przesyłki dozorcy lub sąsiadowi, co w opinii strony, stanowi powołany wyżej warunek uznania domniemania skuteczności doręczenia pisma. Niewątpliwie jak wskazano w przedstawionych już rozważaniach Sądu jest to jeden z warunków uznania prawidłowości doręczenia pisma w tym trybie i niewątpliwie w rozważanie sprawie takie fakty nie wystąpiły. Co jednak istotne w analizowanym przypadku wystąpić nie musiały. Z treści przywołanych przez stronę zapisów ustawowych (choć nie ustawy Ordynacja podatkowa ale stanowiącej jej odpowiednik art. 43 k.p.a.) wynika, że takie postępowanie jest konieczne i wymagane jedynie w sytuacji gdy doręczyciel doręcza pismo sąsiadowi lub dozorcy - zdanie drugie art. 43 k.p.a. wyraźnie wskazuje, że o doręczeniu pisma sąsiadowi lub dozorcy zawiadamia się adresata, umieszczając zawiadomienie w oddawczej skrzynce pocztowej lub, gdy to nie jest możliwe, w drzwiach mieszkania. Takie ukształtowanie ww. przepisu wydaje się oczywiste i logiczne, bowiem w opisanym przypadku pismo doręcza się osobom, które z adresatem nie zamieszkują, a istotne jest aby jak na szybciej pozyskał on wiedzę o fakcie otrzymania przesyłki. Z zapisu tego nie wynika aby taki obowiązek - wymóg pozostawienia zawiadomienia o doręczeniu pisma – istniał w przypadku doręczenia pisma dorosłemu domownikowi, co czyni zarzuty strony nieuzasadnionymi. Uznając zatem, że zaskarżone postanowienie nie narusza przepisów tak prawa procesowego jak i materialnego, Sąd działając na podstawie art. 151 p.p.s.a. skargę oddalił.