I SA/Wr 2191/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Maria Tkacz-Rutkowska po rozpoznaniu w dniu 24 marca 2014 r. na posiedzeniu niejawnym w Wydziale I wniosku strony skarżącej o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi A sp. z o.o. z/s w N. na postanowienie Dyrektora Izby Celnej we W. z dnia [...] września 2013 r. nr [...] w przedmiocie odmowy połączenia spraw w postępowaniu odwoławczym dotyczącym odmowy stwierdzenia nadpłaty w podatku od gier za czerwiec 2011 r. postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Skarżąca spółka, prowadząca działalność w branży gier losowych i zakładów wzajemnych, po wezwaniu do uiszczenia wpisu od skargi, wniosła o zwolnienie od kosztów sądowych uzasadniając, że aktualnie prowadzone jest wobec niej postępowanie egzekucyjne, w związku z czym nie może swobodnie dysponować środkami pieniężnymi i jest zobowiązana realizować zajęcia dokonane przez organ egzekucyjny. Wskazała, że z powodu wprowadzeniem ustawy o grach hazardowych, jej sytuacja finansowa od początku 2010 r. znacznie się pogorszyła. Wyjaśniła, że liczba eksploatowanych automatów jest obecnie o 90% niższa aniżeli pod koniec 2009 r. W konsekwencji powyższego nie posiada środków na bieżącą działalność. Spółka poinformowała, że łączna kwota miesięcznych wydatków przekracza jej możliwości finansowe. Dodała, że środki trwałe to w większości automaty do gier o niskich wygranych, których obecnie nie ma możliwości zbycia ani w Polsce, ani za granicą. Z oświadczenia o majątku i dochodach wynika, że wysokość kapitału zakładowego, majątku lub środków finansowych spółki wynosi 1.000.000 zł, zaś wartość środków trwałych 731.612,58 zł. W bilansie za ostatni rok obrotowy spółka wykazała stratę w wysokości 20.267,47 zł. We wniosku podała również, że posiada rachunek bankowy, który został zajęty przez Naczelnika Pierwszego W. Urzędu Skarbowego w związku z toczącym się postępowaniem egzekucyjnym. Na wezwanie referendarza sądowego, spółka przedłożyła następujące dokumenty: zeznania podatkowe za lata 2011 i 2012, deklaracje VAT-7 za wrzesień, październik i listopad 2013 r., wydruk z rachunku bankowego z odnotowanymi operacjami związanymi wyłącznie z utrzymaniem rachunku, zawiadomienie o licytacji w związku z egzekucją należności na rzecz Skarbu Państwa, zestawienie egzekwowanych należności wobec organów podatkowych i ZUS oraz bilans za 2012 r. Z dokumentów tych wynika, że przychód spółki w 2011 r. wyniósł 1.588.866,49 zł (dochód 187.768,33 zł), zaś w 2012 r. 3.297.744,09 zł i (dochód 52.924,25 zł). W poszczególnych miesiącach 2013 r. (wrzesień, październik, listopad) wartość sprzedanych towarów wynosiła odpowiednio 218.715 zł, 336.580 zł i 201.050 zł. Według bilansu za 2012 r. należności krótkoterminowe Spółki wynosiły 1.959.297,91 zł, a zobowiązania krótkoterminowe 1.470.086,19 zł. Przedmiotem licytacji, która odbyła się 13 stycznia 3014 r., było ponad 100 automatów go gier, zajętych przez organ egzekucyjny w grudniu 2012 r. Należności egzekwowane wynoszą 517.979,10 zł. Postanowieniem z dnia 13 lutego 2014 r. referendarz sądowy odmówił spółce przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. W złożonym sprzeciwie spółka wskazała, że wykazany w rachunku zysków i strat za 2012 r. wzrost przychodów netto ze sprzedaży i pozostałych kosztów rodzajowych nie jest spowodowany faktycznym wzrostem przychodów ze sprzedaży, lecz jest następstwem zmiany sposobu prezentacji danych finansowych. Spółka jako przychód od 2012 r. przedstawia tylko wartość wpłat do automatów. Tymczasem wypłaty z automatów zostały ujęte w pozycji pozostałe koszty rodzajowe. Strona podniosła ponadto, że sam fakt prowadzenia przez dłuższy czas wobec spółki postępowania egzekucyjnego świadczy jednoznacznie o braku możliwości uiszczenia wpisu od skargi, a wpłaty odnotowane na rachunku bankowym spółki miały związek z prowadzonym postępowaniem egzekucyjnym. Wyjaśniła, że nie może swobodnie dysponować środkami trwałymi, które są zajęte i sukcesywnie zbywane w drodze licytacji przez Naczelnika Pierwszego W. Urzędu Skarbowego w P. Jako znane z urzędu wskazać należy, że obecnie na spółce ciąży obowiązek uiszczenia wpisów od skarg sprawach o sygnaturach akt I SA/Wr 892-922/13, I SA/Wr 2176-2237/113 oraz III SA/Wr 221/13 w łącznej wysokości 13.061 zł. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Wniosek strony o przyznanie prawa pomocy nie zasługiwał na uwzględnienie. Stosownie do brzmienia art. 246 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej: u.p.p.s.a.), w przypadku osób prawnych i innych jednostek organizacyjnych nieposiadających osobowości prawnej prawo pomocy może być przyznane w zakresie częściowym, gdy osoba ta wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Regulacja ta musi być odczytywana w kontekście treści art. 199 u.p.p.s.a., zgodnie z którym strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Bezspornym jest, że zwolnienie od kosztów sądowych stanowi wyjątek od reguły wykonania tego obowiązku. Przesłanki przyznania prawa pomocy nie mogą więc być interpretowane rozszerzająco, a zwolnienie strony z ponoszenia kosztów postępowania sądowego winno nastąpić w sytuacjach wyjątkowych. Osoba prawna wnioskująca o udzielenie prawa pomocy jest obowiązana wykazać nie tylko, że nie ma adekwatnych środków na poniesienie kosztów postępowania, ale także, że ich nie posiada, mimo że podjęła wszelkie niezbędne działania, aby zdobyć fundusze na pokrycie tych wydatków. Ponadto ciężar dowodu co do wykazania przesłanek uzasadniających przyznanie prawa pomocy spoczywa każdorazowo na wnioskodawcy. Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą dofinansowania z budżetu państwa. Powinno się więc sprowadzać do przypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Trzeba wskazać, że ocena możliwości płatniczych w przypadku osób prawnych sprowadza się wyłącznie do ustalenia, czy strona dysponuje środkami finansowymi wystarczającymi na opłacenie kosztów związanych ze swym udziałem w sprawie. Zdaniem Sądu, konieczność opłacenia kosztów sądowych w niniejszej sprawie, nawet przy uwzględnieniu tego obowiązku jednocześnie we wszystkich sprawach zawisłych przed tutejszym Sądem, nie wpłynie znacząco na działalność strony skarżącej. Przy czym wyjaśnić trzeba, że dla oceny możliwość płatniczych wnioskodawcy istotna jest tutaj kwota wpisów od skarg, gdyż w postępowaniu przed sądami administracyjnymi jest to zwykle najwyższy koszt sądowy. Jak wynika ze złożonych deklaracji spółki, we wrześniu 2013 r. wartość dostawy towarów i świadczonych usług wyniosła 218.715 zł brutto, w październiku 2013 r. 336.580 zł brutto, a w listopadzie 2013 r. 201.050 zł brutto. Skarżąca spółka nadal prowadzi działalność gospodarczą, finansuje wielotysięczne wydatki, znacznie przekraczające wysokość wpisu sądowego. Nie sposób również nie dostrzec, że skarżąca posiada majątek trwały, który wycenia na kwotę 731.612,58 zł i z pewnością w skład tego majątku nie wchodzą jedynie automaty do gier. Co więcej, posiadanie tak licznego majątku trwałego w zasadzie wyłącza możliwość zwolnienia od kosztów sądowych, skoro może on przynieść potencjalne korzyści. Zmniejszony popyt na automaty do gier nie oznacza bowiem, że tego rodzaju urządzeń nie można w ogóle zbyć, ani w inny sposób zagospodarować. Ponadto, brak możliwości sprzedaży części majątku ruchomego spółki (np. automatów do gier) nie wystarcza dla przyjęcia, że zachodzą podstawy do zwolnienia od kosztów sądowych (postanowienie NSA z 29 listopada 2012 r., II FZ 923/12, CBOSA – orzeczenia.nsa.gov.pl). Zauważyć też trzeba, iż zestawienie danych z ww. deklaracji z danymi historii rachunku bankowego za ten sam okres wskazuje, że spółka prowadzi działalność z pominięciem tego rachunku. Co za tym idzie, okoliczność na którą się powołuje, to jest prowadzenie postępowania egzekucyjnego, w którym zajęty został rachunek bankowy, pozostaje bez znaczenia dla oceny jej możliwości płatniczych. Natomiast sam fakt obciążenia komorniczego rachunków bankowych strony nie jest wystarczający dla uznania, że strona spełnia przesłanki do przyznania jej prawa pomocy we wnioskowanym zakresie (postanowienie NSA z 9 kwietnia 2009 r., I FZ 66/09, CBOSA – orzeczenia.nsa.gov.pl). Trudno natomiast odnieść się do okoliczności zlicytowania automatów do gier. Nie jest bowiem wiadome, jaki odsetek stanowi ich wartość w stosunku do całości posiadanych środków trwałych i do jakiego stopnia wpłynie na działalność Spółki ich utrata. Takich wyjaśnień strona nie udzieliła. Zaś w procedurze rozpoznania wniosku o przyznanie prawa pomocy to wnioskodawca winien wykazać okoliczności uzasadniające jego żądanie. Zdaniem Sądu, ocena sytuacji skarżącej w powiązaniu z przedłożoną dokumentacją nie daje podstawy do uznania, że skarżąca spółka spełnia przesłanki do przyznania jej prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. W przedmiotowej sprawie skarżąca ma bowiem możliwość zgromadzenia odpowiednich środków. W tych okolicznościach, na podstawie art. 246 § 2 pkt 2 u.p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji postanowienia.