I SA/Wr 22/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym Przewodniczący: Sędzia WSA Dagmara Dominik-Ogińska po rozpoznaniu w dniu 18 września 2017 r. w Wydziale I na posiedzeniu niejawnym zażalenia J. R. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 24 lipca 2017 r., sygn. akt I SA/Wr 22/17, w przedmiocie odrzucenia zażalenia na postanowienie z dnia 24 kwietnia 2017 r. o odrzuceniu skargi w sprawie ze skargi J. R. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej we W. z dnia [...] listopada 2016 r. Nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nadpłaty w podatku dochodowym od osób fizycznych za lata 2010-2015 postanawia: odrzucić zażalenie. 1. Dotychczasowe postępowanie przed Sądem pierwszej instancji. 1.1. Postanowieniem z dnia 24 kwietnia 2017 r., sygn. akt I SA/Wr 22/17, Wojewódzki Sąd Administracyjny (dalej: WSA) we Wrocławiu odrzucił skargę J.R. (dalej: strona, skarżący) na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej we W. z dnia [...] listopada 2016 r. (nr [...]) dotyczącą odmowy stwierdzenia nadpłaty w podatku dochodowym od osób fizycznych za lata 2010-2015 z powodu nie uiszczenia przez skarżącego, pomimo wezwania, wymaganego wpisu od skargi. 1.2. Postanowieniem z dnia 24 lipca 2017 r. (sygn. akt I SA/Wr 22/17) Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu odrzucił zażalenie jakie strona wniosła na ww. postanowienie o odrzuceniu skargi. W uzasadnieniu ww. postanowienia Sąd wyjaśnił, że wniesione przez J.R. drogą elektroniczną zażalenie na postanowienie o odrzuceniu skargi nie zawierało własnoręcznego podpisu strony, czego wymaga dyspozycja art. 46 § 1 pkt 4 p.p.s.a. Stąd też, strona została wezwana do uzupełnienia stwierdzonego braku formalnego zażalenia z dnia 12 maja 2017 r. poprzez jego podpisanie w terminie 7 dni, a nadto, do złożenia w tym samym terminie odpisu zażalenia czego wymaga dyspozycja art. 47 § 1 p.p.s.a. Pomimo pouczenia strony o rygorze odrzucenia zażalenia w przypadku niewykonania wezwania Sądu, skarżący nie podpisał zażalenia z dnia 12 maja 2017 r., jak również, nie nadesłał odpisu tego zażalenia. Wskazując na powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu, działając na podstawie art. 178 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a. odrzucił zażalenie jakie strona wniosła na postanowienie tego Sądu z dnia 24 kwietnia 2017 r. 1.3. Jak wynika z akt sprawy, w dniu 7 sierpnia 2017 r. skarżący drogą elektroniczną nadał skan pisma z dnia 7 sierpnia 2017 r., będącego zażaleniem na postanowienie z dnia 24 lipca 2017 r. W treści wiadomości mejlowej zawarł prośbę, by pismo to wydrukować w dwóch egzemplarzach i dołączyć do akt sprawy. 1.4. Pismem z dnia 23 sierpnia 2017 r. (doręczonym stronie w dniu 28 sierpnia 2017 r.) Sąd wezwał skarżącego do usunięcia braków formalnych zażalenia z dnia 7 sierpnia 2017 r., w terminie 7 dni pod rygorem jego odrzucenia, poprzez m.in. podpisanie tego zażalenia w sekretariacie Wydziału Informacji Sądowej tut. Sądu lub nadesłanie podpisanego zażalenia na adres Sądu. 1.5. W odpowiedzi na to wezwanie skarżący drogą elektroniczną (mejlem nadanym w dniu 4 września 2017 r.) oświadczył, że wniesione przez niego zażalenie nie posiada jakichkolwiek braków, jest kompletne i jasne w swej wymowie, a sąd nie jest podmiotem władnym do wydawania stronie żadnych poleceń w przedmiocie sprawy, w której to strona powołuje sąd w obronie swoich podstawowych praw. Wskazał, że działanie pracowników WSA polegające na produkowaniu wezwań i postanowień w stosunku do skarżącego jest działaniem na szkodę strony i stanowi jednocześnie podstawę do nałożenia na WSA zapowiadanej wcześniej kary finansowej. Jako załącznik do tego oświadczenia skarżący dołączył notę obciążeniową z dnia 2 września 2017 r. na kwotę 5.000 zł "za ignorowanie informacji dostarczanych przez powoda oraz stosowanie nielegalnych regulacji i zapisów, mające na celu utrudnienie powodowi dochodzenie swoich praw". 2. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje: 2.1. Zażalenie z powodu nieuzupełnienia przez skarżącego braków formalnych podlegało odrzuceniu. 2.2. Zażalenie, poza wymogami określonymi w art. 194 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r. poz. 1369, dalej: p.p.s.a.) powinno spełniać także wymagania przewidziane dla każdego pisma procesowego (art. 46 p.p.s.a.), w tym, zawierać podpis strony albo jej przedstawiciela ustawowego lub pełnomocnika (art. 46 § 1 pkt 4 p.p.s.a.). Zgodnie z orzecznictwem, podpisem strony jest podpis w rozumieniu art. 78 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (Dz. U. z 2017 r., poz. 459) czyli podpis własnoręczny. Przy czym należy wyraźnie podkreślić, że wymogu własnoręcznego podpisu nie spełnia skan, czy kserokopia podpisu (por. postanowienie WSA w Olsztynie z dnia 1 października 2014 r., sygn. akt I SA/Ol 594/12, opublikowane na stronie: http://orzeczenia.nsa.gov.pl, dalej: CBOSA). 2.3. W stanie faktycznym sprawy, wniesione przez stronę – drogą elektroniczną – zażalenie na postanowienie z dnia 24 lipca 2017 r. o odrzuceniu zażalenia było skanem dokumentu pisemnego, opatrzonego podpisem strony. Zażalenie to zostało wydrukowane i włączone do akt sprawy. Mając na uwadze akcentowany wymóg własnoręczności podpisu nie sposób było uznać, że wniesione drogą elektroniczną zażalenie, opatrzone jedynie skanem podpisu strony, spełniało wymóg formalny o jakim mowa w art. 46 § 1 pkt 4 p.p.s.a. Stąd, do strony zostało skierowane wezwanie do uzupełnienia braków formalnych zażalenia poprzez jego podpisanie, w terminie 7 dni, pod rygorem odrzucenia wniesionego środka zaskarżenia. Skarżący stwierdzonego braku formalnego skargi nie sanował. Nieuzupełnienie tego braku obligowało Sąd do odrzucenia zażalenia na podstawie art. 178 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a. 2.4. W nawiązaniu do stanowiska jakie skarżący prezentuje w sprawie przy okazji kwestionowania zasadności wezwania go do złożenia podpisu na zażaleniu należy wyjaśnić, że w obecnym stanie prawnym (por. uchwała Naczelnego Sądu Administracyjnego (dalej: NSA) z dnia 12 maja 2014 r., sygn. akt I OPS 10/13 oraz postanowienie NSA z dnia: 1 sierpnia 2013 r., sygn. akt II OZ 327/13, CBOSA) nie można przyjąć, by pismo procesowe wnoszone do sądu administracyjnego w postaci elektronicznej (nawet opatrzone podpisem elektronicznym przy użyciu kwalifikowanego certyfikatu czego, nawiasem mówiąc, wniesione przez stronę zażalenie nie posiada) spełniało warunek formalny pisma procesowego z art. 46 § 1 pkt 4 p.p.s.a. Jak podkreślono w ww. uchwale (która wiąże Sąd orzekający na podstawie art. 269 § 1 p.p.s.a.) wniesione drogą elektroniczną do sądu administracyjnego pismo procesowe – po jego wydrukowaniu – jest pismem dotkniętym brakiem formalnym, który może być uzupełniony przez autora pisma poprzez złożenie podpisu własnoręcznego na jego wydruku. Innymi słowy, dla skuteczności pisma wnoszonego przez stronę do sądu administracyjnego drogą elektroniczną konieczne jest późniejsze opatrzenie go własnoręcznym podpisem, gdyż w obecnym stanie prawnym tylko taki podpis spełnia wymagania wynikające z art. 46 § 1 pkt 4 p.p.s.a. (por. także postanowienia NSA z dnia: 16 listopada 2011 r., sygn. akt I OZ 831/11 oraz 15 listopada 2011 r., sygn. akt II OZ 1091/11, CBOSA). 2.5. Analogiczna procedura (zmierzająca do opatrzenia zażalenia na postanowienie z dnia 24 lipca 2017 r. o wymagany przez ustawę podpis) została wszczęta w sprawie, a skarżący wiedzę o konieczności opatrzenia zażalenia własnoręcznym podpisem posiadał nie tylko na podstawie doręczonego mu wezwania o uzupełnienie braków formalnych zażalenia na postanowienie z dnia 24 lipca 2017 r., ale także i z uzasadnienia postanowienia z dnia 24 lipca 2017 r., z którego wynika, że odrzucenie zażalenia na postanowienie z dnia 24 kwietnia 2017 r. nastąpiło z analogicznych powodów jakie legły u podstaw wezwania strony do uzupełniania braków formalnych zażalenia na postanowienie z dnia 24 lipca 2017 r. 2.6. Uzupełniająco należy wskazać, że szczególne regulacje dotyczące możliwości wnoszenia do sądu administracyjnego pism drogą elektroniczną zaczną obowiązywać dopiero od dnia 15 maja 2018 r. Zgodnie bowiem z art. 46 § 2a p.p.s.a. w brzmieniu nadanym art. 4 ustawy z dnia 10 stycznia 2014 r. o zmianie ustawy o informatyzacji działalności podmiotów realizujących zadania publiczne oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2014 r., poz. 183), gdy pismo strony jest wnoszone w formie dokumentu elektronicznego, powinno ponadto zawierać adres elektroniczny oraz zostać podpisane przez stronę albo jej przedstawiciela ustawowego lub pełnomocnika kwalifikowanym podpisem elektronicznym, podpisem potwierdzonym profilem zaufanym ePUAP lub przez zastosowanie innych mechanizmów, o których mowa w art. 20a ust. 2 ustawy z dnia 17 lutego 2005 r. o informatyzacji działalności podmiotów realizujących zadania publiczne, jeżeli takie mechanizmy zostały wprowadzone przez sąd administracyjny (por. postanowienie WSA we Wrocławiu z dnia 21 sierpnia 2017 r., sygn. akt II SAB/Wr 56/16, CBOSA). 2.7. Reasumując powyższe należy stwierdzić, że jakkolwiek orzecznictwo sądowoadministracyjne dopuszcza samą możliwość wnoszenia (nadawania) pism procesowych do sądu drogą elektroniczną (por. postanowienie NSA z dnia 21 grudnia 2011 r., sygn. akt II FZ 447/11, CBOSA), to jednak, wobec braku w ustawie - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w jej aktualnym brzmieniu regulacji szczególnych, nakazuje Sądowi kwalifikować takie pisma jako obarczone brakiem formalnym w zakresie właściwego (wymaganego przez ustawę) podpisu autora takiego pisma. Skoro w przedstawionych okolicznościach faktycznych sprawy skarżący tego rodzaju braku formalnego nie sanował, to brak było podstaw prawnych do nadawania dalszego biegu jego zażaleniu jakie wniósł on na postanowienie tut. Sądu z dnia 24 lipca 2017 r. 2.8. Mając na uwadze przedstawioną argumentację prawną, WSA we Wrocławiu, działając na podstawie art. 178 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a., postanowił jak w sentencji.