I SA/Wr 2251/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Dagmara Dominik - Ogińska po rozpoznaniu w dniu 9 czerwca 2014 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi K.C. na decyzję Dyrektora Izby Celnej we W. z dnia 14 października 2013 r. nr [...] w przedmiocie podatku akcyzowego za kwiecień, maj, czerwiec i lipiec 2009 r., luty, kwiecień, maj, czerwiec, lipiec, sierpień, wrzesień, październik, listopad i grudzień 2010r., styczeń, luty, marzec, kwiecień, maj, czerwiec, sierpień, wrzesień, październik, listopad i grudzień 2011 r. oraz styczeń 2012 r. postanawia: zawiesić z urzędu postępowanie sądowe. 1. Postępowanie przed organami podatkowymi. 1.1. Zaskarżoną decyzją, Dyrektor Izby Celnej we W. (dalej: organ odwoławczy) utrzymał w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Celnego we W. (dalej: organ podatkowy pierwszej instancji) z dnia 17 lipca 2013 r., nr [...], określającą skarżącemu zobowiązania w podatku akcyzowym z tytułu sprzedaży oleju na cele opałowe bez zachowania warunków do zastosowania obniżonej stawki podatku akcyzowego. W uzasadnieniu wskazał, że skarżący prowadząc działalność w zakresie handlu paliwami nie sporządzał i nie przekazywał do właściwego naczelnika urzędu celnego zestawień oświadczeń nabywców o przeznaczeniu oleju na cele opałowe, do czego był zobowiązany na podstawie art. 89 ust. 14 ustawy z dnia 6 grudnia 2008 r. o podatku akcyzowym (Dz. U. z 2009 r. Nr 3, poz. 11 ze zm.; dalej: u.p.a.). Zestawienia oświadczeń zostały sporządzone i przesłane do organu dopiero w trakcie postępowania kontrolnego. Organ odwoławczy wskazał, że zgodnie z art. 89 ust. 16 u.p.a., w przypadku nie spełnienia warunków opisanych w art. 89 ust. 5-15 u.p.a., a więc m.in. w przypadku nie złożenia miesięcznego zestawienia oświadczeń nabywców o przeznaczeniu oleju na cele opałowe w terminie do 25 dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym dokonano sprzedaży, stosuje się stawkę akcyzy określoną w art. 89 ust. 4 pkt 1 u.p.a., tj. 1.822,00 zł/1000 litrów. Stwierdzono, że organy podatkowe mają obowiązek stosować przepisy, których konstytucyjność nie została podważona i określono skarżącemu zobowiązanie w podatku akcyzowym stosując sankcyjną stawkę podatku. 2. Postępowanie przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym. 2.1. W skardze na powyższe rozstrzygnięcie skarżący zarzucił między innymi naruszenie przepisów art. 5, art. 8 ust. 2 pkt. 3, art. 10 w zw. z art. 89 ust. 16 i ust. 14 u.p.a, art. 2 ust. 3, art. 21 ust. 1 i ust. 4 Dyrektywy Rady 2003/96/WE z dnia 27 października 2003 r. w sprawie restrukturyzacji wspólnotowych przepisów ramowych dotyczących opodatkowania wyrobów energetycznych i energii elektrycznej (Dz. Urz. UE z dnia 31 października 2003 r. Nr L 283, s. 51 i nast. ze zm. ) poprzez błędną wykładnię, art. 31. ust 3 i art. 32 ust 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, poprzez naruszenie zasady proporcjonalności oraz zasady równego traktowania podmiotów oraz naruszenie przepisów postępowania. 2.2. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje stanowisko. 3. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: 3.1. Postępowanie sądowe podlegało zawieszeniu z urzędu. 3.2. Zgodnie z art. 125 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.; dalej: p.p.s.a.), sąd może zawiesić postępowanie z urzędu, jeżeli rozstrzygnięcie sprawy zależy od wyniku innego toczącego się postępowania administracyjnego, sądowoadministracyjnego, sądowego lub przed Trybunałem Konstytucyjnym. Należy wskazać, że przepis art. 125 § 1 pkt 1 p.p.s.a. ma zastosowanie wówczas, gdy sąd orzekający nie jest władny samodzielnie rozstrzygnąć zagadnienia wstępnego, jakie wyłoniło się lub powstało w toku postępowania sądowego. Rozstrzygnięcie zagadnienia wstępnego musi być więc istotne z punktu widzenia realizacji celu postępowania sądowoadministracyjnego oraz powinno mieć bezpośredni wpływ na wynik tego postępowania (por. postanowienie NSA z dnia 11 grudnia 2012 r. sygn. akt II FZ 941/12, opubl. CBOSA). W ocenie Sądu, taka sytuacja zachodzi w niniejszej sprawie. Wskazać bowiem należy, że postanowieniem z dnia 4 czerwca 2014 r. sygn. akt I SA/Wr 562/14, opubl. CBOSA Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu na podstawie art. 267 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej (wersja skonsolidowana 2012 – Dz. Urz. U.E. z dnia 26 października 2012r. nr C 326 s. 1 i nast.; dalej: TFUE) skierował do Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej (dalej: TSUE) pytanie prejudycjalne dotyczące wykładni przepisów prawa wspólnotowego o następującej treści: " 1. czy art. 5 w zw. z art. 2 ust. 3 i w zw. z art. 21 ust. 4 dyrektywy Rady 2003/96/WE z dnia 27 października 2003 r. w sprawie restrukturyzacji wspólnotowych przepisów ramowych dotyczących opodatkowania produktów energetycznych i energii elektrycznej (Dz. Urz. UE z dnia 31 października 2003 r. nr L 283, s. 51 i nast.; dalej dyrektywa 2003/96) należy interpretować w ten sposób, że sprzeciwia się on regulacji krajowej przewidzianej w treści art. 89 ust. 16 ustawy z dnia 6 grudnia 2008 r. o podatku akcyzowym (Dz. U z 2009 r. nr 3 poz. 11 ze zm.; dalej u.p.a.), która nakazuje zastosowanie stawki podatku akcyzowego przewidzianej dla paliw silnikowych do oleju opałowego na skutek braku spełnienia przez podatnika wymogu formalnego przewidzianego w art. 89 ust. 14 – 15 u.p.a.?; 2. czy zasada proporcjonalności nie sprzeciwia się wymogowi formalnemu przewidzianemu w art. 89 ust. 14-15 u.p.a. uzależniającemu zastosowanie obniżonej stawki akcyzy przewidzianej dla olejów opałowych od konieczności sporządzenia i złożenia zestawienia oświadczeń nabywców w ustawowym terminie, abstrahując od zaistnienia warunku materialnego w postaci sprzedaży paliwa na cele opałowe ?; 3. czy zgodna z zasadą proporcjonalności jest sankcja przewidziana w treści art. 89 ust. 16 u.p.a. polegająca na obciążeniu sprzedawcy podatkiem akcyzowym, jak w okolicznościach przedmiotowej sprawy, wyliczonym według stawki przewidzianej dla paliw silnikowych (art. 89 ust. 4 pkt 1 u.p.a.) w odniesieniu do oleju opałowego na skutek niespełnienia warunku formalnego przewidzianego w treści art. 89 ust. 14-15 u.p.a.?". Wprawdzie na gruncie regulacji art. 125 § 1 pkt 1 p.p.s.a. jako przesłanki zawieszenia postępowania ustawodawca wprost nie wymienił postępowania przed TSUE, to niewątpliwie przepis ten obejmuje swoim zakresem również wspomniane postępowanie sądowe. Wypada przypomnieć, że kwestia wpływu i mocy wiążącej poprzedniego wyroku prejudycjalnego TSUE ustalającego wykładnię prawa unijnego na rozstrzygnięcie przez sąd krajowy nowej podobnej sprawy, pomiędzy innymi stronami, gdzie kwestia prawa unijnego pozostaje "materialnie identyczna" pojawiła się wyraźnie po raz pierwszy w wyroku TSUE Da Costa en Schaake NV, Jacob Meijer NV, Hoechst-Holland NV C-28-30/62, EU:C:1963:6. Trybunał w rzeczonym wyroku nawiązał do "absolutnego obowiązku" nałożonego na sądy krajowe, od których wyroków nie ma środka odwoławczego, skierowania do niego pytania prejudycjalnego z mocy art. 234 ust. 3 Traktatu o ustanowieniu Wspólnoty Europejskiej (obecnie art. 267 TFUE). Jednakże zauważył, że moc interpretacji zawartej w poprzednim orzeczeniu Trybunału może pozbawić to pytanie celu i w ten sposób uczynić bezprzedmiotowym. Z taką sytuacją mamy do czynienia zwłaszcza wtedy, gdy podniesiona w pytaniu kwestia prawna jest materialnie identyczna z kwestią, która była już przedmiotem orzeczenia wstępnego w podobnej sprawie. Z powyższego wynika, że raz dokonana wykładnia pozwala sądom, obowiązanym do skierowania obligatoryjnego wniosku na podstawie art. 267 TFUE na odwołanie się do poprzedniego wyroku TSUE. Przeprowadzając rozumowanie a maiore ad minus należy zauważyć, że tym bardziej do wcześniejszej interpretacji TSUE powinny się też odwoływać niższe sądy krajowe, które nie mają obowiązku lecz uprawnienie zwracania się z pytaniem prejudycjalnym do TSUE (por. P. Dąbrowska, Skutki orzeczenia wstępnego Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości, Warszawa 2006, s. 79). Z drugiej strony, formalnie, sąd krajowy nigdy nie jest pozbawiony możliwości skierowania pytania prejudycjalnego do TSUE, jeżeli uzna to za konieczne, lecz musi przytoczyć nowy argument lub wskazać na nowe okoliczności (por. wyrok TSUE w sprawie Da Costa). Charakter obowiązku zadawania pytań prejudycjalnych wyjaśniono w wyroku TSUE Srl CILFIT i Lanificio di Gavardo SpA C-283/81, EU:C:1982:335. Obydwa ww. wyroki TSUE stworzyły doktrynę zwaną acte éclairé, z której wynikają okoliczności w jakich sąd nie jest zobowiązany do przedłożenia pytania prejudycjalnego. Mowa tutaj o sytuacji, w której podniesiona kwestia jest materialnie identyczna z kwestią, która już była przedmiotem orzeczenia wstępnego w podobnej sprawie; poprzednie orzeczenie TSUE rozstrzygnęło już sporne zagadnienie prawne, niezależnie od natury postępowania, w którym rozstrzygnięcie nastąpiło; nawet jeżeli pytania, jakie pojawiły się w kolejnym postępowaniu przed sądem krajowym nie są takie same (wyrok TSUE Srl CILFIT i Lanificio di Gavardo SpA C-283/81, EU:C:1982:335, punkty 13-14). Z powyższego wynika, że wyrok wstępny zyskuje wagę precedensu. Jak podkreśla się w literaturze zdecydowanie jednak jest to konstrukcja prawna sui generis. Wyrok wstępny jest wiążący dla każdego sądu krajowego (zarówno sądów niższych, jak i sądów ostatniej instancji), pod warunkiem, że nie zwróci się on do TSUE z własnymi pytaniami. Sąd krajowy nie może natomiast przyjąć interpretacji odmiennej niż dokonana wcześniej przez Trybunał, bo wtedy przywłaszczyłby sobie wyłączną kompetencję TSUE do wykładni prawa unijnego. Co więcej o zamierzonej ogólnej mocy wiążącej orzeczeń wstępnych świadczy całokształt postępowania prejudycjalnego, jak też zasada pewności prawa i cel nadrzędny jakim jest jednolita interpretacja i stosowanie prawa unijnego od momentu jego ustanowienia. Skoro TSUE przedstawia wykładnię przepisów i zasad prawa unijnego to konsekwentnie moc wiążąca dokonanej wykładni odpowiada mocy wiążącej przepisów unijnych, które sądy krajowe muszą respektować (por. P. Dąbrowska, Skutki orzeczenia..., s. 82; 86-88). Konsekwencją przyznania orzeczeniom wstępnym waloru precedensu jest powstanie obowiązku po stronie sądów krajowych albo uznania i zastosowania treści wcześniejszego orzeczenia wstępnego TSUE albo wystosowania własnego pytania prejudycjalnego. 3.3. W niniejszej sprawie, po dokonaniu analizy jej stanu faktycznego i prawnego, Sąd powziął tożsame wątpliwości jakie zostały sformułowane przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w przywołanym pytaniu prejudycjalnym. Mając jednak na uwadze ekonomikę postępowania uznał za niecelowe kierowanie pytania prejudycjalnego o takiej samej treści, na które TSUE ma udzielić odpowiedzi w wyniku opisanego postanowienia WSA. W tych okolicznościach uzasadnionym jest zawieszenie postępowania przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym we Wrocławiu do czasu podjęcia rozstrzygnięcia przez TSUE. Odpowiedź TSUE udzielona na pytanie WSA przedstawione w ww. postanowieniu będzie miała zasadnicze znaczenie dla oceny spornego zagadnienia występującego w niniejszej sprawie. Przedmiotem oceny TSUE będą bowiem regulacje ustawy o podatku akcyzowym, które legły u podstaw zaskarżonej w sprawie decyzji. 3.4. Z tych też względów, Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu na podstawie art. 125 § 1 pkt 1 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.