I SA/Wr 226/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Barbara Ciołek po rozpoznaniu w dniu 19 listopada 2012r. na posiedzeniu niejawnym w Wydziale I wniosku strony skarżącej z dnia 24 października 2012r. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi A. spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w W. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej we W. z dnia 6 grudnia 2011 r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za miesiące I-III 2005 r. i V-VII 2005r. postanawia: I. odmówić zmiany postanowienia z dnia 4 czerwca 2012r. odmawiającego stronie przyznania prawa pomocy; II. odrzucić skargę. W sprawie w odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w kwocie 500,00 zł skarżąca na urzędowym formularzu PPPr z dnia 19 marca 2012r. wniosła o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. W jego uzasadnieniu podała, że Urząd Skarbowy w W. zablokował jej rachunek bankowy. W oświadczeniu o majątku i dochodach wskazała wnioskująca spółka kwotę 52.000 zł jako wysokość kapitału zakładowego, majątku lub środków finansowych, kwotę 5.229 zł – jako wartość jej środków trwałych oraz kwotę (-) 1.752.831,88 zł jako stan rachunku bankowego oraz kwotę zajęcia na tym rachunku. Argumentowała także strona, że na dzień złożenia wniosku bilans za ostatni rok obrotowy nie został sporządzony. Z dokumentów przesłanych na wezwanie wynikało, ponad dane wskazane we wniosku, że w latach 2010 i 2011 skarżąca spółka nie uzyskała żadnego przychodu, natomiast w styczniu i lutym 2012 r. dokonała dostawy towarów i świadczyła usługi o wartości odpowiednio 122.519 zł i 226.710 zł oraz nabyła towary i usługi o wartości odpowiednio 129.289 zł i 116.161 zł. Z wyciągu rachunku bankowego skarżącej z dnia 18.04.2012r. wynikało, że w okresie od 08.03.2010r. do 22.12.2011r. na rachunku dokonano 7 blokad środków z różnych tytułów na łączną kwotę 1.757.262,82 zł. Postanowieniem z dnia 4 czerwca 2012 r. sygn. akt I SA/Wr 226/12 Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu odmówił stronie skarżącej przyznania prawa pomocy. Postanowieniem z dnia 13 września 2012r. sygn. akt I FZ 287/12 Naczelny Sąd Administracyjny oddalił zażalenie strony na ww. orzeczenie. W odpowiedzi na kolejne wezwanie do uiszczenia wpisu od skargi (doręczone stronie w dniu 17 października 2012r.), w dniu 25 października 2012r. (data stempla na przesyłce pocztowej) strona skarżąca na formularzu PPPr ponownie wniosła o zwolnienie jej od kosztów sądowych. Ponownie podała, że Urząd Skarbowy w W. zablokował jej rachunek bankowy. W oświadczeniu o majątku i dochodach ponownie wskazała kwotę 52.000 zł jako wysokość kapitału zakładowego, majątku lub środków finansowych, kwotę 5.229 zł – jako wartość jej środków trwałych oraz kwotę (-) 1.752.831,88 zł jako stan rachunku bankowego oraz kwotę zajęcia na tym rachunku. Argumentowała także strona, że na dzień złożenia wniosku bilans za ostatni rok obrotowy nie został sporządzony. Złożony formularz stanowił kserokopię uprzednio złożonego formularza z dnia 19 marca 2012r. Pismem ręcznym oznaczono jedynie sygnaturę akt sprawy w rubryce nr 1, rubrykę nr 3 o przedmiocie zaskarżenia, rubryki 13 i 14 zawierające miejscowość, datę i podpis osoby wnoszącej. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje: Na wstępie należy wyjaśnić, iż zgodnie art. 243 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 roku poz. 270 ze zm.) – zwanej dalej w skrócie "p.p.s.a." – stronie na jej wniosek może być przyznane prawo pomocy. Z kolei zgodnie z art. 245 § 1 p.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 3 p.p.s.a.). W przypadku osób prawnych i innych jednostek organizacyjnych nieposiadających osobowości prawnej prawo pomocy może być przyznane w zakresie częściowym – gdy osoba ta wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania (art. 246 § 2 pkt 2) p.p.s.a.). Skarżąca spółka składając wniosek o prawo pomocy, zażądała przyznania prawa pomocy w częściowym zakresie, tj. w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Należy w tym miejscu przytoczyć art. 165 p.p.s.a., który stanowi, że w razie zmiany okoliczności sprawy, postanowienia niekończące postępowania w sprawie mogą być uchylane i zmieniane, chociażby były zaskarżone, a nawet prawomocne. Oznacza to, że przesłanką niezbędną by zmienić postanowienie jest zmiana okoliczności sprawy – tylko wówczas zapadłe postanowienie można zmienić. Odnosząc powyższe na grunt prawa pomocy, zmianę postanowienia odmawiającego prawa pomocy będzie umożliwiała np. zmiana w postaci pogorszenia sytuacji finansowej wnioskodawcy. O ewentualnym przyznaniu prawa pomocy przesądza przesłanka zobiektywizowana, o czym świadczy słowo "wykazanie", które nakłada na stronę nie tylko powinność uprawdopodobnienia ale więcej, formułuje obowiązek wskazania przez nią obiektywnie zaistniałych przesłanek stanu rzeczywistego (por. P. Dobosz, Procedury administracyjne, model sądownictwa administracyjnego a "prawo pomocy" [w:] praca zbiorowa pod red. J. Stelmasiaka, J. Niczyporuka, S. Fundowicza, Polski model sądownictwa administracyjnego, Oficyna Wydawnicza VERBA s. c., Lublin 2003, s. 120). Oznacza to, że inicjatywa dowodowa w stosunku do okoliczności, z których strona wnioskująca zamierza wywieść skutki prawne leży po stronie wnioskodawcy, a nie rozpoznającego wniosek. Nie budzi zatem wątpliwości, że rozstrzygnięcie wniosku zależy od tego, co zostanie udowodnione przez stronę (por.: J. P. Tarno: Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz, Wyd. Prawnicze LexisNexis, Warszawa 2004, s. 319). Sąd zważył, że nie ma podstaw do tego, aby przyjąć, że sytuacja majątkowa skarżącego uległa pogorszeniu. Złożenie kserokopii poprzedniego wniosku o przyznanie prawa pomocy oznacza, że strona powołuje się na okoliczności w sprawie znane, które Sąd już rozważył, rozpatrując wniosek strony z dnia 19 marca 2012r. W ocenie Sądu zbędnym było wzywanie strony skarżącej o nadesłanie stosownej dokumentacji i materiałów źródłowych, które miałyby potwierdzać dane zawarte we wniosku, skoro Sąd dokonał już ich oceny, a strona nie twierdzi, iż w sprawie zaszła zmiana okoliczności. Ponadto strona znała treść postanowienia z dnia 4 czerwca 2012r. sygn. akt I SA/Wr 226/12, którym Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu odmówił stronie skarżącej przyznania prawa pomocy oraz treść postanowienia z dnia 13 września 2012r. sygn. akt I FZ 287/12, którym Naczelny Sąd Administracyjny oddalił zażalenie skarżącej. Tym samym poznała strona motywy, którymi kierował się Sąd rozpoznający jej wniosek o przyznanie prawa pomocy. Sama powinna więc obecnie zadbać o podanie nowych ewentualnych okoliczności faktycznych w aspekcie stanu majątkowego skarżącej oraz o jednoczesne udokumentowanie tych okoliczności stosownym materiałem źródłowym. Sądy obu instancji wyjaśniły stronie w ww. orzeczeniach, jakie ustawowe przesłanki uprawniają do skorzystania z prawa pomocy ze strony Skarbu Państwa oraz wyjaśniły, że to na stronie spoczywa ciężar dowodu wykazania tych okoliczności. W tym stanie rzeczy należy stwierdzić, że przesłanka zwolnienia strony skarżącej od kosztów sądowych, a tym samym zmiany uprzedniego postanowienia, nie została spełniona. Mając na względzie powyższe, ponieważ strona nie wykazała zmiany – pogorszenia swojej sytuacji materialnej w stosunku do tej analizowanej przez Sąd 4 czerwca 2012r., Sąd nie widząc podstaw do zmiany swego postanowienia na zasadzie art. 165 p.p.s.a. rozstrzygnął jak w pkt I postanowienia. Wyjaśnić następnie należy, że - jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 11 stycznia 2008 r. sygn. akt II FZ 617/07, który to pogląd Sąd w niniejszym składzie podziela - postanowienie wojewódzkiego sądu administracyjnego odmawiające stronie skarżącej zwolnienia od obowiązku ponoszenia kosztów postępowania, w tym wpisu od skargi, z chwilą oddalenia zażalenia na to orzeczenie przez Naczelny Sąd Administracyjny, staje się prawomocne. Bieg terminu do opłacenia skargi wyznaczony kierowanym do strony skarżącej wezwaniem o uiszczenie wpisu od skargi nie zostaje jednak przerwany, jeżeli strona po doręczeniu jej takiego wezwania, a przed upływem siedmiodniowego terminu do zapłacenia należnych kosztów postępowania, wystąpi do sądu z ponownym wnioskiem o przyznanie prawa pomocy. Prawomocność postanowienia w sprawie odmowy zwolnienia od kosztów sądowych oznacza obowiązek strony uiszczenia wymaganego wpisu. Od obowiązku tego nie zwalnia ponowne złożenie wniosku o przyznanie prawa pomocy, do czego strona ma prawo w związku z art. 165 p.p.s.a. Bez znaczenia w tym przypadku pozostaje kwestia zmiany okoliczności wskazanych w tym piśmie, które mogą uzasadnić zmianę lub uchylenie wcześniejszego postanowienia w tym przedmiocie. Należy zatem w konsekwencji uznać, że ponowne złożenie wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych, nawet dokonane w terminie określonym w ponownym wezwaniu do uiszczenia wpisu wystosowanym przez sąd do strony po wydaniu prawomocnego postanowienia odmawiającego zwolnienia od kosztów sądowych, nie uchyla skutków tego prawomocnego rozstrzygnięcia w stosunku do toczącego się postępowania. Ponowny wniosek o przyznanie prawa pomocy, bez względu na zmianę jego treści oraz zakresu żądania stosunku do wniosku pierwotnego, nie wpływa również na bieg terminu do uiszczenia wpisu wskazanego przez sąd w wezwaniu do dokonania tej czynności oraz nie chroni strony przed skutkami niezastosowania się do treści wezwania we wskazanym przez sąd terminie. Dopiero wydanie przez sąd prawomocnego postanowienia odmiennej treści w przedmiocie udzielania stronie prawa pomocy, skutkuje utratą mocy pierwszego postanowienia. Odmienne działanie sądu mogłoby doprowadzić do uniemożliwienia prowadzenia postępowania wskutek rozpoznawania kolejnych wniosków strony o przyznanie prawa pomocy, co niewątpliwie da się zauważyć również w rozpoznawanej sprawie, skutkując nieuzasadnionym wydłużeniem postępowania. W związku z tym, stwierdzić w tym miejscu należy, że wobec prawomocności postanowienia tut. Sądu z dnia 4 czerwca 2012 r. odmawiającego skarżącemu przyznania prawa pomocy, na stronie ciąży obowiązek uiszczenia wymaganego wpisu w sprawie. Od obowiązku tego nie zwalnia ponowne złożenie wniosku o przyznanie prawa pomocy. Reasumując, bieg terminu do opłacenia skargi nie zostaje przerwany, jeżeli strona po doręczeniu jej takiego wezwania, a przed upływem siedmiodniowego terminu do zapłacenia należnych kosztów postępowania, wystąpi do sądu z wnioskiem o zmianę prawomocnego postanowienia w przedmiocie przyznania prawa pomocy. A zatem, obowiązku uiszczenia wpisu od skargi nie niweczy samo złożenie kolejnego wniosku. Stosownie do treści art. 220 § 3 p.p.s.a., skarga, od której pomimo wezwania nie został uiszczony wpis, podlega odrzuceniu przez sąd. W tej sytuacji, w sprawie niniejszej, z uwagi na prawomocność postanowienia w przedmiocie prawa pomocy, nadal istniał obowiązek uiszczenia wpisu od skargi, który nie został zniweczony przez złożenie kolejnego wniosku o przyznanie prawa pomocy. Wobec tego, że skarżący należnego wpisu nie uiścił, należało skargę odrzucić, czemu dano wyraz w pkt II sentencji postanowienia.