I SA/Wr 230/12

Wrocław, dnia 08 stycznia 2013 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Dagmara Dominik-Ogińska po rozpoznaniu w dniu 08 stycznia 2013 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy z wniosku B.D. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Celnej we W. z dnia 19 grudnia 2011 r., nr [...] w przedmiocie określenia zobowiązania w podatku akcyzowym za miesiące od października do grudnia 2005 r. postanawia: przyznać prawo pomocy. W dniu 07 marca 2012 r. B.D. (dalej wnioskodawca) wniósł o przyznanie mu prawa pomocy, obejmującego zwolnienie od kosztów sądowych. Postanowieniem z dnia 18 czerwca 2012 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu odmówił przyznania wnioskodawcy prawa pomocy. Rozstrzygnięcie to zostało uchylone postanowieniem Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 14 sierpnia 2012 r., sygn. I GZ 168/12 i przekazane Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu we Wrocławiu do ponownego rozpoznania. W uzasadnieniu sąd drugiej instancji podkreślił, że oceniając sytuację majątkową wnioskodawcy sąd pierwszej instancji powinien uwzględnić przede wszystkim wysokość wpisu w sprawie, w wysokości 10.109 zł, oraz pozostałych sprawach i dopiero z tego punktu widzenia dokonać analizy jego możliwości finansowych. Rozpatrując ponownie wniosek wnioskodawcy o przyznanie prawa pomocy, w oparciu o dodatkową dokumentację nadaną przez niego w dniu 06 grudnia 2012 r., Wojewódzki Sąd Administracyjny uwzględnił następujące okoliczności. W 2007 r. zostało wszczęte wobec wnioskodawcy postępowanie kontrolne w zakresie rzetelności deklarowanych podstaw opodatkowania i prawidłowości obliczania oraz wpłacania podatku od towarów i usług, a także podatku akcyzowego, za lata 2005-2006. W związku z toczącym się postępowaniem organy podatkowe dokonały zabezpieczenia rachunków bankowych wnioskodawcy, co spowodowało spadek obrotów jego przedsiębiorstwa i trudności w bieżącym płaceniu zobowiązań. Skutkiem czego doszło do rozwiązania łączących go ze A. i B. umów oraz skierowaniem do niego kar umownych i innych roszczeń na łączną kwotę 1.000.000 zł. Obecnie wnioskodawca prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z byłą żoną i dwiema małoletnimi córkami. Jest osobą bezrobotną, bez prawa do zasiłku. Posiada działkę zabudowaną stacją paliw. W stosunku do poprzedniego stanu sprawy utracił lokal mieszkalny w S. na podstawie postanowienia Sądu Rejonowego w S. z dnia 24 lipca 2012 r., sygn. akt I Co [...], o przysądzeniu prawa własności. Posiadał na dzień 05 grudnia 2012 r. na jednym z rachunków bankowych kwotę 29.605,03 zł. Na mocy porozumienia z dnia 30 listopada 2012 r. rozwiązał umowę dzierżawy stacji benzynowej w L. Nadal jednak dzierżawi stację benzynową w M., z tytułu której otrzymuje, w myśl umowy z dnia 05 lutego 2009 r., zmienionej aneksem z dnia 01 sierpnia 2010 r. kwotę 42.000 zł brutto rocznie, płatną z dołu. Do wniosku załączył druki zawiadomień o zajęciu oszczędności znajdujących się na rachunkach bankowych różnych banków, na kwotę łącznie 4.455.825,5 zł oraz szereg tytułów wykonawczych. A także: a) deklarację PIT-36 za 2010 r., w której wykazał przychód w wysokości 21.816,44 zł przy kosztach uzyskania przychodu w wysokości 28.163,23 zł, a w przypadku żony (obecnie po rozwodzie) przychód w kwocie 7.800 zł; b) oświadczenie spółki C. o wysokości czynszu dla wnioskodawcy za dzierżawę stacji paliw (500 zł), zajętego przez A.S., Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w S.; c) odpis wyroku Sądu Rejonowego w S. z dnia 20 września 2010 r., sygn. akt II Ks 5/10, na mocy której został uniewinniony od czynu z art. 57 § 1 k.k.s. w zw. z art. 6 § 2 k.k.s., polegającego na niewpłacaniu w terminie podatku od towarów i usług za niektóre miesiące 2008 i 2009 r. Oświadczył, że w grudniu 2011 r., styczniu 2012 r. oraz w lutym 2012 r. jego przychody z tytułu działalności gospodarczej wyniosły 500 zł miesięcznie, przy kosztach odpowiednio rzędu: 2381,46 zł, 2867,68 zł i 2214,21 zł. Wskazał także, że wynajmuje mieszkanie i dom, za kwotę łącznie 1.300 zł. Jego miesięczne wydatki wynoszą 800 zł miesięcznie. Ponadto kwotę około 500 zł miesięcznie przeznacza na pokrycie potrzeb swoich małoletnich córek. Wnioskodawca podkreślił przy tym, że nie korzysta z Pomocy Społecznej i innych form wparcia, a jego pełnomocnik działa obecnie pro publico bono. Ponadto na wezwanie Sądu, wnioskodawca przedstawił: a) deklaracje podatkowe swoje i byłej żony za 2011 r.; b) kopie umów dzierżawy stacji paliw w L. i w M. waz z załącznikami, informując jednocześnie, że nie osiąga obecnie przychodów z tyt. dzierżawy stacji paliw w M., ponieważ dotychczasowy dzierżawca rozlicza się ze z nim na podstawie rachunków, które wydał na remont stacji i dostosowanie jej do obowiązujących przepisów; c) wyciągi i dane o czterech rachunkach bankowych; d) tytuły egzekucyjne i zajęcia komornicze. Zgodnie z tymi dokumentami wnioskodawca poniósł w 2011 r. stratę w wysokości 23.370,05 zł przy przychodzie na poziomie 7.387 zł oraz kosztach uzyskania przychodów 30.757,05 zł. Jego była małżonka osiągnęła zaś dochód w kwocie 428,49 zł, przy przychodzie w wysokości 792,30. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Wniosek B.D. zasługuje na uwzględnienie. Należy wskazać, że zgodnie z brzmieniem art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity z 2012 r. Dz. U. poz. 270 - dalej: p.p.s.a.) prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Jak stanowi § 3 art. 245 p.p.s.a., prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika. Z kolei art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. stanowi, że prawo pomocy w zakresie częściowym może być przyznane osobie fizycznej, jeżeli wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania kosztów postępowania, bez uszczerbku dla utrzymania koniecznego siebie i rodziny. Z treści art. 246 p.p.s.a. wynika jednoznacznie, że ciężar udowodnienia istnienia przesłanek uzasadniających przyznanie prawa pomocy spoczywa na wnioskodawcy. Rozwiązanie takie jest podyktowane tym, że tylko osoba ubiegająca się o prawo pomocy może znać w pełni swoją sytuację majątkową i faktyczną. Instytucja prawa pomocy ma służyć przede wszystkim tym, którzy nie mają możliwości zgromadzenia środków na opłacenie kosztów związanych z obroną swoich praw przed sądem bądź też ich zgromadzenie byłoby związane z uszczerbkiem dla utrzymania własnej rodziny. Jest to zatem wyjątek od ogólnej zasady, wyrażonej w art. 199 p.p.s.a., że strony ponoszą koszty związane ze swoim udziałem w sprawie. Należy pamiętać, że koszty sądowe stanowią daninę publiczną. Konstytucja RP przewiduje powszechny obowiązek ponoszenia takich danin, stanowiąc w art. 84, że każdy jest obowiązany do ponoszenia ciężarów i świadczeń publicznych, określonych w ustawie. Tym samym przyznanie prawa pomocy oznacza w istocie obciążenie kosztami postępowania pozostałych podatników. Jednocześnie nie wolno zapominać, że Konstytucja RP zapewnia także każdemu prawo do sądu. Stąd też, zwłaszcza w niniejszej sprawie, mamy do czynienia z koniecznością wyważenia racji pomiędzy tymi dwoma zasadami. Biorąc pod uwagę aktualną sytuację wnioskodawcy, a zwłaszcza jego status bezrobotnego, wysokość ciążących na nim zobowiązań oraz znaczną wysokość wpisu w sprawie, a także uwagi Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie, zawarte w postanowieniu z dnia 14 sierpnia 2012 r., którymi to tutejszy Sąd jest związany, na podstawie art. 190 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a., należy stwierdzić, że nie będzie on w stanie uiścić wpisu w niniejszej sprawie. Wynika to już z samego porównania rocznych przychodów wnioskodawcy do łącznej wysokości wpisów we wszystkich prowadzonych obecnie przez niego sprawach – kwoty ponad 114.000 zł (I SA/Wr 230/12, 761/12, 1518/12). Oczywistym jest zatem, że wysokość wszystkich wpisów wielokrotnie przekracza jego możliwości płatnicze. Wobec czego w oparciu o art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. orzeczono jak na wstępie.