I SA/Wr 2426/03

WyrokWSA we Wrocławiu2005-04-12

Skład orzekający: Sędzia NSA Henryka Łysikowska, Sędzia WSA Katarzyna Radom, Asesor WSA Dagmara Dominik

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy odmowa umorzenia zaległości podatkowych w podatku od towarów i usług oraz odsetek za zwłokę, uzasadniona brakiem wystąpienia przesłanek ważnego interesu podatnika lub interesu publicznego, jest zgodna z prawem?
Ratio decidendi
Sąd uznał, że organy podatkowe prawidłowo oceniły materiał dowodowy i zastosowały przepisy prawa materialnego, odmawiając umorzenia zaległości podatkowych. Brak wystąpienia przesłanek ważnego interesu podatnika lub interesu publicznego, a także fakt, że zaległość w podatku VAT powstała w wyniku nieprawidłowości w dokumentacji księgowej, stanowią wystarczające podstawy do odmowy udzielenia ulgi. Umorzenie zaległości w podatku VAT, który jest należnością Skarbu Państwa inkasowaną przez sprzedawcę, wymaga szczególnej uwagi i nie może być oparte jedynie na trudnej sytuacji finansowej podatnika.
Stan faktyczny
Skarżący B. P. złożył wniosek o umorzenie 85% zaległości w podatku od towarów i usług za 1999 rok oraz odsetek za zwłokę, argumentując trudną sytuacją finansową i rodzinną. Organy podatkowe obu instancji odmówiły umorzenia, uznając, że nie zachodzą przesłanki ważnego interesu podatnika ani interesu publicznego. Podkreślono, że zaległość powstała w wyniku nieprawidłowości w dokumentacji księgowej, a sytuacja finansowa skarżącego, choć trudna, nie jest na tyle wyjątkowa, aby uzasadniać rezygnację z należności podatkowych. Skarżący wniósł skargę do sądu administracyjnego, zarzucając naruszenie prawa materialnego i błędną ocenę materiału dowodowego.
Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Henryka Łysikowska (sprawozdawca) Sędzia WSA Katarzyna Radom Asesor WSA Dagmara Dominik Protokolant: Aleksandra Dobosiewicz po rozpoznaniu w dniu 12 kwietnia 2005 r. na rozprawie sprawy ze skargi B. P. na decyzję Izby Skarbowej we W. Ośrodek Zamiejscowy w W. z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia 85% zaległości w podatku od towarów i usług za 1999 rok oraz odsetek za zwłokę oddala skargę. B. P. zaskarżył do Naczelnego Sądu Administracyjnego decyzję Izby Skarbowej we W. Ośrodek Zamiejscowy w W. z dnia [...] nr [...] utrzymującą w mocy decyzję Urzędu Skarbowego w W. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie umorzenia 85 % zaległości w podatku od towarów i usług za 1999 r. w kwocie [...] wraz z odsetkami za zwłokę w kwocie [...]. Wyżej wskazana zaległość w podatku od towarów i usług została określona decyzją Urzędu Kontroli Skarbowej we W. Ośrodek Zamiejscowy w W. z dnia [...] znak [...], wydaną w rezultacie przeprowadzenia u podatnika kontroli skarbowej. Wnioskiem z dnia [...] B. P. - prowadzący działalność gospodarczą pod nazwą Przedsiębiorstwo A z siedzibą w W. - wystąpił do Urzędu Skarbowego w W. o umorzenie 85% zaległości podatkowych wraz z odsetkami za zwłokę z tytułu podatku od towarów i usług za 1999 r. oraz dochodowego od osób fizycznych za 1999 r. oraz o rozłożenie spłaty pozostałych 15 % zaległości na 11 równych rat płatnych do 30-tego dnia każdego miesiąca począwszy od maja 2003 r. W uzasadnieniu tego wniosku skarżący wywiódł, iż nie kwestionował ustaleń kontroli skarbowej, gdyż - zgodnie z informacjami uzyskanymi w trakcie prowadzonego postępowania kontrolnego - oczekiwał uwzględnienia przez Urząd Skarbowy w W. jego wniosku z dnia [...] złożonego na zasadach określonych w ustawie z dnia 30 sierpnia 2002 r. o restrukturyzacji niektórych należności publicznoprawnych od przedsiębiorców (Dz. U. nr 155, poz. 1287 ze zm.). Tymczasem Urząd Skarbowy w W. decyzją z dnia [...] nr [...] umorzył, na podstawie art. 208 § 1 ustawy - Ordynacji podatkowej i art. 6 ust. 1 pkt 1) lit. a) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. o restrukturyzacji niektórych należności publicznoprawnych od przedsiębiorców (Dz. U. nr 155, poz. 1287), postępowanie wszczęte na wniosek strony skarżącej, jako bezprzedmiotowe z uwagi na fakt, że decyzja Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej określająca zaległości podatkowe została wydana po dniu [...]. Kolejno B.P. podniósł, iż udzielenie mu ulgi narusza zasadę powszechności i równości opodatkowania, jednakże bez pomocy Państwa nie widzi dalszej możliwości funkcjonowania i osiągania własnych dochodów na zaspokojenie swoich potrzeb życiowych. Nadmienił również, iż na jego utrzymaniu znajduje się troje dzieci, natomiast z uwagi na ponoszone z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej straty, jego sytuacja finansowa, a w szczególności istnienie zaległości podatkowych, uniemożliwia mu uzyskanie jakichkolwiek środków finansowych od podmiotów zewnętrznych na prowadzenie działalności gospodarczej oraz uzyskanie płynności finansowej. Końcowo argumentował, iż ze względu na brak w polskim prawie instytucji upadłości osoby fizycznej, jedynym sposobem funkcjonowania na rynku jest pomoc ze strony Urzędu Skarbowego, oraz że jego stan majątkowy nie pozwala na zaspokojenie należności budżetowych, natomiast koszty ewentualnego postępowania egzekucyjnego przekroczą wartość ściągniętych w tym trybie zobowiązań. Wezwany przez Urząd Skarbowy w W., B. P. przedłożył informację o pomocy publicznej otrzymanej przez przedsiębiorcę w okresie trzech kolejnych lat poprzedzających dzień złożenia wniosku o udzielenie pomocy oraz oświadczenie o stanie majątkowym. Treść przedłożonych dokumentów pozwoliła na wszczęcie postępowania podatkowego w sprawie udzielenia ulgi w spłacie zobowiązania podatkowego. Organ podatkowy pierwszej instancji ustalił, iż we wspólnym gospodarstwie domowym pozostają ze skarżącym troje małoletnich dzieci oraz żona, uzyskująca wynagrodzenie ze stosunku pracy w kwocie [...], a przebywająca od dnia [...] na zwolnieniu lekarskim i poddana leczeniu w poradni zdrowia psychicznego. Nadto wskazał, iż miesięcznie ponosi wydatki z tytułu opłat w kwocie [...], posiada zaległości w podatku od nieruchomości w kwocie [...], zobowiązania wobec dostawców w kwocie [...], oraz że jest obciążony spłatą kredytu w kwocie [...]. W wyniku przeprowadzonego postępowania podatkowego, Urząd Skarbowy w W. decyzją nr [...] z dnia [...] odmówił stronie umorzenia 85 % zaległości z tytułu podatku od towarów i usług za 1999 r. wraz z odsetkami za zwłokę uznając, iż w sprawie nie zachodzą przesłanki do uwzględnienia wniosku strony. W uzasadnieniu decyzji organ pierwszej instancji ocenił zgłoszone przez Podatnika argumenty oraz przeanalizował jego obecną sytuację finansową. Zauważył, iż kwota zobowiązania w podatku od towarów i usług za 1999 r. została określona w wyniku kontroli skarbowej, w trakcie której stwierdzono nieprawidłowości w prowadzonej przez stronę dokumentacji księgowej. W opinii Urzędu Skarbowego sytuacja taka nie może stanowić argumentu przemawiającego za przyznaniem podatnikowi wnioskowanej ulgi, albowiem uwzględnienie żądania strony byłoby ewidentnym działaniem na szkodę Skarbu Państwa i świadczyłoby o przejęciu odpowiedzialności za finansowe skutki stwierdzonych nieprawidłowości. W następstwie zbadania i oceny sytuacji rodzinnej i materialnej B.P. organ podatkowy stwierdził, iż nie wszystkie okoliczności podnoszone przez wnioskodawcę zostały poparte dowodami (koszty leczenia żony, zakupy lekarstw, zobowiązania wobec dostawców) i nie wszystkie informacje podatnika były pełne. Ocenił także, iż przedłożone przez skarżącego dane o wynikach finansowych prowadzonej w ramach Przedsiębiorstwa A działalności gospodarczej świadczą o niekorzystnej sytuacji ekonomicznej strony skarżącej, co może potwierdzać podnoszone trudności w pozyskaniu ewentualnych kredytów i pożyczek na rozwój firmy, jednakże strona nie objęła oświadczeniem o stanie majątkowym informacji o spółce cywilnej A Przedsiębiorstwo B, z siedzibą w W., w której posiada 80% udziałów, i w konsekwencji utrudniła obiektywną ocenę jej sytuacji finansowej oraz nie pozwoliła dokonać ustaleń o wysokości pomocy publicznej, uzyskanej ewentualnie przez tę spółkę cywilną w okresie trzech kolejnych lat, poprzedzających dzień złożenia wniosku o umorzenie, co także ma wpływ na rozstrzygnięcie w sprawie. Z kolei analiza deklaracji VAT-7 z działalności skarżącego, prowadzonej indywidualnie i w spółce cywilnej, doprowadziła Urząd Skarbowy do wniosku, iż sytuacja B. P. jako przedsiębiorcy uległa pogorszeniu w okresie trzech ostatnich lat, niemniej w obliczu aktualnej sytuacji gospodarczej kraju nie należy - w opinii organu podatkowego - do rzadkości i nie może stanowić przesłanki przemawiającej za preferencyjnym potraktowaniem strony w rozliczaniu podatków z budżetem. Nie kwestionując trudnej sytuacji finansowej przedstawionej przez podatnika, Urząd Skarbowy podkreślił, iż fakt ten nie jest jednak wystarczającą przesłanką do umorzenia zaległości podatkowych. Na poparcie, przywołał stanowisko z wyroku NSA sygn. akt I SA/Lu 142/97 z dnia 04.03.1998 r. "...brak majątku lub dochodów nie stanowi sam w sobie wystarczającej przesłanki do umorzenia zaległości." W odwołaniu strona skarżąca nie sprecyzowała zarzutów przeciwko decyzji, lecz wniosła o "uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i rozstrzygnięcie co do istoty sprawy, ewentualnie o zmianę zaskarżonej decyzji w trybie art. 226 Ordynacji podatkowej". W motywach odwołania podatnik ponowił argumentację wywiedzioną we wniosku z dnia [...] i wniósł o przeanalizowanie sprawy i uwzględnienie jego żądania, podnosząc, iż jest ono tym bardziej zasadne, ponieważ to trudności interpretacyjne uregulowania wynikającego z ustawy restrukturyzacyjnej i błędna, jak twierdzi, informacja pracowników organów podatkowych poskutkowały utratą jego praw do zakwestionowania ustaleń kontrolującego, decyzji wymiarowej i "uzyskania ulgi" w trybie ustawy o restrukturyzacji niektórych należności publicznoprawnych od przedsiębiorców. Izba Skarbowa nie uwzględniła zarzutów odwołania, potwierdzając stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji i w dniu [...]wydała decyzję nr [...], którą utrzymała w mocy decyzję organu pierwszej instancji, bowiem nie dopatrzyła się w sprawie przesłanek przemawiających za umorzeniem zaległości podatkowych. Urząd Skarbowy uwzględnił w swoim postępowaniu wszystkie okoliczności faktyczne i prawne istotne dla rozstrzygnięcia, czemu dał wyraz w uzasadnieniu swojej decyzji i słusznie Urząd Skarbowy podkreślił, opierając się na orzecznictwie sądowym, iż problemy finansowe nie mogą być jedyną przesłanką do uwolnienia zobowiązanego od zapłaty należnych podatków poprzez ich umorzenie. Ocena okoliczności sprawy oraz sytuacji materialnej B. P., dokonana przez Izbę Skarbową, nie różniła się od ustaleń i wniosków Urzędu Skarbowego. W opinii organu odwoławczego argumenty odwołania sprowadzają się do przekonania o alternatywności rozwiązań podatkowych przewidzianych w ustawie z dnia 30 sierpnia 2002 r. o restrukturyzacji niektórych należności publicznoprawnych od przedsiębiorców oraz art. 67 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. nr 137, poz. 926 ze zm.), umożliwiających przedsiębiorcom oddłużenie się z zaległych zobowiązań podatkowych, dzięki której nieskorzystanie przez podatnika z restrukturyzacji zaległości w tym trybie uzasadnia wystąpienie o ulgę w spłacie zaległości na podobnych warunkach - stąd wniosek podatnika o umorzenie 85 % zaległości w podatku od towarów i usług i rozłożenie zapłaty na raty i pozostałych 15% zaległości. Izba Skarbowa wywiodła, iż nie można alternatywnie traktować przepisów ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. o restrukturyzacji niektórych należności publicznoprawnych od przedsiębiorców (Dz. U. nr 155 poz. 1287) z przepisem art. 67 ustawy Ordynacja podatkowa, uprawniającym organy podatkowe do umarzania zaległości podatkowych. Inny był bowiem tryb i zasady realizacji postanowień ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r., a inne przesłanki warunkują zastosowanie przepisu art. 67 Ordynacji podatkowej. Decyzja Urzędu Skarbowego z dnia [...]., umarzająca jako bezprzedmiotowe postępowanie restrukturyzacyjne wszczęte na wniosek strony skarżącej z dnia [...], nie potwierdza, aby organ ten miał "trudności interpretacyjne" w rozumieniu przepisów ustawy restrukturyzacyjnej, jak podniósł skarżący. W decyzji tej podatnik został pouczony o przysługującym prawie odwołania się od jej postanowień, czego jednak nie uczynił. Uzasadnione jest zatem - wedle organu - przyjęcie, iż B. P. zgodził się z rozstrzygnięciem z dnia [...], a w konsekwencji bezpodstawne jest wskazywanie na trudności interpretacyjne ustawy z dnia [...] jako na przyczyny nie uzyskania ulgi w spłacie zaległości podatkowych. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ odwoławczy zwrócił uwagę, że umorzenie zaległości podatkowych skutkuje bezpowrotną utratą dochodów budżetowych, dlatego ulgi w tej formie udzielane są w sytuacjach szczególnych, po ustaleniu, iż ważny interes podatnika lub interes publiczny przemawia za jej udzieleniem. Organ podatkowy podejmując decyzję o umorzeniu zaległych należności podatkowych - z jednej strony reprezentuje interes publiczny, wyrażający się m.in. respektowaniem regulacji wynikających z przepisów prawa podatkowego, takich jak rzetelne i terminowe regulowanie zobowiązań podatkowych na rzecz Skarbu Państwa - z drugiej zaś strony rozważyć musi, czy w rozpatrywanej sprawie zaistniały ważne okoliczności uzasadniające umorzenie zaległości podatkowych oraz skutkujące potraktowaniem dłużnika w sposób preferencyjny w stosunku do pozostałych podatników, którzy płacą terminowo należne podatki. Izba Skarbowa stwierdziła, iż wprawdzie przepisy nie definiują pojęcia "ważnego interesu podatnika", jednak utarta praktyka orzecznictwa administracyjnego i sądowego przyjmuje, że aby wykazać "ważny interes" podatnik musi co najmniej uprawdopodobnić, iż nie udzielenie mu ulgi w spłacie zobowiązań zagrozi jego ważnym interesom. Powinien także wykazać, że zaległość podatkowa powstała z przyczyn, na które nie mógł mieć wpływu. Niewątpliwe jest to, że interes publiczny wymaga regulowania należnych zobowiązań podatkowych na zasadach i w terminach przewidzianych prawem. Natomiast ważny interes podatnika winien być przy tym "słuszny" w rozumieniu obiektywnym i nie może - tak jak w niniejszej sprawie - być wyprowadzony z własnego przekonania skarżącego o poczuciu krzywdy i niezrozumienia jego problemów. Nie można uznać ważności i wyższości interes Strony nad interesem pozostałych podatników w warunkach, gdy nie wszyscy zadłużeni podatnicy mogli restrukturyzować swoje zaległości w trybie ustawy restrukturyzacyjnej, chociaż skutki ekonomiczne obecnej sytuacji gospodarczej w kraju odczuwają wszystkie podmioty i ogół przedsiębiorców. Tymczasem do powstania zaległości w podatku od towarów i usług nie przyczyniły się żadne wyjątków czy nie zależne od działań podatnika okoliczności; wręcz odwrotnie, stwierdzenie przez kontrolującego nieprawidłowości w prowadzonej przez stronę dokumentacji księgowej zezwalają na opinię, że podatnik sam przyczynił się do powstania zaległości. Wobec powyższego Izba Skarbowa wywiodła, iż ocena zasadności wniosku o ulgę podatkową nie może zostać oparta na obiektywnej wyjątkowości sytuacji wnioskodawcy skoro zaległości podatkowe są wynikiem naruszenia przez niego przepisów prawnych. Stwierdzone nieprawidłowości, skutkujące zaniżeniem rozliczeń podatkowych w roku 1999 na rzecz Skarbu Państwa, pozostają w granicach odpowiedzialności B. P. za działania prawnopodatkowe i konsekwencje nieprawidłowego stosowania przez niego przepisów prawa, natomiast nie stanowią o ważnym uzasadnionym interesie podatnika, a wręcz kolidują z interesem publicznym wobec zasady powszechności opodatkowania. Zaniedbania obowiązków podatnika i nie przestrzeganie obowiązujących przepisów prawnych nie mogą uzasadniać żądanej ulgi i nie stanowią przesłanki do jej udzielenia. Prowadząc działalność gospodarczą i dbając o swój interes, podatnik powinien bowiem działać w sposób przemyślany i zgodny z prawem. Obowiązki podatkowe nie wchodzą w zakres ryzyka gospodarczego, bowiem obowiązki te (i przepisy prawa podatkowego) powinny być znane podatnikowi z chwilą podjęcia działalności gospodarczej, stanowiąc tym samym jej przewidywalny element. Dalej organ odwoławczy zgodził się z oceną obecnej sytuacji ekonomicznej skarżącego, dokonaną przez Urząd Skarbowy na podstawie materiałów własnych oraz przedłożonych przez Podatnika. Uznał, że nie należy ona do wyjątkowych oraz nie stwierdził, aby uzasadniała rezygnację z należności podatkowych. Na podstawie przedłożonego przez stronę załącznika do "Oświadczenia o stanie majątkowym" Izba Skarbowa przyjęła, iż przychody z prowadzonej działalności Przedsiębiorstwa A zamknęły się kwotą [...] za rok 2002, oraz [...] za pierwszy kwartał 2003 r. Oznacza to, w ocenie organu odwoławczego, że pomimo podnoszonych przez skarżącego trudności finansowych nie zmniejszyły się rozmiary prowadzonej działalności gospodarczej i mimo wykazanej na dzień [...] straty w wysokości [...], poziom osiąganych obecnie przychodów pozwala rokować korzystniejsze wyniki finansowe w przyszłych okresach oraz przyjąć, iż istnieją niewykorzystane możliwości wyegzekwowania zaległości podatkowych. Zatem umorzenie zaległości przed wyczerpaniem tych możliwości byłoby sprzeczne z interesem publicznym. Na poparcie stanowiska zajętego w sprawie, organ drugiej instancji przywołał tezę wyroku NSA z dnia 27 października 1999 r. (sygn. akt I SA/Gd 1838/97). W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego B.P. wniósł o uchylenie decyzji Izby Skarbowej oraz poprzedzającej ją Urzędu Skarbowego w W., bardzo ogólnie, bez wskazania przepisów prawnych, zarzucając organom podatkowym "naruszenie prawa materialnego oraz błędną i niepełną ocenę zebranego w sprawie materiału dowodowego, jak również nie wyjaśnienie wszystkich okoliczności faktycznych mających wpływ na wynik sprawy". W uzasadnieniu tych zarzutów podatnik ponowił główny argument podnoszony przed organami podatkowymi, dotyczący uzyskania w trakcie postępowania kontrolnego błędnych informacji o możliwości oddłużenia w trybie ustawy restrukturyzacyjnej. Nadmienił jednocześnie, że okoliczność ta znajduje potwierdzenie w dokumentach Urzędu Kontroli Skarbowej ("stosowne oświadczenie"), pominięte przez organy podatkowe jako dowód w sprawie. Skarżący podniósł, iż z uwagi na trudności interpretacyjne ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. decyzja Urzędu Skarbowego umarzająca postępowanie restrukturyzacyjne została wydana w oparciu o interpretacje przepisów tej ustawy, dokonane przez Ministra Finansów i "Gazetę Prawną". Zdaniem skarżącego, "trudności interpretacyjne ustawy" spowodowały, że utracił prawo do zaskarżenia decyzji Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej oraz nie uzyskał ulgi w spłacie zaległości podatkowych. Stwierdził, że fakt uzyskania od pracowników Urzędu Skarbowego i Urzędu Kontroli Skarbowej błędnych informacji stanowi przesłankę do zastosowania dyspozycji art. 67 Ordynacji podatkowej. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej we W. wniósł o oddalenie skargi podtrzymując stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Nadto organ odwoławczy podniósł, iż fakt istnienia w dokumentach Urzędu Kontroli Skarbowej "stosownego oświadczenia" świadczącego o udzieleniu podatnikowi przez pracowników organów skarbowych błędnych informacji nie był podnoszony przez stronę skarżącą w przedmiotowym postępowaniu przed organami podatkowymi, dlatego bezpodstawny jest zarzut skargi pominięcia "oświadczenia" jako dowodu w sprawie, skoro takiego dowodu podatnik nie wniósł. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co nastepuje: Zgodnie z art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 ze zm.) - Sąd Administracyjny właściwy jest do kontroli decyzji i innych rozstrzygnięć administracyjnych tylko w oparciu o kryterium zgodności z prawem. Rozpatrując stan faktyczny i prawny sprawy Sąd stwierdził, że skarga B. P. nie może być uwzględniona, jako że ocena przeprowadzonego postępowania oraz stanowiska organów nie dają podstaw do uchylenia zaskarżonej decyzji, jak i poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji. Uchylenie bowiem decyzji, względnie stwierdzenie jej nieważności przez Sąd następuje tylko w razie istnienia istotnych wad w przeprowadzonym postępowaniu lub naruszeniu przepisów prawa materialnego mającego wpływ na wynik sprawy, o czym stanowi art. 145 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.). Takie wady i uchybienia nie występują w rozpatrywanej sprawie, jako że zaskarżona decyzja wynika z prawidłowo przeprowadzonej analizy materiału dowodowego, a dokonana ocena stanu faktycznego zgodna jest z obowiązującymi w tej mierze przepisami prawa. Materialnoprawną podstawę rozstrzygnięcia w rozpoznanwanej sprawie stanowi przepis art. 67 par. 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. nr 137, poz. 926 ze zm.), na podstawie którego, w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem podatnika lub interesem publicznym organ podatkowy , na wniosek podatnika, może umorzyć w całości lub w części zaległości podatkowe, lub odsetki za zwłokę. Wskazać należy, iż decyzje podejmowane przez organy podatkowe na podstawie wskazanego wyżej przepisu mieszczą się w ramach tzw. uznania administracyjnego, na co wskazuje sformułowanie "organ podatkowy może", użyte w treści powołanego wyżej przepisu Ordynacji podatkowej. Ocena, czy w konkretnej sprawie występują okoliczności uzasadniające umorzenie zaległości podatkowych pozostawiona została zatem swobodnemu uznaniu organu podatkowego, przy uwzględnieniu oczywiście wszystkich okoliczności mających wpływ na tę ocenę. W konsekwencji kontrola legalności decyzji wydanej w ramach tzw. uznania administracyjnego sprowadza się od oceny, czy organ podatkowy uwzględnił całokształt okoliczności faktycznych mających wskazywać na ważny interes podatnika lub ważny interes publiczny oraz czy w ramach swego uznania nie naruszył on zasady swobodnej oceny dowodów. Pojęcia "ważnego interesu podatnika" oraz "interesu publicznego" nie mają stałej treści, co wymaga każdorazowo dokonania oceny skutków rozstrzygnięć prawnych z punktu widzenia wartości, jaki mogą kryć się pod tym pojęciem. Zatem w każdym przypadku rozpatrywania wniosku podatnika o umorzenie zaległości podatkowych organ podatkowy musi dokonać oceny wskazanych przez podatnika czy ustalonych w toku postępowania okoliczności, czy mogą być uznane jako stanowiące o zaistnieniu "ważnego interesu podatnika" czy "interesu publicznego", uzasadniającego rezygnację z wierzytelności podatkowej, jaką jest należny podatek dla Skarbu Państwa (wyrok NSA z dnia 24 kwietnia 2002 r. sygn. akt SA/Sz 2272/00). Nadto zdaniem Sądu umarzanie zaległości w podatku od towarów i usług wymaga szczególnej uwagi i staranności po stronie wnioskodawcy. Jest to bowiem podatek nie płacony z przychodu podatnika, lecz stanowiący od początku należność Skarbu Państwa, inkasowaną przez sprzedawcę towaru lub usługi z obowiązkiem odprowadzenia go (miesięcznie) do kasy właściwego urzędu skarbowego. W istocie więc naruszenie tego obowiązku i dysponowanie potem środkami nie należącymi do podatnika nie sposób zakwalifikować jako zdarzenie wypełniające którąś z przesłanek art. 67 Ordynacji podatkowej (wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we W. z dnia 20 stycznia 2004 r. sygn. akt I SA/Wr 3802/01). Jednocześnie podkreślenia wymaga, iż prowadzenie postępowania w sprawie ulgi na wniosek podatnika nie uchyla ciążącego na organach podatkowych - na podstawie art. 122 i 187 Ordynacji podatkowej - obowiązku podejmowania działań zmierzających do wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy. W tym kontekście stwierdzić należy, iż Urząd Skarbowy w Wałbrzychu w rozpoznawanej sprawie nie ograniczył się do zbadania przesłanek "ważnego interesu podatnika" i "interesu publicznego", ale wezwał stronę skarżącą do przedłożenia dokumentów dla celów oceny jej sytuacji finansowo-materialnej. Organ podatkowy dopełnił zatem ciążącego na nim obowiązku zebrania i rozpatrzenia w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego. Z powyższych względów uznając, iż zaskarżona decyzja, którą orzeczono o odmowie umorzenia zaległości skarżącego w podatku od towarów i usług oraz odsetek za zwłokę nie narusza prawa, Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.) skargę jako nieuzasadnioną oddalił.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 16.07.2026. · Źródło