I SA/Wr 2475/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Tomasz Świetlikowski po rozpoznaniu w dniu 13 kwietnia 2015 r. na posiedzeniu niejawnym w Wydziale I wniosku skarżącego o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi P. K. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej we W. z dnia [...] października 2014 r. nr [...] w przedmiocie orzeczenia o odpowiedzialności podatkowej członka zarządu zlikwidowanej A spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą we W. za zaległość spółki z tytułu pobranego i niewpłaconego podatku dochodowego od dokonywanych wypłat ze stosunku pracy wraz z odsetkami za zwłokę postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy. W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w kwocie 500 zł, skarżący wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wskazał na swoją trudną sytuację materialną, toczące się wobec niego "egzekucje komornicze" dotyczące kwoty około [...] zł, utrzymywanie rodziny przez żonę oraz swoje wynagrodzenie za pracę na 1/8 etatu w kwocie [...] zł (brutto). W oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach podał, że wspólne gospodarstwo domowe prowadzi z żoną i dwojgiem małoletnich dzieci w będącym własnością żony mieszkaniu o powierzchni 69 m². Z dokumentów przesłanych na wezwanie wynika ponadto, że skarżący - w latach 2012 i 2013 - uzyskał dochód brutto w kwocie odpowiednio [...] zł i [...] zł. W piśmie z 29 stycznia 2015 r. wnioskodawca oświadczył, że z powodu zawartej z żoną - w 2005 r. - umowy o rozdzielności majątkowej nie ma dostępu do informacji o jej operacjach bankowych i składanych przez nią zeznaniach podatkowych, otrzymał jedynie od niej informację, że ich wydatki mieszkaniowe, szkolno-edukacyjne, żywnościowe i inne - w zależności od miesiąca - wynoszą od 3.500 zł do 4.500 zł. Nadto argumentował, że sam nie posiada rachunku bankowego, żadnych nieruchomości, należności, ruchomości, akcji i udziałów, natomiast wszystkie jego aktywa zostały zajęte i spieniężone przez komorników. Postanowieniem z dnia 16 lutego 2015 r., referendarz sądowy odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy. W sprzeciwie, skarżący polemizował z uzasadnieniem postanowienia referendarza. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Wniosek strony o przyznanie prawa pomocy nie zasługiwał na uwzględnienie. Zgodnie z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm. - dalej u.p.p.s.a.), w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Natomiast, w myśl art. 246 § 1 u.p.p.s.a., przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (pkt 1) bądź w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (pkt 2). Podkreślenia wymaga, że regulacja prawna art. 246 § 1 pkt 1 i 2 u.p.p.s.a. stanowi odstępstwo od zasady ustanowionej w art. 199 u.p.p.s.a., stosownie do której strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Tak więc, przytoczone we wniosku okoliczności, jak i przedstawione dokumenty powinny uzasadniać wyjątkowe traktowanie, o jakim mowa w powołanym wyżej przepisie. O ewentualnym przyznaniu prawa pomocy przesądza zatem przesłanka zobiektywizowana, o czym świadczy słowo "wykazanie", które nakłada na stronę nie tylko powinność uprawdopodobnienia, ale więcej, formułuje obowiązek wskazania przez nią obiektywnie zaistniałych przesłanek stanu rzeczywistego (por. P. Dobosz, Procedury administracyjne, model sądownictwa administracyjnego a "prawo pomocy" [w:] praca zbiorowa pod red. J. Stelmasiaka, J. Niczyporuka, S. Fundowicza, Polski model sądownictwa administracyjnego, Oficyna Wydawnicza VERBA s. c., Lublin 2003, s. 120). Oznacza to, że inicjatywa dowodowa w stosunku do okoliczności, z których strona wnioskująca zamierza wywieść skutki prawne, leży po stronie wnioskodawcy, a nie rozpoznającego wniosek. Nie budzi zatem wątpliwości, że rozstrzygnięcie wniosku zależy od tego, co zostanie udowodnione przez stronę (por.: J. P. Tarno: Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz, Wyd. Prawnicze LexisNexis, Warszawa 2004, s. 319). Należy także pamiętać, że koszty sądowe stanowią daninę publiczną. Konstytucja RP przewiduje powszechny obowiązek ponoszenia takich danin, stanowiąc w art. 84, że każdy jest obowiązany do ponoszenia ciężarów i świadczeń publicznych, określonych w ustawie. Tym samym, przyznanie prawa pomocy oznacza w istocie obciążenie kosztami postępowania pozostałych podatników. W ocenie Sądu, skarżący nie wykazał, że nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania sądowoadministracyjnego. Stwierdzić trzeba, że skarżący uchylił się od przedstawienia żądanych od niego informacji i dokumentów. W zarządzeniu referendarza z 9 stycznia 2015 r., skarżący został wezwany do przedłożenia m.in. dokumentów dotyczących wysokości i źródeł dochodów małżonki, z którą pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym. Skarżący nie przedłożył tych dokumentów, powołując się na ustanowioną pomiędzy małżonkami rozdzielność majątkową. Wskazać należy, że ustanowienie w małżeństwie ustroju rozdzielności majątkowej dotyczy relacji majątkowych, a nie osobistych i samo w sobie nie stoi na przeszkodzie uzyskania informacji od drugiego małżonka. Udzielenie takich informacji trzeba uznać za realizację normy art. 23 ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy (tekst jedn.: Dz. U. z 2012 r., poz. 788 ze zm. - dalej: k.r.o.), zgodnie z którą małżonkowie są obowiązani do wspólnego pożycia, do wzajemnej pomocy i wierności oraz do współdziałania dla dobra rodziny, którą przez swój związek założyli. Rozdzielność majątkowa małżeńska - w świetle przepisów prawa rodzinnego - odnosi się do majątków małżonków, a nie do ich wzajemnych obowiązków. Rozdzielność majątkowa dotyczy kwestii zobowiązań każdego z małżonków wobec osób trzecich. Dopiero stwierdzenie, że ani samodzielnie, ani przy pomocy rodziny, podatnik nie jest w stanie ponieść kosztów sądowych bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla niego i jego rodziny, pozwalałoby rozstrzygnąć o możliwości przyznania pomocy z budżetu państwa. Nieujawnienie sytuacji majątkowej żony nie pozwala na ocenę rzeczywistej sytuacji materialnej skarżącego pod kątem spełnienia przesłanek do przyznania prawa pomocy w żądanym zakresie. Sądowi nie są więc znane wydatki strony, które można by zestawić z deklarowanymi dochodami i w ten sposób zweryfikować wiarygodność twierdzeń wnioskującego. Zgodnie z art. 255 u.p.p.s.a., jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku, o którym mowa w art. 252, okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. Wezwanie w trybie przytoczonego przepisu służy weryfikacji oświadczeń strony oraz uzupełnieniu stanu wiedzy Sądu o jej sytuacji i możliwościach płatniczych. W niniejszej sprawie, w ocenie Sądu, zachodziła konieczność weryfikacji oświadczenia strony. Obowiązkiem wnioskodawcy jest współpraca w tym zakresie. Niewywiązanie się z obowiązku udzielenia dodatkowych informacji skutkować musi odmową przyznania stronie prawa pomocy. Reasumując, prawo pomocy jest formą dofinansowania strony postępowania sądowego ze środków publicznych i przez to zwolnienie z obowiązków ponoszenia kosztów postępowania sądowego winno się sprowadzać wyłącznie do przypadków, w którym zdobycie przez stronę środków do sfinansowania udziału w tym postępowaniu jest niemożliwe (tak też postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z 9 marca 2009 r., II SAB/Wr 32/08, LEX nr 603148). Skarżący nie wykazał zaś, że nie jest w stanie uiścić kosztów sądowych. Z tych względów, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 i art. 260 u.p.p.s.a., Sąd orzekł jak w sentencji postanowienia.