I SA/Wr 2521/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący WSA Grzegorz Gocki Sędziowie: WSA Krzysztof Bogusz (spr.) Asesor sądowy Marta Wojciechowska Protokolant ref. stażysta Iwona Drzewiecka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 grudnia 2004 r. sprawy ze skargi L. W. na decyzję Izby Skarbowej w Opolu z dnia [...], nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nadpłaty w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2002 r. oddala skargę We wniosku z dnia 24 marca 2003 r. (data wpływu 2 kwietnia 2003 r.) L. W. domagał się od Pierwszego Urzędu Skarbowego w Opolu "zwrotu należnej mu kwoty" z tytułu pobranej zaliczki na podatek dochodowy od osób fizycznych w kwocie 911,30 zł "niezbędnej na leczenie w obecnej sytuacji zdrowotnej". Organ podatkowy I instancji po przeprowadzeniu postępowania podatkowego decyzją z dnia [...], nr [...] odmówił stwierdzenia nadpłaty w podatku dochodowym od osób fizycznych w kwocie 911,30 zł stwierdzając, iż płatnik podatku tj. Zakład Ubezpieczeń Społecznych - Oddział w Opolu dokonując wypłaty świadczenia rentowego w kwocie 8.484, 24 zł zasadnie pobrał zaliczkę na podatek dochodowy w kwocie 911,30 zł. Skarżący złożył odwołanie, w którym wykazywał zarówno swoją sytuację materialną jak i zdrowotną. Argumentował, że jego stan zdrowia zmusza go do płacenia za podstawowe badania specjalistyczne. Uważał, że będąc ubezpieczonym ma prawo nie tylko do bezpłatnych świadczeń zdrowotnych, ale także do wypłaty przyznanego mu świadczenia rentowego w całości. Uważał, że przyznanie renty po przewlekłym postępowaniu ubezpieczeniowym winno nastąpić na takich oto zasadach, że podatek nie powinien być naliczony wstecz. Zauważył, że jest to objaw nadmiernego fiskalizmu Państwa i naruszenie podstawowych praw obywatelskich. Podatnik wnosił też o uwzględnienie, że w okresie rozstrzygania sprawy o rentę nie posiadał środków na bieżące utrzymanie rodziny, w szczególności dzieci. Izba Skarbowa w Opolu po rozpatrzeniu odwołania decyzją z [...], nr [...] utrzymała w mocy decyzję organu I instancji, działając na podstawie art. 233 § 1 pkt 11 Ordynacji podatkowej. W motywach orzeczenia po przedstawieniu stanu faktycznego sprawy organ odwoławczy powołał się na przepisy Ordynacji podatkowej regulujące zasady stwierdzenia nadpłaty podatku, w szczególności powołano przepis art. 75 § 1 i 72 § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej. Zaznaczono, że w wyniku analizy zebranych w sprawie dowodów stwierdzono brak przesłanek istnienia nadpłaty w podatku dochodowym od osób fizycznych w dochodzonej kwocie 911,30 zł. Zauważono, że płatnik podatku prawidłowo postąpił pobierając zaliczkę na podatek dochodowy od osób fizycznych od przychodu z tytułu renty. Zgodnie z art. 9 ust. 1 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz. U. z 2000 r. Nr 14, poz. 176 ze zm.) - w brzmieniu obowiązującym w 2002 r. - opodatkowaniu podatkiem dochodowym podlegają wszelkiego rodzaju dochody z wyjątkiem dochodów wymienionych w art. 21 i 52. Z treści art. 21 oraz 52 ustawy nie wynika, by renta z tytułu niezdolności do pracy została wymieniona jako zwolniona z opodatkowania podatkiem dochodowym od osób fizycznych. Podlega zatem opodatkowaniu. Stosownie do art. 10 ust. 1 pkt 1 ustawy źródłem przychodów jest renta, którą w myśl art. 12 ust. 1 ustawy jest łączna kwota świadczeń emerytalnych i rentowych wraz ze wzrostami i dodatkami. Stosownie do art. 34 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym organy rentowe są obowiązane jako płatnicy pobierać zaliczki miesięczne od wypłacanych bezpośrednio przez te organy emerytur, rent, zasiłków pieniężnych, co też uczyniono. Z materiału dowodowego zebranego w aktach sprawy wynika, iż wyrokiem z dnia [...] sygn. akt [...] Sąd Okręgowy, Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Opolu przyznał stronie prawo do renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy poczynając od dnia 1 stycznia 2001 r. na okres do dnia 25 lutego 2002 r. oraz od dnia 22 sierpnia 2001 r. do 31 grudnia 2002 r., a także prawo do renty z tytułu całkowitej niezdolności do pracy na okres od 26 lutego 2002 r. do 21 sierpnia 2002 r. W wykonaniu powyższego wyroku, Zakład Ubezpieczeń Społecznych - Oddział w Opolu dokonał wypłaty przyznanej renty w wysokości brutto 8.484,24 zł i słusznie pobrał od wyżej wymienionego przychodu należną zaliczkę na podatek dochodowy od osób fizycznych w kwocie 911,30 zł. Prawidłową zatem jest zaskarżona decyzja Pierwszego Urzędu Skarbowego w Opolu odmawiająca stwierdzenia nadpłaty podatku dochodowego od osób fizycznych za 2002 r. w kwocie 911,30 zł. Odnosząc się do okoliczności wskazanych w odwołaniu dotyczących trudnej sytuacji materialnej oraz zdrowotnej Izba Skarbowa w Opolu stwierdza, iż pozostają one bez znaczenia w sprawie, w której rozstrzygane są zasadności opodatkowania dochodu z poszczególnego źródła przychodu. Taka właśnie jest sprawa, w której L. W. prowadzi spór z organami podatkowymi. Również bez znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy pozostają zarzuty kierowane pod adresem Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w Opolu, Powiatowego Urzędu Pracy, czy też Urzędu Miasta Opola poparte dołączonymi do odwołania dowodami, a dotyczące łamania praw obywatelskich zapisanych w ustawie zasadniczej. Nie dotyczą one bowiem funkcjonowania i wykonywania zadań przez organ podatkowy I instancji. Natomiast zadaniem Izby Skarbowej jako organu odwoławczego jest kontrola legalności postępowania podatkowego prowadzonego przez Urząd Skarbowy oraz prawidłowości wydanej w jego wyniku decyzji. Nieuzasadnionym jest twierdzenie zawarte w odwołaniu dwukrotnego poboru przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych w Opolu składki na ubezpieczenie zdrowotne od przychodów z tytułu renty. Jak wynika z materiału dowodowego zebranego w aktach składka na ubezpieczenie zdrowotne od wypłaconej renty została pobrana jednorazowo w wysokości 657,53 zł. Decyzja organu odwoławczego została zaskarżona przez L. W. do Naczelnego Sądu Administracyjnego. W skardze skarżący domagał się uchylenia decyzji i podtrzymał dotychczasowe argumenty akcentując swoją sytuację materialną i zdrowotną. Stan zdrowia skarżący wykazywał licznymi dokumentami lekarskimi załączanymi do skargi i kolejnych pism procesowych. Zwrócił uwagę skarżący, że organy podatkowe odrzuciły jego uzasadnione wywody, tymczasem w całym długotrwałym postępowaniu ubezpieczeniowym Zakład Ubezpieczeń Społecznych zamiast wypełniać nałożone na niego ustawowo i przyjęte z mocy umowy ubezpieczenia obowiązki, działał na jego szkodę tak społeczną jak i zdrowotną. Skarżący zarzucał, że organy akceptowały one w decyzjach działania ZUS Oddział w Opolu, który "doprowadził do bezpośredniego zagrożenia utraty życia i nieodwracalnych szkód na zdrowiu", zwłaszcza po przebytym przez stronę w dniu 4 maja 2003 r. zawale. Te argumenty zdaniem skarżącego uzasadniały wniosek o uznanie bezzasadności potrącenia zaliczki na podatek dochodowy w kwocie 911,30 zł. Dodatkowo w skardze skarżący domagał się "zwrotu kwoty 657,53 zł pobranej z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych", w sytuacji gdy taką składkę jednocześnie opłacał za skarżącego Powiatowy Urząd Pracy w Opolu. Końcowo skarżący motywował odwołanie tym, że przyznanie mu prawa do zwrotu nienależnie pobranych zaliczek na podatek dochodowy i składek na ubezpieczenie społeczne pozwoli mu wreszcie na kontynuację leczenia i wymaganą rehabilitację. W odpowiedzi na skargę strona przeciwna wniosła o jej oddalenie. Dyrektor Izby Skarbowej w Opolu argumentował w odpowiedzi tak jak w motywach zaskarżonej decyzji z [...]. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Przede wszystkim należy zwrócić uwagę, że zgodnie z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1271) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe Wojewódzkie Sądy Administracyjne na podstawie przepisów ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Trzeba też na wstępie podkreślić, że w myśl art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153 poz. 1269) sąd administracyjny kontroluje legalność zaskarżonej decyzji administracyjnej oceniając prawidłowość zastosowania przepisów prawa i ich wykładnię, a zatem zgodność z powszechnie obowiązującymi przepisami prawa na tle stanu faktycznego ustalonego w chwili wydania zaskarżonej decyzji. Sąd nie może zatem oprzeć sprawowanej kontroli np. na kryterium słuszności czy sprawiedliwości społecznej. Tylko stwierdzenie istotnego naruszenia procedury w przeprowadzonym postępowaniu lub naruszenie prawa materialnego mające wpływ na wynik sprawy doprowadzić może do uchylenia zaskarżonej decyzji. Podkreślić także należy, że sąd administracyjny nie jest związany skargą w tym sensie, iż rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (por. art. 134 § 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi). Przechodząc do oceny samej skargi należy przede wszystkim wskazać, że jej wnioski opierają się na zarzutach odbiegających od podstaw faktycznych i prawnych odmowy stwierdzenia nadpłaty w podatku dochodowym od osób fizycznych. Badając legalność zaskarżonej decyzji należy zaakceptować powołaną przez organ odwoławczy podstawę prawną składania i rozpatrywania wniosku o stwierdzenie nadpłaty. Przepisy art. 75 § 1 i art. 72 § 1 pkt 2, w brzmieniu obowiązującym w dacie złożenia wniosku, odnoszą się bezpośrednio do żądania skarżącego. Przy tym zaznaczyć należy, że przedmiotem postępowania podatkowego a w konsekwencji kontroli sądowej było żądanie zwrotu kwoty 911,30 zł tytułem pobranej zaliczki na podatek dochodowy od osób fizycznych. Wymieniona w skardze dalsza kwota 657,53 zł z tytułu pobranych składek na ubezpieczenie zdrowotne może być przedmiotem tylko odrębnej sprawy i nie podlega kontroli w niniejszym postępowaniu. Trzeba wskazać ponadto, że cytowany przez organ odwoławczy art. 9 ust. 1 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych, w brzmieniu obowiązującym w 2002 r. nie pozostawia wątpliwości co do swojej treści. W szczególności opodatkowaniu podatkiem dochodowym podlegały wszelkiego rodzaju dochody, z wyjątkiem dochodów wymienionych w art. 21 i 52 ustawy. Powołany art. 21 wymienia dochody wolne od podatku. Rodzaje tych dochodów są wymienione w tym przepisie i nie ma wśród nich rent z tytułu częściowej lub całkowitej niezdolności do pracy, czyli świadczenia przyznanego za 2002 r. skarżącemu (dla porównania korzystają z takiego zwolnienia renty przyznane na podstawie przepisów o zaopatrzeniu inwalidów wojennych i wojskowych patrz: art. 21 ust. 1 pkt 2 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych). Zwolnienie od podatku dochodowego reguluje także art. 52 i 52a cytowanej ustawy, lecz i w tych przepisach nie uwzględniono rent z tytułu niezdolności do pracy. Słusznie także organ odwoławczy wskazał na uregulowanie art. 34 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, które nakładało na Zakład Ubezpieczeń Społecznych obowiązek pobrania zaliczki na ten podatek. W szczególności stanowi on, że "organy rentowe są obowiązane jako płatnicy pobierać zaliczki miesięczne od wypłacanych bezpośrednio przez te organy emerytur i rent, zasiłków pieniężnych z ubezpieczenia społecznego, rent strukturalnych oraz świadczeń pieniężnych dla cywilnych ofiar wojny. Powołane przepisy wraz z normą art. 10 ust. 1 pkt 1 (źródło przychodu) i art. 12 ust. 7 (pojęcie emerytury i renty na użytek przychodu) cytowanej ustawy z 26 lipca 1991 r. dawały podstawę najpierw Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych do potrącenia z wypłacanej wstecz renty zaliczki na podatek dochodowy od osób fizycznych a następnie organom podatkowym do odmowy stwierdzenia nadpłaty w tymże podatku. Podkreślenia przy tym wymaga, że skarżący kwestionował samą zasadę pobrania zaliczki na podatek dochodowy i nie kwestionował jej wysokości tj. w realiach sprawy 911,30 zł. Jeśli do tych uwag dodać, że w postępowaniu podatkowym organy stosowały zasady wynikające z art. 122 i 187 § 1 Ordynacji podatkowej, zapewniając stronie także czynny udział w każdym stadium postępowania (art. 123 § 1 w związku z art. 200 § 1 Ordynacji podatkowej) to konsekwencją może być tylko stwierdzenie, że brak jest podstaw do wyeliminowania zaskarżonej decyzji z obrotu prawnego. Nie ma bowiem podstaw do stwierdzenia naruszenia prawa procesowego lub prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy ani też podstaw do stwierdzenia nieważności decyzji (por. art. 145 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi). Końcowo w związku z treścią skargi, w której wiele argumentów dotyczy zrealizowania przez Państwo prawa do ochrony zdrowia i konkretnej sytuacji zdrowotnej, materialnej oraz rodzinnej skarżącego należy zauważyć co następuje. Nie zachodzi zarzucane przez stronę naruszenie Konstytucji w szczególności przepisu art. 68 ustawy zasadniczej regulującego prawo do ochrony zdrowia. Ma rację skarżący, że prawo to jest przyznane obywatelom niezależnie od ich sytuacji materialnej a obowiązkiem władz publicznych jest zapewnienie równego dostępu do świadczeń opieki zdrowotnej finansowanej ze środków publicznych. Jednakże to podstawowe prawo każdego obywatela oparte na cytowanej normie konstytucyjnej nie zostało naruszone przez organy podatkowe w toku postępowania. Inny bowiem przepis Konstytucji w szczególności art. 84 stanowi o obowiązkach podatkowych każdego obywatela, brzmiąc: Każdy jest obowiązany do ponoszenia ciężarów i świadczeń publicznych, w tym podatków określonych w ustawie. W tej konkretnej sprawie ustawą, do której odwołuje się zapis art. 84 Konstytucji jest ustawa z 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych prawidłowo zastosowana przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych i organy podatkowe wydające w niniejszej sprawie rozstrzygnięcia. Z tych wszystkich przyczyn i z mocy art. 151 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi skarga podlegała oddaleniu.