I SA/Wr 262/17

WyrokWSA we Wrocławiu2018-03-12

Skład orzekający: Jadwiga Danuta Mróz, Annetta Makowska-Hrycyk, Maria Tkacz-Rutkowska

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy wniosek o zwrot nadwyżki podatku naliczonego nad należnym, złożony po upływie terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego, może zostać merytorycznie rozpoznany?
Ratio decidendi
Sąd uznał, że wniosek o zwrot nadwyżki podatku naliczonego nad należnym, złożony po upływie terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego, nie może zostać merytorycznie rozpoznany. Prawo do złożenia wniosku o zwrot nadpłaty wygasa wraz z upływem terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego, co stanowi przyczynę uniemożliwiającą wszczęcie postępowania podatkowego na podstawie art. 165a § 1 Ordynacji podatkowej.
Stan faktyczny
Skarżący, będący byłym wspólnikiem spółki cywilnej, złożył wniosek o zwrot nadwyżki podatku naliczonego nad należnym w kwocie 254.441 zł za okres działalności spółki do maja 2000 r. Organy podatkowe odmówiły wszczęcia postępowania, wskazując na przedawnienie zobowiązania podatkowego oraz prawa do złożenia wniosku o zwrot. Skarżący zarzucał naruszenie przepisów Ordynacji podatkowej, w tym dotyczące przedawnienia i zawieszenia jego biegu w związku z toczącym się postępowaniem karnym skarbowym. Sąd administracyjny oddalił skargę, uznając wniosek za spóźniony.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę w całości.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Jadwiga Danuta Mróz, Sędziowie: sędzia WSA Anetta Makowska-Hrycyk, sędzia WSA Maria Tkacz-Rutkowska (sprawozdawca), Protokolant: Paweł Poźniak, po rozpoznaniu na rozprawie w Wydziale I w dniu 27 lutego 2018 r. sprawy ze skargi P. J. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej we .W z dnia 17 listopada 2016 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie zwrotu podatku od towarów i usług oddala skargę w całości. Zaskarżonym postanowieniem Dyrektor Izby Skarbowej we W. utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w L. z 25 sierpnia 2016 r. odmawiające wszczęcia postępowania podatkowego w sprawie zwrotu P. J. podatku od towarów i usług w kwocie 254.441 zł. Jak wynika z zaskarżonego orzeczenia, P. J., jako były wspólnik "A." Dolnośląskie Biuro Handlowe import-eksport spółki cywilnej P. J., D. C., wnioskiem z 12 listopada 2015 r. (wpływ do organu 16.11.2015 r.) wystąpił do Naczelnika Urzędu Skarbowego w L. o zwrot nadwyżki podatku naliczonego nad należnym w kwocie 254.441 zł. Wyjaśnił, że zwrot ten związany był z prowadzoną przez ww. spółkę cywilną działalnością gospodarczą w okresie od 30 listopada 1998 r. do 31 maja 2000 r. Wnioskodawca mimo wezwania z dnia 15.12.2015 r. nie uściślił z jakiego dokumentu wynika kwota określonego we wniosku zwrotu, wskazał jedynie na postępowanie jakie toczy się przed Sądem Okręgowym w W. w sprawie [...], jako wpływające na bieg terminu przedawnienia i w piśmie z dnia 28.12.2015 r. wniósł o merytoryczne rozpoznanie sprawy. W wyniku kolejnego wezwania z dnia 8.02.2016 r., w trybie art. 169 § 1 ustawy 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (tekst jedn. Dz. U. z 2015 r., poz. 613 ze zm. – dalej: O.p.) zobowiązał się do dostarczenia stosownych dokumentów w terminie trzech dni. Ponieważ we wskazanym terminie żadnych dokumentów nie przedłożył, Naczelnik Urzędu Skarbowego w L. postanowieniem z 9 marca 2016 r. pozostawił wniosek P. J. (dalej: Strona, Skarżący) bez rozpozna, wskazując na baki formalne wniosku polegające na braku sprecyzowania charakteru pisma. W wyniku rozpoznania zażalenia Strony, Dyrektor Izby Skarbowej we W. postanowieniem z 7 czerwca 2016 r. uchylił postanowienie organu I instancji i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania przez ten organ, bowiem jak stwierdził wniosek Strony z 16 listopada 2015 r., nie zawierał braków formalnych, zatem nieprawidłowo pozostawiono ten wniosek bez rozpoznania. Po uprawomocnieniu się tego orzeczenia organ I instancji ustalił, że "A." D. Biuro Handlowe import-eksport spółka cywilna P. J., D. C. była podmiotem zarejestrowanym w Urzędzie Skarbowym w L. i decyzją Urzędu Miasta L. z 2 czerwca 2000 r. została wykreślona z ewidencji działalności gospodarczej z dniem 31 maja 2000 r. W Urzędzie Skarbowym zostały złożone, przez wspólnika spółki P. J., dokumenty VAT-Z, tj. zgłoszenie z zaprzestaniu wykonywania czynności podlegających opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług z dniem 31.05.2000 r. oraz NIP-2, tj. zgłoszenie aktualizacyjne w zakresie ustanie bytu prawnego spółki. Po dniu 31 maja 2000 r. nie mogły zatem toczyć się żadne postępowanie podatkowe wobec spółki. Ponadto organ I instancji stwierdził, że nie prowadził żadnych postępowań wobec spółki za okresy od lutego 1998 r. do maja 2000 r., a Dyrektor Urzędu Kontroli Skarbowej we W. wskazał, że prowadzone postępowania kontrolne zostały umorzone z uwagi na likwidację spółki. Nie prowadzono postępowań karnych skarbowych w związku z działalnością spółki, ale na podstawie poczynionych ustaleń skierowano 19 marca 1999 r. zawiadomienie o uzasadnionym podejrzeniu popełnienia przestępstwa do Prokuratury Okręgowej w L. (pismo Dyrektora UKS we W. [...]). Naczelnik Urzędu Skarbowego w L. ustalił także, że w deklaracjach VAT-7 złożonych przez spółkę cywilną za okres od 30.01.1998 r. do 31.05.2000 r. nie zdeklarowano nadwyżki podatku naliczonego na należnym do zwrotu na rachunek bankowy w kwocie wskazanej we wniosku (tj. 254.441 zł). Z ostatniej deklaracji złożonej przez spółkę za maj 2000 r. wynika kwota nadwyżki podatku naliczonego nad należnym do przeniesienia na następny okres rozliczeniowy w kwocie 8.041 zł i kwota do zwrotu na rachunek bankowy 0 zł. Nie stwierdzono też korekt deklaracji VAT-7, ani decyzji dotyczących zlikwidowanej spółki cywilnej za ww. okresy rozliczeniowe. Uwzględniając te ustalenia, Naczelnik Urzędu Skarbowego w L. postanowieniem z 25 sierpnia 2016 r. odmówił wszczęcia postępowania podatkowego w sprawie zwrotu podatku od towarów i usług w kwocie 254.441 zł, na wniosek byłego wspólnika spółki P. J. z 12 listopada 2015 r. Jako podstawę prawną powołał art. 165a § 1 O.p. W uzasadnieniu postanowienia wskazano na brak jakichkolwiek dokumentów, z których wynikałaby żądana kwota zwrotu nadwyżki podatku naliczonego nad należnym oraz na upływ z dniem 31 grudnia 2005 r. terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego spółki w podatku od towarów i usług za maj 2000 r., zaznaczając, że nie wystąpiły przesłanki zawieszenia albo przerwania biegi terminu przedawnienia. Wskazując na przedawnienie organ I instancji stwierdził, że wniosek Strony nie mógł wszcząć postępowania podatkowego w sprawie podatku od towarów i usług. W zażaleniu Strona zarzuciła naruszenie: - art. 165a § 1 O.p. przez bezzasadne uniemożliwienie domagania się zwrotu nadwyżki podatku naliczonego nad należnym, choć uprawnienie takie przysługuje byłym wspólnikom spółek cywilnych; - art. 165a § 1 w zw. z art. 121 § 1 O.p. przez pochopną odmowę wszczęcia postępowania, tj. brak ustaleń dotyczących bytu prawnego spółki cywilnej; - art. 165a § 1 w zw. z art. 70 § 1 i art. 121 O.p. przez odmowę wszczęcia postępowania z powołaniem się na przedawnienie zobowiązania podatkowego, choć organowi podatkowemu znane są okoliczności wszczęcia wobec Strony postępowania w sprawie o przestępstwo lub wykroczenie skarbowe, m in. na wniosek organu w związku z toczącym się postępowaniem zabrano Stronie wszelkie dokumenty, środki pieniężne, środki do produkcji i dopiero w 2015 r. postanowiono o ich zwrocie; - art. 121 i art. 122 O.p. przez unikanie wydania rozstrzygnięcia merytorycznego i niepodjęcie działań zmierzających do dokładnego ustalenia stanu faktycznego w niniejszej sprawie. Dyrektor Izby Skarbowej we W., po ponownym rozpoznaniu sprawy w wyniku wniesionego zażalenie, utrzymał w mocy postanowienie organu I instancji. Powołując przepisy art. 133 § 2a i § 2b O.p. oraz art. 115 § 1 tej ustawy, organ odwoławczy stwierdził, że stroną w postępowaniu podatkowym w sprawie stwierdzenia nadpłaty w zakresie zobowiązań byłej spółki cywilnej może być osoba, które była wspólnikiem tej spółki, a także, że unormowania dotyczące nadpłat, poprzez odesłanie z art. 76b §1 O.p., mają zastosowanie do zwrotu podatku. Powołując się na ustalenia faktyczne, organ odwoławczy stwierdził, że likwidację spółki cywilnej potwierdzają złożone zgłoszenia NIP-2 i VAT-Z, a wnioskodawca P. J., jako były wspólnik zlikwidowanej spółki cywilnej został uznany za stronę postępowania uprawnioną do złożenia wniosku o zwrot podatku. Dalej stwierdził, że przepis art. 70 § 1 O.p., dotyczący przedawnienia zobowiązań podatkowych, ma też zastosowanie do zwrotu różnicy podatku i powołał się na uchwałę Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 29.06.2009 r., sygn. akt I FPS 9/08. Organ odwoławczy wyjaśnił, że postępowania karne, na które powołuje się Strona, nie mają wpływu na bieg terminu przedawnienia, gdyż nie dotyczą one okresu rozliczeniowego, w odniesieniu do którego Strona wystąpiła z wnioskiem zwrot nadwyżki podatku naliczonego na należnym, tj. maja 2000 r. Nie znajdzie zatem zastosowania art. 70 § 6 pkt 1 O.p. Ponadto organ odwoławczy, powołując się na art. 80 § 1 O.p, który zgodnie z art. 76b § 1 O.p. ma także zastosowanie do zwrotu podatku, stwierdził, że prawo do zwrotu nadpłaty podatku wygasa po upływie 5 lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym upłynął termin zwrotu. Słusznie zatem organ I instancji odmówił wszczęcia postępowania, mającego na celu rozpoznania wniosku Strony z dnia 16.11.2015 r., gdyż wniosek ten już w dacie jego złożenia był bezprzedmiotowy, z uwagi na upływ terminu przedawnienia zarówno samej nadpłaty, jak i upływ terminu do skorzystanie z uprawnienia do zwrotu nadpłaty w postaci złożenia wniosku. Organ odwoławczy wskazał też, że Strona nie złożyła żadnych dokumentów, które miałyby wpływ na bieg przedawniania i na potwierdzenie wysokości żądanej kwoty zwrotu nadwyżki podatku naliczonego nad należnym. Ponieważ wniosek o wszczęcie postępowania dotyczy zobowiązania (zwrotu podatku), które uległo przedawnieniu przed złożeniem wniosku, to ze względu na bezprzedmiotowość postępowania organ zobligowany był do odmowy wszczęcia takiego postepowania. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu P. J., wnosząc o uchylenie postanowień organów obu instancji i o zasądzenia na jego rzecz kosztów postępowania sądowego, zarzucił naruszenie: - art. 165a §1 O.p. przez błędne uznanie, że wystąpiły przesłanki uniemożliwiające wszczęcie postępowania, podczas gdy Skarżący w sposób dokładny, w korespondencji kierowanej do organów podatkowych, sprecyzował treść swojego żądania, odnoszącego się do zwrotu podatku VAT, podając jednocześnie argumenty przemawiające za słusznością żądania, a sam organ podatkowy winien być w posiadaniu dokumentacji, w postaci deklaracji podatkowych VAT-7 złożonych przez Stronę, w oparciu o które doszło do potwierdzenia zasadności zgłoszonych żądań oraz wyliczenia wysokości należnego zwrotu podatku VAT; - art. 165a § 1 O.p. przez jego niewłaściwe zastosowanie, albowiem po wystąpieniu przez Stronę z wnioskiem o zwrot podatku VAT organy podatkowe, wskutek wniesionego zażalenia na postanowienie z dnia 28.12.2015 r. w przedmiocie pozostawienia wniosku bez rozpoznania, podjęły czynności w ramach postępowania wyjaśniającego, w toku którego dochodziło do wymiany korespondencji pomiędzy stronami. To zaś oznacza, że w niniejszej sprawie w rzeczywistości doszło do wszczęcia postępiania przez organ podatkowy, który w sytuacji gdy stwierdził brak przesłanek do jego kontynuowania (co Strona kwestionuje) winien był decyzją umorzyć postępowanie jako bezprzedmiotowe; - art. 70 § 1 w zw. z art. 70 § 6 pkt 1 O.p. przez błędne uznanie, że w niniejszej sprawie nie doszło do przerwania biegu przedawnienia żądania Strony o zwrot nadpłaconego podatku VAT mimo prowadzonego postępowania karnego skarbowego, a samo roszczenie Strony uległo przedawnieniu; - art. 121 § 1, art. 122 § 1, art. 187 § 1 oraz art. 191 O.p. mające wpływ na wynik sprawy, a polegające na tym, że organ podatkowy wskutek braku podjęcia czynności mających na celu wyjaśnienie powstałych po jego stronie wątpliwości co do zasadności zgłoszonego przez Stronę roszczenia oraz jego wysokości, ustalił w sposób niepoprawny stan faktyczny sprawy przyjmując, że brak jest dowodów poświadczających istnienie i wysokość roszczenia Strony, a samo roszczenie z uwagi na termin z art. 70 § 1 O.p. uległo przedawnieniu. Skarżący twierdzi, że zobowiązanie w podatku od towarów i usług za maj 2000 r. nie uległo przedawnieniu, gdyż termin przedawnienia uległ zawieszeniu na skutek wszczęcia postępiania karnego skarbowego przeciwko Skarżącemu, które nie jest jeszcze zakończone, a o którym Skarżącego poinformowano na etapie postępowania przygotowawczego prowadzonego przez Prokuraturę Okręgową w L.. Skarżący zgłosił też wnioski dowodowe: o wystąpienie do Sądu Okręgowego w W. [...]Wydział Karny z pytaniem o przedmiot prowadzonego pod sygn. akt [...] postępowania w stosunku do Skarżącego oraz okresu jakiego ono dotyczy, jak również kiedy doszło do poinformowania Skarżącego, jeszcze na etapie postępowania przygotowawczego, o wszczętym przeciwko niemu postępowaniu o przestępstwo skarbowe. Skarga zawiera też wniosek o przywrócenie terminu do jej wniesienia wraz z uzasadnieniem. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Administracji Skarbowej we W. wniósł o odrzucenie skargi, a w przypadku uwzględnienia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi o oddalenie skargi i podtrzymał stanowisko wyrażone w zaskarżonym postanowieniu. W piśmie procesowym z 12 kwietnia 2017 r. Skarżący podtrzymał zarzuty skargi i wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi. Dodatkowo wskazał na podejmowane wobec spółki działania Urzędu Skarbowego w L. w latach 1998 i 1999 oraz wystawienie 27 stycznia 2000 r. tytułu egzekucyjnego na podstawie którego przekazano z konta spółki wszystkie środki tam zgromadzone. Ponadto Urząd Skarbowy w L. 8 grudnia 1998 r. wydał postanowienie o zajęciu zawartości sejfu nr [...] w W. w L. i podczas tych czynności zajęto mienie spółki cywilnej, którym był towar zakupiony za kwotę 1.700.000 zł. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu postanowieniem z 9 października 2017 r. odrzucił wniosek o przywrócenie terminu gdyż, uwzględniając orzeczenie Naczelnego Sądu Administracyjnego 8 września 2017 r. (sygn. akt I FZ 153/17), przyjął, że strona nie uchybiła terminowi do wniesienia skargi bowiem zaskarżone postanowienie nie zostało Stronie doręczone w sposób prawidłowy. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Na podstawie art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2016, poz. 1647 ze zm.) sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Art. 145 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2017, poz. 1369 – dalej: P.p.s.a.), ogranicza podstawy prawne uwzględnienia skargi do stwierdzenia naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego oraz innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Zgodnie z art. 134 §1 P.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a. Skarga nie jest zasadna. W niniejszej sprawie sporne jest czy wystąpiły przesłanki uzasadniające odmowę wszczęcia postępowania o zwrot nadwyżek podatku naliczonego nad należnych od towarów i usług za maj 2000 r. (ostatni miesiąc działalności spółki cywilnej) na wniosek z dnia 12.11.2015 r. byłego wspólnika spółki cywilnej. Organy podatkowe wskazują na przedawnienie zarówno zobowiązania podatkowego jak i prawa do wystąpienia z wnioskiem o zwrot podatku. Skarżący twierdzi, że doszło do zawieszenie biegu terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego, na podstawie art. 70 § 6 pkt 1 O.p., gdyż wobec Skarżącego prowadzone jest postępowania karne skarbowe w związku z działalnością spółki cywilnej. Zgodnie z art. 165 O.p. postępowanie podatkowe wszczyna się na żądanie strony lub z urzędu (§ 1). Datą wszczęcia postępowania na żądanie strony jest dzień doręczenia żądania organowi podatkowemu, z zastrzeżeniem art. 165a (§ 3). Z kolei w myśl przepisu art. 165a § 1 O.p. gdy żądanie wszczęcia postępowania zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub nie może być wszczęte z jakichkolwiek innych przyczyn organ podatkowy odmawia wszczęcia postępowania. Przepis art. 165a O.p. ma zastosowanie wyłącznie do postępowań wszczynanych na wniosek. Przepis ten realizuje zasadę ekonomiki postępowania, bowiem jeśli już w momencie wszczęcia postępowania na wniosek strony można przewidzieć, że zostanie wydana decyzja umarzająca postępowanie jako bezprzedmiotowe, nie jest celowe nie tylko prowadzenie takiego postępowania, ale także wszczynanie takiego postępowania. Uwzględniając brzmienie art. 165a i art. 165 § 3 O.p. należy wskazać, że postępowanie podatkowe wszczynane na wniosek toczy się w dwóch fazach. Zgodnie z art. 165 § 3 O.p. z dniem doręczenia organowi podatkowemu żądania strony następuje wszczęcie postępowania. Jest to jednak faza postępowania wstępnego, w którym organ podatkowy bada, czy podanie pochodzi od osoby posiadającej legitymację procesową oraz czy nie zachodzą inne przyczyny uniemożliwiające wszczęcie postępowania podatkowego. Użyty w art. 165a § 1 O.p. zwrot "z jakichkolwiek innych przyczyn nie może być wszczęte" należy odnosić do sytuacji, gdy wszczęciu postępowania podatkowego stoją na przeszkodzie przepisy prawa bądź poszczególne przepisy, których interpretacja uniemożliwia prowadzenie tego postępowania i rozpatrzenie treści żądania w sposób merytoryczny. W powołanym wyżej przepisie nie wskazano w sposób enumeratywny przyczyn uzasadniających odmowę wszczęcia postępowania podatkowego, a zatem stwierdzenie, że z określonych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte powinno być wyprowadzane z obowiązujących przepisów prawa. Niewątpliwie przyczyną uzasadniającą odmowę wszczęcia postępowania jest złożenie wniosku o stwierdzenie nadpłaty oraz wniosku o zwrot nadpłaty po wygaśnięciu prawa do złożenia tego wniosku (art. 79 § 2 O.p.). Zgodnie z art. 79 § 2 O.p., prawo do złożenia wniosku o stwierdzenie nadpłaty oraz wniosku o zwrot nadpłaty wygasa po upływie terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego, chyba że ustawy podatkowe przewidują inny tryb zwrotu podatku. Przepis ten (tj. art. 79 O.p.), zgodnie z art. 76b § 1 O.p., podobnie jak przepisy art. 76, 76a, 77b i art. 80 O.p. stosuje się odpowiednio do zwrotu podatku. Zgodnie zaś z art. 80 O.p. prawo do zwrotu nadpłaty (zwrotu podatku) wygasa po upływie 5 lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym upłynął termin zwrotu ( §1 ), przy czym złożenie wniosku o stwierdzenie nadpłaty (o zwrot podatku) lub zaliczenie jej na poczet przyszłych zobowiązań podatkowych przerywa bieg terminu do zwrotu nadpłaty (zwrotu podatku). W przepisie art. 80 O.p. określony został termin, z upływem którego wygasa przysługujące podatnikowi (także innym podmiotom uprawnionym np. były wspólnik spółki cywilnej) prawo do zwrotu nadpłaty (zwrotu podatku). Nadpłata najpierw musi powstać, następnie musi upłynąć termin jej zwrotu, po czym licząc od końca roku, w którym upłynął termin jej zwrotu, rozpoczyna bieg pięcioletni termin, po upływie którego wygasa prawo do zwrotu nadpłaty. Skutkiem upływu tego terminu jest wygaśnięcie prawa podatnika do domagania się zwrotu nadpłaty (zwrotu podatku), a także zaliczenia na poczet zaległości oraz bieżących i przyszłych zobowiązań podatkowych. Skutki wygaśnięcia prawa do zwrotu nadpłaty (zwrotu podatku) są takie same jak w przypadku przedawnienia zobowiązania podatkowego. Określony ww. przepisem termin ma charakter materialnoprawny, a zatem nie może być ani przywracany ani odraczany. W rozpoznawanej sprawie organy podatkowe prawidłowo, zgodnie z art. 133 § 2a i § 2b O.p. przyjęły, że Skarżący, jako były wspólnik zlikwidowanej spółki cywilnej, jest podmiotem uprawnionym do wystąpienia z wnioskiem o zwrot podatku, wynikającego z deklaracji złożonej przez spółkę cywilną. Prawidłowo także wskazały, że wniosek Skarżącego o zwrot nadwyżki podatku naliczonego nad należnym w kwocie 254.441 zł, wynikający z działalności spółki cywilnej w okresie od 30.01.1998 r. do 31.05.2000 r., który wpłynął do organu podatkowego 16 listopada 2015 r., jest spóźniony i jako taki nie może być rozpoznany merytorycznie, gdyż postępowanie podatkowe w zakresie zasadności tego wniosku nie może się toczyć. Uwzględniając wyjaśnienia Skarżącego co do okresu rozliczeniowego jakiego dotyczy wniosek i zasady rozliczania podatku od towarów i usług, w ocenie Sądu, prawidłowo przyjęto, że wniosek dotyczy rozliczenia spółki cywilnej za maja 2000 r. Skarżący nie wskazywał bowiem we wniosku i jego uzupełnieniu na rozliczenie za konkrety okres rozliczeniowy, ale mówił o rozliczeniu za cały okres działalności spółki cywilnej, zaś rozliczenie podatku od towarów i usług za poszczególne okresy rozliczeniowe uwzględnia dane z okresów poprzednich, a w niniejszej sprawie rozliczenie spółki cywilnej za maj 2000 r. było związane z likwidacją tej spółki. Z obowiązujących wówczas przepisów ustawy z 8 stycznia 1993 r. o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym (Dz. U. z 1993 r., nr 11 , poz. 50 ze zm.) wynikało, że zwrot różnicy podatku następował na zasadach określonych w art. 21 i jeśli deklaracja nie budziła zastrzeżeń zwrot następował w terminie 60 dni od nie złożenia rozliczenia przez podatnika, przy czym z art. 10 ust. 2 wynikało, że kwotę zwrotu różnicy podatku przyjmuje się w kwocie wynikającej z deklaracji podatnika, chyba, że właściwy organ podatkowy określi ją w prawidłowej wysokości. Oznacza to, że zgodnie z obowiązującymi w 2000 r, przepisami prawa dopóki organ podatkowy nie zakwestionował kwoty zwrotu różnicy podatku zwrot ten był należny. W niniejszej sprawie organy podatkowe nie prowadziły wobec spółki cywilnej postępowania podatkowego dotyczącego rozliczenia podatku od towarów i usług za maj 2000 r. i nie korygowały tego rozliczenia decyzją. Oznacza to, że zobowiązanie podatkowe spółki cywilnej za maj 2000 r. przedawniło się zgodnie z art. 70 §1 O.p. z końcem 2005 r., także z dniem 31 grudnia 2005 r., zgodnie z art. 79 § 2 w zw. z art. 76b §1 O.p., wygasło prawo byłych wspólników spółki cywilnej do złożenia wniosku o zwrot różnicy podatku wynikający z deklaracji. W okresie do dnia przedawnienie zobowiązania podatkowego spółki cywilnej za maj 2000 r. (31.012.2005 r.) wspólnicy spółki cywilnej nie składali korekt deklaracji za ww. okres rozliczeniowy, zatem nie doszło do przerwania biegu terminu do zwrotu nadpłaty (zwrotu podatku) stosownie do art. 80 § 3 O.p. Zasadnie więc organ odwoławczy przyjął, że wniosek Skarżącego z 12 listopada 2015 r. jest spóźniony, tj. złożony po upływie terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego spółki cywilnej za maj 2000 r., nie jest tym samym możliwe jego merytoryczne rozpoznanie. To zaś oznacza, że wystąpiła, wskazana w art. 165a § 1 O.p., inna przyczyna powodująca, iż postępowanie nie może być wszczęte. Organ odwoławczy wyjaśnił także, odnosząc się do zarzutów Skarżącego, że w sprawie dotyczącej rozliczenia przez spółkę cywilną podatku od towarów i usług za maj 2005 r. nie toczyło się postępowanie kontrolne, ani podstępowanie podatkowe. Postępowanie kontrolne prowadzone wobec Spółki przez Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej, jak wynika z akt sprawy, dotyczyło rozliczenia za 1998 r. i zostało umorzone wobec rozwiązania spółki cywilnej. Urząd nie prowadził postępowań karnych skarbowych w zakresie dzielności spółki cywilnej, ale uwzględniając nieprawidłowości ustalone w toku kontroli dotyczącej 1998 r. zawiadomił Prokuraturę Okręgową w L.. Nie prowadzono zatem postępowania o przestępstwo skarbowe lub wykroczenie skarbowe, które dotyczyłoby rozliczenia spółki cywilnej w podatku od towarów i usług za maj 2000 r., nie wystąpiła zatem wskazana w art. 70 § 6 pkt 1 O.p. przesłanka zawieszenia biegu przedawnienia zobowiązania podatkowego. W ocenie Sądu nie są zasadne, podnoszone w skardze, zarzuty zawieszenia biegu terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego za maj 2000 r. w związku z toczącymi się postawaniami karnymi skarbowymi, które związane były z działalnością spółki cywilnej. Odnosząc się do tego zarzutu skargi należy przypomnieć, że przepis art. 70 § 6 pkt 1 O.p. w brzmieniu obowiązujący od 1 stycznia 2003 r., a zatem w okresie kiedy zobowiązanie spółki cywilnej nie uległo jeszcze przedawnianiu, stanowił, że bieg terminu przedawnienia zostaje zawieszony z dniem wszczęcia postępowania karnego lub postępowania w sprawie o przestępstwo skarbowe lub wykroczenie skarbowe. Termin ten, stosownie do art. 70 § 7 pkt 1 O.p., biegnie dalej od dnia następującego po dniu prawomocnego zakończenia postępowania karnego lub postępowania w sprawie o przestępstwo skarbowe lub wykroczenie skarbowe. Z literalnego brzmienia art. 70 § 6 pkt 1 O.p. wynika, że odnosi się do jakiegokolwiek postępowania karnego lub postępowania w sprawie o przestępstwo skarbowe lub wykroczenie skarbowe i nie precyzuje wobec kogo takie postępowanie jest prowadzone. Uwzględniając, jednak, że celem tego przepisu jest zawieszenie biegu terminu przedawnienia konkretnego zobowiązania podatkowego, tj. zobowiązania obciążającego konkretnego podatnika i zobowiązania należnego za konkretny okres rozliczeniowy, to należy przyjąć, że postępowania karne czy o przestępstwo skarbowe lub wykroczenia skarbowe aby mogło wywołać skutki w zakresie przedawnienia konkretnego zobowiązania podatkowego musi być z tym postępowaniem związane. Na prawidłowość takiego rozumienia art. 70 § 6 pkt 1 O.p. w brzmieniu obowiązującym od 1.01.2003 r. wskazują jego kolejne nowelizacje w tym pierwsza wprowadzona od 1.09.2005 r. art. 1 pkt 34 lit. d ustawy z 30 czerwca 2005 r. o zmianie ustawy - Ordynacja podatkowa oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz.U z 2005, nr 143, poz.1199). Przenosząc to na grunt niniejszej sprawy należy stwierdzić, że aby możliwe było stwierdzenie, że doszło do zawieszenie biegu terminu przedawnienia zobowiązania spółki cywilnej za maj 2000 r. na podstawie art. 70 § 1 pkt 6 O.p. przed 31 grudnia 2005 r. należałoby wykazać, że w tym czasie zostało wszczęte wobec wspólników spółki cywilnej postępowania w sprawie o przestępstwo skarbowe lub wykroczenie skarbowe i podejrzenie popełnienia przestępstwa lub wykroczenia wiąże się z niewykonaniem przez spółkę cywilną zobowiązania podatkowego w podatku od towarów i usług za maj 2000 r. Organ podatkowy twierdzi, że takie postępowanie nie toczyło się, zaś Skarżący nie wskazał aby takie postępowanie za wskazany okres rozliczeniowy zostało wszczęte przed 1 stycznia 2006 r. Podnoszona argumentacja o toczącym się postępowaniu karnym w ramach którego zwrócono zajęty depozyt wskazuje, ze postępowania te dotyczyły działalności spółki cywilnej w 1998 r., bowiem zajęcie związane było właśnie z postępowaniem obejmującym 1998 r. Korekta deklaracji spółki cywilnej VAT-7 za maj 2000 r., na którą powoływał się Skarżący w toku postępowania przed sądem, jak wynika z przedstawionych przez Skarżącego dowodów została sporządzona 12 września 2016 r. złożona w dniu 13 września 2016 r., tj. po wydaniu przez organ I instancji postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania, a co ważniejsze po upływie terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego, którego dotyczy, nie mogła zatem wywołać żadnych skutków. Nie są też zasadne zarzuty skargi dotyczące nieprawidłowego rozstrzygniecie w sprawie. Sąd nie podziela stanowiska Skarżącego, że korespondencja z osobą składającą wniosek i dokonanie czynności sprawdzających oznacza prowadzenie postępowania podatkowego i jeśli w wyniku podjętych ustaleń organ podatkowy uzna postępowanie za bezprzedmiotowe winien postępowanie umorzyć, a nie odmawiać jego wszczęcia. Jak wskazano na wstępie rozpoznanie wniosku strony o wszczęcie postępowania ma charakter dwuetapowy. Zgodnie z art. 165 § 3 O.p. wniosek strony wszczyna postępowanie, ale z uwagi na brzmienia art. 165a § 1 O.p organ podatkowy zobowiązany jest wyjaśnić zakres wniosku oraz czy istnieją podstawy prawne do prowadzenia postępowania w żądanym zakresie, w tym czy wniosek złożono w terminie umożliwiającym jego merytoryczne rozpoznanie, a także czy wniosek pochodzi od podmiotu uprawnionego. W wyniku sprawdzeń w posiadanej przez organy podatkowe dokumentacji oraz uwzględniając obowiązujące przepisy prawa organ podatkowy ustalił, że wniosek wspólnika spółki cywilnej o zwrot podatku jest spóźniony, a zatem nie może być rozpoznany merytorycznie. Prowadzenie postępowania podatkowego po upływie terminu przedawnienia nie jest bowiem możliwe. Zasadnie zatem odmówiono wszczęcia postępowania podatkowego z zakresie zwrotu podatku za maj 2000 r. Nie są też zasadne zarzuty skargi dotyczące naruszenia przepisów art. 121, art. 122 §1, art. 187 §1 i art. 191 O.p. przez brak podjęcia czynności mających na celu wyjaśnienie wątpliwości co do zasadności zgłaszanego przez Skarżącego roszczenia. Powołane przez Skarżącego przepisy dotyczą zasad oraz czynności podejmowanych w postępowaniu podatkowym. Ponieważ organy podatkowe odmówiły wszczęcia postępowania podatkowego, a zatem nie prowadziły postępowania podatkowego, tym samym nie stosowały ww. przepisów. Zarzuty podnoszone w piśmie procesowym z 12 kwietnia 2017 r., odnoszące się do czynności podejmowanych przez organy podatkowe wobec spółki cywilnej w latach 1998 - 1999 r., w tym dotyczące zajęcia towarów zakupionych przez spółkę cywilną za kwotę 1.700.000 zł, od których, jak twierdzi Skarżący, zapłacono podatek VAT i które zostały zwolnione z zabezpieczenia dopiero w 2015 r. nie mają wpływu na rozstrzygniecie w niniejszej sprawie. Wszystkie te czynności odnoszą się bowiem do innych okresów rozliczeniowych, a nie do maja 2000 r. Mając na uwadze powyższe Sąd, na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi skargę oddalił jako bezzasadną.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 26.07.2026. · Źródło