I SA/Wr 2633/01

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia: NSA Gerard Czech Sędziowie: WSA Grzegorz Gocki Asesor sądowy Marta Wojciechowska (spr.) Protokolant: sekr. sąd. Joanna Zamojska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 3 marca 2004 r. sprawy ze skargi Z. W. na decyzję Izby Skarbowej w O. z dnia [...], nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości podatkowej wraz z odsetkami za zwłokę z tytułu podatku dochodowego od osób fizycznych za 1998 r. oddala skargę Decyzją z dnia [...] nr [...], Pierwszy Urząd Skarbowy odmówił Z. W. umorzenia zaległości w kwocie 4.641,30 zł i odsetek za zwłokę w kwocie 3.191,30 zł z tytułu podatku dochodowego od osób fizycznych za rok 1998. Decyzja została wydana na podstawie art. 67 § 1 i 1a oraz art. 207 z 29 sierpnia 1997 r. ustawy Ordynacja podatkowa (Dz. U. Nr 137, poz. 926 ze zmianami i § 1 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia Ministra Finansów z 31 grudnia 1997 r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy - Ordynacja podatkowa (Dz. U. Nr 162, poz. 1124 ze zmianami). W uzasadnieniu decyzji Urząd wskazał, że sytuacja finansowa podatnika i ponoszone koszty utrzymania rodziny pozwalają na uregulowanie zobowiązania bez obawy zagrożenia funkcjonowania firmy. Dochód podatnika po odjęciu wykazanych odliczeń i należnego podatku w roku 1998 wyniósł 40,870,94 zł., w 1999 r. łącznie z dochodem małżonki 69,036,37 zł., w 2000 r. za 11 miesięcy 61.157,27 zł., a w styczniu 2001 r. 9.196,85 zł. Dodatkowo Urząd podkreślił, że zaległość podatkowa powstała wskutek błędów popełnionych w prowadzeniu rachunkowości firmy A w S. Podatnik jako osoba prowadząca działalność odpowiada za sposób prowadzenia ksiąg i ponosi wszelkie związane z tym konsekwencje. Z powyższą decyzją nie zgodził się Z. W. i wniósł odwołanie, w którym wskazał, że zaskarżona decyzja narusza przepisy prawa materialnego i procesowego poprzez odmówienie umorzenia zaległości podatkowych i odsetek. W uzasadnieniu podatnik podniósł, iż dotychczas prowadząc firmę z rodzicami, należycie wykonywał obowiązki wobec państwa i nie korzystał z pomocy państwa. Z przyczyn niezależnych od niego przeprowadzona kontrola wykazała uchybienia, które spowodowały naliczenie zaległego podatku. Urząd Skarbowy wydając decyzję kierował się wyłącznie interesem fiskalnym państwa, całkowicie pomijając sytuację społeczną, która wymaga wspierania działalności małych rodzinnych przedsiębiorstw. W dniu [...] Izba Skarbowa w O. wydała decyzję nr [...], na podstawie art. 233 § 1 pkt 1 ustawy Ordynacja podatkowa, utrzymując w mocy zaskarżona decyzję. W uzasadnieniu Izba wskazała, że nie znalazła podstaw merytorycznych i prawnych do zmiany zaskarżonej decyzji, gdyż zebrany w sprawie materiał dowodowy nie wskazuje na wystąpienie wyjątkowych przesłanek czy też nadzwyczajnych okoliczności stanowiących o tym, iż indywidualny interes podatnika przeważa nad interesem publicznym związanym z zabezpieczeniem wpływu należności do budżetu państwa. Zdaniem Izby, podatnik powołując się na politykę wspierania i ochraniania działalności gospodarczej małych przedsiębiorstw przez państwo, dąży do wyzbycia się długów i w tym upatruje pozytywną przesłankę do umorzenia należności podatkowych. Z akt sprawy wynika, że przyczyną powstania zaległości były nieprawidłowości w rozliczeniach podatkowych, stwierdzone podczas kontroli przeprowadzonej przez Inspektora Kontroli Skarbowej w O. Zatem argumenty przytaczane przez podatnika, a wskazujące na wystąpienie zaległości bez jego udziału, nie zasługują na uwzględnienie. Podatnik bowiem powinien tak zorganizować prowadzoną działalność gospodarczą, aby błędy interpretacyjne nie miały miejsca, a skutki niedopełnienia tego obowiązku nie mogą być przenoszone na budżet państwa. Nieprawidłowe rozliczanie podatków nie stanowi wystarczającej przesłanki do zwolnienia podatnika ze spłaty zaległości podatkowej. Przeprowadzona analiza dochodów podatnika wskazuje, że osiągany miesięczny dochód znacznie przewyższa krajowe przeciętne wynagrodzenia, a zatem nie można w tym przypadku mówić o zagrożeniu egzystencji podatnika i braku możliwości uregulowania powstałej zaległości. Zdaniem Izby, ponoszone przez podatnika wydatki na rozbudowę firmy, w tym obciążenie związane ze spłatą kredytów inwestycyjnych oraz wskazane miesięczne koszty utrzymania dwuosobowej rodziny, nie upoważniają organu podatkowego do udzielenia ulgi. Podatnik sam decyduje o swoich wydatkach, a rodzaj i wysokość ponoszonych wydatków na zaspokojenie własnych potrzeb oraz potrzeb wynikających z prowadzonej działalności gospodarczej, nie ma wpływu na obowiązek podatkowy wobec państwa. Również o zastosowaniu ulgi nie może przesądzać argument wskazujący na terminowe wywiązywanie się przez podatnika z dotychczasowych obowiązków podatkowych, gdyż jest to obowiązek każdego podatnika, a nie przejaw dobrej woli. Nie ma również znaczenia zdaniem Izby, argument powołujący się na brak wykorzystywania w dotychczasowej działalności ulg podatkowych, pożyczek czy dotacji państwowych. Dodatkowo Izba podkreśliła, że kwota zaległości w podatku dochodowym jest wynikiem nieprawidłowości stwierdzonych w toku kontroli przeprowadzonej przez Inspektora Kontroli Skarbowej. W efekcie tych nieprawidłowości podatnik nie odprowadził podatku w należnej wysokości, co w przypadku prowadzenia dochodowej działalności byłoby równoznaczne z finansowaniem tej działalności kosztem środków publicznych, gdyby doszło do umorzenia zaległości i odsetek. Z powyższą decyzją nie zgodził się podatnik i wniósł skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego z powodu naruszenia prawa. W uzasadnieniu skargi Z. W. podniósł, że od dłuższego czasu prowadzi przedsiębiorstwo rodzinne zatrudniające 10 osób i dotychczas nie korzystał z ulg podatkowych lub pomocy państwa. Wskazał, iż obecna sytuacja gospodarcza kraju wymaga wspierania małych rodzinnych firm, które tworzą miejsca pracy. Nadto dodał, że Ministerstwo Finansów prowadzi niezbyt trafną politykę skarbową i jego prośby, w tym o rozłożenie na raty lub odroczenie płatności, są negatywnie rozstrzygane. Z uwagi na bezrobocie interes społeczny uzasadnia prowadzenie polityki finansowej wspierającej działalność małych firm, a nie wprowadzenie nadmiernego fiskalizmu. Izba Skarbowa w odpowiedzi na skargę podtrzymała swoją dotychczasową argumentację podkreślając, że zastosowanie ulgi wobec podatnika, który osiągnął dochody, a jego sytuacja materialna pozwala na spłatę zaległości bez zagrożenia egzystencji, byłoby równoznaczne z finansowania kosztem środków publicznych ich działalności gospodarczej. Wojewódzki Sąd Administracyjny stwierdził i zważył co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. W postępowaniu organów I i II instancji nie stwierdzono uchybień, które powodowałyby konieczność uchylenia zaskarżonej decyzji. Stosownie do przepisu art. 67 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. Nr 137, poz. 926 ze zmianami) organ podatkowy na wniosek podatnika może umorzyć w całości lub części zaległości podatkowe, odsetki za zwłokę, w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem podatnika lub interesem publicznym. Wydawane w takich sprawach decyzje mają charakter uznaniowy, co oznacza, że organ podatkowy może, ale nie musi umorzyć zaległość podatkową lub odsetki za zwłokę. Przy podejmowaniu decyzji Organ podatkowy winien rozważyć kryteria umorzenia w zależności od okoliczności konkretnej sprawy, kierując się przesłankami wskazanymi w art. 67 § 1 Ordynacji podatkowej, a mianowicie "ważnym interesem podatnika" lub "interesem publicznym". Przy czym podkreślić należy, że nawet ustalenie przez organ podatkowy występowania przyczyn społecznych lub gospodarczych, które uzasadniałyby udzielenie ulgi, nie zobowiązuje do wydania decyzji zgodnej z żądaniem strony. Organy podatkowe winny w toku postępowania, kierując się przesłankami ustawowymi, rozważyć wszystkie okoliczności przemawiające za możliwością udzielenia ulg. Przepisy prawa podatkowego nie definiują pojęcia "ważny interes podatnika" i "interes publiczny". W orzecznictwie podatkowym przyjęto, że ważny interes podatnika wymaga ustalenia sytuacji majątkowej podatnika, skutków ekonomicznych jakie występują w wyniku realizacji zobowiązania dla niego i jego rodziny, możliwości zarobkowych. Natomiast przez interes publiczny rozumie się dyrektywę postępowania nakazującą mieć na uwadze respektowanie wartości wspólnych dla całego społeczeństwa takich jak sprawiedliwość, bezpieczeństwo, zaufanie obywateli do organów władzy, sprawność działania aparatu państwowego, w tym realizacji zobowiązań podatkowych. /porównaj Wyrok NSA z 21 marca 2001 r. sygn. akt I SA/Ka 577/00 wybór Lex nr 47500, Wyrok NSA z 12 lutego 2003 r. sygn. akt III SA 1838/01 opubl. M. Podat. 2003/7/43, Wyrok NSA z 26 września 2002 r. sygn. akt III SA 659/01 opubl. ONSA 2003/3/105/. Z akt sprawy wynika, że organy podatkowe z zachowaniem obowiązujących zasad przeprowadziły postępowanie wyjaśniające, zbadały sytuację materialną, rodzinną, poddały ocenie argumenty, na które powoływała się strona. W sposób wnikliwy i szczegółowy, zgodnie z zasadami logiki i doświadczenia życiowego organy oceniły zebrany materiał dowodowy i racje stron. Decyzje wydane przez organy podatkowe w tej sprawie, jako decyzje uznaniowe, podlegają ograniczonej kontroli Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. Decyzja uznaniowa może być przez Sąd uchylona w przypadku stwierdzenia, że została wydana z naruszeniem przepisów prawa o postępowaniu, które miało wpływ na wynik sprawy. O tego rodzaju naruszeniach można mówić, gdyby organy pozostawiły poza swoimi rozważaniami argumenty podnoszone przez stronę, pominęły istotny dla rozstrzygnięcia materiał dowodowy, bądź dokonałyby oceny tego materiału wbrew zasadom logiki lub doświadczenia życiowego. Ocena materiału dokonana przez organy opiera się na przyjętej w Orzecznictwie wykładni przepisów, mieści się w ramach przyznanego organom uznania administracyjnego i nie można jej zarzucić dowolności. Podkreślić jednocześnie należy, że stosowanie ulg płatniczych, wobec zasady powszechności opodatkowania i równego traktowania podmiotów, winno być stosowane zupełnie wyjątkowo. W orzecznictwie przyjęto, że skoro umorzenie zaległości podatkowej jest instytucją nadzwyczajną, to tym samym wypadki społeczne i gospodarcze muszą posiadać tę sama cechę /porównaj Wyrok NSA z 3 lutego 2000 r. sygn. akt I SA/Kr 983/98, wybór Lex 40722/. Jak to już wielokrotnie wskazywano w orzecznictwie Sąd nie jest uprawniony do badania merytorycznej zasadności decyzji administracyjnej, nie ocenia jej słuszności, natomiast bada czy decyzja została wydana zgodnie z przepisami proceduralnymi. W tym przypadku ani skarga, jak również przeprowadzona przez Sąd kontrola nie wykazała naruszeń przepisów postępowania administracyjnego, które miały istotny wpływ na wynik sprawy. Zaskarżona decyzja odpowiada wymogom określonym w art. 210 Ordynacji podatkowej. Podkreślenia jednocześnie wymaga, iż dodatkowe argumenty skarżącego, zawarte w piśmie z 19 grudnia 2003 r. skierowanym do Naczelnego Sądu Administracyjnego Ośrodka Zamiejscowego we Wrocławiu, a wskazujące na błędy popełnione w decyzji wymiarowej podatku dochodowego za lata 1997 i 1998, nie dotyczą niniejszego postępowania. Izba Skarbowa odpowiadając na wskazane pismo trafnie podniosła, że dodatkowe wyjaśnienia skarżącego odnoszą się do postępowania w sprawie wymiaru podatku dochodowego. W tej sprawie podatnik nie wniósł odwołania i wydana decyzja jest prawomocna. Z powyższych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 151 Ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270) orzekł jak w sentencji.