I SA/Wr 2634/01

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia: NSA Gerard Czech Sędziowie: WSA Grzegorz Gocki Asesor sądowy Marta Wojciechowska (spr.) Protokolant: sekr. sąd. Joanna Zamojska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 3 marca 2004 r. sprawy ze skargi T. i M. W. na decyzję Izby Skarbowej w O. z dnia [...], nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości podatkowej wraz z odsetkami z tytułu podatku dochodowego od osób fizycznych za 1998 r. oddala skargę Decyzją z [...] nr [...] Pierwszy Urząd Skarbowy w O., na podstawie art. 67 § 1 i 1 a oraz 207 Ustawy Ordynacja Podatkowa oraz § 1 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia Ministra Finansów w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy Ordynacja podatkowa, odmówił T. i M. W. umorzenia zaległości podatkowej w kwocie 9.277,10 zł. wraz z odsetkami za zwłokę w kwocie 6.378,80 zł z tytułu podatku dochodowego od osób fizycznych za 1998 r. W ocenie Urzędu Skarbowego sytuacja materialna podatników, w tym osiągane dochody po odliczeniu kosztów utrzymania, pozwalają na uregulowanie zobowiązań podatkowych, bez obawy zagrożenia prawidłowego funkcjonowania firmy prowadzonej przez podatników. Łączny dochód podatników w roku 1998, po dokonaniu odliczeń i należnego podatku wyniósł 81.781 zł., w 1999 r. 100,218 zł., w 2000 r. za 11 miesięcy 89.435 zł., a w styczniu 15.424 zł. Podatnicy nie korzystali dotychczas z żadnej pomocy w formie zaniechania ustalania lub poboru podatku oraz z odroczeń płatności podatku, bądź umorzeń, ale powstała zaległość podatkowa jest wynikiem błędów w prowadzeniu rachunkowości firmy. Jako osoby prowadzące działalność odpowiadają za sposób prowadzenia ksiąg i ponoszą wszelkie związane z tym konsekwencje. Z powyższą decyzją nie zgodzili się podatnicy i wnieśli odwołanie podnosząc, że dotychczas należycie wykonywali obowiązki wobec państwa, w tym podatkowe. Zdaniem podatników, którzy prowadzą małe przedsiębiorstwo rodzinne i zapewniają miejsca pracy, Urząd Skarbowy wydając decyzję w ich sprawie pominął aspekty polityki wspierania działalności gospodarczej takich przedsiębiorstw. Dodatkowo podkreślili, że nie korzystali wcześniej z pomocy państwa. Uważają, że potrzeby społeczne i interes państwa, w szczególności konieczność utrzymania miejsc pracy, uzasadniają potrzebę wspierania małych rodzinnych przedsiębiorstw. Izba Skarbowa w O. decyzją nr [...], wydaną na podstawie art. 233 § 1 pkt 1 ustawy Ordynacja podatkowa, utrzymała w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu Izba wskazała, że nie znalazła podstaw merytorycznych i prawnych do zmiany zaskarżonej decyzji, gdyż zebrany w sprawie materiał dowodowy nie wskazuje na wystąpienie wyjątkowych przesłanek czy też nadzwyczajnych okoliczności stanowiących o tym, iż indywidualny interes podatnika przeważa nad interesem publicznym związanym z zabezpieczeniem wpływu należności do budżetu państwa. Zdaniem Izby, podatnicy powołując się na politykę wspierania i ochraniania działalności gospodarczej małych przedsiębiorstw przez państwo, dążą do wyzbycia się długów i w tym upatrują pozytywną przesłankę do umorzenia należności podatkowych. Z akt sprawy wynika, że przyczyną powstania zaległości były nieprawidłowości w rozliczeniach podatkowych, stwierdzone podczas kontroli przeprowadzonej przez Inspektora Kontroli Skarbowej w O. Zatem argumenty przytaczane przez podatników, a wskazujące na wystąpienie zaległości bez ich udziału, nie zasługują na uwzględnienie. Podatnik bowiem powinien tak zorganizować prowadzoną działalność gospodarczą, aby błędy interpretacyjne nie miały miejsca, a skutki niedopełnienia tego obowiązku nie mogą być przenoszone na budżet państwa. Nieprawidłowe rozliczanie podatków nie stanowi wystarczającej przesłanki do zwolnienia podatnika ze spłaty zaległości podatkowej. Przeprowadzona analiza dochodów podatników wskazuje, że osiągany miesięczny dochód znacznie przewyższa krajowe przeciętne wynagrodzenia, a zatem nie można w tym przypadku mówić o zagrożeniu egzystencji podatników i braku możliwości uregulowania powstałej zaległości. Zdaniem Izby, ponoszone przez podatników wydatki na rozbudowę firmy, w tym obciążenie związane ze spłatą kredytów inwestycyjnych oraz wskazane miesięczne koszty utrzymania dwuosobowej rodziny, nie upoważniają organu podatkowego do udzielenia ulgi. Podatnik sam decyduje o swoich wydatkach, a rodzaj i wysokość ponoszonych wydatków na zaspokojenie własnych potrzeb oraz potrzeb wynikających z prowadzonej działalności gospodarczej, nie ma wpływu na obowiązek podatkowy wobec państwa. Również o zastosowaniu ulgi nie może przesądzać argument wskazujący na terminowe wywiązywanie się przez podatników z dotychczasowych obowiązków podatkowych, gdyż jest to obowiązek każdego podatnika, a nie przejaw dobrej woli. Nie ma również znaczenia zdaniem Izby, argument powołujący się na brak wykorzystywania w dotychczasowej działalności ulg podatkowych, pożyczek czy dotacji państwowych. Dodatkowo Izba podkreśliła, że kwota zaległości w podatku dochodowym jest wynikiem nieprawidłowości stwierdzonych w toku kontroli przeprowadzonej przez Inspektora Kontroli Skarbowej. W efekcie tych nieprawidłowości podatnicy nie odprowadzili podatku w należnej wysokości, co w przypadku prowadzenia dochodowej działalności byłoby równoznaczne z finansowaniem tej działalności kosztem środków publicznych, gdyby doszło do umorzenia zaległości i odsetek. Z powyższą decyzją nie zgodzili się podatnicy i we wniesionej skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego podnieśli, że prowadzą rodzinne przedsiębiorstwo, w którym zatrudniają ponad 10 osób. Dotychczas nie korzystali z ulg i pomocy państwa, a firma ma perspektywy rozwojowe. Ich zdaniem interes publiczny, rozumiany jako konieczność wspierania małych przedsiębiorstw rodzinnych, przemawia za wsparciem ich działalności i udzielenia ulgi. Nadto podnoszą, że jako pracodawcy utrzymują i tworzą nowe miejsca pracy przyczyniając się w ten sposób do zmniejszenia bezrobocia, a zatem powinni skorzystać z ulgi, gdyż przepisy prawa należy stosować i tłumaczyć zgodnie z potrzebami społeczeństwa. Izba Skarbowa w odpowiedzi na skargę podtrzymała swoja dotychczasową argumentację podkreślając, że zastosowanie ulgi wobec podatników, którzy osiągają dochody, a ich sytuacja materialna pozwala na spłatę zaległości bez zagrożenia egzystencji, byłoby równoznaczne z finansowania kosztem środków publicznych ich działalności gospodarczej. Wojewódzki Sąd Administracyjny stwierdził i zważył co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. W postępowaniu organów I i II instancji nie stwierdzono uchybień, które powodowałyby konieczność uchylenia zaskarżonej decyzji. Stosownie do przepisu art. 67 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. Nr 137, poz. 926 ze zmianami) organ podatkowy na wniosek podatnika może umorzyć w całości lub części zaległości podatkowe, odsetki za zwłokę, w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem podatnika lub interesem publicznym. Wydawane w takich sprawach decyzje mają charakter uznaniowy, co oznacza, że organ podatkowy może, ale nie musi umorzyć zaległość podatkową lub odsetki za zwłokę. Przy podejmowaniu decyzji Organ podatkowy winien rozważyć kryteria umorzenia w zależności od okoliczności konkretnej sprawy, kierując się przesłankami wskazanymi w art. 67 § 1 Ordynacji podatkowej, a mianowicie "ważnym interesem podatnika" lub "interesem publicznym". Przy czym podkreślić należy, że nawet ustalenie przez organ podatkowy występowanie przyczyn społecznych lub gospodarczych, które uzasadniałyby udzielenie ulgi, nie zobowiązuje do wydania decyzji zgodnej z żądaniem strony. Organy podatkowe winny w toku postępowania, kierując się przesłankami ustawowymi, rozważyć wszystkie okoliczności przemawiające za możliwością udzielenia ulg. Przepisy prawa podatkowego nie definiują pojęcia "ważny interes podatnika" i "interes publiczny". W orzecznictwie podatkowym przyjęto, że ważny interes podatnika wymaga ustalenia sytuacji majątkowej podatnika, skutków ekonomicznych jakie występują w wyniku realizacji zobowiązania dla niego i jego rodziny, możliwości zarobkowych. Natomiast przez interes publiczny rozumie się dyrektywę postępowania nakazującą mieć na uwadze respektowanie wartości wspólnych dla całego społeczeństwa takich jak sprawiedliwość, bezpieczeństwo, zaufanie obywateli do organów władzy, sprawność działania aparatu państwowego, w tym realizacji zobowiązań podatkowych. /porównaj Wyrok NSA z 21 marca 2001 r. sygn. akt I SA/Ka 577/00 wybór Lex nr 47500, Wyrok NSA z 12 lutego 2003 r. sygn. akt III SA 1838/01 opubl. M. Podat. 2003/7/43, Wyrok NSA z 26 września 2002 r. sygn. akt III SA 659/01 opubl. ONSA 2003/3/105/. Z akt sprawy wynika, że organy podatkowe z zachowaniem obowiązujących zasad przeprowadziły postępowanie wyjaśniające, zbadały sytuację materialną, rodzinną, poddały ocenie argumenty, na które powoływały się strony. W sposób wnikliwy i szczegółowy, zgodnie z zasadami logiki i doświadczenia życiowego, organy oceniły zebrany materiał dowodowy i racje stron. Decyzje wydane przez organy podatkowe w tej sprawie, jako decyzje uznaniowe, podlegają ograniczonej kontroli Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. Decyzja uznaniowa może być przez Sąd uchylona w przypadku stwierdzenia, że została wydana z naruszeniem przepisów prawa o postępowaniu, które miało wpływ na wynik sprawy. O tego rodzaju naruszeniach można mówić, gdyby organy pozostawiły poza swoimi rozważaniami argumenty podnoszone przez strony, pominęły istotny dla rozstrzygnięcia materiał dowodowy bądź dokonałyby oceny tego materiału wbrew zasadom logiki lub doświadczenia życiowego. Ocena materiału dokonana przez organy opiera się na przyjętej w Orzecznictwie wykładni przepisów, mieści się w ramach przyznanego organom uznania administracyjnego i nie można jej zarzucić dowolności. Podkreślić jednocześnie należy, że stosowanie ulg płatniczych, wobec zasady powszechności opodatkowania i równego traktowania podmiotów winno być stosowane zupełnie wyjątkowo. W orzecznictwie przyjęto, że skoro umorzenie zaległości podatkowej jest instytucją nadzwyczajną, to tym samym wypadki społeczne i gospodarcze muszą posiadać tę sama cechę /porównaj Wyrok NSA z 3 lutego 2000 r. sygn. akt I SA/Kr 983/98, wybór Lex 40722/. Jak to już wielokrotnie wskazywano w orzecznictwie, Sąd nie jest uprawniony do badania merytorycznej zasadności decyzji administracyjnej, nie ocenia jej słuszności, natomiast bada czy decyzja została wydana zgodnie z przepisami proceduralnymi. W tym przypadku ani skarga, jak również przeprowadzona przez Sąd kontrola nie wykazała naruszeń przepisów postępowania administracyjnego, które miały istotny wpływ na wynik sprawy. Zaskarżona decyzja odpowiada wymogom określonym w art. 210 Ordynacji podatkowej. Podkreślenia jednocześnie wymaga, iż dodatkowe argumenty skarżących, zawarte w piśmie z 19 grudnia 2003 r. skierowanym do Naczelnego Sądu Administracyjnego Ośrodka Zamiejscowego we Wrocławiu, a wskazujące na błędy popełnione w decyzji wymiarowej podatku dochodowego za lata 1997 i 1998, nie dotyczą niniejszego postępowania. Izba Skarbowa odpowiadając na wskazane pismo trafnie podniosła, że dodatkowe wyjaśnienia skarżących odnoszą się do postępowania w sprawie wymiaru podatku dochodowego. W tej sprawie podatnicy nie wnosili odwołania i wydana decyzja jest prawomocna. Z powyższych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 151 Ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270) orzekł jak w sentencji.