I SA/Wr 286/13

Wrocław, dnia 10 marca 2013 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia Anetta Chołuj po rozpoznaniu w dniu 10 marca 2013 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku P. B. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej we W. z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie rozliczeń w podatku od towarów i usług za miesiące od stycznia do grudnia 2007 r. postanawia: 1) przyznać prawo pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od obowiązku wpisu od skargi w części przewyższającej kwotę 2.000 (słownie: dwóch tysięcy) złotych; 2) odmówić przyznania prawa pomocy w pozostałym zakresie. P. B. (dalej wnioskodawca) złożył wniosek o przyznanie mu prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Wskazał w nim, że do niedawna pracował dla niemieckiej spółki za wynagrodzenie miesięczne w kwocie około 100 zł. Obecnie jednak, z uwagi na ropień śródręcza prawego nie jest wstanie wykonywać żadnych prac. Podał, że posiada udziały w spółce kapitałowej warte około 5.000 zł. Jednakże, spółka ta nie prowadzi już działalności handlowej a jej majątek starczy jedynie na pokrycie kosztów likwidacji. Gdy przebywa w Polsce to mieszka u rodziny i znajomych. W zamian za wyżywienie pomagał ojcu, do czasu poniesienia kontuzji, w prowadzeniu działalności gospodarczej. W oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wskazał, że samodzielnie prowadzi gospodarstwo domowe, pozostaje bowiem z żoną w separacji. Nie uczestniczy w kosztach utrzymania małoletniej córki. Nie posiada żadnych oszczędności, nieruchomości czy przedmiotów o wartości przekraczającej 3.000 euro. Zarządzeniem referendarza sądowego z dnia 14 sierpnia 2013 r. wnioskodawca został wezwany do przedłożenia szeregu dokumentów takich jak: oświadczenie o osobach wspólnie z nim zamieszkujących oraz ich dochodach, zeznania w podatku dochodowym za 2012 r., dokumentu potwierdzającego wysokość zarobków wnioskodawcy, zestawienia wydatków, wydruków z historii rachunków bankowych, dokumentów wykazujących ciążące na nim zobowiązania, wyjaśnienia odnośnie tytułów prawnych do dwóch nieruchomości we Wrocławiu. W tym celu wnioskodawcy zakreślony został siedmiodniowy termin na realizację wezwania. Postanowieniem z dnia 16 września 2013 r. referendarz sądowy odmówił wnioskodawcy przyznania prawa pomocy. W piśmie z dnia 19 września 2013 r. wnioskodawca oświadczył, że co do zasady mieszka sam, jednakże z uwagi na obecny stan zdrowia mieszka u rodziców, których łączny dochód wynosi 2.500 zł. Podał przy tym, że pomoc otrzymywana od rodziców wycenia na 700 zł. Oświadczył ponadto, że jego zobowiązania wynoszą łącznie 192.263,77 zł a on sam nie ma obecnie żadnych tytułów prawnych do jakichkolwiek nieruchomości. Do oświadczenia załączył szereg dokumentów, w tym wezwania do zapłaty w postępowaniu egzekucyjnym, zaświadczenie potwierdzające wysokość wynagrodzeń w spółce niemieckiej, historię rachunku bankowego z debetem na kwotę 21.367,67 zł oraz deklarację PIT-36 za 2012 r., zgodnie z którą w 2012 r. jego przychód wyniósł 1.529.000 zł, koszty uzyskania przychodów 1.615.707,37 zł a strata 86.707,12 zł. W sprzeciwie od tego rozstrzygnięcia wnioskodawca wyjaśnił, że spóźnienie z nadesłaniem wymaganych od niego dokumentów było spowodowane złym stanem zdrowia i faktem, że postępowanie prowadzi, pomimo posiadania pełnomocnika z wyboru, własnym nakładem pracy. Na wezwanie Sądu o dodatkowe informacje wnioskodawca przedstawił dokumenty zgodnie z którymi jego matka pobiera świadczenie przedemerytalne w kwocie 833,96 zł netto, zaś ojciec w latach 2011-2013 osiągnął przychód z prowadzonej działalności gospodarczej odpowiednio w wysokości 52.979,01 zł, 91408,88 zł oraz 63.272,52 zł. Ujawnił historię rachunku bankowego ojca za okres od 01 października 2013 r. do 04 lutego 2014 r. zgodnie z którą na dzień 04 lutego 2014 r. saldo rachunku było ujemne (- 13.010,01 zł) oraz fakt posiadania przez rodziców dwóch kredytów w łącznej wysokości 78.784,68 zł i racie - 888,83 zł. Wnioskodawca ujawnił również zeznania podatkowe małżonki za lata 2010- 2012, według których jej przychody wyniosły odpowiednio 51.131,47 zł, 53.833,43 zł, i 54.854,54 zł. Z urzędu należy wskazać, że wpis w niniejszej sprawie wynosi 66.313 zł. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Wniosek zasługuje na uwzględnienie w części. Jego omówienie należy poprzedzić uwagą, że stosownie do art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity z 2012 r. Dz. U. poz. 270 ze zm.- dalej: p.p.s.a.) po skutecznym wniesieniu sprzeciwu, postanowienie referendarza sądowego w sprawie prawa pomocy traci moc a sprawa zostaje rozpoznana przez sąd. Przekazanie sprawy sądowi do rozpoznania nie wpływa jednak na nadesłaną przez wnioskodawcę dokumentację, która w dalszym ciągu stanowi podstawę rozpoznania wniosku o przyznaje prawa pomocy. Odnosząc się do meritum sprawy należy wskazać, że zgodnie z brzmieniem art. 245 § 1 p.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Jak stanowi § 3 art. 245 p.p.s.a., prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika. Z kolei w myśl art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. prawo pomocy w zakresie częściowym może być przyznane osobie fizycznej, jeżeli wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania kosztów postępowania, bez uszczerbku dla utrzymania koniecznego siebie i rodziny. Ciężar udowodnienia istnienia przesłanek uzasadniających przyznanie prawa pomocy spoczywa jedynie na wnioskodawcy, co wynika wprost z treści art. 246 p.p.s.a. Rozwiązanie takie jest podyktowane tym, że tylko osoba ubiegająca się o prawo pomocy może znać w pełni swoją sytuację majątkową i faktyczną. Instytucja prawa pomocy ma służyć przede wszystkim tym, którzy nie mają możliwości zgromadzenia środków na opłacenie kosztów związanych z obroną swoich praw przed sądem bądź też ich zgromadzenie byłoby związane z uszczerbkiem dla utrzymania własnej rodziny. Jest to zatem wyjątek od ogólnej zasady, wyrażonej w art. 199 p.p.s.a., że strony ponoszą koszty związane ze swoim udziałem w sprawie. Należy pamiętać, że koszty sądowe stanowią daninę publiczną. Konstytucja RP przewiduje powszechny obowiązek ponoszenia takich danin, stanowiąc w art. 84, że każdy jest obowiązany do ponoszenia ciężarów i świadczeń publicznych, określonych w ustawie. Tym samym przyznanie prawa pomocy oznacza w istocie obciążenie kosztami postępowania pozostałych podatników. Stąd też przed wystąpieniem z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy, strona powinna dopełnić wszelkich starań w celu zgromadzenia we własnym zakresie odpowiednich środków na uiszczenie kosztów sądowych, wliczając w to wyzbycie się niektórych składników swojego majątku, czy ograniczenie wydatków. Odnosząc powyższe uwagi do wniosku wnioskodawcy należy stwierdzić, że z przedstawionych przez niego dokumentów wynika, że jego sytuacja majątkowa nie pozwoli mu na uiszczenie w niniejszej sprawie pełnego wpisu od skargi w wysokości 66.313 zł. Dlatego też Sąd postanowił przyznać mu prawo pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w kwocie przekraczającej 2.000 zł, przyjmując, że owa kwota mieści się w granicach możliwości finansowych rodziców i żony wnioskodawcy, która to pomimo separacji nadal jest zobowiązana do pomocy swojemu małżonkowi na podstawie art. 27 ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy (tekst jednolity Dz. u .z 2012 r., poz. 788 ze zm.). Z tych też względów, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., Sąd orzekł jak w sentencji.