I SA/Wr 303/02

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia: NSA Joanna Kuczyńska (spr.) Sędziowie: WSA Krzysztof Bogusz Asesor sądowy Marzena Łozowska Protokolant: ref. stażysta Iwona Drzewiecka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 kwietnia 2004 r. sprawy ze skargi J. W. na decyzję Izby Skarbowej w O. z dnia [...], nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nadpłaty z tytułu pobranych zaliczek na podatek dochodowy od osób fizycznych w 2001 r. I uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Urzędu Skarbowego w N. z dnia [...] nr [...] II orzeka o niewykonywaniu zaskarżonej decyzji Przedmiotem skargi jest decyzja Izby Skarbowej w O. z dnia [...] o nr [...] utrzymująca w mocy decyzję Urzędu Skarbowego w N. z dnia [...] o Nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nadpłaty w zaliczkach na podatek dochodowy od osób fizycznych w 2001 r. W dniu 11 kwietnia 2001 r. Pan J. W. zwrócił się do Urzędu Skarbowego z wnioskiem o zwrot nienależnie pobranych zaliczek na podatek dochodowy od osób fizycznych w 2001 r. z tytułu wypłaconych przez Sąd Rejonowy w N. kosztów dojazdów do pracy. Urząd Skarbowy w N. odmówił stwierdzenia nadpłaty z tytułu pobranych przez płatnika Sąd Rejonowy w N. zaliczek na podatek dochodowy od osób fizycznych. Zdaniem organu wypłata zwrotu kosztów dojazdów do miejsca pracy podlega opodatkowaniu podatkiem dochodowym bowiem nie korzysta z wyłączenia wynikającego z katalogu zwolnień przewidzianych ustawą o podatku dochodowym od osób fizycznych. Stosownie do postanowień art. 12 ust. 1 ustawy wskazanej wyżej, za przychody ze stosunku służbowego, stosunku pracy, pracy nakładczej oraz spółdzielczego stosunku pracy uważa się wszelkiego rodzaju wypłaty pieniężne oraz wartość pieniężną świadczeń w naturze bądź ekwiwalenty bez względu na źródło finansowania tych wypłat i świadczeń w tym również ponoszonych przez pracownika. Bez znaczenia zdaniem organu jest okoliczność, że pracodawca dokonuje pracownikowi zwrotu kosztów przejazdu z miejsca zamieszkania do pracy na podstawie postanowień zawartych w odrębnych przepisach tj. art. 75 § 2 ustawy z dnia 20 czerwca 1985 r. Prawo o ustroju sądów powszechnych. Decyzja stała się przedmiotem odwołania, w którym podatnik wnosząc o jej uchylenie nie zgadza się z poglądem wyrażonym przez organy w uzasadnieniu. Wskazuje odwołujący się na orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego, którego analiza prowadzi do wniosku, iż uprawnione jest żądanie zwrotu nienależnie pobranych zaliczek na podatek dochodowy z tytułu poniesionych kosztów dojazdów do pracy następnie zwróconych przez pracodawcę. Izba Skarbowa po dokonaniu analizy zebranego w sprawie materiału dowodowego uznała, iż brak jest przesłanek do uchylenia bądź zmiany kwestionowanej decyzji organu pierwszej instancji, zatem decyzję tą należało utrzymać w mocy. Wskazana przez podatnika w wyrokach NSA ocena prawna, wiąże w konkretnych, jednostkowych sprawach zatem nie jest dla organu wykładnią jego stosowania. W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego, skarżący wnosi o uchylenie decyzji Izby Skarbowej z przyczyn zasadniczo wskazanych w uzasadnieniu odwołania. W odpowiedzi na skargę Izba Skarbowa podtrzymuje swoje stanowisko przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji wnosi o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył: Skarga jest uzasadniona, bowiem zaskarżona decyzja narusza prawo. Skarżący w toku postępowania odwoływał się do uchwały 7 sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 17 maja 1999 r. FPS 3/99 (ONSA 1999/4/115) wyjaśniającej problematykę zwrotu kosztów przysługujących sędziemu na podstawie art. 75 § 2 ustawy z dnia 20 czerwca 1985 r. Prawo o ustroju sądów powszechnych (Dz. U. z 1994 r. Nr 7, poz. 25 ze zm.), jako nie stanowiącego przychodu w rozumieniu cyt. ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych. Uchwała cyt. wyżej wywarła decydujący wpływ na kształtującą się jednolitą linię orzecznictwa NSA, który przyjął, że jeżeli sędzia poniesie wydatki związane z dojazdem do pracy, które to wydatki zostaną mu następnie zwrócone przez Sąd, to tego rodzaju przychody pieniężne nie mogą być uznane za przychody ze stosunku służbowego, nie stanowią one bowiem żadnego przysporzenia majątkowego po stronie sędziego, a także nie mieszczą się w pojęciu świadczeń, o których mowa w art. 12 ust. 1 i 3 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych. Ze wskazaną linia orzecznictwa Sąd w składzie rozpoznającym niniejszą skargę zgadza się w całości. Zgodnie z art. 9 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (t.j. Dz. U. z 1993 r. Nr 90, poz. 416 ze zm.) podstawową zasadą opodatkowania tym podatkiem jest objęcie nim wszelkiego rodzaju dochodów osób fizycznych, z wyjątkiem dochodów zwolnionych na podstawie odpowiednich przepisów. Dochodem w rozumieniu przepisów powołanej ustawy jest nadwyżka przychodów nad kosztami ich uzyskania. W przypadku przychodów ze stosunku służbowego - w myśl art. 12 ust. 1 ustawy - przychodami są otrzymane lub postawione do dyspozycji podatnika w roku kalendarzowym pieniądze i wartości pieniężne oraz wartość otrzymanych świadczeń w naturze i innych nieodpłatnych świadczeń, a w szczególności wynagrodzenie zasadnicze, wynagrodzenia za godziny nadliczbowe, różnego rodzaju dodatki oraz świadczenia pieniężne ponoszone za pracownika, jak również wartość innych nieodpłatnych świadczeń lub świadczeń częściowo odpłatnych. W doktrynie prawa podatkowego oraz orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego, dotyczącego podatku dochodowego od osób fizycznych utrwalił się pogląd, że zawarte w omawianej ustawie opodatkowanie osób fizycznych dotyczy "przyrostu czystego majątku", uzyskanego przez podatnika w ciągu roku podatkowego (patrz R. Mastalski "Prawo podatkowe II - część szczególna" C.H. Beck, Warszawa 1996 r. str. 64 oraz wyroki NSA z dn. 26.03.1993 r. III SA 2219/92, zam. w ONSA z 1993 r. z. 3, poz. 83, lub z dn. 26.05.1995 r. III SA 1186/94, zam. w "Prawie Gospodarczym" z 1995 r. nr 9). Zwrot kosztów przejazdu przysługujący sędziemu na podstawie art. 75 § 2 ustawy z dnia 20 czerwca 1985 r. - Prawo o ustroju sądów powszechnych (Dz. U. z 1994 r. Nr 7, poz. 25 ze zm.) nie jest przychodem ze stosunku służbowego w rozumieniu art. 12 ust. 1 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz. U. z 1993 r. Nr 90, poz. 416 ze zm.). Zgodnie z art. 75 ustawy z dnia 20 czerwca 1985 r. - Prawo o ustroju sądów powszechnych (Dz. U. z 1994 r. Nr 7, poz. 25 ze. zm.) sędzia powinien mieszkać w miejscowości będącej siedzibą sądu, w którym pełni służbę. W wyjątkowych wypadkach prezes sądu może wyrazić zgodę na zamieszkanie sędziego w innej miejscowości. W przypadku uzyskania takiej zgody na zamieszkanie w innej miejscowości sędziemu przysługuje zwrot kosztów przejazdu. Z treści tego przepisu wynika, że zgoda prezesa właściwego sądu na zamieszkiwanie sędziego w miejscowości nie będącej siedzibą sądu powoduje powstanie ustawowego obowiązku ponoszenia przez sąd zatrudniający sędziego kosztów jego przejazdów. Jeżeli sędzia poniesie niejako za zatrudniający go sąd wydatki związane z przejazdem do pracy, które następnie zostaną mu zwrócone, to tego rodzaju przychody pieniężne nie mogą być uznane za przychody ze stosunku służbowego sędziego w rozumieniu cyt. wcześniej art. 12 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych. Nie powodują bowiem one przysporzenia majątkowego po stronie sędziego, a ponadto nie mieszczą się w pojęciu świadczeń pieniężnych "ponoszonych za pracownika" oraz "innych nieodpłatnych świadczeń", o których mowa w art. 12 ust. 1 i 3 ustawy. Mając na względzie powyższe zaskarżoną decyzję w oparciu o art. 145 § 1 pkt 1 lit. a/ ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi należało uchylić.