I SA/Wr 307/97

Naczelny Sąd Administracyjny po rozpoznaniu sprawy ze skargi Georga K. na decyzję Izby Skarbowej w O. z dnia 20 stycznia 1977 r. (...) w przedmiocie zwrotu nadpłaty w podatku dochodowym od osób fizycznych - uchyla zaskarżoną decyzję i decyzję Urzędu Skarbowego w K. z dnia 12 września 1996 r. (...); (...). Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga jest zasadna, chociaż z innych powodów aniżeli wskazane przez podatnika. Zaskarżona decyzja jest nielegalna, gdyż narusza prawo. Naruszenie prawa polega na takim naruszeniu prawa materialnego i przepisów procedury administracyjnej, które miało wpływ na wynik sprawy. W związku z tym w sprawie zaistniały przesłanki określone w art. 22 ust. 2 pkt. 1 i 3 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm./ uzasadniające usunięcie zaskarżonej decyzji z obrotu prawnego. Przede wszystkim organy podatkowe wydając decyzję o odmowie zwrotu nadpłaty naruszyły prawo materialne, tj. art. 45 ust. 6 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych /t.j. Dz.U. 1993 nr 90 poz. 416 ze zm./ oraz art. 29 ust. 1 ustawy z dnia 19 grudnia 1980 r. o zobowiązaniach podatkowych /t.j. Dz.U. 1993 nr 108 poz. 486 ze zm./. Stosownie do treści pierwszego ze wskazanych przepisów podatek wykazany w zeznaniu jest podatkiem należnym chyba, że organ wyda w tej sprawie decyzję określającą podatek w innej wysokości. Taka jednak decyzja do chwili rozstrzygnięcia niniejszej sprawy przez organy podatkowe nie została wydana. W związku z tym organy podatkowe związane były treścią zeznania o wspólnych dochodach małżonków. W konsekwencji, do czasu wydania ewentualnej decyzji określającej podatek należny w innej wysokości - a tym samym zmieniający wysokość nadpłaty podatku - organy nie mogły dokonywać zwrotu innej kwoty, aniżeli wynikającej z zeznania rocznego. Kwota ta bowiem - przy braku decyzji określającej inną jej wysokość - stanowiła nadpłatę podatku, w rozumieniu art. 29 ust. 1 ustawy z dnia 19 grudnia 1980 r. o zobowiązaniach podatkowych /t.j. Dz.U. 1993 nr 108 poz. 486 ze zm./. Wydane w tej sprawie decyzje odmawiające zwrotu wyższej nadpłaty powołują się na art. art. 29 ustawy o zobowiązaniach podatkowych, nie mogą więc być uznane za decyzje określające podatek dochodowy, w rozumieniu art. 45 ust. 6 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych /t.j. Dz.U. 1993 nr 90 poz. 416 ze zm./ pomimo, iż w uzasadnieniu organy analizują przepisy prawa materialnego dotyczące kosztów uzyskania przychodu. Decyzje te bowiem nie zawierają jednoznacznego stwierdzenia, jaki podatek był należny i nie wskazują podstawy prawnej obliczenia podatku. W rezultacie Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że organy podatkowe z naruszeniem cytowanych przepisów wydały decyzję odmawiającą zwrotu podatku, bez uprzedniego zakwestionowania w formie decyzji administracyjnej złożonego przez podatników rocznego zeznania o wysokości osiągniętych dochodów. Takie naruszenie prawa stanowi samodzielną przesłankę do uchylenia zaskarżonej decyzji w oparciu o przepis art. 22 ust. 2 pkt. 1 ustawy o NSA. Niezależnie od powyższego Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że w sprawie doszło do naruszenia przepisów o postępowaniu administracyjnym w stopniu wpływającym na wynik sprawy. Z akt nie wynika, kto dokonał poprawek kwot wskazanych w zeznaniu z dnia 9 kwietnia 1996 r. Z treści decyzji organu odwoławczego wydaje się wynikać, że poprawki te poczynił skarżący. Takie stwierdzenie jednak pozostaje w sprzeczności z jego żądaniem zwrotu wyższej nadpłaty, a także z oświadczeniem złożonym w toku postępowania sądowego. Z zeznania o rocznych dochodach małżonków - złożonego w dniu 9 kwietnia 1996 r. - wynika jednoznacznie, że po odręcznych poprawkach podpis złożyła tylko jedna osoba. W świetle cytowanego oświadczenia skarżącego jest więc prawdopodobne, że podpis ten pochodzi od jego małżonki. Złożenie poprawek przez jednego małżonka na oświadczeniu o wspólnych dochodach małżonków nie oznacza, że drugi małżonek takie stanowisko podziela. Każdy z małżonków w postępowaniu podatkowym - choćby nawet postępowanie to dotyczyło ich wspólnych dochodów - korzysta z pełni praw strony. Urzędowy druk zeznania o wspólnych dochodach małżonków - respektując tę zasadę - zawiera rubryki podpisów podatników, w których swój podpis musi odrębnie złożyć żona i odrębnie mąż. Zeznanie to tylko wtedy jest sporządzone prawidłowo, gdy zawiera oświadczenia obojga małżonków, poświadczone ich własnoręcznymi podpisami. Wszelkie zatem zmiany w tak wypełnionym zeznaniu również wymagają odrębnych podpisów każdego z małżonków. Naruszenie tej zasady oznacza, że jeden z małżonków - ten który podpisał zmiany w zeznaniu - złożył zeznanie innej treści, aniżeli drugi małżonek. W wypadku braku zgody drugiego małżonka przy takim postępowaniu dochodzi do sprzeczności, którą organ podatkowy jest zobowiązany wyjaśnić. Podatnik w niniejszej sprawie kwestionował fakt wyrażenia zgody na dokonanie poprawek na zeznaniu rocznym. Kwestia ta - w świetle żądania podatnika - wymagała wyjaśnienia. Miała ona bowiem podstawowe znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy. Jeżeli poprawki poczyniła żona skarżącego, a on nie wyraził na to zgody, organ winien od skarżącego i jego żony odebrać wyraźne oświadczenie, czy na skutek dokonanych przez żonę poprawek ulega zmianie treść wspólnego zeznania małżonków. Ponownie bowiem należy zauważyć, że skoro organ nie wydał decyzji określającej wysokość podatku, treść zeznania ma znaczenie decydujące dla oceny, czy powstała nadpłata podatku i w jakiej ewentualnie wysokości. Kwestie te jednak nie zostały wyjaśnione, w związku z tym nie został dotychczas ustalony stan faktyczny sprawy, co stanowi naruszenie art. 7 i art. 77 Kpa. Organy podatkowe bowiem z urzędu są zobowiązane do prawidłowego ustalenia wszystkich faktów mających w danej sprawie znaczenie. Reasumując należy stwierdzić, że organy wydając zaskarżoną decyzję naruszyły prawo w sposób określony na wstępie niniejszych wywodów. Stwierdzenie tej okoliczności stanowi podstawę do uchylenia zaskarżonej decyzji w oparciu o przepis art. 22 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o NSA. Zgodnie a z art. 55 ust. 1 cyt. ustawy Sąd jest zobowiązany zasądzić na rzecz skarżącego poniesione koszty postępowania przez Naczelnym Sądem Administracyjnym, gdy uwzględnia skargę. W niniejszej sprawie koszty poniesione przez skarżącego odpowiadały wysokości wpisu od skargi. Z tych przyczyn Sąd orzekł jak w sentencji wyroku.