I SA/Wr 308/18

Starszy referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym we Wrocławiu – Barbara Koźlik po rozpoznaniu w dniu 2 lipca 2018 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy z wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowego zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi A Sp. z o.o. z/s we W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w L. z dnia [...] grudnia 2017 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nadpłaty w podatku od nieruchomości za miesiące styczeń i luty 2017 r. postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy. Skarżąca spółka, zastępowana przez adwokata, wniosła o zwolnienie od obowiązku uiszczenia wpisu od skargi wskazując, że na skutek wejścia w życie ustawy z dnia 20 maja 2016 r. o inwestycjach w zakresie elektrowni wiatrowych, ma naliczany podatek od nieruchomości w znacznie wyższej wysokości niż poprzednio. Z powodu tej zmiany oraz nowelizacji w zakresie odnawialnych źródeł energii, koszty prowadzonej działalności przekraczają zyski spółki. W związku z tym nie jest w stanie uiścić wpisu od skargi. Strona zwróciła uwagę, że niniejsza sprawa dotyczy nadpłaty tylko za jeden miesiąc, a wnioski o stwierdzenie nadpłaty składała za każdy miesiąc, począwszy od 1 stycznia 2017 r. W oświadczeniu o majątku i dochodach podano, że kapitał zakładowy spółki wynosi 13.540.500 zł, wartość środków trwałych wg stanu na rok 2017 – 243.256.845,69 zł i odnotowana była strata za wskazany rok na poziomie 3.184.114,42 zł. Salda rachunków na koniec miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku wynosiły: 3.592.649,81 zł, 42,82 zł, 17,72 zł i 75.669,77 euro. Nadto strona podała, że nie ma kasy gotówkowej, posiada zdeponowane środki na kontach bankowych (niewykazanych powyżej) w łącznej kwocie 8.532.680,28 zł (stan na koniec lutego 2018 r.), jednak środki te stanowią zabezpieczenie spłaty kredytu i spółka nie ma możliwości dysponowania nimi. Spółka ma zobowiązanie z tytułu zaciągniętego kredytu inwestycyjnego. Stan zobowiązań na koniec lutego 2018 r. wynosił 141.784.510,42 zł. Kredyt spłacany jest na koniec każdego kwartału. Kwota raty kapitałowo-odsetkowej zapłaconej w marcu 2018 r. wyniosła 2.639.209,92 zł. Według stanu na koniec lutego 2018 r. spółka posiadała następujące zobowiązania, które pokryte zostały ze środków znajdujących się na wymienionych wyżej rachunkach bankowych: zobowiązania z tytułu dostaw i usług 464.156,91 zł (mają one charakter stały, comiesięczny) oraz zobowiązania z tytułu VAT za luty 2018 r. 199.425 zł. Miesięczne zobowiązanie z tytułu podatku od nieruchomości wynosi 490.075 zł. Na wezwanie do przedłożenia dodatkowych dokumentów źródłowych nie udzielono odpowiedzi. Jako znane z urzędu wskazać trzeba, że na dzień wydania niniejszego postanowienia spółka jest stroną w pięciu sprawach o sygn. akt I SA/Wr 308-310/18 oraz I SA/Wr 425-426/18 toczących się w tutejszym Sądzie jednocześnie, a wpisy od skarg zostały wyznaczone na łączną kwotę 18.557 zł. W ocenie referendarza sądowego, przedmiotowy wniosek nie zasługuje na uwzględnienie. Podstawą prawną jego rozpoznania jest regulacja zawarta w art. 245 § 3 i art. 246 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm. – dalej: p.p.s.a.). Zgodnie z brzmieniem tych przepisów, prawo pomocy w zakresie częściowego zwolnienia od kosztów sądowych w przypadku osób prawnych może być przyznane, gdy wnioskodawca wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Podkreślenia wymaga, że wykazanie oznacza więcej niż tylko uprawdopodobnienie przesłanek przyznania prawa pomocy – wnioskodawca winien w miarę możliwości udowodnić, udokumentować fakty, na które się powołuje. Właściwe przedstawienie przez stronę przyczyn uzasadniających zwolnienie od kosztów sądowych oraz dowodów na ich poparcie umożliwia bowiem sądowi rozpoznającemu wniosek dokonanie prawidłowej oceny sytuacji majątkowej wnioskodawcy. Strona ma w tym zakresie inicjatywę dowodową, a sąd na podstawie przedstawionych przez stronę dowodów dokonuje oceny, czy wystąpiły przesłanki przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie (zob. postanowienie NSA z dnia 4 lipca 2013 r., sygn. akt II GZ 324/13, publ. http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Z powyższych powodów skarżąca spółka została wezwana do przedłożenia dodatkowych dokumentów źródłowych celem zweryfikowania oświadczeń złożonych na urzędowym formularzu, ale także na potrzeby dokładnego zbadania zarówno jej sytuacji finansowej, jak i majątkowej. Nieustosunkowanie się do tego wezwania uniemożliwiło rzetelną ocenę możliwości płatniczych wnioskującej spółki. Z kolei dane, które zostały udostępnione na urzędowym formularzu jedynie utwierdzają w przekonaniu, iż strona jest w stanie wygospodarować środki na pokrycie wpisu od skargi w niniejszej sprawie, przy uwzględnieniu tożsamego obowiązku w pozostałych czterech sprawach. Spółka deklaruje bowiem stan kont na koniec kwietnia 2018 r. na łączną kwotę niespełna 4.000.000 zł (uwzględniając kurs euro na poziomie 4,2 zł) oraz środki zdeponowane na zabezpieczenie kredytu wynoszące ponad 8.500.000 zł. Nie ma tutaj znaczenia, że środki na rachunkach bieżących są przeznaczane na regulowanie bieżących zobowiązań. Przytoczona wyżej regulacja prawna z art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a, wskazuje, iż w procedurze o przyznanie prawa pomocy osobie prawnej ocena możliwości płatniczych sprowadza się tylko i wyłącznie do ustalenia, czy strona dysponuje środkami wystarczającymi na opłacenie kosztów związanych ze swym udziałem w sprawie. Brak tutaj dodatkowych obwarowań, które występują w regulacjach dotyczących przyznania prawa pomocy osobom fizycznym i nakazują uwzględnienie na rzecz wnioskodawcy tych środków, które muszą pozostać do jego dyspozycji na niezbędne utrzymanie własne i rodziny. Pomimo braku takich regulacji w stosunku osób prawnych, w rzeczywistości należy uwzględnić zakres i cel działalności wnioskodawcy, a także wpływ poniesienia kosztów sądowych na płynność finansową i możliwość prowadzenia dalszej działalności. Przenosząc powyższe na grunt przedmiotowego wniosku pamiętać należy, że strona ubiega się o zwolnienie od obowiązku uiszczenia wpisu od skargi, którego kwota wynosi 3.093 zł, a łącznie z wpisami w innych sprawach 18.557 zł. W przedstawionych przez stronę okolicznościach nie ulega wątpliwości, że opłacenie wskazanej kwoty nawet w najmniejszym stopniu nie wpłynie na jej kondycję finansową ani na kontynuowanie działalności w dotychczasowym rozmiarze. Poza tym zaznaczyć trzeba, iż co do zasady każdy ma obowiązek ponoszenia kosztów swego udziału w sprawie, co wynika z treści art. 199 p.p.s.a. Instytucja prawa pomocy stanowi odstępstwo od tej reguły i może być stosowana tylko w wyjątkowych przypadkach, gdyż w istocie oznacza dofinansowanie strony postępowania przez Skarb Państwa. Jej celem jest zagwarantowanie prawa do sądu osobom najuboższym (w tym również osobom prawnym oraz innym jednostkom organizacyjnym), znajdującym się w wyjątkowo złej sytuacji materialnej, które całkowicie nie są w stanie wygospodarować środków na pokrycie kosztów związanych z dochodzeniem swych praw przed sądem. Poza tego rodzaju wypadkami – zgodnie z powołaną wyżej zasadą wyrażoną w art. 199 p.p.s.a. – strony postępowania sądowoadministracyjnego muszą samodzielnie ponieść ciężar uiszczenia kosztów sądowych oraz ewentualnie wynagrodzenia profesjonalnego pełnomocnika (por. postanowienie NSA z dnia 1 sierpnia 2014 r., sygn. akt II FZ 1189/14, publ. LEX nr 1503696). Z powyższych względów przedmiotowy wniosek należało ocenić jako nieuzasadniony i w związku z tym postanowiono jak w sentencji postanowienia, na podstawie powołanych wyżej przepisów oraz art. 258 § 1 i 2 pkt 7 p.p.s.a.