I SA/Wr 3344/01
WyrokWSA we Wrocławiu2004-03-12
Skład orzekający: Barbara Hnatiuk, Jadwiga Danuta Mróz, Zbigniew Łoboda
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy podatnik może odliczyć podatek naliczony, jeśli faktury stwierdzają czynności, które nie zostały dokonane, a organ kontroli skarbowej udowodnił brak możliwości technicznych i finansowych do dokonania obrotu?Ratio decidendi
Sąd oddalił skargę, uznając, że podatnik nie ma prawa do obniżenia podatku należnego o podatek naliczony, gdy faktury stwierdzają czynności, które nie zostały dokonane. Organ kontroli skarbowej wykazał brak możliwości technicznych i finansowych do dokonania obrotu złomem przez wszystkie podmioty w łańcuchu dostaw, a ciężar dowodu przedstawienia dowodów przeciwnych spoczywał na skarżącym, który obowiązku tego nie dopełnił.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła skargi M. H. na decyzję Izby Skarbowej utrzymującą w mocy decyzję Inspektora Kontroli Skarbowej, która określiła M. H. zobowiązanie w podatku od towarów i usług za marzec 2000r. Organ kontroli ustalił, że transakcje dotyczące kupna złomu, udokumentowane 22 fakturami od firmy B M. K., w rzeczywistości nie zostały dokonane, ponieważ firma B nie nabyła złomu od swojego dostawcy (firmy C W. K.), która istniała jedynie przez krótki okres i nigdy nie prowadziła obrotu złomem. Skarżący zarzucał, że organ nie udowodnił fikcyjności transakcji i że jego działanie było zgodne z prawem.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA - Barbara Hnatiuk (sprawozdawca), Sędzia WSA - Jadwiga Danuta Mróz, Asesor WSA - Zbigniew Łoboda, Protokolant - Barbara Głowaczewska, po rozpoznaniu w dniu 12 marca 2004r. na rozprawie sprawy ze skargi M. H. na decyzję Izby Skarbowej we W. - Ośrodek Zamiejscowy w L. z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za marzec 2000r. oddala skargę
Izba Skarbowa we W. - Ośrodek Zamiejscowy w L., decyzją z dnia [...] (Nr [...]) utrzymała w mocy decyzję Inspektora Kontroli Skarbowej w Urzędzie Kontroli Skarbowej we W. - Ośrodek Zamiejscowy w L. z dnia [...] (Nr [...]), którą określono M. H., prowadzącemu firmę A w L., zobowiązanie w podatku od towarów i usług za marzec 2000r. w kwocie [...], zaległość podatkową w kwocie [...] oraz odsetki za zwłokę w kwocie [...]. Organ kontroli skarbowej ustalił, że transakcje dotyczące kupna złomu, udokumentowane 22 fakturami, w rzeczywistości nigdy nie zostały dokonane. Przedsiębiorstwo B M. K. w D., które wystawiło przedmiotowe faktury, nie dokonało fizycznego kupna złomu. Według dokumentów źródłowych, jedynym dostawcą złomu dla firmy M. K. była firma C W. K. z L., która jednakże istniała jedynie w okresie od [...] do [...], nigdy nie była podatnikiem podatku VAT i nigdy nie prowadziła obrotu złomem. Stąd też nie mogła wystawiać faktur VAT dla firmy B, która z kolei nie mogła sprzedawać towaru, który nie został przez nią nabyty. Organ kontroli skarbowej powołał ponadto na poparcie twierdzenia, że przedmiotowe transakcje między firmą B a firmą M. H. nie zostały dokonane, treść oświadczenia M. K. z dnia [...] złożonego w Wojewódzkiej Komendzie Policji we W., z którego wynika, że z firmy C otrzymywał fikcyjne dokumenty zakupu, na podstawie których sam wystawiał fikcyjne dokumenty sprzedaży złomu firmie A. Fikcyjność transakcji potwierdzają również zeznania złożone w Komendzie Policji przez W. K. oraz M. K.
Izba Skarbowa, utrzymując w mocy decyzję organu kontroli skarbowej, podzieliła zajęte w niej stanowisko. Organ odwoławczy omówił dokładnie stan faktyczny sprawy oraz dowody, stanowiące podstawę rozstrzygnięcia. Wskazano, że podatnika obciąża obowiązek przedstawienia dowodów przeciwnych i wykazania, że obrót złomem w rzeczywistości miał miejsce; jednakże M. H. nie przedstawił żadnego dowodu, który mógłby to twierdzenie uzasadnić. Izba Skarbowa wykazała ponadto sprzeczność w składanych przez podatnika wyjaśnieniach na temat technicznego sposobu realizacji dostaw złomu, jak również wskazała na niewiarygodność wyjaśnień odnośnie źródeł finansowania zakupów towarów o tak wielkich wartościach.
Jako podstawę materialnoprawną rozstrzygnięcia organy powołały przepis art. 10 ust. 2, art. 19 ust. 3 i art. 27 ust. 5 ustawy o podatku od towarów i usług, § 50 ust. 4 pkt 5 lit. a) rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 22 grudnia 1999r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym (Dz. U. Nr 109, poz. 1245 ze zm.), jak również przepisy art. 193 § 4 i 6 Ordynacji podatkowej.
Decyzja ostateczna Izby Skarbowej stała się przedmiotem skargi, wniesionej przez M. H. do Naczelnego Sądu Administracyjnego, w której domagał się uchylenia zaskarżonej decyzji z powodu naruszenia prawa. W szczególności skarżący wywodził, że prowadził działalność rzetelnie i rozliczał się z podatków prawidłowo. Ponadto zarzucał, że nie stanowi podstawy uniemożliwiającej odliczenie podatku naliczonego brak środków transportu do przewozu złomu oraz fakt niezatrudniania pracowników poza firmy, które mu złom dostarczały. Skarżący podnosił, że organ kontroli skarbowej nie udowodnił mu na żadnym etapie postępowania, że czynności sprzedaży nie były dokonywane. Rozstrzygnięcie oparte jest na domniemaniach oraz na protokole przesłuchania M. K., który nie ma znaczenia, skoro M.K. nie został oskarżony o popełnienie przestępstwa. Skarżący podkreślał, że jego działanie odpowiadało przepisowi art. 5 ust. 4 ustawy o podatku od towarów i usług, wobec czego dokonane rozliczenie podatku VAT było prawidłowe. Jako bezczelność określał skarżący pogląd Izby Skarbowej o konieczności przedstawienia przez skarżącego wiarygodnych dowodów w postępowaniu i twierdził, że to organ kontroli skarbowej powinien przedstawić niezbite dowody, że transakcje nie zostały przeprowadzone.
Odpowiadając na skargę, organ odwoławczy wnosił o jej oddalenie, z podtrzymaniem zajętego w sprawie stanowiska. Ponadto wskazano, że powołany w skardze przepis art. 5 ust. 4 stanowi jedynie o posiadaniu przymiotu podatnika VAT przez każdy ze szczebli obrotu w nim wymienionych. Podkreślono, że ciężar dowodu w tej sprawie spoczywa na skarżącym, jako osobie wywodzącej skutki prawne z twierdzenia, że obrót złomem w rzeczywistości istniał.
Wojewódzki Sąd Administracyjny, właściwy do rozpoznania sprawy niniejszej zgodnie z przepisem art. 97 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych oraz ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271), po rozpatrzeniu stanu faktycznego i prawnego prawy zważył:
Przepis art. 19 ust.1 ustawy z dnia 8 stycznia 1993r. o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym (Dz. U. Nr 11, poz. 50 ze zm.) formułuje zasadę, w myśl której podatnik ma uprawnienie do obniżenia podatku należnego o podatek naliczony przy nabyciu towarów i usług.
Wskazana zasada generalna nie obowiązuje jednak bez wyłączeń; grupę przypadków, w których obniżenia kwoty lub zwrotu różnicy podatku należnego nie stosuje się, zawiera przepis art. 25 powołanej ustawy. Ponadto wyłączenia od wskazanej zasady ustawowej z art. 19 ust. 1 wymienia przepis § 50 ust. 4 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 22 grudnia 1999r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym (Dz. U. Nr 109, poz. 1245). W szczególności zaś, przepis § 50 ust. 4 pkt 5 lit. a) powołanego rozporządzenia nie pozwala na obniżenie podatku należnego, na zwrot różnicy podatku oraz na zwrot podatku naliczonego, gdy wystawiono faktury, faktury korygujące lub dokumenty celne, stwierdzające czynności, które nie zostały dokonane.
W ocenie Sądu taki przypadek wystąpił w sprawie niniejszej, zaś materiał dowodowy zebrany w toku postępowania kontrolnego w pełni uzasadnia twierdzenie, iż faktury wystawione skarżącemu przez M. K. jako właściciela firmy B w D., stwierdzają czynności, które nigdy nie zostały dokonane.
Wbrew twierdzeniom skargi, organ kontroli skarbowej udowodnił, że żaden ze szczebli obrotu w sprawie niniejszej, poczynając od firmy C, przez firmę B aż do firmy A, nie posiadał w ogóle możliwości technicznych ani finansowych do dokonywania obrotu złomem a w szczególności w tak wielkich ilościach, jak to wynika z faktur wystawionych przez firmę C i B. Jak to słusznie podnosi Izba Skarbowa, z przedmiotowych faktur wynika, że firma B dostarczyła skarżącemu, nie dysponując żadnym zapleczem technicznym i siłą roboczą, kilkadziesiąt transportów wielkich ilości złomu, po kilkadziesiąt ton w każdej dostawie, zaś dostawy odbywać się miały niemal codziennie. Te ustalenia, w powiązaniu z innymi dowodami zebranymi w sprawie, a dokładnie opisanymi i ocenionymi w uzasadnieniach decyzji obu instancji, dają niepodważalną podstawę do zastosowania w tej sprawie powołanych przepisów § 50 ust. 4 pkt 5 lit. a).
Ustalenia powyższe nie mogą być podważane przez ogólnikowe, pozbawione konkretów i nie poparte dowodami twierdzenia skargi. Trzeba się przy tym zgodzić ze stanowiskiem Izby Skarbowej, że to skarżący, jako podatnik zmierzający do osiągnięcia skutku prawnego w postaci skorzystania z prawa do obniżenia kwoty podatku należnego, miał obowiązek przedstawić w postępowaniu wszelkie dowody, które uzasadniałyby jego twierdzenia. Tymczasem skarżący żadnych dowodów obalających zebrany przez organ kontroli skarbowej materiał dowodowy nie tylko nie przedstawił, lecz popadł również w sprzeczności, wyjaśniając własną rolę w rzekomym obrocie złomem. Stąd też konstatacja organów, że obrót ten dotyczył wyłącznie obrotu fakturami, w żaden sposób nie została przez skarżącego podważona.
Z akt sprawy niniejszej istotnie nie wynika, by przeciwko M. K. skierowany został do sądu akt oskarżenia. Nie ma to jednak znaczenia o tyle, że rola M. K. w omawianej sprawie, polegająca jedynie na potwierdzeniu za wynagrodzeniem faktur niedokumentujących żadnych faktycznych czynności, zdaje się nie budzić żadnych wątpliwości, a to w świetle całokształtu materiału dowodowego.
Zarzut skargi, dotyczący zgodności działania skarżącego z przepisem art. 5 ust. 4 ustawy o podatku od towarów i usług, wynika w ocenie Sądu z niewłaściwej interpretacji powołanego przepisu. Jest to bowiem norma ustawowa, przydająca status podatnika w podatku VAT osobom, dokonującym sprzedaży tego samego towaru w sposób w tym przepisie określony. Stanowi zatem o nałożeniu tak obowiązków, jak i przyznaniu praw wynikających z przepisów ustawy - wszystkim podmiotom biorącym udział w sprzedaży towaru w trybie powołanego przepisu. Jednakże przepis ten kształtuje jedynie sferę podmiotowa w tak zastosowanym trybie sprzedaży, a odnosi się do sprzedaży faktycznie dokonanej. Nie stanowi natomiast przepisu, uzasadniającego przyznanie przywilejów podatkowych stronie, która działaniem swoim naruszyła przepisy, co skutkowało pozbawieniem ją możliwości skorzystania z ustawowych uprawnień, zgodnie z wyraźnie skonstruowanym zakazem wynikającym m. in. z powołanego § 50 ust. 4 pkt 5 lit. a) rozporządzenia.
Z powyższych wywodów wynika, że skarga M. H. jest bezzasadna. Wojewódzki Sąd Administracyjny zatem skargę tę oddalił, po myśli przepisu art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270).
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 18.07.2026. · Źródło