I SA/Wr 337/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Zbigniew Łoboda, Sędziowie Sędzia WSA Barbara Ciołek – sprawozdawca, Sędzia WSA Anetta Chołuj, Protokolant sekretarz sądowy Anna Terlecka, po rozpoznaniu w dniu 22 stycznia 2016 r. w Wydziale I na rozprawie sprawy ze skargi A na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej we W. z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie określenia za grudzień 2008 r. nadwyżki podatku naliczonego nad należnym do przeniesienia na następny okres rozliczeniowy oraz zobowiązania w podatku od towarów i usług za grudzień 2008 r. postanawia: zawiesić z urzędu postępowanie sądowe. Pismem z 11 lutego 2015 r. A (dalej: strona, skarżąca, Fundacja), działając przez pełnomocnika, wniosła skargę na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej we W. z dnia [...] (nr [...]), utrzymującą w mocy decyzję Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej we W. z dnia [...] (nr [...]), na podstawie której określono ww. Fundacji za miesiąc grudzień 2008 r. – nadwyżkę podatku naliczonego nad należnym do odliczenia w następnym okresie oraz kwotę do zapłaty określoną w trybie art. 108 ust. 1 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (Dz. U. z 2004 r., Nr 54, poz. 535 ze zm.). W toku rozprawy, która odbyła się w dniu 16 września 2015 r., pełnomocnik organu podatkowego wskazał, że według jego wiedzy w składzie reprezentacji Fundacji jest jeden członek zarządu. Jak wyjaśniła, w maju 2015 roku zrezygnowało dwóch członków zarządu. Tymczasem statut przewiduje, iż Fundację musi reprezentować przynajmniej dwóch członków zarządu. Pełnomocnik procesowy Fundacji podał, że do chwili obecnej nie zebrała się rada fundatorów, celem wypowiedzenia się co do rezygnacji dwóch członków zarządu. Zaznaczył, że nie dokonano zmian w Krajowym Rejestrze Sądowym. W związku z powziętą informacją o rezygnacji członków zarządu Sąd odroczył rozprawę. W celu wyjaśnienia wątpliwości co do zdolności procesowej Fundacji Sąd zobowiązał organ podatkowy do przedłożenia dokumentów o zmianie składu osobowego zarządu Fundacji, natomiast pełnomocnika Fundacji do ustosunkowania się do twierdzeń organu dotyczących zmian w składzie osobowym zarządu Fundacji i przedłożenia wszelkich stosownych dokumentów na tą okoliczność. W piśmie z 23 września 2015 r. pełnomocnik Fundacji stwierdził, że skarżąca posiada organ uprawniony do jej reprezentacji, mimo złożenia rezygnacji przez dwóch członków zarządu. Zauważył, że oświadczenia o rezygnacji było adresowane do Rady Fundatorów, przyjął je natomiast Dyrektor Zarządu Fundacji. Zdaniem pełnomocnika, o wygaśnięciu mandatu członka zarządu decyduje każdorazowo Rada Fundatorów. Wskazał, że zgodnie z § 10 ust. 9 statutu uchwała o odwołaniu członka zarządu jest bezskuteczna do czasu odwołania nowego członka zarządu. Podniósł, że oświadczenia o rezygnacji nie zostały skierowane do właściwego organu, tj. Prezydium Rady Fundatorów, lecz do samej Rady. Do swojego pisma pełnomocnik załączył statut Fundacji. W piśmie z 23 września 2015 r. organ podatkowy stanął na stanowisku, że aktualnie Fundacja nie posiada zgodnej ze statutem reprezentacji mogącej oświadczać jej wolę. Do swojego pisma organ załączył oświadczenia o rezygnacji C.K. i J.F. Na rozprawie w dniu 22 stycznia 2015 r. pełnomocnik Fundacji powołał się na swoje stanowisko wyrażone w piśmie procesowym z dnia 23 września 2015 r. Ponadto stwierdził, że oświadczenie J.F. oraz C.K. odnośnie rezygnacji z funkcji członka Zarządu Fundacji w świetle postanowień Statutu Fundacji mogą być odczytywane wyłącznie jako wnioski tychże osób skierowane do Rady Fundatorów, aby ta rozważyła decyzję o ich odwołaniu. Ustosunkowując się do wypowiedzi pełnomocnika Fundacji, pełnomocnik organu podatkowego zwrócił uwagę na pogląd doktryny, że rezygnacja członka zarządu fundacji wywołuje skutki w zakresie utraty funkcji piastuna organu. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Postępowanie sądowoadministracyjne podlegało zawieszeniu. Zgodnie z art. 124 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm., dalej: p.p.s.a.) sąd zawiesza postępowanie z urzędu, jeżeli w składzie organów jednostki organizacyjnej będącej stroną zachodzą braki uniemożliwiające jej działanie. Przepis art. 38 ustawy z 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny (Dz. U. z 2014 r., poz. 121 ze zm.) stanowi, że osoba prawna działa przez swoje organy w sposób przewidziany w ustawie i w opartym na niej statucie. Zgodnie z wywodzoną z tego przepisu teorią organów, akceptowaną powszechnie w judykaturze i doktrynie, osoba prawna ma zdolność prawną i odpowiadającą jej na gruncie prawa procesowego zdolność sądową oraz pełną zdolność do czynności prawnych i będącą jej odzwierciedleniem procesowym zdolność procesową, a czynności prawne i procesowe dokonywane przez występujące w roli organu (organów) tego podmiotu osoby fizyczne są działaniami samej osoby prawnej. Jeżeli osoba ta nie posiada organu powołanego do jej reprezentowania, to pomimo posiadania zdolności sądowej nie może ujawnić swojej woli i podejmować czynności prawnych lub procesowych, nawet jeżeli posiada należycie umocowanego pełnomocnika ustanowionego przed utratą organu powołanego do jej reprezentowania (por. wyrok SN z dnia 7 listopada 2006 r., I CSK 224/06, LEX nr 276251 i orzeczenia tam powołane). W przedmiotowej sprawie stroną skarżącą jest fundacja. Zgodnie z art. 7 ust. 1 ustawy z dnia 6 kwietnia 1984 r. o fundacjach (Dz. U. z 1991 Nr 46, poz. 203 ze zm.) fundacja podlega obowiązkowi wpisu do Krajowego Rejestru Sądowego. W myśl zaś art. 7 ust. 2 ustawy o fundacjach fundacja uzyskuje osobowość prawną z chwilą wpisania do Krajowego Rejestru Sądowego. W myśl natomiast art. 10 ustawy o fundacjach obligatoryjnym organem fundacji jest zarząd, który kieruje jej działalnością oraz reprezentuje fundację na zewnątrz. Jak wynika z akt sprawy, po wniesieniu skargi do Sądu dwaj członkowie zarządu Fundacji złożyli rezygnację z pełnionej funkcji. Zgodnie zaś z danymi zawartymi w Krajowym Rejestrze Sądowym, do reprezentacji skarżącej Fundacji jest upoważniony zarząd, a dokładniej dwóch członków zarządu łącznie lub jeden członek zarządu z pełnomocnikiem. Z danych zamieszczonych w Krajowym Rejestrze Sądowym wynika także, że zarząd Fundacji jest trzyosobowy. Oznacza to, że skuteczne złożenie rezygnacji przez dwóch członków zarządu skutkuje tym, że Fundacja traci zdolność do podejmowania skutecznych czynności procesowych. Na wezwanie Sądu pełnomocnik skarżącej Fundacji przedłożył statut Fundacji. W swoim piśmie procesowym wskazał na treść § 10 ust. 9 tegoż statutu, który przewiduje, że członków zarządu powołuje i odwołuje Rada Fundatorów. Podkreślił, że w statucie nie ma zapisów przewidujących, że mandat członka zarządu wygasa wraz ze złożeniem rezygnacji. Zauważył, że rezygnacja nie została przyjęta przez Radę Fundatorów, czego wymaga statut. Zdaniem Sądu, stanowisko pełnomocnika Fundacji jest nieprawidłowe. Niewątpliwie w aktualnej sytuacji zarząd Fundacji jest obecnie jednoosobowy. Należy zauważyć, że czym innym jest odwołanie członka zarządu, a czym innym rezygnacja z pełnienia funkcji. Odwołanie jest czynnością odwrotną od powołania. Z kolei rezygnacja jest jednostronnym aktem członka zarządu, na mocy którego zamierza on doprowadzić do ustania więzi prawnej między nim a fundacją. Z tego względu za nieuprawnione należy uznać utożsamianie odwołania z rezygnacją. W przedmiotowej sprawie, w statucie skarżącej Fundacji uregulowano jedynie odwołanie członka zarządu przez Radę Fundatorów. Statut milczy jednak na temat możliwości rezygnacji z pełnienia funkcji członka zarządu. Według Sądu, nie oznacza to jednak, że w takim przypadku rezygnacja jest prawnie niedopuszczalna. Taki zakaz wydaje się nie do pogodzenia z zasadami współżycia społecznego. Nie można bowiem nikogo zmuszać do wykonywania funkcji członka zarządu Fundacji (zob. A. Kidyba, glosa do wyroku SN z 26 listopada 2002 r., I PKN 597/01, Glosa 2005, nr 3, s. 36 i n.). Co do kwestii przyjęcia rezygnacji przez Radę Fundatorów trzeba zauważyć, że rezygnacja ma cechy skrócenia okresu pełnienia funkcji, do jakiego został członek zarządu powołany. Oznacza to, że mandat członka zarządu powinien wygasnąć wskutek rezygnacji, a nie jej przyjęcia. Obecnie brzmienie przepisów ustawy o fundacji i brak wyraźnej regulacji na podobieństwo przepisów kodeksu spółek handlowych wskazuje jednoznacznie, zdaniem Sądu, że rezygnacja jest co do zasady jednostronną czynnością prawną. Możliwe jest jednak odmienne rozstrzygnięcie w statucie i przyjęcie, że rezygnacja musi być przyjęta. W rozpatrywanej sprawie, fundator z tej możliwości nie skorzystał. W statucie Fundacji nie ma bowiem przepisu nakazującego przyjęcia rezygnacji członka zarządu przez inny organ. Za wystarczające należało więc uznać złożenie oświadczenia o rezygnacji i zaadresowanie go do Fundacji jako takiej. W omawianym przypadku niewątpliwie takie oświadczenie zostało złożone przez członków zarządu (okoliczność bezsporna). Warto także odnotować, że członkowie zarządu, którzy zrezygnowali z pełnienia funkcji, są także – zgodnie z Krajowym Rejestrem Sądowym – członkami Rady Fundatorów. W tym przypadku wymóg przyjęcia rezygnacji przez Radę Fundatorów jawi się jako swoiste superfluum. Należało więc przyjąć, że rezygnacja członków zarządu była skuteczna z chwilą złożenia oświadczenia. Podsumowując, Sąd stwierdził, że w rozpatrywanej sprawie występują braki w składzie organu reprezentacyjnego Fundacji, które to uniemożliwiają działanie stronie skarżącej. Z tego względu, Sąd – na podstawie art. 124 § 1 pkt 2 p.p.s.a. – obowiązany był zawiesić postępowanie sądowe do czasu usunięcia ww. braków.