I SA/Wr 3480/01

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Jerzy Strzebińczyk Sędziowie: Sędzia NSA Krystyna Anna Stec Asesor WSA Bogumiła Kalinowska (sprawozdawca) Protokolant: Katarzyna Dziok po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 kwietnia 2004 r. skargi S. K. na decyzję Prezesa Głównego Urzędu Ceł z dnia [...] nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie wydania samochodu osobowego uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Dyrektora Urzędu Celnego we W. z dnia [...] Nr [...] Sygn. akt 3 I SA /Wr 3480/01 1 UZASADNIENIE Decyzją z dnia [...] Prezes Głównego Urzędu Ceł działając na podstawie art. 233 § 1 pkt 1 i art. 208 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa ( Dz. U. Nr 137 z 1997 r., poz. 926 ze zm. ) w związku z art. 262 ustawy z dnia 9 stycznia 1997 r. Kodeks celny ( Dz. U. z 1997 r. Nr 23 ze zm.) po rozpatrzeniu odwołania S.K. utrzymał w mocy decyzję Dyrektora Urzędu Celnego we W. z dnia [...] Nr [...] umarzającą postępowanie w sprawie wydania samochodu marki Mercedes E 250D , wszczęte na wniosek S.K. z dnia [...]. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia podano , że w dniu [...] na przejściu granicznym w P. skarżący zgłosił do odprawy celnej przewożone wartości dewizowe, lecz nie zgłosił do niej samochodu osobowego marki Mercedes E 250D. Podczas przeszukania dokonanego przez funkcjonariuszy celnych ujawniono fakturę zakupu przedmiotowego samochodu i inne dokumenty dotyczące pojazdu. W związku z powyższym wszczęto postępowanie karne skarbowe zakończone skierowaniem sprawy na drogę postępowania sądowego. Prawomocnym wyrokiem sygn. akt II KWS 257/97 z dnia 10 sierpnia 2000 r. Sądu Rejonowego w Z. uniewinniono skarżącego od popełnienia zarzucanego mu czynu oraz zarządzono zwrot wymienionego samochodu na rzecz A. M. uznając , iż jest on właścicielem rzeczonego auta , natomiast S.K. przewoził ten samochód na podstawie ustnej umowy zawartej z A.M. Organ odwoławczy wskazał , iż skarżący zgodził się z zapadłym uprzednio rozstrzygnięciem Dyrektora Urzędu Celnego w L. z dnia [...] Nr [...] , mocą którego umorzone zostało postępowanie administracyjne dotyczące uregulowania statusu tego pojazdu - nie wniósł bowiem odwołania . W dniu [...] skarżący złożył wniosek do organu pierwszej instancji w sprawie wydania samochodu. Decyzją z dnia [...] Nr [...] Dyrektor Urzędu Celnego w L. odmówił wydania samochodu stwierdzając ,że samochód był przeznaczony dla A. M., zaś skarżący był jedynie tego przewoźnikiem pojazdu . To rozstrzygnięcie w wyniku wniesionego odwołania zostało uchylone przez Prezesa Głównego Urzędu Ceł , a sprawa przekazana organowi pierwszej instancji albowiem organ odwoławczy uznał wówczas , że brak było podstaw do wydania decyzji w sprawie odmowy wydania przedmiotowego samochodu, a postępowanie winno być umorzone jako bezprzedmiotowe ( decyzja Prezesa GUC z dnia z dnia [...] Nr [...]). Ponownie rozpoznając sprawę o wydanie samochodu , stosując się do zaleceń organu drugiej instancji, organ pierwszej instancji umorzył postępowanie w sprawie na mocy art. 208 § 1 Ordynacji podatkowej wydając decyzję z dnia [...] Nr [...]. Sygn. akt 3 I SA /Wr 3480/01 2 Odnosząc się bezpośrednio do zarzutów wniesionego od tej decyzji odwołania organ odwoławczy stwierdził, że skoro właścicielem przedmiotowego samochodu był A. M., natomiast skarżący jedynie przewoźnikiem samochodu działającym w imieniu A.M. , a nadto zgodnie z orzeczeniem Sądu Rejonowego w Z. samochód został zwrócony A.M., zatem wniosek skarżącego o wydanie samochodu stał się bezprzedmiotowy. W związku z powyższym w ocenie organu odwoławczego w decyzji pierwszej instancji zasadnie przyjęto , iż postępowanie w tej sprawie powinno być umorzone. Natomiast roszczeń z tytułu transakcji zawartej z A. M. strona może dochodzić na drodze sądowej w postępowaniu cywilnym. Na powyższą decyzję S. K. złożył skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego - Ośrodek zamiejscowy we W. domagając się jej uchylenia i nakazanie wydania przedmiotowego samochodu , zarzucając błędną ocenę stanu faktycznego oraz błędne zastosowanie przepisów prawa celnego , a w jej wyniku uznanie , że osobą uprawnioną do wydania samochodu jest A.M. Skarżący podniósł , iż wszystkie dokumenty dotyczące przewozu samochodu, faktura zakupu , a także dokumentacja celna były wystawione na jego nazwisko. Osobiście dokonał zakupu pojazdu na terenie Francji, po czym w Polsce miał jedynie odsprzedać go A.M. według wcześniejszych uzgodnień telefonicznych. Z tych racji , zdaniem skarżącego nie może on być uznany za przewoźnika samochodu , lecz właściciela. Ustalenie bowiem , że jest przewoźnikiem zostało dokonane tylko na podstawie oświadczeń , że samochód jest przeznaczony dla A.M., który aktualnie odmawia skarżącemu zapłaty za samochód. W odpowiedzi na skargę strona przeciwna wniosła o jej oddalenie podtrzymując dotychczasową argumentację w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Na wstępie wskazać należy, iż zgodnie z przepisem art.97 § 1 ustawy z dnia 30.08.2002r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz.1271 ze zm.) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy z 30.08.2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270). Wobec powyższego niniejsza skarga podlega rozpoznaniu przez Wojewódzki Sąd Administracyjny we W., jako rzeczowo i miejscowo właściwy. Sygn. akt 3 I SA /Wr 3480/01 3 Po myśli art. 3 § 1 powołanej wyżej ustawy powołanej wyżej ustawy -Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - sądy te sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone ustawą, oznacza to, że skarga może zostać uwzględniona jedynie, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć wpływ na wynik sprawy (art. 145 - 150 ustawy). Stosownie zaś do brzmienia art. 134 § 1 sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną postawą prawną. W ocenie Sądu kontrolowana decyzja uchybia prawu, stąd zawarty w skardze wniosek o jej uchylenie zasługiwał na uwzględnienie, aczkolwiek z innych względów niż przytoczone przez stronę skarżącą. Rozpatrując zatem stan faktyczny i prawny sprawy oraz dokonując oceny zaskarżonego rozstrzygnięcia pod względem zgodności z prawem tj. z normami prawa materialnego, jak i przepisami postępowania administracyjnego Sąd stwierdził, że zaskarżona decyzja Prezesa Głównego Urzędu Ceł narusza przepisy prawa w zakresie wyznaczonym normą art. 145 § 1 lit. c) ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi co powoduje , iż decyzja to podlega usunięciu z obrotu prawnego. W niniejszej sprawie bowiem organy nieprawidłowo zastosowały przepis art. 208 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa ( Dz. U. Nr 137 z 1997 r. poz. 926 z póź. zm.). Jak wynika z motywów rozstrzygnięcia , Prezes Głównego Urzędu Ceł utrzymał w mocy decyzję Dyrektora Urzędu Celnego we W. umarzającej jako bezprzedmiotowe na podstawie art. 208 § 1 Ordynacji podatkowej postępowanie administracyjne w sprawie wydania samochodu osobowego marki Mercedes E 250D twierdząc , że organ pierwszej instancji zasadnie nie uznał osoby skarżącego za podmiot dokonujący obrotu towarowego z zagranicą , ponieważ był jedynie przewoźnikiem działającym w imieniu właściciela samochodu tj. A.M. Zdaniem organu odwoławczego skoro przedmiotowy samochód zgodnie z orzeczeniem Sądu Rejonowego w Z. został zwrócony właścicielowi - wniosek strony skarżącej stał się bezprzedmiotowy. W ocenie Sądu jednak, wbrew stanowisku wyrażonemu w zaskarżonej decyzji , nie można było z okoliczności faktycznych sprawy wywodzić, iż postępowanie wszczęte w dacie [...] na żądanie skarżącego było bezprzedmiotowe , ponieważ przedmiot postępowania tj, żądanie skarżącego o wydanie samochodu istniało przez cały czas trwania postępowania administracyjnego. Odwołać się tu należy do literatury i orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego, które wskazują na odróżnienie przypadków bezprzedmiotowości postępowania od braku przesłanek do uwzględnienia Sygn. akt 3 I SA/Wr 3480/01 4 żądania strony nie znajdującego podstaw w stanie faktycznym lub prawnym sprawy , przy czym zważywszy na właściwie tożsamą konstrukcję przepisu art. 208 § 1 Ordynacji podatkowej z odpowiednim przepisem w Kodeksie postępowania administracyjnego, tj. art. 105 § 1 , właściwe będzie wskazanie na orzecznictwo oraz poglądy doktryny ukształtowane także na gruncie Kodeksu postępowania administracyjnego . I tak bezprzedmiotowość postępowania administracyjnego może być skutkiem przyczyn faktycznych, tzn. ustania stanu faktycznego podlegającego uregulowaniu przez organ administracji w drodze decyzji, np. śmierć osoby w trakcie postępowania administracyjnego , w którym organ miał orzec o prawach lub obowiązkach osobistych, niezbywalnych za życia i nie dziedziczonych po śmierci ( M.Wierzbowski red. "Postępowanie administracyjne".? wydanie, C.H.Beck Warszawa 2004r. str.130). Postępowanie staje się również bezprzedmiotowe wskutek przyczyn prawnych, tzn., gdy obowiązujące przepisy prawa uniemożliwiają rozstrzygnięcie sprawy co do istoty ( por. wyrok z dnia 5 stycznia 1982 r., sygn. akt I S.A. 919/81, ONSA1982,Nrl,poz.5). W tych to zatem przypadkach istotnie zachodzi podstawa do umorzenia postępowania jako obiektywnie bezprzedmiotowego (art. 208 § 1 Ordynacji podatkowej). Brak natomiast przesłanek do uwzględnienia żądania strony nie czyni postępowania administracyjnego bezprzedmiotowym w rozumieniu art. 105 § 1 k.p.a. i nie oznacza, że postępowanie takie nie powinno być prowadzone (wyrok z dnia 16 stycznia 1992r, sygn. akt I S.A.I 1269, ONSA 1992, Nr 1, poz.l7).Podobne stanowisko zajął Sąd w wyroku z dnia 10 stycznia 1989r., sygn. akt S.A./Wr 957/88 ONSA 1989, Nr 1, poz.22), przyjmując, że brak ustawowej przestanki do uwzględnienia żądania zgłoszonego we wniosku wszczynającym postępowanie administracyjne nie czyni tego postępowania bezprzedmiotowym w rozumieniu art. 105 § 1 k.p.a., lecz oznacza jedynie bezzasadność żądania strony. Analogiczny pogląd zawarł NSA na tle regulacji art. 208 § 1 Ordynacji podatkowej wywodząc , iż bezprzedmiotowość postępowania nie może być utożsamiana z brakiem przesłanek' do uwzględnienia wniosku strony (III SA 102/00 z 20.04.2001 , Prz. Pod. 2001/9/63). W przedstawionym świetle wadliwym było uznanie bezprzedmiotowości postępowania w sprawie i zaniechanie wydania rozstrzygnięcia merytorycznego - tzn. co do istoty . Rozpatrując niniejszą sprawę Sąd miał również na uwadze , że zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja organu pierwszej instancji zapadły wskutek wadliwego rozstrzygnięcia Prezesa Głównego Urzędu Ceł z dnia [...] Nr [...] w sprawie uchylenia w całości decyzji i przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia - odnośnie decyzji Dyrektora Urzędu Celnego w L. z dnia [...]Nr [...] Sygn. akt 3 I SA /Wr 3480/01 5 odmawiającej wydania skarżącemu samochodu - o czym orzeczono w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we W. z dnia 28 kwietnia 2004 r. sygn. akt 3 I SA/Wr 1870/01. Z tych powodów Sąd orzekł jak w sentencji.