I SA/Wr 354/12

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym we Wrocławiu – Barbara Koźlik po rozpoznaniu w dniu 18 marca 2013 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy z wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi J.K. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej we W. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminowi do wniesienia zażalenia na postanowienie nadające rygor natychmiastowej wykonalności decyzji postanawia: 1. przyznać prawo pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od obowiązku uiszczenia wpisu od skargi; 2. umorzyć postępowanie o przyznanie prawa pomocy w pozostałym zakresie. Skarżący wniósł o zwolnienie od kosztów sądowych wskazując, że pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z żoną (57 lat) i synem (15 lat), nie posiada jakiegokolwiek majątku, w tym nieruchomości, zasobów pieniężnych ani przedmiotów o wartości powyżej 3.000 euro. Jego stan zdrowia się pogorszył. Rodzina uzyskuje dochody z renty rolniczej skarżącego – 571 zł, z zasiłku z Opieki Społecznej – 153 zł i z działalności gospodarczej żony, która odnotowuje straty. Dodał, iż miesięcznie 230 zł przeznaczane jest na rzecz komornika w związku z postępowaniem egzekucyjnym i około 900 zł na bieżące wydatki. Wskazać należy, że w niniejszej sprawie, na etapie zażalenia na postanowienie z dnia 31 maja 2012 r. (którym Sąd odrzucił wniosek o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o przyznanie prawa pomocy na urzędowym formularzu) i wezwania w związku z tym do uiszczenia wpisu sądowego, wnioskodawca został zwolniony od ponoszenia kosztów sądowych postanowieniem z dnia 24 lipca 2012 r. W istocie, zgodnie z art. 243 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012, poz. 270, dalej: p.p.s.a.), przyznanie prawa pomocy przed lub w toku postępowania rozpoznawczego obejmuje także postępowanie egzekucyjne. Co za tym idzie, strona z przyznanego jej zwolnienia z kosztów sądowych korzysta na wszystkich etapach postępowania przed sądami administracyjnymi w ramach sprawy, w której prawo pomocy zostało jej przyznane. Niemniej jednak zwrócić należy uwagę, że wniosek o przyznanie prawa pomocy jest skuteczny od momentu jego wniesienia i nie obejmuje zwolnienia od kosztów, do których uiszczenia strona obowiązana jest przed jego złożeniem. Zwolnienie od kosztów nie ma bowiem mocy wstecznej (zob. postanowienie NSA z dnia 25 stycznia 2012 r., sygn. akt II OZ 9/12, LEX nr 1107925). 1107925 W niniejszej sprawie kosztem, który nie został objęty zwolnieniem ustanowionym postanowieniem z dnia 24 lipca 2012 r. był wpis od skargi. W tym też zakresie – częściowego zwolnienia od kosztów sądowych – należało ocenić zasadność przedmiotowego wniosku o przyznanie prawa pomocy. Zgodnie z art. 245 § 3 i art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., prawo pomocy w takim zakresie może być przyznane osobie fizycznej, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Mając na uwadze, że sytuacja skarżącego nie uległa zmianie od daty przyznania prawa pomocy postanowieniem z 24 lipca 2012 r., powtórzyć jedynie wypada, iż uzyskiwane realnie dochody w rodzinie skarżącego pozwalają na pokrycie wyłącznie podstawowych potrzeb. Wnioskodawca, ze względu na stan zdrowia, nie ma możliwości podjęcia dodatkowego zatrudnienia. Natomiast egzekucja licznych zadłużeń nie pozwala na pozyskanie środków finansowych z majątku, który został zajęty. W tym stanie rzeczy żądanie wniosku należało uznać za uzasadnione i w związku z tym postanowiono jak w punkcie 1. sentencji. Co do pozostałego zakresu wniosku, jak już wyżej zostało powiedziane, przyznane prawo pomocy obejmujące zwolnienie od kosztów sądowych działa od daty złożenia wniosku i rozciąga się już na całe postępowanie przed sądami administracyjnymi. Skoro zatem skarżącego zwolniono od ponoszenia tych kosztów od momentu wezwania do uiszczenia wpisu od zażalenia i prawo to nie zostało cofnięte na podstawie art. 249 i 251 p.p.s.a., uprawnienie to nadal przysługuje – nie ma zatem podstaw do ponownego rozpatrywania kwestii zasadności jego przyznawania. Tym samym wniosek w pozostałej części uznać należy jako bezprzedmiotowy, a postępowanie w tym zakresie podlega umorzeniu. Mając wobec powyższego, na podstawie art. 161 § 1 pkt 3, art. 245 § 3, art. 246 § 1 pkt 2 oraz art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 p.p.s.a., postanowiono jak w sentencji.