I SA/Wr 358/08
WyrokWSA we Wrocławiu2009-04-23
Skład orzekający: Ireneusz Dukiel, Zbigniew Łoboda, Marta Semiczek
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy nienależnie otrzymany zwrot podatku od towarów i usług, wynikający z utraty statusu zakładu pracy chronionej, może być traktowany jako zaległość podatkowa, jeśli podatnik nie wykaże braku winy w jego otrzymaniu?Ratio decidendi
Sąd uznał, że nienależnie otrzymany zwrot podatku od towarów i usług, wynikający z utraty statusu zakładu pracy chronionej, może być traktowany jako zaległość podatkowa na podstawie art. 52 § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej, jeśli podatnik nie wykaże braku winy w jego otrzymaniu. Niezachowanie należytej staranności przy spełnianiu wymogów dotyczących statusu zakładu pracy chronionej i korzystania ze zwrotu podatku należy traktować jako winę nieumyślną.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła decyzji Dyrektora Izby Skarbowej, która uchyliła decyzję organu pierwszej instancji i określiła D. D. kwotę nienależnie otrzymanego zwrotu podatku od towarów i usług za październik 2001 r. w związku z utratą statusu zakładu pracy chronionej. Skarżący utracił ten status z powodu niepoinformowania Wojewody o prowadzeniu działalności w dodatkowych lokalizacjach oraz nieprzedłożenia opinii Państwowej Inspekcji Pracy. Skarżący kwestionował zasadność uznania zwrotu za nienależny i przypisania mu winy.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ireneusz Dukiel (sprawozdawca), Sędziowie Sędzia WSA Zbigniew Łoboda, Sędzia WSA Marta Semiczek, Protokolant Katarzyna Wilczek, po rozpoznaniu w dniu 23 kwietnia 2009 r. we Wrocławiu na rozprawie sprawy ze skargi D. D. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej we W. Ośrodek Zamiejscowy w W. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie określenia kwoty nienależnie otrzymanego zwrotu podatku od towarów i usług za październik 2001r. oddala skargę.
Dyrektor Izby Skarbowej we W. Ośrodek Zamiejscowy w W. Zaskarżoną decyzją z dnia [...] r., nr [...] , uchylił w całości decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego w N. R. z dnia [...] r., nr [...] , i określił D. D. kwotę nienależnie otrzymanego zwrotu podatku od towarów i usług w wysokości [...] zł w związku z utratą z dniem [...] r. statusu zakładu pracy chronionej.
Skarżący w 2001 r. prowadził "A" z siedzibą w B. gmina M. Na mocy decyzji D. Urzędu W. we W. z dnia [...] r. nr [...] podatnikowi przyznano status zakładu pracy chronionej.
W decyzji z dnia [...] r. Nr [...] Wojewoda D. stwierdził utratę przez skarżącego statusu zakładu pracy chronionej.
W ocenie organu D. D. nie dopełnił warunków określonych w art. 28 ust. 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnieniu osób niepełnosprawnych (Dz. U. nr 123, poz. 776 ze zm.) - dalej powoływana jako ustawa o rehabilitacji, gdyż nie poinformował Wojewody o prowadzeniu działalności gospodarczej także w O. oraz L. K., co naruszało obowiązek wynikający z art. 30 ust. 4 pkt 1 ustawy o rehabilitacji, a także nie przedłożył opinii Państwowej Inspekcji Pracy potwierdzającej, że pomieszczenia położone w tych miejscowościach spełniają warunki określone w art. 28 ust. 1 pkt 2 wskazanej ustawy. Decyzja Wojewody D. utrzymana została w mocy decyzją Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia [...] r. nr [...] r.
Naczelnik Urzędu Skarbowego w N. R. postanowieniem z dnia [...] r. wszczął z urzędu postępowanie wobec D. D. w sprawie zaległości w podatku VAT z tytułu nienależnie otrzymanego zwrotu podatku w związku z utratą z dniem [...] r. statusu zakładu pracy chronionej.
Organ podatkowy mając na uwadze brzmienie art. 52 §1 pkt 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. nr 137, poz. 926 ze zm.), wezwał podatnika do wskazania okoliczności, które pozwalają przyjąć, że dokonany zwrot podatku od towarów i usług za październik 2001 r. nie nastąpił z winy podatnika.
W odpowiedzi na powyższe skarżący w piśmie z dnia [...] r., wyjaśnił, iż zwrot podatku VAT za październik 2001 r. nastąpił zgodnie z obowiązującym prawem. W czasie złożenia deklaracji nie mógł bowiem przewidzieć, że Wojewoda D. decyzją z [...] r. pozbawi go statusu zakładu pracy chronionej z mocą wsteczną, tj. od dnia [...] r. Zdaniem podatnika wskazane okoliczności wykluczają jego winę, tym bardziej, że w jego ocenie spełniał on przesłanki określone w art. 28 i 28 ustawy o rehabilitacji.
Naczelnik Urzędu Skarbowego w N. R. decyzją z dnia [...] r., nr [...] , stwierdził, że podatnik nie wykazał, iż zwrot nie nastąpił z jego winy i określił zaległość podatkową z tytułu zwrotu podatku VAT za miesiąc październik 2001 r. w wysokości [...] zł. Organ wskazał, że przepis art. 14a ustawy z dnia 8 stycznia 1993 r. o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym (Dz. U. nr 11, poz. 50 ze zm.) - dalej powoływanej jako: ustawa o VAT, przyznający prawo do otrzymania częściowego lub całkowitego zwrotu wpłaconej kwoty podatku od towarów i usług prowadzącym zakłady pracy chronionej, definiuje taki zakład, jako podmiot spełniający warunki określone w art. 28 i 29 ustawy o rehabilitacji. Zatem tylko podmioty spełniające te warunki mają prawo do otrzymania częściowego lub całkowitego zwrotu wpłaconej kwoty podatku od towaru i usług. Nie dopełniając warunku określonego w art. 28 ust. 1 pkt 2 ustawy o rehabilitacji podatnik z dniem [...] r. utracił status zakładu pracy chronionej, co oznacza, że otrzymał nienależnie zwrot wpłaconej kwoty podatku od towarów i usług za miesiąc październik 2001 r.
Skarżący w dniu [...] r. wniósł odwołanie od decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego w N. R. z dnia [...] r. zarzucając decyzji naruszenie przepisów o właściwości oraz nie wyjaśnienie wszystkich okoliczności sprawy, a nadto błędne przyjęcie, że zwrot podatku VAT nastąpił z winy podatnika.
Dyrektor Izby Skarbowej Ośrodek Zamiejscowy w W. po rozpoznaniu odwołania, uchylił decyzję organu pierwszej instancji i określił za październik 2001 r. kwotę nienależnie otrzymanego zwrotu podatku VAT w wysokości [...] zł w związku z utratą z dniem [...] r. statusu zakładu pracy chronionej.
Organ podatkowy drugiej instancji wskazał, że skoro podatnik w rozpoznawanym okresie nie spełniał warunków określonych w art. 28 ustawy o rehabilitacji, to tym samym zgodnie z art. 14 a ust. 2 ustawy o podatku od towarów i usług, nie był podmiotem prowadzącym zakład pracy chronionej. Stąd też nie przysługiwało mu prawo, o którym mowa w art. 14 a ust. 1 wskazanej ustawy.
Wobec powyższego w ocenie organu odwoławczego organ podatkowy niższej instancji powinien wydać decyzję określającą kwotę nienależnie otrzymanej przez podatnika kwoty zwrotu podatku VAT, a nie kwotę zaległości w tym podatku. Ponadto wykazano, iż podstawą decyzji określającej za rozpatrywany miesiąc kwotę nienależnie otrzymanego zwrotu podatku VAT organ mógł wydać na podstawie art. 52 § 1 pkt 2 ustawy Ordynacja podatkowa, wobec nie wykazania przez podatnika braku jego winy w związku z otrzymanym zwrotem. Podstawą rozstrzygnięcia w rozpoznawanej sprawie winien być przepis art. 52 § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej, stanowiący o kwotach nienależnego zwrotu podatku, które traktowane są jak zaległość podatkowa.
Ustosunkowując się do zarzutów podniesionych przez skarżącego organ odwoławczy stwierdził, że podatnicy występujący o przyznanie statusu zakładu pracy chronionej winni skrupulatnie przeanalizować wymogi, których spełnienie jest niezbędne dla pracodawców ubiegających się o taki status w ustawie o rehabilitacji. Ponadto w decyzji o przyznaniu statusu zakładu pracy chronionej organ poinformował stronę, że uprawnienia wynikające z tej decyzji mogą być cofnięte w razie niespełnienia któregokolwiek z warunków i obowiązków, o jakich mowa w art. 28 i art. 33 ust. 1 i 3 ustawy o rehabilitacji. Z tych też powodów, w ocenie organu, podatnik nie może skutecznie dowodzić braku winy w dokonaniu nienależnego zwrotu podatku VAT.
Organ pierwszej instancji nie naruszył ponadto obowiązków przewidzianych w art. 14a ust. 6 ustawy o VAT dokonując zwrotu podatku za październik 2001 r., poprzez odstąpienie od sprawdzenia czy za wskazany miesiąc została uregulowana kwota podatku VAT. W świetle bowiem wyjaśnień podatnika, zgodnie z jego dyspozycją zapłata miała nastąpić przez zarachowanie na poczet podatku VAT za październik 2001 r. należnych za poprzednie miesiące zwrotów podatku. Oznacza to, że zapłata podatku za ten miesiąc nastąpiła.
Organ odwoławczy odniósł się również do zarzutu naruszenia obowiązku przestrzegania przez organy podatkowe właściwości miejscowej. Zdaniem organu zarzut ten jest bezzasadny, ponieważ jak wynika z dokumentów podatkowych ostatnim właściwym urzędem do rozliczenia VAT był Urząd Skarbowy w N. R., i dlatego też, zgodnie z art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (Dz. U. nr 54, poz.535 ze zm.) wobec zaprzestania przez podatnika wykonywania czynności podlegających opodatkowaniu VAT w czerwcu 2005 r., nie doszło do zmiany właściwości w podatku od towarów i usług. Jednocześnie organ stwierdził, że przepisy Ordynacji podatkowej nie znajdują zastosowania w zakresie, w jakim odwołują się do przepisów szczególnych, w tym przypadku do art. 3 nowej ustawy o VAT.
Organ drugiej instancji nie podzielił również stanowiska podatnika w kwestii naruszenia przepisów postępowania poprzez nie wyjaśnienie wszystkich okoliczności faktycznych istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy, z uwagi na fakt, że utrata statusu zakładu pracy chronionej była bezsporna.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu D. D. wniósł o uchylenie decyzji Dyrektora Izby Skarbowej we W. Ośrodek Zamiejscowy w W. z dnia [...] r. w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania.
W uzasadnieniu skargi strona zarzuciła organowi odwoławczemu naruszenie przepisów prawa materialnego, w szczególności:
1. art. 54 § 2 ust. 2 Ordynacji podatkowej, poprzez uznanie, iż działanie skarżącego ma charakter zawiniony, a przez to uznanie, iż organy podatkowe prawidłowo określiły zobowiązanie jako kwotę nienależnie otrzymanego zwrotu podatku VAT w związku z utratą statusu zakładu pracy chronionej.
2. art. 14a ust. 2 ustawy o VAT, poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i dokonanie niewłaściwej interpretacji, przez ustalenie iż posiadanie przez podatnika decyzji Wojewody o posiadaniu statusu zakładu pracy chronionej nie jest wystarczające do skorzystania z uprawnień zawartych w tym samym przepisie i nie stanowi uzasadnionej przesłanki do zasadności występowania z wnioskiem o zwrot podatku VAT.
3. art. 28 ustawy o rehabilitacji, poprzez uznanie iż podmiot wnioskujący o wydanie przez Wojewodę o przyznaniu statusu zakładu pracy chronionej powinien załączyć do wniosku opinię Państwowej Inspekcji Pracy, podczas gdy w dacie wydanie decyzji przez Wojewodę, przepis ten nie wskazywał na obowiązek wystąpienia przez pracodawcę ze stosownym wnioskiem, a także uznanie iż przedsiębiorca powinien jako zakład pracy chronionej zgłosić wszystkie prowadzone przez siebie zakłady.
4. art. 30 ustawy o rehabilitacji, poprzez uznanie iż decyzja Wojewody o cofnięciu statusu zakładu pracy chronionej jest decyzją deklaratoryjną uprawniającą do określenia kwoty nienależnie otrzymanego zwrotu podatku VAT w związku z utratą statusu zakładu pracy chronionej.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej we W. Ośrodek Zamiejscowy w W. wniósł o oddalenie skargi i podtrzymał stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zauważył, co następuje:
Skarga okazała się nieuzasadniona.
Zgodnie z art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269), właściwość sądów administracyjnych obejmuje sprawowanie kontroli decyzji i innych rozstrzygnięć administracyjnych
w oparciu o kryterium ich zgodności z prawem. Uchylenie przez sąd zaskarżonego aktu następuje tylko w razie zaistnienia istotnych wad w przeprowadzonym postępowaniu lub w wyniku naruszenia przepisów prawa materialnego mających wpływ na wynik sprawy - art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) - dalej: p.p.s.a.
Po dokonaniu kontroli zaskarżonej decyzji, mając na uwadze stan faktyczny
i prawny sprawy oraz podniesione w skardze zarzuty Sąd stwierdza, że brak jest podstaw do zakwestionowania stanowiska organu podatkowego wyrażonego w tej decyzji.
Przedmiot sporu sprowadza się do ustalenia skutków podatkowych pozbawienia podatnika statusu zakładu pracy chronionej. Przypomnieć trzeba, iż kwestia ta była już rozważana przez Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu, który wyrokami z dnia 4 października 2006 r., sygn. akt I SA/Wr 1483/05, oraz z dnia 13 marca 2008 r., sygn. akt I SA/Wr 1166/07, oddalił skargę. Sąd w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę w pełni akceptuje i podziela stanowisko przedstawione w przywołanych orzeczeniach.
Ustawa z dnia 8 stycznia 1993 r. o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym, w stanie prawnym obowiązującym w dniu wydania zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji, przewidywała dwa alternatywne przywileje podatkowe dla zakładów pracy chronionej. W myśl art. 14 ust. 5 podatnicy będący zakładami pracy chronionej mogli wybrać zwolnienie od podatku, bez względu na wartość sprzedaży towarów, pod warunkiem złożenia pisemnego oświadczenia właściwemu naczelnikowi urzędu skarbowego. Prowadzącym zakłady pracy chronionej, którzy nie skorzystali z tego uprawnienia przysługiwało uprawnienie przewidziane w art. 14a ust. 1 ustawy o VAT, polegające na otrzymaniu częściowego lub całkowitego zwrotu wpłaconej kwoty podatku od towarów i usług według zasad określonych wskazanym przepisem. Zgodnie z nimi (art. 14a ust. 3 ustawy o VAT) prowadzący zakład pracy chronionej, aby otrzymać zwrot podatku składał, w terminie do złożenia deklaracji w podatku od towarów i usług, wraz z deklaracją do urzędu skarbowego wniosek o dokonanie zwrotu wpłaconego podatku VAT w części lub w całości. Zwrot taki nie wynika zatem z deklaracji VAT-7 będącej efektem rozliczenia podatku naliczonego przy zakupach oraz należnego od sprzedaży lecz ma charakter odrębny określony w art.14a ustawy o VAT. Stosownie do wymogów art. 14a ust. 6 i 7 pkt 2 ustawy o VAT, organ podatkowy przed dokonaniem zwroty podatku obowiązany był sprawdzić, czy kwota podatku wynikającego z deklaracji została wpłacona i czy podatnik nie zalega z opłacaniem podatku. Do kompetencji organu podatkowego nie należała weryfikacja uprawnień podatnika do posiadania statusu zakładu pracy chronionej, gdyż w tym zakresie decydowały inne organy administracji. Zwrot wpłaconego podatku, jako czynność materialno - techniczna, nie wymagał wydania decyzji.
Zgodnie z definicją zawartą w art. 14a ust. 2 ustawy o VAT, prowadzącym zakład pracy chronionej lub zakład aktywności zawodowej jest podmiot spełniający warunki określone w art. 28 i art. 29 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnieniu osób niepełnosprawnych. Stosownie do postanowień art. 28 ust. 1 tej ustawy, status prawny zakładu pracy chronionej może uzyskać pracodawca zatrudniający nie mniej niż 20 pracowników, jeśli równocześnie spełnia określone w tym przepisie warunki prawne, dotyczące wskaźnika zatrudnienia osób niepełnosprawnych, wymagań architektonicznych i wyposażenia obiektów i pomieszczeń danego zakładu pracy (art. 28 ust. 1 pkt 2 ustawy o rehabilitacji) oraz jeśli jest zapewniona, zatrudnionym osobom niepełnosprawnym, podstawowa i specjalistyczna opieka medyczna, poradnictwo i usługi rehabilitacyjne (art. 28 ust. 1 pkt 3 wskazanej ustawy). Okoliczności, o których mowa w art. 28 ust.1 pkt 2 ustawy o rehabilitacji stwierdza Państwowa Inspekcja Pracy. Jednocześnie art. 30 ust. 1 ustawy o rehabilitacji stanowi, że o przyznaniu statusu prawnego zakładu pracy chronionej decyduje, na wniosek pracodawcy, wojewoda - wydając decyzję przyznającą status zakładu pracy chronionej na okres 3 lat. Na prowadzącym zakład pracy chronionej ciąży obowiązek poinformowania wojewody o każdej zmianie dotyczącej spełnienia warunków i realizacji obowiązków, o których mowa w art. 28 i art. 33 ust. 3 ustawy o rehabilitacji, w terminie 14 dni od daty tej zmiany. Wojewoda podejmuje decyzję stwierdzającą utratę przyznanego statusu zakładu pracy chronionej w przypadku niespełnienia warunków i obowiązków, o których mowa w art. 28 i art. 33 ust. 1 i 3 ustawy o rehabilitacji.
W rozpoznawanej sprawie nie jest sporne, że skarżący na mocy decyzji D. Urzędu Wojewódzkiego we W. z dnia [...] r. uzyskał status zakładu pracy chronionej, jako pracodawca prowadzący "A" D. D. Ponadto ustalono, że decyzją z dnia [...] r. Wojewoda D. stwierdził utratę z dniem [...] r. statusu zakładu pracy chronionej, przyznanego wcześniejszą decyzją, z powodu niedopełnienia przez skarżącego warunków określonych w art. 30 ust. 4 pkt 1 ustawy o rehabilitacji. Niedopełnienie warunków polegało na: niepoinformowaniu o prowadzeniu działalności gospodarczej także w O. oraz nieprzedłożeniu stosownych opinii Państwowej Inspekcji Pracy potwierdzających, że obiekt w O., gdzie także podatnik prowadził działalność, spełnia warunki określone w art. 28 ust. 1 pkt 2 ustawy o rehabilitacji. Decyzja Wojewody D. została utrzymana w mocy przez Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej decyzją z [...] r. Ponadto, jak przyznaje strona skarżąca, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 12 października 2004 r. oddalił skargę na tę decyzję.
W związku z powyższym w zakresie utraty statusu zakładu pracy chronionej przez skarżącego, Sąd rozpoznający skargę w pełni akceptuje rozstrzygnięcie zapadłe przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Warszawie, stąd zarzuty skargi kwestionujące prawidłowość tego postępowania nie mogą być przedmiotem rozpoznania w niniejszej sprawie.
Sąd podziela stanowisko organów podatkowych, co do winy skarżącego w zakresie otrzymania nienależnie zwrotu podatku od towarów i usług za październik 2001 r. Jak już wskazano wyżej, przepis art. 14a ustawy o VAT przyznawał podatnikom podatku od towarów i usług posiadającym status zakładu pracy chronionej przywilej polegający na możliwości otrzymania całkowitego lub częściowego zwrotu wpłaconej kwoty podatku. Warunkiem otrzymania zwrotu podatku było złożenie odpowiedniego wniosku oraz spełnienie przesłanek wynikających z treści art. 28 ustawy o rehabilitacji. Analiza zebranego w sprawie materiału dowodowego wskazuje, że skarżący, na skutek naruszenia wymogów określonych w przywołanym powyżej art. 28 ustawy, od dnia [...] r. pozbawiony został statusu zakładu pracy chronionej. Jeśli zatem skarżący za październik 2001 r. otrzymał zwrot wpłaconych kwot podatku od towarów i usług na zasadach określonych w art. 14a ustawy o VAT, nie spełniając warunków przewidzianych w przepisach ustawy o rehabilitacji dla zakładów pracy chronionej, to zwrot podatku był nienależny. Ustalenia dotyczące otrzymania przez skarżącego nienależnego zwrotu podatku obligowały organ podatkowy do wydania, na podstawie art. 14a ustawy o VAT, decyzji określającej wysokość nienależnego zwrotu podatku, który zgodnie z art. 52 § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej jest zaległością podatkową. Zgodzić się należy z organem odwoławczym, że organ pierwszej instancji nieprawidłowo wskazał, że określa zaległość w podatku od towarów i usług za październik 2001 r., podczas gdy określił kwotę nienależnego zwrotu tego podatku. Nieprawidłowość ta została jednak skorygowana zaskarżoną decyzją przez organ wyższej instancji. Przepis art. 14a ustawy o VAT daje organom podatkowym prawo do weryfikacji zasadności złożonego przez podatnika wniosku o zwrot wpłaconego podatku. Organ w wyniku weryfikacji może odmówić dokonania zwrotu, a w przypadku gdy zwrotu dokonał może określić wysokość nienależnego zwrotu (por. wyrok NSA z dnia 16 grudnia 2005 r., sygn. akt FSK 399/03, publ. POP 2006/2/23).
Sporne w sprawie jest także, czy dokonany na wniosek podatnika zwrot podatku od towarów i usług nastąpił z winy podatnika, a w konsekwencji, czy nienależny zwrot można było traktować, w myśl art. 52 § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej na równi z zaległością podatkową. Powołany przepis wyklucza bowiem traktowanie nienależnego zwrotu podatku na równi z zaległością podatkową, wówczas, gdy podatnik wykaże, że nastąpiło to bez jego winy. Zwrotem podatku, zgodnie z art. 3 pkt 7 Ordynacji podatkowej, jest zwrot różnicy podatku lub podatku naliczonego w rozumieniu przepisów ustawy o VAT, a także inne formy zwrotu przewidziane w przepisach prawa podatkowego. Zwrot podatku przewidziany w art. 14a ustawy o VAT jest jedną z "innych form" zwrotu podatku. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego prezentowany jest pogląd, że ciężar wykazania braku winy w otrzymaniu nienależnego zwrotu podatku spoczywa na podatniku (por. wyrok NSA z dnia 8 października 1999 r. sygn. akt IIISA 7550/98, publ. Lex nr 40056). Organ podatkowy, na podstawie wskazanego art. 52 § 1 Ordynacji podatkowej, wezwał podatnika do wskazania okoliczności wykluczających jego winę w otrzymaniu nienależnego zwrotu podatku od towarów i usług. W toku postępowania podatkowego (także w skardze) strona twierdzi, że w dacie składania wniosku o zwrot podatku (także w dacie otrzymania zwrotu podatku) posiadała status zakładu pracy chronionej przyznany przez właściwy organ. W ocenie strony skarżącej, zwrot podatku nastąpił zgodnie z obowiązującymi przepisami. Winę za zaistniałą sytuację ponosi w ocenie skarżącego Wojewoda, który przyznał podatnikowi status zakładu pracy chronionej, bez przeprowadzenia w sposób należyty postępowania, a następnie z mocą wsteczną pozbawił tego statusu, przerzucając na podatnika skutki własnych nieprawidłowych działań. Wskazuje przy tym strona, że decyzja przyznająca podatnikowi status zakładu pracy chronionej wydana została bez opinii Państwowej Inspekcji Pracy, tak więc za jej brak nie może ponosić odpowiedzialności podatnik.
Sąd podziela argumentację przedstawioną przez organ odwoławczy odnośnie winy podatnika w uzyskaniu nienależnego zwrotu podatku. Podatnik składając wniosek o przyznanie statusu zakładu pracy chronionej, a następnie wniosek o zwrot podatku od towarów usług, winien zapoznać się z ciążącymi na nim obowiązkami, w tym zakresie związanym z przyznaniem statusu zakładu pracy chronionej i korzystaniem z tego statusu, winien także zapoznać się z przepisami przepisy ustawy o VAT, regulującymi warunki korzystania przez zakłady pracy chronionej ze zwrotu podatku. Odrębne postępowanie wykazało, że przyczyną pozbawienia skarżącego statusu zakładu pracy chronionej było niewskazanie wszystkich miejsc prowadzenia działalności gospodarczej we wniosku o przyznanie statusu zakładu pracy chronionej, a także brak, stosownej dokumentacji, która była podstawą do przyznania takiego statusu. Nieznajomość obowiązujących przepisów w zakresie warunków, jakie należało spełnić, aby posiadać status zakładu pracy chronionej musi być postrzegana, zdaniem Sądu, przynajmniej w kategoriach naruszenia reguł należytej staranności. Niezachowanie należytej staranności należy wiązać z winą nieumyślną (podatnik przewiduje możliwość wystąpienia niekorzystnych skutków, ale bezpodstawnie przypuszcza, że ich uniknie lub nie przewiduje wystąpienia takich skutków, choć powinien i może jej przewidzieć). Rozważając pojęcie winy, o jakiej mowa w art. 52 § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej należy, w ocenie Sądu, uwzględniać zarówno winę umyślną, jak i winę nieumyślną. Ustawodawca posłużył się bowiem wyłącznie pojęciem winy, nie definiując tego pojęcie w sposób szczególny na gruncie przepisów podatkowych, ani nie ograniczając zakresu tego pojęcia. Analogicznie należy ocenić naruszenie przez skarżącego przepisu art. 14a ustawy o VAT. Organy podatkowe zasadnie zatem przyjęły, że w rozpoznawanej sprawie wystąpił związek przyczynowo - skutkowy pomiędzy naruszeniem przepisów ustawy o rehabilitacji i żądaniem nienależnego zwrotu podatku od towarów i usług.
Mając powyższe na względzie Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a., oddalił skargę jako nieuzasadnioną.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 16.07.2026. · Źródło