I SA/Wr 360/06

WyrokWSA we Wrocławiu2006-12-13

Skład orzekający: Halina Betta, Marta Semiczek, Katarzyna Borońska

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy organy podatkowe prawidłowo zakwestionowały prawo do odliczenia podatku naliczonego z faktur, jeśli nie przeprowadzono wyczerpującego postępowania dowodowego, w tym nie przesłuchano wszystkich pracowników firmy wystawiającej faktury, a także nie uwzględniono zeznań świadków, których wiarygodność została oceniona w sposób nieuzasadniony?
Ratio decidendi
Sąd uchylił zaskarżoną decyzję, stwierdzając, że organy podatkowe naruszyły przepisy procesowe dotyczące postępowania dowodowego i doręczeń, co miało istotny wpływ na wynik sprawy. Nie zebrano i nie zbadano w sposób wyczerpujący materiału dowodowego, co doprowadziło do dowolnej oceny zebranego materiału i naruszenia zasady prawdy obiektywnej. W szczególności nie przesłuchano wszystkich pracowników firmy wystawiającej faktury, a zeznania jednego ze świadków zostały odrzucone w sposób nieuzasadniony.
Stan faktyczny
Spółka cywilna A, której wspólnikiem był skarżący S. K., odliczyła podatek naliczony od faktur wystawionych przez firmę B T. B. Organ kontroli skarbowej zakwestionował prawo do odliczenia, twierdząc, że usługi udokumentowane fakturami nie zostały faktycznie wykonane. Dyrektor Izby Skarbowej utrzymał w mocy częściowo decyzję organu I instancji, uznając część faktur za prawidłowe, a część za nieuzasadniające odliczenia. Skarżący zarzucił organom obu instancji naruszenie przepisów procesowych i materialnych, w tym niepełną ocenę materiału dowodowego i brak uzasadnienia decyzji.
Rozstrzygnięcie
Uchylenie zaskarżonej decyzji Dyrektora Izby Skarbowej we W. i orzeczenie, że decyzja nie podlega wykonaniu, a także zasądzenie zwrotu kosztów postępowania.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Halina Betta Sędziowie: Sędzia WSA Marta Semiczek (sprawozdawca) Asesor WSA Katarzyna Borońska Protokolant: Kamila Paszowska - Wojnar po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 24 listopada 2006 r. sprawy ze skargi S. K. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej we W. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie określenia spółce cywilnej A A. K., S. K. zobowiązania w podatku od towarów i usług za miesiące II-V i VII-XII 2002 r. I. uchyla zaskarżoną decyzję; II. orzeka, że decyzja wymieniona w pkt I nie podlega wykonaniu; III. zasądza na rzecz skarżącego od Dyrektora Izby Skarbowej we W. kwotę 277,00 (dwieście siedemdziesiąt siedem) zł tytułem zwrotu kosztów postępowania. Dyrektor Urzędu Kontroli Skarbowej we W. wszczął z urzędu postępowanie kontrolne wobec s. c. A A. K., S. K., obejmujące swym zakresem prawidłowość rozliczeń z budżetem państwa z tytułu podatku od towarów i usług za 2002 r. W następstwie przeprowadzonych czynności kontrolnych stwierdzono m. in., że największa ilość faktur zakupu, ujętych w rejestrach zakupu VAT spółki A, została wystawiona przez firmę B T. B. W oparciu o zeznania A. K. ustalono, iż s. c. A prowadziła stałą współpracę z firmą B A. K. zeznała, że wystawione przez B dla spółki A faktury odzwierciedlają faktycznie wykonane usługi. Kontrola urządzeń księgowych firmy B okazała się niemożliwa, ze względu na brak jakiejkolwiek dokumentacji podatkowej tej firmy za 2002 r. Z akt sprawy wynika, że przesłuchany w charakterze świadka T. B. zeznał, iż na spornych fakturach widnieją jego podpisy, a faktury dokumentują rzeczywiste usługi wykonywane przez niego samego, jak również przez inne osoby, których danych nie pamięta. Dokonane przez kontrolujących przesłuchania [...] z [...] zatrudnionych w 2002 r. w firmie B pracowników wykazały, że żaden z pracowników nie wykonywał prac na rzecz spółki A. Większość pracowników zeznała także, iż nic nie mówi im nazwa spółki A oraz, że nie znają wspólników tej spółki. Kontakty ze spółką A potwierdził natomiast P. J. Organ kontroli skarbowej odmówił natomiast wiarygodności zeznaniom M. M., który w roku 2002, w ramach umowy o pracę uczestniczył w usługach na rzecz spółki A świadczonych przez firmę B. Odmowę organ kontroli skarbowej uzasadniał tym, że został on skazany za oszustwo i fałszowanie dokumentów, leczył się psychiatrycznie, był powiązany z T. B., co w ocenie kontrolujących pozwalało wątpić w jego obiektywizm. Organ I instancji podniósł, iż również sam T. B. (wystawca faktur) nie potrafił wskazać pracowników (firm - podwykonawców), którzy mogliby potwierdzić wykonanie przez B usług dla spółki A. W toku czynności kontrolnych stwierdzono, że brzmienie niektórych faktur sprzedaży, wystawionych przez s. c. A dla dalszych odbiorców, jest tożsame z treścią faktur otrzymanych przez spółkę od firmy B. Zdaniem kontrolujących czynności sprawdzające nie potwierdziły jednak, iż będące przedmiotem sprzedaży przez spółkę A usługi były wykonane przez B jako podwykonawcę. Reasumując, organ kontroli skarbowej stwierdził, że postępowanie dowodowe wykazało, iż firma T. B. nie wykonała żadnych usług dla spółki A. Dlatego też, mając na uwadze przepis art. 19 ust. 1 ustawy z dnia 8 stycznia 1993 r. o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym - w brzmieniu obowiązującym w 2000 r. (Dz. U. z 1993 r. Nr 11, poz. 50 ze zm.), dalej: ustawa VAT, w związku z § 50 ust. 4 pkt 5 lit. a) rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 22 grudnia 1999 r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym (Dz. U. Nr 109, poz. 1245), dalej: rozporządzenie VAT, zgodnie z którym faktury stwierdzające czynności, które nie zostały dokonane, nie stanowią podstawy do odliczenia podatku naliczonego, organ ten wskazał, iż spółka A zawyżyła podatek naliczony za poszczególne miesiące 2002 r. na łączną kwotę [...]. Od powyższej decyzji S. K. odwołał się. Argumentował, iż zaskarżona decyzja rażąco narusza prawo i wniósł o jej uchylenie w całości jako wydanej bez uzasadnienia i krzywdzącej dla podatnika. Wskazał, że organ kontroli skarbowej, kwestionując prawo do odliczenia z faktur, które - zdaniem organu - nie dokumentowały rzeczywistych zdarzeń gospodarczych oraz nie dając wiary dokumentom i zeznaniom świadków, nie uzasadnił podjętych w tym zakresie rozstrzygnięć. Wskazał na nieprawidłowości w ustaleniach dotyczących związków gospodarczych spółki A z firmą B T. B. Podniósł, iż kontrolujący nie umożliwili mu jako stronie postępowania udziału we wszystkich przesłuchaniach właściciela firmy B. Zdaniem S. K., w sprawie dokonano nieprawidłowej oceny faktów i dowodów a także zeznań świadków, zwłaszcza M. M., którego zeznania zostały odrzucone jako dowód w sprawie. Podatnik zwrócił również uwagę, iż pomimo, że wielokrotnie zwracał się o przesłuchanie A. K. w kwestii wydatków uznanych za niezwiązane z prowadzeniem działalności gospodarczej, to jednak organ kontroli skarbowej nie dokonał jej przesłuchania. Decyzją nr [...] z dnia [...], Dyrektor Izby Skarbowej we W. uchylił w części zaskarżoną decyzję i określił spółce A z tytułu podatku od towarów i usług zobowiązanie za luty 2002 r. w wysokości [...], za kwiecień 2002 r. w wysokości [...], za maj 2002 r. w wysokości [...], za lipiec 2002 r. w wysokości [...], za październik 2002 r. w wysokości [...], oraz uchylił decyzję organu I instancji i umorzył postępowanie w zakresie zobowiązania za sierpień i wrzesień 2002 r. W pozostałej części decyzję utrzymał w mocy. Organ odwoławczy zakwestionował ustalenia Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej, że żadna z transakcji, potwierdzonych fakturami wystawionymi przez firmę B T. B. w rzeczywistości nie miała miejsca. Zauważył, iż część usług udokumentowanych tymi fakturami znalazło odzwierciedlenie w sprzedaży dokonanej przez spółkę A. Dyrektor Izby Skarbowej stwierdził, że analiza zapisów zawartych w rejestrach kontrolowanej spółki, tj. zapisów dotyczących zakupów od firmy B oraz sprzedaży wykazanej przez spółkę A potwierdziła, iż sprzedaż ta została w istocie zrealizowana przez spółkę. Dowodził, iż zapisy na zaewidencjonowanych przez spółkę a wystawionych przez T. B. fakturach wskazują, że zakres tej sprzedaży jest zbieżny - zbliżony - do zakupów potwierdzonych kwestionowanymi fakturami. W ocenie organu II instancji, wobec braku jednoznacznych ustaleń, że wystawcą zanegowanych przez organ kontroli skarbowej faktur nie jest T. B., należało uznać transakcje za rzeczywiście dokonane a istniejącą wątpliwość rozstrzygnąć - wobec braku dowodu przeciwnego - na korzyść strony. Organ odwoławczy uznał natomiast, że pozostałe - ujęte w rozliczeniu spółki A a pochodzące od firmy B" - faktury nie mogą stanowić podstawy obniżenia podatku należnego o podatek w nich naliczony. Powyższe uzasadniał faktem nie posiadania przez T. B. kopii faktur wystawionych dla spółki A jak również niemożliwością stwierdzenia czy zadeklarował wynikające z tych faktur kwoty podatku należnego, z powodu braku dokumentacji księgowej firmy B. Odnosząc się do zarzutów zawartych w odwołaniu Dyrektor Izby Skarbowej stwierdził, że w toku postępowania kontrolnego zapewniano wspólnikom spółki A udział w przesłuchaniach właściciela firmy B T. B., kierując do nich stosowne zawiadomienia. Dodał, iż wspólnicy nie skorzystali z przysługującego im prawa. Wskazał także, że udział strony w przesłuchaniu świadka nie stanowi warunku dla uznania za dowód zeznań tego świadka. Organ II instancji uznał również za bezpodstawny zarzut wskazujący na niewłaściwą ocenę zeznań pracowników firmy B. Wskazał, że odmowa mocy dowodowej zeznaniom M. M. ma uzasadnienie prawne w przepisach ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 - Ordynacja podatkowa (Dz. U. Nr 137, poz. 926 ze zm.), dalej O.p., dających organom podatkowym prawo do oceny, czy dana okoliczność została udowodniona oraz do pominięcia niektórych dowodów. Dyrektor Izby Skarbowej podkreślił, że w sprawie cały ciężar dowodowy spoczywał na kontrolujących a strona nie wniosła do postępowania żadnych dowodów - zarówno z własnej inicjatywy, jak i na żądanie organu. W skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu skardze S. K. zarzucił decyzji Dyrektora Izby Skarbowej brak prawnego i faktycznego uzasadnienia oraz wskazał na naruszenie przez ten organ przepisów Ordynacji podatkowej, tj. art. 120 O.p. - poprzez oparcie uzasadnienia o spekulacje i wielokrotne naruszenie podstawowych zasad postępowania, art. 121 § 1 O.p. - przez oparcie uzasadnienia faktycznego o hipotezy nie poparte dowodami, art. 122 O.p. - w wyniku niepełnej oceny materiału dowodowego, art. 123 O.p. oraz art. 19 ustawy o kontroli skarbowej - wskutek uniemożliwienia stronie udziału w przesłuchaniu świadka, art. 180 O.p. - w następstwie uwzględnienia tylko części materiału dowodowego, art. 187 O.p. - przez odrzucenie części materiału dowodowego, art. 188 O.p. - poprzez wyłącznie formalne a nie faktyczne uwzględnienie żądań strony w zakresie dowodowym, art. 191 O.p. - w następstwie nie rozpatrzenia materiału dowodowego oraz art. 210 O.p. poprzez brak uzasadnienia faktycznego decyzji. Strona nie zgodziła się z organem II instancji, który nie uwzględnił części faktur wystawionych przez firmę B. Podkreśliła, że w trakcie postępowania starała się udowodnić, iż zafakturowane transakcje miały rzeczywiście miejsce, jednakże organ ten dokonywał spekulacji w materiale dowodowym, tj. pomijał składane przez nią wyjaśnienia i wnioski dowodowe, przesłuchiwał w charakterze świadków osoby, które nie miały wpływu na ustalenie stanu faktycznego oraz uniemożliwił jej czynny udział w przesłuchaniu świadków. Zdaniem skarżącego w sprawie nienależycie ustalono stan faktyczny. W jego opinii organy obu instancji podjęły rozstrzygnięcia w oparciu o wybiórczo zebrany materiał dowodowy. Według niego nie można bowiem kwestionować faktu wykonania usług dla spółki A wyłącznie na podstawie braku dokumentacji księgowej wystawcy. Dodatkowo strona zwróciła uwagę, wystawca faktur był zarejestrowanym płatnikiem VAT, składał deklaracje oraz płacił zadeklarowany podatek. Ponadto skarżący zarzucił, że organy podatkowe nie przeprowadziły dowodu z przesłuchań kluczowych świadków, tzn. jedynego pracownika spółki A oraz pracowników firmy T. B., z którymi bezpośrednio kontaktowała się A. K. Poza tym nie zgodziły się na przeprowadzenie konfrontacji pomiędzy T. B. i A. K., odpowiedzialną za prowadzenie spraw spółki, przez co naruszyły zasadę prawdy obiektywnej. Strona podkreśliła, iż wbrew twierdzeniu organu odwoławczego, dostarczyła kontrolującym materiał dowodowy w postaci umów o współpracy pomiędzy spółką A i firmą B, protokoły odbioru jak również inne dokumenty. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej we W. wniósł o jej oddalenie powtarzając argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji. Wskazał, że wnioski o przesłuchanie dodatkowych świadków miały na celu jedynie przedłużenie toczącego się postępowania. Ponadto zauważył, że przeprowadzenie konfrontacji nie było możliwe, gdyż przepisy regulujące postępowanie podatkowe nie przewidują takiej instytucji. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje: Zgodnie z treścią art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269), właściwość sądów administracyjnych obejmuje sprawowanie kontroli decyzji i innych rozstrzygnięć administracyjnych w oparciu o kryterium ich zgodności z prawem. Uchylenie przez sąd zaskarżonego aktu następuje tylko w razie zaistnienia istotnych wad w przeprowadzonym postępowaniu lub w wyniku naruszenia przepisów prawa materialnego mających wpływ na wynik sprawy - art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej u.p.s.a. Dokonując oceny zaskarżonej decyzji Sąd stwierdza, iż narusza ona przepisy procesowe w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy. Zauważyć należy, że aby skorzystać z prawa do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego przy nabyciu towarów i usług podatnik VAT powinien posiadać prawidłową fakturę stwierdzającą faktycznie wykonaną usługę - art. 19 ustawy VAT w zw. z § 50 rozporządzenia wykonawczego do tej ustawy. W sprawie organy podatkowe zakwestionowały prawo spółki cywilnej A, której skarżący był wspólnikiem, do obniżenia podatku należnego o podatek naliczony wynikający z części faktur wystawionych przez firmę B, należącą do T. B., wskazując, że dokumentują one zdarzenia gospodarcze, które faktycznie nie miały miejsca. Jedną z naczelnych zasad postępowania podatkowego, która ma zastosowanie także do postępowania kontrolnego (art. 31 ust. 2 pkt 3 ustawy z dnia 28 września 1991 r. o kontroli skarbowej - Dz. U. z 1999 r., Nr 54, poz. 572 ze zm., dalej u.k.s.) jest zasada prawdy obiektywnej, wyrażona w art. 122 O.p. Przepis ten stanowi, że organy podatkowe (analogicznie organy kontroli skarbowej) mają obowiązek podejmowania w toku postępowania wszelkich niezbędnych działań w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy. Z powołaną zasadą nierozerwalnie korespondują regulacje traktujące o regułach prowadzenia postępowania dowodowego zawarte w rozdziale 11 działu IV O.p. (art. 180-200). Na szczególną uwagę zasługuje przepis art. 187 O.p. nakładający na organy podatkowe obowiązek zabrania i w sposób wyczerpujący rozpatrzenia całego materiału dowodowego. Zdaniem Sądu w sprawie miało miejsce naruszenie art. 122 O.p. w związku z art. 187 O.p. Sąd stwierdził bowiem, iż organy obu instancji nienależycie zebrały materiał dowodowy. Szczególnie jeżeli chodzi o przeprowadzenie dowodów z przesłuchania świadków wskutek nie przesłuchania wszystkich byłych pracowników firmy B. Powyższe jest o tyle istotne, że żaden z przesłuchanych [...] pracowników nie zeznał, iż wykonywał usługi na rzecz s. c. A. Organ II instancji uznał jednak za prawidłowe odliczenie podatku naliczonego z części faktur wystawionych przez B. W związku z tym, iż odliczeniu podlega tylko podatek naliczony wynikający z faktur dokumentujących rzeczywiste zdarzenia gospodarcze domniemywa się, że usługi wykonała firma B, czyli bądź to jej właściciel bądź któryś z pozostałych nie przesłuchanych pracowników. W opinii Sądu przesłuchanie pozostałych zatrudnionych przez T. B. w 2002 r. pracowników może się więc przyczynić do ostatecznych ustaleń, czy kwestionowane faktury obrazują rzeczywiste zdarzenia gospodarcze. Pomimo bowiem tego, że [...] pracowników firmy B nie potwierdziło jednoznacznie wykonania prac na rzecz spółki A, nie można wykluczyć, iż osoby, które nie zostały przesłuchane, wniosłyby do sprawy istotne informacje. Tym bardziej, iż poszczególni pracownicy nie znali się wzajemnie i nie mogli wypowiedzieć się co do zakresu obowiązków innych. Akta sprawy wskazują, iż organy podatkowe nie ustaliły, że usługi na które wystawiono sporne faktury rzeczywiście nie miały miejsca. Zresztą organ odwoławczy uznając część faktur wyraźnie zaznaczył, że w sprawie istnieją wątpliwości, tj. iż nie można jednoznacznie stwierdzić, że usługi udokumentowane wystawionymi fakturami nie zostały w rzeczywistości zrealizowane. W tym miejscu właściwe wydaje się powołanie wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie dnia 13 sierpnia 2004 r. (sygn. akt III SA 1482/03, LEX nr 162203), w którym stwierdzono, iż aby dojść do prawdy obiektywnej organy podatkowe nie mogą ograniczyć zakresu środków dowodowych. Sąd dowodził, iż jakiekolwiek ograniczenie środków dowodowych, które mają znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy stanowi zagrożenie dla realizacji zasady prawdy materialnej i może wynikać tylko z przepisów ustawowych. W orzecznictwie wielokrotnie powtarzano także, że w świetle art. 188 O.p., jeżeli strona zgłasza dowód, to organ podatkowy może nie uwzględnić wniosku, o ile żądanie strony dotyczy tezy dowodowej już stwierdzonej na jej korzyść. Jednak gdy strona wskazuje dowód, który ma znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy, ponieważ jest zgłoszony na poparcie tezy dowodowej odmiennej, to taki dowód powinien być dopuszczony (zob. wyroki NSA z dnia 22 listopada 2005 r., sygn. FSK 2669/04, LEX nr 172170 oraz wyrok WSA w Warszawie z dnia 9 kwietnia 2004 r., sygn. akt III SA 1295/02, LEX 141260). Rozpatrując kwestię wniosków dowodowych strony skarżącej odniesienia wymaga także uzasadnienie Dyrektora Izby Skarbowej odmawiające przeprowadzenia konfrontacji pomiędzy A. K. a T. B. Organ odwoławczy stwierdził, że przepisy regulujące postępowanie podatkowe nie przewidują takiej instytucji dowodowej. Sąd zauważa, iż art. 180 § 1 O.p. stanowi, że jako dowód należy dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem. Przepis art. 181 O.p. natomiast określa co może być dopuszczone jako dowód w postępowaniu podatkowym posługując się terminem "w szczególności", z czego wynika, że katalog środków dowodowych w tym postępowaniu jest otwarty i nie stoi na przeszkodzie przeprowadzeniu konfrontacji. Ponadto wskazać należy, iż w postępowaniu kontrolnym część doręczeń zawiadomienia o przesłuchaniu świadków, było nieskuteczne. Z akt sprawy wyraźnie wynika, że pismo z zawiadomieniami kierowane były na nieprawidłowy adres. W dniu [...] S. K. wskazał jako adres dla doręczeń swój adres domowy. Pomimo to wezwania w dalszym ciągu kierowane były na adres spółki. Sąd stwierdza także, że organ kontroli skarbowej pisma zawierające zawiadomienia o przeprowadzeniu dowodu z przesłuchania świadków kierował do stron w krótkim okresie przed terminem przesłuchania (lub kilka dni po tym terminie np. zawiadomienie z dnia [...] nadane [...] o przesłuchaniu świadków w dniu [...]), naruszając w ten sposób przepis art. 289 § 1 O.p., który do dnia 20 sierpnia 2004 r. przewidywał wymóg zawiadomienia strony o miejscu i terminie przeprowadzenia dowodu najpóźniej bezpośrednio przed tym terminem, natomiast po tej dacie - strona powinna być zawiadomiona o przesłuchaniu świadka najpóźniej na [...] dni przed wyznaczonym terminem. Dodatkowo należy zauważyć, że wyznaczając termin organ musi mieć na względzie, że w myśl art. 150 O.p., w brzmieniu obowiązującym od [...], przesyłka nadana drogą pocztową, w przypadku nieobecności adresata w mieszkaniu i braku możliwości pozostawienia jej innej wskazanej w art. 148 § 1 osobie za pokwitowaniem, musi być przechowana przez pocztę w jej placówce przez okres [...] dni, o czym należy dwukrotnie powiadomić adresata. Świadkowie tymczasem byli wzywani do osobistego stawiennictwa na termin wyznaczony w sposób, który nie uwzględniał możliwości dwukrotnego awizowania przesyłki i przechowywania jej przez pocztę przez okres [...] dni, np. wezwania: z dnia [...] do osobistego stawiennictwa w terminie [...], nadane [...] i pierwszy raz awizowane [...]; wezwanie z dnia [...] z wyznaczonym terminem na dzień [...], nadane [...] i podjęte przez adresata [...]; kolejne - z dnia [...] z wyznaczonym terminem [...], nadane [...], które było jednokrotnie awizowane i złożone w placówce pocztowej na 14 dni. Poważne wątpliwości budzi też treść zawiadomień kierowanych do strony. Na przykład w zawiadomieniu z dnia [...] wskazano jako termin przesłuchania dni [...], [...],[...], godziny [...]-[...], przedmiot postępowania - postępowanie kontrolne za lata 1999-2002, miejsce przesłuchania budynek Urzędu (bez podania numeru pokoju). Z takiego sformułowania zawiadomienia nie wynika jacy świadkowie, w jakich dniach i godzinach oraz na jaką okoliczność będą przesłuchiwani. Zgodzić się należy także ze skarżącym, iż zawiadomienia o terminie przesłuchania aresztowanego T. B. były doręczane w takim terminie, który realnie wykluczał możliwość uzyskania przez stronę zgody właściwego organu na udział w czynności. Wyrażone w art. 121 i 123 Ordynacji podatkowej zasady "pogłębiania zaufania do organów" oraz "czynnego udziału strony" zobowiązują organy nie tylko do formalnego powiadamiania strony o podejmowanych działaniach ale także do czynienia tego w taki sposób, aby strona miała realna możliwość skorzystania ze swoich uprawnień. Podsumowując należy stwierdzić, iż niewystarczająco została udowodniona okoliczność, że usługi wykonane przez firmę B, udokumentowane spornymi fakturami, nie miały w ogóle miejsca. Po pierwsze, o czym była mowa wyżej, nie wszyscy pracownicy tej firmy zostali przesłuchani, zaś po drugie, przesłuchani pracownicy zeznali wprawdzie, iż nie wykonywali zakwestionowanych usług, nie zaprzeczyli jednak, że usługi takie firma T. B. wykonywała. Co więcej, jeden ze świadków, P. J., po okazaniu mu faktur, wyraźnie potwierdził, że firma zajmowała się tego typu działalnością (protokół przesłuchania z dnia [...]). Ponadto wykonanie zafakturowanych usług potwierdził jeden z podwykonawców firmy B, M. M., którego zeznaniom organy nie dały wiary, co - zdaniem Sądu - także jest nieuzasadnione. Zasada swobodnej oceny dowodów, wyrażona w art. 191 O.p., daje uprawnienie organowi do oceny dowodów według własnego uznania. Swobodna ocena dowodów, aby nie przekształciła się w samowolę, musi być jednak dokonana zgodnie z normami prawa procesowego oraz zachowaniem określonych reguł tej oceny, zasadami logiki i doświadczeniem życiowym (por. wyrok NSA z 13 czerwca 2000 r., sygn. akt I SA/Ka 2160/98, LEX nr 43969). W/w świadek oświadczył, że nie był karany za fałszywe zeznania, zaś udzielone przez niego informacje są logiczne i spójne, nie pozostają też w sprzeczności z zeznaniami innych świadków, co mogłoby stanowić podstawę do ich dyskwalifikacji jako dowodu w sprawie. Również niezasadnie organ I instancji stwierdził, że zeznania te są niewiarygodne z uwagi na chorobę psychiczną świadka. Zarówno z zeznań M. M., jak i z argumentacji organu nie wynika, aby świadek nie był zdolny do właściwego postrzegania rzeczywistości, tym bardziej że w takim przypadku, zgodnie z art. 195 pkt 1 O.p. niemożliwe byłoby jego przesłuchanie (świadkami nie mogą być osoby niezdolne do postrzegania lub komunikowania swych spostrzeżeń). Według Sądu także zakwestionowanie odliczenia podatku naliczonego z tego powodu, iż zakupy nie znalazły potwierdzenia w dalszej sprzedaży nie wydaje się trafne gdyż charakter części zakupionych usług wykluczał dalszą ich sprzedaż "w stanie nieprzetworzonym" np. przeprowadzenie szkolenia, asysta specjalisty przy druku maszyn, konfiguracja sieci komputerowych. Nie zasługuje również na pozytywną ocenę uzasadnienie decyzji organów podatkowych, a zwłaszcza organu kontroli skarbowej, który przede wszystkim skupił swoją uwagę na postępowaniu T. B., kontrahenta spółki A. Uregulowania w zakresie podatku VAT, cedujące na nabywcę odpowiedzialność za wszelkie działania sprzedawcy, w tym również niezgodne z prawem, były wielokrotnie krytykowane, a ich konstytucyjność przedmiotem postępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym. Stąd właściwy jest pogląd, że przepisy te winny mieć przede wszystkim zastosowanie w sytuacjach, gdy postępowanie podatników ma na celu obejście przepisów prawa w celu uzyskania nienależnych korzyści podatkowych (zob. wyrok NSA z dnia 19 marca 2001 r., sygn. akt. I SA/Ka 2488/99, LEX nr 47491). W ocenie Sądu natomiast, mającej na względzie powyższe uwagi, zebrany w sprawie materiał dowodowy nie wskazuje wyraźnie i jednoznacznie, że działania spółki zmierzały do obejścia prawa, tj. przyjmowania faktur potwierdzających zdarzenia gospodarcze, które faktyczne nie miały miejsca. Reasumując, Sąd stwierdza, że organy obu instancji naruszyły przepisy procesowe dotyczące doręczeń, nie zgromadziły i nie zbadały w sposób wyczerpujący materiału dowodowego. W tym stanie rzeczy ocena zebranego materiału dowodowego była - zdaniem Sądu - dowolna a naruszenie to miało istotny wpływ na wynik sprawy. Opisane wyżej nieprawidłowości potwierdzają także trafność zarzutów skargi odnośnie naruszenia innych przepisów Ordynacji podatkowej, tj. art. 120, 121 oraz 210. Mając na uwadze przedstawione okoliczności sprawy, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) u.p.s.a., orzeczono jak w sentencji. Uwzględnienie skargi zobowiązuje Wojewódzki Sąd Administracyjny do zasądzenia na rzecz skarżącego kosztów postępowania (art. 200 u.p.s.a). W tej sprawie poniesione przez skarżącego koszty odpowiadały wysokości wpisu od skargi. Zgodnie z art. 152 u.p.s.a. w wypadku uchylenia decyzji Wojewódzki Sąd Administracyjny orzeka, czy i w jakim zakresie może ona być wykonywana.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 20.07.2026. · Źródło