I SA/Wr 365/11

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym we Wrocławiu – Barbara Koźlik po rozpoznaniu w dniu 9 grudnia 2011 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie ustanowienia radcy prawnego w sprawie ze skargi A. D. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej we W. Ośrodek Zamiejscowy w J.G. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy zwrotu podatku od towarów i usług za sierpień 2004 r. postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Skarżący, po odrzuceniu skargi na wskazaną w sentencji decyzję, wniósł o ustanowienie radcy prawnego, uzasadniając, że niniejsza sprawa jest trudna, natomiast dochód w wysokości 360 zł brutto jest niewystarczający, aby ustanowić profesjonalnego pełnomocnika z wyboru, którego udział jest niezbędny. Wskazał, że żona pokrywa koszty jego utrzymania w zakresie niezbędnym i zezwala mu na korzystanie bezpłatnie z mieszkania, stanowiącego jej odrębny majątek. W oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wnioskodawca podał, że pozostaje we wspólnym gospodarstwie z żoną, posiada dom o powierzchni 250 m2 i nieruchomość rolną (5 ha). Z żoną pozostaje w rozdzielności majątkowej. Uzyskuje dochody na podstawie umowy o pracę we wskazanej wyżej kwocie, natomiast żona pobiera emeryturę w wysokości 870 euro. Skarżący dodał, iż żona nie wyraża zgody na pokrywanie kosztów sądowych. Na wezwanie do przedłożenia dodatkowych dokumentów i oświadczeń dotyczących stanu finansowego, majątkowego i rodzinnego, na podstawie art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), w skrócie p.p.s.a., nie udzielono odpowiedzi do dnia wydania niniejszego postanowienia. Zgodnie z art. 245 § 3 i art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., prawo pomocy w zakresie ustanowienia radcy prawnego, czyli w zakresie częściowym może być przyznane osobie fizycznej, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Powyższego wnioskodawca nie wykazał. Przede wszystkim zwrócić należy uwagę, ze w niniejszej sprawie był już rozpoznany wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym (zwolnienia od kosztów sądowych) postanowieniem z dnia 4 lipca 2011 r., którym Sąd odmówił przyznania prawa pomocy. Uzasadnieniem takiego rozstrzygnięcia było nieprzedłożenie wszystkich żądanych dokumentów, w tym obrazujących sytuację finansową żony skarżącego. Z kolei Naczelny Sąd Administracyjny oddalił zażalenie w tym przedmiocie, podzielając stanowisko Sądu I instancji. Obecnie skarżący nie przedłożył żadnych dokumentów ani oświadczeń, które zostały w wezwaniu wymienione. W związku z tym wniosek o ustanowienie pełnomocnika z urzędu należało rozpoznać w oparciu o dane wynikające z akt sprawy, to jest wniosku już rozpoznanego i dokumentów przedłożonych celem jego uzupełnienia. W rezultacie aktualna pozostaje dotychczasowa argumentacja przedstawiona przez tutejszy Sąd i powtórzona przez Sąd II instancji, zwłaszcza, że niezależnie, czy żądanie wniosku dotyczyło zwolnienia od kosztów sądowych, czy ustanowienia pełnomocnika z urzędu, jest to zawsze wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym. Co za tym idzie, przesłanki jego przyznania w obu sytuacjach są tożsame. Powtarzając zatem za Sądem, wskazać należy, że pomimo wezwania na podstawie art. 255 p.p.s.a. do przedłożenia dodatkowych dokumentów i informacji, wątpliwości co do możliwości płatniczych skarżącego nie zostały usunięte. Powyższy przepis stanowi, że jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku, o którym mowa w art. 252, okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. W oparciu o powyższą regulację, w toku rozpoznania wniosku o przyznanie prawa pomocy konieczne było zbadanie również możliwości płatniczych żony skarżącego. To natomiast nie było możliwe ze względu na brak zeznania podatkowego za 2010 rok, dokumentu wykazującego wysokość emerytury, wyciągów z rachunków bankowych i lokat oraz nieustosunkowania się przez skarżącego w tym zakresie. Odnosząc się do podkreślanej przez skarżącego okoliczności rozdzielności majątkowej pomiędzy małżonkami, powtórzyć należy za Sądami I i II instancji, że Naczelny Sąd Administracyjny wielokrotnie akcentował w swoim orzecznictwie, iż wynikający z przepisów Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego (art. 23 i art. 128) obowiązek wzajemnego wspierania się finansowego małżonków istnieje pomiędzy małżonkami, niezależnie od łączącego ich ustroju majątkowego. Zatem okoliczność ta nie może stanowić przesłanki uzasadniającej zwolnienie do kosztów sądowych. Żona skarżącego uzyskuje natomiast emeryturę w wysokości 870 euro, czyli (przy obecnym średnim kursie) około 3.900 zł. Dalej wskazać trzeba, że nie można uznać oświadczenia skarżącego, iż nie mógł uzyskać od komornika sądowego potwierdzenia o stanie zadłużenia. Komornik ma bowiem obowiązek zawiadamiania na piśmie dłużnika o wszczęciu postępowania egzekucyjnego oraz doręczania odpisów zajęć składników majątkowych. Dlatego też nie było konieczności zwracania się do komornika o wydanie stosowanego zaświadczenia o stanie zadłużenia i dokonanych zajęciach. Samodzielnie mógł też skarżący przedstawić zestawienie miesięcznie ponoszonych wydatków. Bez znaczenia pozostaje, że pokrywa je w większości żona. Opłaty występujące periodycznie, w tym związane z utrzymaniem domu, na wyżywienie są możliwe do ustalenia i nie ma podstaw do uchylania się przed ich podaniem uzasadnieniem, iż żona odmawia udzielania informacji i własnej sytuacji finansowej. W każdym razie nadal nie jest możliwe dokonanie oceny rzeczywistych możliwości płatniczych wnioskodawcy z uwzględnieniem pełnych dochodów z gospodarstwie domowym, w którym pozostaje. W związku z powyższym, na podstawie art. 245 § 3, art. 246 § 1 pkt 2 i 258 § 1 i § 2 pkt 7 p.p.s.a., postanowiono jak w sentencji.