I SA/Wr 370/05

WyrokWSA we Wrocławiu2006-04-21

Skład orzekający: Katarzyna Radom, Ludmiła Jajkiewicz, Marek Olejnik

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy prawo do odliczenia podatku naliczonego VAT może być zakwestionowane, jeśli faktury dokumentujące nabycie towarów zostały uznane za nierzetelne lub sfałszowane w postępowaniu karnym?
Ratio decidendi
Sąd administracyjny jest związany ustaleniami prawomocnego wyroku skazującego sądu karnego co do popełnienia przestępstwa. Jeśli wyrok karny stwierdza, że faktury VAT nie dokumentują rzeczywistych transakcji, organy podatkowe zasadnie odmawiają prawa do odliczenia podatku naliczonego na podstawie tych faktur, ponieważ prawo do odliczenia wynika z rzeczywistego nabycia towaru, a nie z samego posiadania faktury.
Stan faktyczny
Spółka A Sp. z o.o. odliczyła podatek VAT naliczony na podstawie 364 faktur wystawionych przez Stację Paliw B, które zdaniem organów podatkowych nie odzwierciedlały rzeczywistych transakcji. Ustalono, że faktury były fałszowane, wystawiane na różne podmioty lub na podstawie paragonów dokumentujących sprzedaż dla innych klientów. W postępowaniu karnym prezes Spółki A, T. B., został uznany za winnego przyjęcia do księgowości podrobionych faktur VAT. Sąd administracyjny rozpatrywał skargę Spółki na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej, która utrzymała w mocy decyzję organu pierwszej instancji o określeniu zobowiązania w podatku VAT i dodatkowego zobowiązania podatkowego.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: S.WSA Katarzyna Radom – sprawozdawca Sędziowie: S.WSA Ludmiła Jajkiewicz Asesor WSA Marek Olejnik Protokolant: Anna Szokalska - Kruś po rozpoznaniu w dniu 21 kwietnia 2006 r. na rozprawie sprawy ze skargi A Spółka z o.o. z siedzibą w W.D. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej we W. Ośrodek Zamiejscowy w W. z dnia [...]r. o nr [...] w przedmiocie określenia zobowiązania w podatku osób towarów i usług za miesiące od stycznia do grudnia 2002 r. oddala skargę. Decyzją z dnia [...]r. nr [...], Dyrektor Urzędu Kontroli Skarbowej we W. określił Skarżącej zobowiązanie w podatku od towarów i usług za okres od stycznia do grudnia 2002 r. oraz ustalił kwotę dodatkowego zobowiązania za ww. miesiące. Czynności kontrolne ujawniły, iż w badanym okresie rozliczeniowym Skarżąca zaewidencjonowała w rejestrze zakupów VAT i odliczyła podatek naliczony na podstawie 364 faktur wystawionych przez Stację Paliw B w G., które nie odzwierciedlały rzeczywistych transakcji gospodarczych. Powyższych ustaleń dokonano w oparciu o analizę porównawczą oryginałów faktur znajdujących się u Skarżącej oraz kopii dokumentów posiadanych przez Stację Paliw. Ujawniono, że w 15 przypadkach oryginały faktur wystawione były na Skarżącą, natomiast kopie tych faktur zostały wystawione na inne podmioty, co dowodzi, że do każdej kopii wystawiono co najmniej dwa oryginały dokumentujące tą samą sprzedaż. Od sierpnia 2001 r. na fakturach VAT odnotowywana była nadana automatycznie przez program komputerowy data i godzina wystawienia faktury, z porównania "oryginału" z kopią do której dołączony jest paragon wynikało, iż faktura dla Skarżącej były drukowane przeważnie po kilku godzinach lub nawet po kilku dniach od daty wystawienia kopii. W 221 przypadkach faktury zostały wystawione na podstawie więcej niż jednego paragonu fiskalnego, co stanowi naruszenie § 38 ust. 3 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 29.12.1999 r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o podatku od towarów i usług. Z poczynionych ustaleń, potwierdzonych wyjaśnieniami słuchanego w charakterze świadka pracownika stacji M. S., wynikało, iż paragony stanowiące podstawę wystawienia faktur dokumentowały sprzedaż paliwa dla indywidualnych klientów, którzy nie odebrali paragonu. Analiza tych dokumentów wykazała, iż potwierdzona nimi sprzedaż dotyczyła niewielkiej ilości paliwa (od [...]l. do [...]l.), dokonywana była w krótkich odstępach czasu niejednokrotnie w niedzielę i święta a więc dni, w których Skarżąca nie wykonywała pracy. Część zakupów dokumentowana paragonami opłacana była kartą płatniczą, a z oględzin ww. dowodów wynikało, iż płatności dokonywali indywidualni klienci, ponadto Spółka nie posiadając wiedzy o sposobie regulowania należności dokumentowała zapłatę wystawiając dowody KW. W 25 fakturach oryginały były wystawione na Skarżącą, natomiast kopie na inne podmioty. przy czym oba dokumenty opiewały na różne ilości paliwa oraz kwoty, ponadto 103faktury wystawiono dla Spółki, na podstawie jednego paragonu fiskalnego, ale porównanie ich z kopią wykazało istnienie różnic w ilości paliwa oraz kwotach należności i podatku. Jak wynikało z zeznań M. S. faktury były fałszowane poprzez ich skanowanie i wpisywanie innych danych. Jedynym dowodem świadczącym o dokonywaniu płatności za faktury były wspomniane dokumenty "wypłaty KW", które wobec ww. ustaleń uznano za nierzetelne. Tezę tę potwierdzał także fakt płatności za sprzedaż paliwa przy użyciu karty płatniczej oraz bonów paliwowych, co wyklucza zasadność wystawiania dowodów KW. Ponadto wg ustaleń organu podatkowego Stacja Paliw w G. oddalona jest od siedziby Spółki o [...] km, co przeczyło racjonalności dokonywania tam zakupów bowiem na pobliskiej stacji w Ś. można było nabyć paliwo za tę samą lub niższą cenę. Postanowieniem z dnia [...]r. do akt sprawy podatkowej włączono dowody zgromadzone w toku śledztwa prowadzonego na zlecenie Prokuratury przez CBŚ[...]Wydział w W. w postaci m.in. protokołów przesłuchania pracownika stacji M. S. oraz prezesa Spółki T. B.. Wyżej wymienione dowody potwierdziły, poczynione przez organy podatkowe ustalenia. Z zeznań M. S. wynikało, że Skarżąca nie tankowała w ogóle na stacji paliw w G.. Wszystkie faktury dostarczone Spółce w okresie od sierpnia 2000 r. do września 2003 r. były fałszywe. Fałszerstwa dokonywano bądź poprzez skanowanie faktur dokumentujących rzeczywiste transakcje i dopisywanie innych danych, bądź wystawiania dodatkowych egzemplarzy "oryginałów", lub też składanie faktur z paragonów pozostawionych przez innych klientów stacji. Świadek zeznał także, iż "dogadał się" z prezesem spółki T. B., iż dostarczy fałszywe faktury sprzedaży paliwa, za odpłatnością w kwocie 10 gr. za litr, faktury wręczał bezpośrednio Prezesowi lub pozostawiał w siedzibie Spółki. Przesłuchiwany w dniu [...]r. przez CBŚ w charakterze podejrzanego prezes Spółki z o.o. "A T. B. przyznał się do zakupu faktur nie odzwierciedlających rzeczywistości, wskazał jednak, iż część paliwa była zakupywana na stacji w G., przy czym nie jest w stanie wskazać ani dokładnej jego ilości ani też żadnej faktury dokumentującej realny zakup. W jego ocenie jedynie ok. 20 % ilości paliwa dokumentowana była fikcyjnymi fakturami. Zeznał także, iż nie tankował paliwa w ilościach "po 10 lub około 10 litrów" nigdy też nie tankował paliwa do samochodów ciężarowych ale do beczek, które dowoził samochodem Nissan lub Suzuki. Wskazał także, iż nie ma pojęcia skąd wzięły się dokumenty wykazujące zakup paliwa w ilości po 10 l. Ponadto wykluczył możliwość dokonywania zapłaty bonami dla rolników stwierdzając, iż nigdy nie był w ich posiadaniu. Potwierdzają to ustalenia organu kontroli skarbowej - Spółka nie prowadziła działalności rolniczej jak również nie była włascicielem ciągnika rolniczego, nie mogła być zatem w posiadaniu przedmiotowych bonów. Biorąc pod uwagę powyższe ustalenia organ kontroli skarbowej stwierdził, iż wszystkie zakwestionowane faktury na zakup paliwa, sygnowane przez stację paliw B Nr [...] w G. (364 szt.) nie dokumentują transakcji rzeczywistych. Powołując się na przepis art. 19 ust. 1 i ust. 2 ustawy z dnia 8 stycznia 1993 r. o podatku od towarów i usług oraz zapisy § 50 ust. 4 pkt 1 lit. "b", pkt 4, pkt 5 lit "a" rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 29.12.1999 r. oraz § 48 ust. 4 plt 1 lit "b", pkt 4, pkt 5 lit "a" rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 22.03.2002 r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o podatku od towarów i usług organ podatkowy I instancji uznał, iż Spółka nie miała prawa skorzystać z uprawnienia do obniżenia podatku od towarów i usług w oparciu o wskazane powyżej faktury, skutkiem czego określił Skarżącej wysokość zobowiązania w podatku od towarów i usług za okres od stycznia do grudnia 2002 r. w wysokościach odmiennych od zadeklarowanych, a także na podstawie art. 27 ust. 5, 6 i 8 ustawy o podatku od towarów i usług ustalił dodatkowe zobowiązanie podatkowe za powyższe okresy. Rozpatrując sprawę w postępowaniu odwoławczym Dyrektor Izby Skarbowej uchylił orzeczenie organu I instancji w części dotyczącej ustalenia dodatkowego zobowiązania za miesiące czerwiec, lipiec, wrzesień, październik, listopad, grudzień 2002 r. z uwagi na fakt, iż w tych okresach rozliczeniowych wystąpiła kwota nadwyżki podatku naliczonego nad należnym do przeniesienia na następny okres rozliczeniowy. W pozostałym zakresie utrzymał w mocy decyzję objętą odwołaniem, podzielając zawartą w niej argumentację. Odpierając zarzuty zgłoszone w odwołaniu wyjaśnił, iż w sytuacji istnienia kilku różnych "oryginałów" faktur tylko dokument odpowiadający kopii posiadanej przez sprzedawcę może zostać uznany za wiarygodny. Niezależnie od powyższego w przypadku gdy wystawiono więcej niż jedną fakturę dokumentującą tą samą sprzedaż towarów – faktura ta, zgodnie z § 50 ust. 4 pkt 4 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 22 grudnia 1999 r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o podatku od towarów i usług oraz podatku akcyzowym a od [...]r. przepis rozporządzenia z 22.03.2002 r., nie stanowi podstawy do obniżenia podatku należnego. Przeprowadzone postępowanie dowiodło, iż źródłem zaopatrzenia spółki "A w paliwo nie była Stacja Paliw nr [...] w G. bowiem faktury dokumentujące sprzedaż zostały sfałszowane przez pracowników stacji, a następnie sprzedane spółce A", tym samym twierdzenia Prezesa Spółki, że do prowadzenia działalności gospodarczej zużyto około [...]litrów paliwa w okresie od sierpnia 2000 r. do końca 2003 r. nie ma związku z podjętym rozstrzygnięciem, bowiem sam fakt zużycia paliwa nie dowodzi, iż zostało ono nabyte na Stacji Paliw nr [...]w G.. Odpierając zarzut tendencyjnej oceny zeznań świadków organ odwoławczy stwierdził, iż ocena wiarygodności zeznań świadków dokonana przez organ kontroli skarbowej jest zgodna za zasadami logiki, zeznania M. S. są spójne i znajdują potwierdzenie w zgromadzonym materiale dowodowym, dlatego też w ocenie organu odwoławczego – brak podstaw do stwierdzenia naruszenia przez organ podatkowy I instancji zasady swobodnej oceny dowodów wyrażonej w art. 191 ustawy Ordynacja podatkowa. Jako bezzasadny oceniono zarzut kwestionujący dopuszczalność powoływania się na zeznania świadków (T. B. i M. S.). Podobnie oceniono zgłoszony przez Stronę wniosek o przeprowadzenie dowodu z przesłuchania świadków - kierowców zatrudnionych w Spółce oraz oględzin dokumentów - kart drogowych, na okoliczność wykazania, iż Spółka w ramach prowadzonej działalności zużywała paliwo. Wnioskowane dowody, w ocenie organu podatkowego mogły dowieść wyłącznie faktu zużycia przez spółkę paliwa, nie zaś dokonania zakupów na Stacji Paliw Nr [...] w G.. Dopuszczono natomiast dowód z dokumentu - odpisu aktu oskarżenia z dnia [...] syn [...], o co wnioskował pełnomocnik Skarżącej. Wprawdzie pełnomocnik wnosił o dopuszczenie ww. dowodu na okoliczność potwierdzenia, iż Prezes Zarządu nie przyznał się do popełnienia zarzuconych czynów tj. posługiwania się w okresie od sierpnia 2000 r. do września 2003 r. podrobionymi dokumentami – fakturami VAT w liczbie [...], które kupił od M. S., przyjmując je do dokumentacji księgowej Spółki A", czym naraził Skarb Państwa na uszczuplenie należności podatkowych z tytułu podatku od towarów i usług oraz w podatku dochodowym od osób prawnych. Z treści dokumentu wynikała jednak teza przeciwna. W złożonej skardze Spółka wnosiła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji, zarzucając naruszenie przepisów art. 10 ust. 2 i art. 19 ust. 1 i 2 ustawy o podatku od towarów i usług, poprzez błędne przyjęcie, że kwestionowane przez organy podatkowe faktury nie stanowią podstawy do odliczenia podatku od towarów i usług. W uzasadnieniu skargi stwierdzono, iż zaskarżone decyzje zostały wydane bez podstaw faktycznych, bowiem w aktach sprawy brak jest przedmiotowych faktur, których ocena wiąże się z wydaniem rozstrzygnięcia. Twierdzenia organów podatkowych, iż faktury na zakup paliwa mogły zostać sfałszowane przez pracowników stacji nie mają uzasadnionych podstaw bowiem w stosunku do różnych osób toczy się postępowanie karne, które nie zostało jeszcze zakończone i nie ma podstaw do twierdzeń o popełnieniu przestępstwa, a także, że Skarżąca nie zakupiła towaru opisanego w fakturach. Fakt, iż treść kopii faktur znajdujących się u strony skarżącej różni się od "oryginałów" nie oznacza, iż nie odebrano towaru w nich opisanego, a może to stanowić podstawę do przyjęcia, że pracownicy tejże stacji fałszowali dokumenty. Zdaniem Skarżącej, dopóki nie zostanie zakończone prawomocnym wyrokiem postępowanie karne nie sposób przyjmować, że dokumenty stanowiące podstawę odliczenia zostały sfałszowane, bądź też powstały w wyniku innych przestępstw. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby wniósł o jej oddalenie i podtrzymując argumenty zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Pismem z dnia z dnia [...]. Dyrektor Izby Skarbowej poinformował, iż Sąd Rejonowy w W. [...] Wydział Karny wyrokiem z dnia [...]r. o sygn akt [...]T. B. - Prezesa Spółki oskarżonego o to, iż od sierpnia 2000 r. do września 2003 r. przyjął do dokumentacji księgowej Spółki "A podrobione faktury VAT na zakup paliwa, czym naraził Skarb Państwa na uszczuplenia należności podatkowych z tytułu podatku od towarów i usług oraz w podatku dochodowym od osób prawnych, uznał za winnego popełnienia zarzucanych mu czynów. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje : Zakres kognicji wojewódzkich sądów administracyjnych określa ustawa z dnia 25 lipca 2002 Prawo o ustroju sadów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz.1269), stanowiąc w art. 1 § 2, że sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności publicznej pod względem jej zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Uchylenie decyzji może nastąpić w sytuacji, gdy wydanie zaskarżonej decyzji nastąpiło w wyniku naruszenia prawa materialnego lub procesowego, które to naruszenie miało lub mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy ( art. 145 § 1 pkt 1 a i c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi –Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). Dokonując oceny zaskarżonej decyzji w świetle tak ukształtowanych kompetencji stwierdzić należy, iż nie narusza ona przepisów prawa, tak materialnego jaki i procesowego, co uzasadnia oddalenie skargi. Istota sporu w niniejszej sprawie sprowadza się do oceny zasadności zakwestionowania przez organy podatkowe prawa do odliczenia podatku naliczonego wynikającego z faktur pochodzącymi ze Stacji Paliw B" w G.. Wszelką analizę rozpocząć jednak należy od wskazania na fakt istnienia w obrocie prawnym prawomocnego Wyroku Sądu Rejonowego w W. [...] Wydziału Karnego z dnia [...]sygn. akt [...], uznającego T. B. za winnego popełnienia zarzucanych mu czynów tj m.in.. uznania, iż w okresie od sierpnia 2000 r. do września 2003 r. w W. G., działając w warunkach z góry powziętego zamiaru, posługiwał się podrobionymi dokumentami, w postaci faktur VAT, które kupił od M. S. za kwotę nie mniejszą niż [...]zł. w ten sposób, że przyjął do dokumentacji księgowej prowadzonej przez siebie działalności gospodarczej w ramach spółki z o.o. "A, podrobione faktury VAT w ilości [...] szt. na zakup paliwa o łącznej wartości brutto [...]złote ze stacji paliw B" nr [...] w G., które nie odzwierciedlały rzeczywistych transakcji. Zgodnie z treścią art. 11 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr153, poz. 1270 ze zm.) ustalenia wydanego w postępowaniu karnym prawomocnego wyroku skazującego, co do popełnienia przestępstwa wiążą sąd administracyjny. Oznacza to, iż sąd ten obligowany jest przyjąć ustalenia zawarte w sentencji prawomocnego wyroku skazującego sądu karnego, nie mając prawa czynienia jakichkolwiek własnych ustaleń, a przede wszystkim ustaleń odmiennych. Związanie odnosi się do faktu popełnienia przestępstwa, a zatem do sfery ustaleń faktycznych (por. T. Woś, H. Knysiak Molczk, M. Romańska Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Komentarz, Wydawnictwo Prawnicze LexisNexis Warszawa 2005 s. 121 i 123). Przyjęta w ustawie o postępowaniu przed sądami administracyjnymi instytucja związania ustaleniami skazującego prawomocnego wyroku sądu karnego stanowi implementację normy art. 11 k.p.c., stąd zasadnym jest odwołanie się do dorobku orzecznictwa zapadłego na tym gruncie, celem ustalenia zakresu zawiązania wyrokiem oraz skutków z tym związanych. "Zgodnie z art. 11 k.p.c., ustalenia wydanego w postępowaniu karnym prawomocnego wyroku skazującego co do popełnienia przestępstwa wiążą sąd w postępowaniu cywilnym, a w związku z art. 211 k.p.a. - również Naczelny Sąd Administracyjny. Skoro nie mogą być kwestionowane ustalenia takiego wyroku co do faktu trudnienia się nielegalnym handlem wódką przez stronę postępowania podatkowego, należy uznać, że działalność taka wypełniała dyspozycje z art. 1 ustawy z dnia 16 grudnia 1972 r. o podatku obrotowym". (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 27.10.1981 r. sygn. akt II SA 700/81, ONSA 1981/2/106). "Prawomocne skazujące wyroki karne z mocy art. 11 k.p.c. mają w postępowaniu cywilnym moc wiążącą tylko w zakresie ustaleń co do popełnienia przestępstwa. Oznacza to, że Sąd rozpoznający sprawę cywilną musi przyjąć, że skazany popełnił przestępstwo przypisane mu wyrokiem karnym. (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 14.04.1977 r. sygn. akt IV PR 63/77; LEX nr 7928). Sąd cywilny związany jest z ustaleniami dokonanymi przez sąd karny także co do czasu popełnienia przestępstwa, która to okoliczność obok znamion czynu, miejsca i sytuacji w jakiej czyn został popełniony należy do elementów składowych przypisanego pozwanym czynu przestępnego.(por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 18.07.1972 r. sygn. akt I PR 343/71; LEX nr 7106). Kierując się przywołanym zapisem, za wiążące przyjąć należy zatem ustalenia poczynione przez Sąd Karny w sentencji prawomocnego wyroku z dnia [...]r. sygn. [...]wskazujące, iż zakwestionowane przez organy podatkowe faktury VAT, w tym także wystawione w 2002 r., pochodzące ze Stacji Paliw B" w G. nie dokumentują rzeczywistości. Ustalenia te korespondują z ustaleniami poczynionymi przez organy podatkowe w zaskarżonej decyzji, co wskazuje na jej prawidłowość w tym zakresie. Tym samym jako bezzasadny ocenić należy podnoszony w toku postępowania zarzut naruszenia przepisów prawa procesowego, odnoszących się do ustalenia stanu faktycznego tj. normy art. 122 ustawy z dnia 29.08.1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. nr 137, poz. 926 ze zm.). Bez znaczenia dla oceny prawidłowości prowadzonego postępowania oraz wydanej w jego efekcie decyzji pozostaje zarzut orzekania przez organy podatkowe wobec nie zakończonego postępowania karnego i istnienia domniemania niewinności. Oba postępowania - karne i podatkowe są wobec siebie niezależne, rozstrzygnięcie sprawy podatkowej nie musi być uzależnione od zakończenia postępowania karnego. Istotne jest jedynie aby ustalenia faktów poczynione w obu tych postępowaniach były tożsame. Kwestia ustalenia faktów, a więc okoliczności zaistniałych w rzeczywistości nie może być różna (odmienna) w zależności od organu który prowadzi postępowanie, różna może być tylko kwalifikacja i skutki zależne od celu postępowania i zadań organu, który je prowadzi. Przyjmując za Sądem Karnym, iż transakcje dokumentowane zakwestionowanymi fakturami nie odzwierciedlają rzeczywistości, za prawidłowe uznać należy działanie organów podatkowych pozbawiające Skarżącą prawa do odliczenia podatku naliczonego w oparciu o ww. dokumenty. Wskazać należy na przepisy ustawy z dnia 8.01.1993 r. o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym (Dz.U. Nr 11, poz. 50 ze zm.), która w art. 19 ust. 1 stanowi, iż podatnik ma prawo do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego przy nabyciu towarów i usług. Istotne jest zatem aby faktura stanowiąc podstawę do odliczenia dokumentowała czynność realną nabycia (zbycia) towarów, w przeciwnym wypadku odliczenie nie będzie możliwe – co "a conrario" wynika z ww. zapisu. Powyższa zasada została powtórzona także w treści powoływanego przez organy § 50 ust. 4 pkt 5 lit. a rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 22.12.1999 r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym (Dz.U. Nr 109, poz. 1245 ze zm.), a jednakże uprawnienie do odliczenia podatku i jego uwarunkowania zapisane zostały w przepisach ustawy, którą w sentencji i uzasadnieniu podjętych decyzji powołały organy obu instancji. Art. 32 ustawy o podatku od towarów i usług stanowi, iż podatnicy wystawiają fakturę, dokumentując, jak wynika z konstrukcji przepisu, dokonaną czynność opodatkowaną. Faktura jest dokumentem księgowym, którego zasadniczą funkcją jest udokumentowanie transakcji i umożliwienie poprawnego ujęcia jej w księgach zarówno sprzedawcy jak i nabywcy. Wystawienie faktury dokumentującej sprzedaż jest jednym z podstawowych zdarzeń rodzących obowiązek podatkowy (art. 6 ust. 4 ustawy o podatku od towarów i usług), a także jest ona tym dokumentem, który umożliwia podatnikowi – nabywcy towaru lub usługi - odliczenie podatku naliczonego (art. 19 ww. ustawy). Jedną z podstawowych czynności podlegających opodatkowaniu jest sprzedaż towaru. Umowa sprzedaży jest czynnością cywilnoprawną uregulowaną w art. 535 kodeksu cywilnego, wg którego przez umowę sprzedaży sprzedawca zobowiązuje się przenieść na kupującego własność rzeczy i wydać mu rzecz, a kupujący zobowiązuje się rzecz odebrać i zapłacić sprzedawcy cenę. Umowa sprzedaży jest więc umową o charakterze zobowiązującym, wzajemnym, konsensualnym, ekwiwalentnym, kauzalnym i odpłatnym. Dla potrzeb podatku od towarów i usług przedmiotem opodatkowania jest sprzedaż towarów w rozumieniu art. 4 ustawy, a więc sprzedaż rzeczy ruchomych, wszelkich postaci energii, budynków, budowli i ich części. Tak więc faktura dokumentująca sprzedaż, w wyniku której nie doszło do wydania towaru przez sprzedawcę i do jego odebrania przez zbywcę, jest fakturą nie dokumentującą rzeczywistej sprzedaży i jest bezskuteczną prawnie, a w związku z tym nie może wywołać żadnych skutków podatkowych zarówno u jej wystawcy jak i odbiorcy. Odnosząc powyższe do rozpatrywanego stanu faktycznego wskazać należy, iż Skarżąca, jak wynika z Wyroku Sądu Rejonowego w W. [...] Wydziału Karnego z dnia [...]r. sygn. akt [...]oraz szeroko przeprowadzonego postępowania dowodowego nie nabywała w istocie paliwa dokumentowanego fakturami wystawionymi przez Stację Paliw B" w G. ale same dokumenty, nie doszło zatem do obrotu paliwem ale "pustymi fakturami". W konsekwencji zasadnie organy podatkowe zakwestionowały prawo do obniżenia podatku należnego o podatek naliczony wynikający z ww. faktur. Przepis art. 19 ust. 1 ustawy o podatku od towarów i usług określa bowiem prawo podatnika do obniżenia podatku należnego o kwotę podatku naliczonego przy nabyciu towarów i usług, a więc podatku związanego z realną, rzeczywista czynnością podlegającą opodatkowaniu, a nie podatku wynikającego wyłącznie ze sformalizowanego dokumentu jakim jest faktura. Zgodnie z treścią utrwalonego w tym względzie orzecznictwa sądów administracyjnych "Prawo podatnika do odliczenia podatku naliczonego nie wynika z samego faktu posiadania faktury, lecz z faktu nabycia towaru lub usługi." (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 30.10.2003 r. sygn. akt III SA 215/02; M.Podat. 2004/5/38). Wprowadzony do ustawy o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym art. 19 ust. 3a jest jednym z tych przepisów, które mają na celu powiązanie obowiązku zapłacenia podatku z rzeczywistym obrotem gospodarczym. Dlatego uprawnienie zawarte w art. 19 ust. 1 może być zrealizowane przez podatnika, gdy faktura dokumentująca sprzedaż towaru nie tylko odpowiada wymaganiom określonym w cytowanej ustawie (art. 32 ust. 1 i 5) oraz w odpowiednim rozporządzeniu Ministra Finansów w sprawie wykonania przepisów ustawy o podatku od towarów usług oraz o podatku akcyzowym, ale także jest zgodna ze stanem rzeczywistym, czego dowodzi powiązanie prawa, o którym mowa w art. 19 ust. 1 ustawy, z otrzymaniem towaru. (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego dnia 26.09.2006 r. sygn. akt I SA/Łd 1190/99; Prz.Podat. 2003/7/38). Prawo do odliczenia podatku naliczonego przysługuje w przypadku skumulowania dwóch okoliczności, a to: otrzymania faktury stwierdzającej nabycie towaru lub usługi oraz otrzymania towaru lub wykonania usługi. Rozłączne spełnienie omawianych warunków skutkuje brakiem prawa do odliczenia podatku naliczonego. Podstawowym kryterium pozwalającym na stwierdzenie, że usługa została wykonana, jest wykonanie czynności świadczonych w ramach danego typu usługi. Tak więc w przypadku działalności usługowej do uznania, iż usługa została wykonana, nie wystarczy samo zawarcie umowy i zapłata umówionej ceny. Warunkiem koniecznym jest bowiem wykonanie świadczenia. (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego dnia 12.09.2000 r. sygn. akt I SA/Ka 680/99; LEX nr 44728). Odnosząc się do podnoszonego w skardze zarzutu braku w aktach sprawy dokumentów źródłowych w postaci spornych faktur, stwierdzić należy, iż na żadnym etapie postępowania Spółka nie kwestionowała danych zawartych w ww. dokumentach jak również nie domagała się ich okazania. Jak wynika z materiału dowodnego ww. dokumenty zostały zabezpieczone w prowadzonym równolegle postępowaniu karnym, dla potrzeb zaś postępowania podatkowego sporządzone zostały szczegółowe zestawienia zawierające istotne dane z faktur. W tym stanie sprawy zarzut zgłoszony na etapie skargi zarzut, nie wskazujący z resztą na konkretne uchybienia czy wątpliwości uznać należy za bezzasadny. Podobnie należy ocenić zarzut pominięcia wnioskowanych przez Stronę dowodów (z przesłuchania kierowców oraz kart drogowych). Zgodnie z treścią art. 188 Ordynacji podatkowej żądanie strony dotyczące przeprowadzenia dowodu należy uwzględnić, jeżeli przedmiotem dowodu są okoliczności mające znaczenie dla sprawy, chyba że okoliczności te stwierdzone są wystarczająco innym dowodem. Spór w sprawie dotyczył rzetelności faktur zakupu paliwa pochodzących ze Stacji Paliw B" w G., zaś jak wynika z uzasadniania składnego przez Stronę wniosku dowody miały być przeprowadzone na okoliczność wykorzystywania przez Spółkę paliwa, a więc faktów niekwestionowanych przez organy podatkowe. W świetle powyższego postanowienie organów podatkowych uznające wniosek dowodowy za nieistotny z uwagi na toczony spór uznać należy za uzasadnione. Zauważyć ponadto należy, iż Prezes Spółki przyznał się do zarzucanych mu czynów w postępowaniu karnym, uparcie zaprzeczając tym samym ustaleniom w postępowaniu podatkowym. Okoliczność ta w sposób istotny ważyć musiała na przyjętej przez organy ocenie, która w pełni odpowiada normom art. 122, art. 187 § 1 i art. 191 ustawy Ordynacja podatkowa. W świetle powyższych stwierdzeń uznać należy, iż postępowanie podatkowe przeprowadzone zostało zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa, zawarte w decyzjach ustalenia znajdują odzwierciedlenie w przepisach prawa, zaś ocena zgromadzonego materiału dowodowego nie uchybia zasadzie swobodnej oceny dowodów i zgodna jest ze wskazaniami wiedzy i życiowego doświadczenia. Końcowo odnieść należy się do kwestii związanej z ustaleniem dodatkowego zobowiązania podatkowego, bowiem organy podatkowe obu instancji przywołały jako podstawę wymiaru przepisy ustawy z dnia 8.01.1999 r. o podatku od towarów i usług. Otóż w zakresie dopuszczalności ustalenia tzw. sankcji po dniu 1.05.2004 r. wypowiedział się Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale z dnia 12 września 2005 r. sygn. akt I FSK 2/05 podjętej w składzie 7 sędziów (publ. M. Podatkowy 2005/11/37) stwierdzając, iż "Po dniu 30.04.2004 r. dopuszczalne jest ustalenie podatnikowi podatku od towarów i usług dodatkowego zobowiązania podatkowego za okresy rozliczeniowe sprzed 1.05.2004 r. na podstawie art. 109 ust. 4 ustawy z 11.03.2004 r. o podatku od towarów i usług (Dz. U. Nr 54, poz. 535 ze zm.)". Jakkolwiek zatem organy podatkowe w zaskarżonej decyzji powołały niewłaściwą podstawę prawną rozstrzygnięcia w zakresie dodatkowego zobowiązania podatkowego tj. zamiast art. 109 ust. 5 i 6 ustawy z dnia z 11.03.2004 r. o podatku od towarów i usług (Dz. U. Nr 54, poz. 535 ze zm.) (będącego odpowiednikiem art. 27 ust. 6 ustawy z dnia 28.01.1993 r.) powołały art. 27 ust.6 ustawy z dnia 8.01.1993 r. to błąd ten nie może rzutować na prawidłowość podjętego rozstrzygnięcia, obie bowiem normy (starej i nowej ustawy) kwestie dodatkowego zobowiązania podatkowego regulują w taki sam sposób. Rozległe orzecznictwo sądów administracyjnych ukształtowało tezę, iż nawet brak powołania się w treści decyzji na istniejącą podstawę prawną jest wadą formalnoprawną i nie może prowadzić automatycznie do wyeliminowania takiej decyzji z obrotu prawnego (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26.01.2001 r. I SA 1425/99 LEX 54161; wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 27.06.2000 r. III SA 1422/99 LEX 44394). Nie znajdując zatem podstaw do stwierdzenia, iż zaskarżona decyzja wydana została z naruszeniem przepisów prawa, Wojewódzki Sąd Administracyjny działając na mocy na art. 151 ustawy o postępowaniu przed sądami administracyjnymi skargę oddalił.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 19.07.2026. · Źródło