I SA/Wr 379/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Kamila Paszowska – Wojnar na posiedzeniu niejawnym w dniu 4 grudnia 2017 r. w Wydziale I w sprawie ze skargi A. sp. z o. o. z/s w R. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej we W. z dnia 23 lutego 2017 r. nr [...] w przedmiocie przedłużenia terminu dokonania zwrotu nadwyżki podatku naliczonego nad należnym za październik 2013 r. postanawia: odrzucić skargę. "A." spółka z o.o. z siedzibą w R., reprezentowana przez kuratora w osobie adwokata T. M., wniosła skargę na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej we W. z dnia 23 lutego 2017 r. nr [...]. Zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału I z dnia 24 kwietnia 2017 r. wezwano pełnomocnika strony skarżącej do złożenia, w terminie 7 dni od doręczenia wezwania, pod rygorem odrzucenia skargi, pełnomocnictwa lub jego uwierzytelnionego odpisu do działania w imieniu skarżącego przed wojewódzkim sądem administracyjnym lub przed sądami administracyjnymi zgodnie z art. 35 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postepowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2017 r. poz. 1369; dalej: p.p.s.a.). Jednocześnie zobowiązano stronę skarżącą do złożenia dokumentu lub jego uwierzytelnionego odpisu określającego umocowanie do reprezentowania strony skarżącej - odpis z Krajowego Rejestru Sądowego zgodnie z art. 29 p.p.s.a. Zarządzeniem z dnia 25 kwietnia 2017 r. wezwano ponadto stronę skarżącą o uiszczenie wpisu sądowego od wniesionej skargi. W odpowiedzi na powyższe wezwanie kurator strony skarżącej pismem z dnia 11 maja 2017 r. wniósł o przedłużenie terminu do przedłożenia umocowania do reprezentowania spółki w niniejszym postępowaniu sądowym z uwagi na konieczność oczekiwania na wydanie przez Sąd Rejonowy dla W. we W. Wydział IX Krajowego Rejestru Sądowego postanowienia w przedmiocie rozszerzenia zakresu umocowania kuratora także do występowania w postępowaniu sądowoadministracyjnym. Pełnomocnik procesowy skarżącej wyjaśnił również, że jako kurator na mocy art. 239 § 1 pkt 3 p.p.s.a. zwolniony jest z obowiązku uiszczania kosztów sądowych. Pismem z dnia 20 lipca 2017 r. właściwy Sąd poinformował o cofnięciu przez wnioskodawcę (Naczelnika Urzędu Skarbowego w L.) wniosku o ustanowieniu kuratora celem reprezentowania skarżącej spółki we wszelkich sprawach i czynnościach prowadzonych przed wskazanym organem podatkowym. Następnie, zarządzeniem z dnia 4 sierpnia 2017 r. strona skarżąca została wezwana do uzupełnienia braków w składzie organów reprezentujących spółkę poprzez powołanie członka (członków) zarządu zgodnie z umową spółki oraz do przedłożenia dokumentów potwierdzających fakt powołania członka (członków) zarządu zgodnie z umową spółki – w terminie 2 miesięcy od dnia otrzymania wezwania pod rygorem odrzucenia skargi. Pismem z dnia 6 listopada 2017 r. Sąd Rejonowy dla W. we W. poinformował tutejszy Sąd, iż postanowieniem z dnia 8 sierpnia 2017 r., sygn. akt [...] Ns.Rej. [...], umorzono postępowanie w sprawie z wniosku Naczelnika Urzędu Skarbowego w L. o ustanowienie kuratora celem reprezentowania skarżącej spółki we wszelkich sprawach i czynnościach prowadzonych przed wskazanym organem podatkowym. Jak wynika natomiast z informacji powszechnie dostępnych, znajdujących się w Centralnej Informacji Krajowego Rejestru Sądowego (informacje te dostępne są na stronie internetowej: https://ems.ms.gov.pl/), wydruk z rejestru przedsiębiorców, wg. stanu na dzień 4 grudnia 2017 r., zawiera informację, że organem uprawnionym do reprezentacji spółki jest zarząd, jednakże brak jest osób powołanych do jego składu. Brak jest również osób wchodzących w skład organu nadzoru oraz prokurentów. Nadto na podstawie art. 138 § 3 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 749 ze zm.) powołano dla skarżącej spółki kuratora w osobie T. M. w celu reprezentowania podmiotu w postępowaniu podatkowym prowadzonym przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w L. (postanowienie Sądu Rejonowego dla W. IX Wydział Gospodarczy KRS z dnia 14 maja 2015 r.). Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje. Stosownie do treści art. 28 § 1 p.p.s.a. osoby prawne oraz jednostki organizacyjne mające zdolność sądową dokonują czynności w postępowaniu przez organy albo osoby uprawnione do działania w ich imieniu. Po myśli art. 29 tej ustawy przedstawiciel ustawowy lub organ albo osoby, o których mowa w art. 28, mają obowiązek wykazać swoje umocowanie dokumentem przy pierwszej czynności w postępowaniu. Jeżeli braki w zakresie zdolności sądowej lub procesowej albo w składzie właściwych organów dają się uzupełnić, sąd wyznaczy odpowiedni termin (art. 31 § 1 p.p.s.a.). Z kolei zgodnie z regulacją art. 58 § 1 pkt 5 p.p.s.a. sąd odrzuca skargę jeżeli jedna ze stron nie ma zdolności sądowej albo jeżeli skarżący nie ma zdolności procesowej, a nie działa za niego przedstawiciel ustawowy albo jeżeli w składzie organów jednostki organizacyjnej będącej stroną skarżącą zachodzą braki uniemożliwiające jej działanie. Po myśli § 2 tego przepisu z powodu braku zdolności sądowej jednej ze stron albo zdolności procesowej skarżącego i niedziałania przedstawiciela ustawowego lub braku w składzie organów jednostki organizacyjnej będącej skarżącym, uniemożliwiającego jego działanie, sąd odrzuci skargę dopiero wówczas, gdy brak nie zostanie uzupełniony. W niniejszej sprawie stroną skarżącą jest spółka kapitałowa, czyli osoba prawna. Konieczne jest zatem sięgnięcie do przepisu art. 38 ustawy z 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny (Dz. U. z 2014 r., poz. 121 ze zm.). Wedle tego przepisu, osoba prawna działa przez swoje organy w sposób przewidziany w ustawie i w opartym na niej statucie. Zgodnie z wywodzoną z tego przepisu teorią organów, akceptowaną powszechnie w judykaturze i doktrynie, osoba prawna ma zdolność prawną i odpowiadającą jej na gruncie prawa procesowego zdolność sądową oraz pełną zdolność do czynności prawnych i będącą jej odzwierciedleniem procesowym zdolność procesową, a czynności prawne i procesowe dokonywane przez występujące w roli organu (organów) tego podmiotu osoby fizyczne są działaniami samej osoby prawnej. Jeżeli osoba ta nie posiada organu powołanego do jej reprezentowania, to pomimo posiadania zdolności sądowej nie może ujawnić swojej woli i podejmować czynności prawnych lub procesowych, nawet jeżeli posiada należycie umocowanego pełnomocnika ustanowionego przed utratą organu powołanego do jej reprezentowania czy też prokurenta (por. wyrok SN z dnia 7 listopada 2006 r., I CSK 224/06, LEX nr 276251 i orzeczenia tam powołane). W myśl natomiast art. 201 § 1 ustawy z dnia 15 września 2000 r. – Kodeks spółek handlowych (Dz. U. z 2013 r., poz. 1030, ze zm.) w spółce z ograniczoną odpowiedzialnością zarząd prowadzi sprawy spółki i reprezentuje ją na zewnątrz. W rozpatrywanej sprawie niewątpliwie zarząd spółki jest nieobsadzony. Oznacza to, że spółka nie może w sposób skuteczny podejmować czynności procesowych. W postanowieniu NSA z dnia 15 maja 2007 r. (II FSK 261/07, CBOSA) podkreślono jednak, że odrzucenie skargi z powodu braku zdolności sądowej jednej ze stron może nastąpić dopiero wtedy, gdy strona zostanie wcześniej wezwana do uzupełnienia takiego braku. Wprawdzie ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nakazuje zawiesić postępowanie, jeżeli w składzie organów jednostki organizacyjnej będącej stroną zachodzą braki uniemożliwiające jej działanie (art. 124 § 1 pkt 2 p.p.s.a.), to jednak obowiązek taki dotyczy wyłącznie postępowań wszczętych skutecznie wniesioną skargą, a więc czyniącej zadość wymaganiom pisma w postępowaniu sądowym, a także spełniającej inne wymagania określone w przepisach szczególnych. Do takich wymogów należy m.in. wykazanie przez stronę skarżącą, że na dzień wniesienia skargi posiadała organ uprawniający do jej reprezentacji przed sądem administracyjnym. W rozpoznawanej sprawie z informacji wynikającej z internetowej Centralnej Informacji Krajowego Rejestru Sądowego dotyczącej skarżącej spółki, wynika, że organem uprawnionym do reprezentacji spółki jest zarząd jednakże brak jest osób powołanych do jego składu. Nadto na podstawie art. 138 § 3 ustawy Ordynacja podatkowa powołano dla skarżącej spółki kuratora w osobie T. M.. Jak wynika z postanowienia Sądu Rejonowego dla W. IX Wydział Gospodarczy KRS z dnia 15 stycznia 2015 r. kurator ten został upoważniony do działania w postępowaniu podatkowym dotyczącym skarżącej spółki z powodu braku organów statutowych osoby prawnej. Z uwagi na fakt, iż w dacie wniesienia skargi skarżąca spółka nie miała zarządu, została wezwana do powołania członków zarządu zgodnie z umową spółki, w terminie 2 miesięcy. Wezwanie to zostało doręczone spółce w trybie art. 73 p.p.s.a. w dniu 5 września 2017 r. (karta 34 akt sądowych). Termin do usunięcia ww. braku upłynął bezskutecznie w dniu 6 listopada 2017 r. W tak zakreślonym terminie strona nie ustanowiła jednak członka (członków) zarządu zgodnie z umową spółki. Mając zatem na uwadze tak ukształtowane okoliczności faktyczne niniejszej sprawy, Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu, na podstawie art. 58 § 1 pkt 5 i § 2 p.p.s.a., był zobligowany odrzucić skargę spółki.