I SA/Wr 391/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Katarzyna Radom po rozpoznaniu w dniu 16 października 2017 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu strony skarżącej od postanowienia referendarza sądowego z dnia 1 września 2017 r., sygn. akt I SA/Wr 391/17, o odmowie przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi "A" Sp. z o. o. z/s we W. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej we W. z dnia [...] 2017 r. Nr [...] w przedmiocie rozliczeń w podatku od towarów i usług za miesiące od marca do czerwca 2014 r. postanawia: utrzymać w mocy postanowienie referendarza sądowego z dnia 1 września 2017 r., sygn. akt I SA/Wr 391/17. Skarżąca spółka, zastępowana przez adwokata, na wezwanie do uiszczenia wpisu od skargi w kwocie 100.000 zł, wniosła o zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku wskazała, że obecnie nie dysponuje żadnymi środkami finansowymi i posiada zobowiązania, których wciąż nie jest w stanie spłacić. Organ kontroli skarbowej określił spółce zobowiązania na łączną kwotę ponad 14.000.000 zł. Spółka nie osiąga zysków i faktycznie nie prowadzi działalności gospodarczej, nie posiada jakichkolwiek środków finansowych, odnotowuje stratę bilansową, co odzwierciedla jej złą sytuację finansową. W oświadczeniu o majątku i dochodach podano, że kapitał zakładowy spółki wynosi 200.000 zł i że spółka nie posiada środków trwałych. Nie wypełnione zostały rubryki dotyczące wysokości zysku lub straty według bilansu za ostatni rok obrotowy oraz posiadanych rachunków bankowych i ich sald na koniec miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku. Z dokumentów przedłożonych na wezwanie wynika, że na koniec 2016 r. spółka odnotowała przychody netto ze sprzedaży w wysokości 6.044.260,33 zł oraz zysk w wysokości 741.150,15 zł, natomiast do końca czerwca 2017 r. przychody te wyniosły 1.544.479,32 zł (przy czym od kwietnia 2017 r. nie wzrosły) i poniesiona została strata na poziomie 692.865,23 zł. Według bilansu za 2016 r. kapitał własny spółki wynosił 19.993.033,08 zł, zobowiązania krótkoterminowe 19.793.555,13 zł, a należności krótkoterminowe – 19.263.727,97 zł. W kasie i na rachunkach oraz w kapitale zapasowym wykazana została wartość zerowa. Zgodnie z danymi deklaracji VAT-7 za kwiecień, maj i czerwiec 2017 r. spółka dokonała dostaw towarów i usług tylko w kwietniu, a ich wartość wyniosła 170.721 zł i jednocześnie dokonała zakupów związanych z działalnością opodatkowaną na kwotę 102.107 zł. Przedłożone zostały nadto dodatkowe informacje dotyczące przyjęcia bilansu za rok 2016 oraz oświadczenie prezesa zarządu, że wynagrodzenie dla pełnomocnika zastępującego spółkę w niniejszej sprawie zostało opłacone zaliczkowo na początku postępowań wszczętych wobec spółki oraz na poczet ewentualnych przyszłych postępowań. Całość wynagrodzenia zostanie rozliczona po zakończeniu postępowań, gdyż obecnie spółka nie posiada środków na finansowanie pełnomocnika. Nie przedłożono zgodnie z wezwaniem wydruków historii rachunków bankowych. Postanowieniem z dnia 1 września 2017 r. referendarz sądowy odmówił przyznania spółce prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Wyjaśnił referendarz sądowy, iż przedstawione przez spółkę okoliczności uzasadniające żądanie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie są lakoniczne zaś dane wynikające z udostępnionych dokumentów budzą wątpliwości. W ocenie referendarza strona nie podjęła próby wyjaśnienia danych wynikających z dokumentacji finansowej ani tym bardziej wykazania, że podjęła wszelkie możliwe działania zmierzające do zgromadzenia środków pieniężnych. W sprzeciwie od postanowienia referendarza sądowego spółka wskazała, że przedłożone do wniosku o przyznanie prawa pomocy dokumenty jednoznacznie wskazują, iż nie posiada ona żadnych środków finansowych. Dodała, że znajduje się w wyjątkowo trudnej sytuacji majątkowej, ponieważ obecnie nie dysponuje żadnymi środkami finansowymi a nadto nie może ich w żaden sposób pozyskać, gdyż nie prowadzi działalności. Nie zgodziła się wnioskująca z twierdzeniem referendarza sądowego, iż fakt zaprzestania działalności spółki nie jest równoznaczny z brakiem możliwości pozyskania środków w celu opłacenia opłaty. Wyjaśniła, iż właśnie niemożność dalszej działalności spółki, która została wywołana złą sytuacją majątkową, skutkuje brakiem możliwości uzyskania środków do wniesienia opłaty. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje: Zgodnie z art. 260 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm., dalej: p.p.s.a.) rozpoznając sprzeciw od zarządzenia i postanowień, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6-8, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. Stosownie zaś do treści art. 260 § 2 p.p.s.a. w sprawach, o których mowa w § 1, wniesienie sprzeciwu od zarządzenia lub postanowienia referendarza sądowego wstrzymuje jego wykonalność. Sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu. Zgodnie z art. 245 § 2 i art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a., prawo pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, czyli w zakresie częściowym, może być przyznane w przypadku osób prawnych oraz jednostek organizacyjnych nieposiadających osobowości prawnej (w tym spółki komandytowej), gdy wnioskodawca wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Sąd, po ponownym zbadaniu akt sprawy, stwierdził, że prawidłowo uznał referendarz sądowy, iż wniosek skarżącej spółki o przyznanie prawa pomocy nie zasługiwał na uwzględnienie. Na wstępie należy zauważyć, że prawo pomocy stanowi odstępstwo od zasady ponoszenia kosztów postępowania przez strony postępowania. Z tego względu przesłanki zastosowania tej instytucji winny być interpretowane w sposób ścisły. Udzielenie prawa pomocy jest formą dofinansowania strony postępowania z budżetu państwa i powinno mieć miejsce tylko w sytuacjach, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe (por. postanowienie NSA z dnia 10 marca 2015 r., II FZ 84/15, CBOSA). Zgodzić się należy z referendarzem sądowym, iż w toku postępowania wpadkowego wnioskująca o udzielenie prawa pomocy nie wywiązała się z obowiązku rzetelnego przedstawienia swojej sytuacji majątkowej i przedłożenia dokumentów ją potwierdzających (zarówno na wezwanie referendarza sądowego, jak i wraz z wniesieniem sprzeciwu). Poza nieprzedłożeniem wydruków historii rachunków bankowych za okres od kwietnia do lipca 2017 r. nie został również wykazany obecny stan finansowy spółki, gdyż nie przedłożono bilansu za kwiecień, maj i czerwiec 2017 r., który strona była w stanie udostępnić w wersji porównawczej. W kwestii braku przedłożenia powyższych dokumentów tak skarżąca, jak i pełnomocnik nie złożyli ponadto jakichkolwiek wyjaśnień. Wskazane braki w dokumentacji uniemożliwiają w ocenie Sądu dokonanie pełnej i skrupulatnej analizy sytuacji majątkowej wnioskodawcy, zwłaszcza w kontekście wątpliwości jakie nasuwają się w związku z pozostałymi okolicznościami wniosku. Z udostępnionych dokumentów bowiem wynika, że na koniec roku 2016 skarżąca uzyskała przychody w wysokości ponad 6.000.000 zł i zysk na kwotę ponad 600.000 zł, który jak wynika z przedstawionych dokumentów przeznaczony został na bieżącą działalność spółki. Tym samym niezrozumiały wydaje się być brak środków finansowych w kasie i na rachunkach bankowych spółki już na koniec 2016 r. Odnośnie roku 2017 należy wskazać, że skarżąca do kwietnia odnotowała przychody w wysokości ponad 1.500.000 zł, ponosząc w tym roku stratę w kwocie ponad 600.000 zł. Należy jednak podkreślić, iż starta ta jest w głównej mierze wynikiem wartości nabytych towarów przeznaczonych do sprzedaży (2.203.227,34 zł). W tym miejscu zasadnym jest przypomnienie, że skarga w niniejszej sprawie wniesiona została w dniu 22 marca 2017 r. Zatem, skoro skarżąca dysponowała w pierwszym kwartale roku 2017 możliwością pozyskania towarów na kwotę ponad 2.000.000 zł, zaś w ubiegłym roku kalendarzowym osiągnęła przychody w wysokości ponad 6.000.000 zł należy zdaniem Sądu stwierdzić, iż strona miała również możliwość zgromadzenia środków na pokrycie kosztów swojego udziału w sprawie. Oceny tej nie zmienia również fakt, iż wyznaczony w niniejszej sprawie wpis sądowy stanowi kwotę 100.000 zł. Przechodząc do kwestii podnoszonej zarówno we wniosku, jak i w sprzeciwie, tj. zaprzestania działalności, którą potwierdzać mają deklaracja VAT – 7 oraz rachunek zysków i strat za kwiecień, maj i czerwiec 2017 r. zgodzić należy się z referendarzem sądowym, iż okoliczność ta nie może być zrównana z brakiem środków finansowych niezbędnych do pokrycia kosztów swojego udziału w sprawie zawisłej przed tutejszym Sądem lub conajmniej brakiem możliwości ich pozyskania. Należy również zauważyć, iż oświadczenie złożone przez osobę umocowaną do reprezentacji spółki w dniu 17 lipca 2017 r. o nieprowadzeniu przez tę spółkę działalności gospodarczej, jak i braku jakichkolwiek środków finansowych, pozostaje w sprzeczności z innymi przedłożonymi w sprawie dokumentami. Zwrócić tu uwagę należy na informację dodatkową do bilansu za rok 2016 z dnia 31 marca 2017 r. w którym spółka wskazuje, iż jej działalność kontynuowana będzie w kolejnych latach (k. 61 akt sądowych), jak i przede wszystkim na uchwałę wspólników spółki nr [...] podjętą w dniu 30 czerwca 2017 r. w świetle której: "Walne Zgromadzenie Wspólników na tle przedstawionej sytuacji gospodarczej spółki i braku zagrożeń w działalności w roku 2017 nie widzi przeciwskazań w możliwości zaciągania zobowiązań gospodarczych przez Zarząd Spółki" (k. 63 akt sądowych). Mając na uwadze powyższe, brak jest podstaw do przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia wnioskodawczyni od ponoszenia kosztów sądowych. W efekcie, Sąd postanowił utrzymać w mocy postanowienie referendarza sądowego z dnia 1 września 2017 r., na podstawie art. 260 § 1 w zw. z art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a., o czym orzeczono jak w sentencji.