I SA/Wr 391/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Katarzyna Radom po rozpoznaniu w dniu 8 stycznia 2018 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi "A" Sp. z o. o. z/s we W. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej we W. z dnia [...] 2017 r., nr [...] w przedmiocie rozliczeń w podatku od towarów i usług za miesiące od marca do czerwca 2014 r. postanawia: 1. odrzucić skargę. 2. oddalić wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym w postaci zwolnienia od kosztów sądowych. Zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału I wezwano stronę do uiszczenia wpisu sądowego od skargi, w terminie siedmiu dni licząc od daty doręczenia wezwania, pod rygorem odrzucenia skargi. Odpis zarządzenia doręczono pełnomocnikowi strony w dniu 10 lipca 2017 r. W odpowiedzi na wezwanie strona skarżąca wniosła o zwolnienie od kosztów sądowych wskazując na trudną sytuację majątkową skarżącej spółki. Postanowieniem z dnia 1 września 2017 r. Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym we Wrocławiu odmówił stronie skarżącej przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od obowiązku uiszczenia kosztów sądowych. W ustawowym terminie strona skarżąca wniosła sprzeciw od powyższego postanowienia, po rozpoznaniu którego Sąd na posiedzeniu niejawnym w dniu 16 października 2017 r. utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie Referendarza sądowego. Postanowienie zostało doręczone pełnomocnikowi strony w dniu 2 listopada 2017 r. W związku z powyższym pismem z dnia 16 listopada 2017 r. strona skarżąca wezwana została do opłacenia skargi poprzez uiszczenie wpisu sądowego w kwocie 100.000, 00 zł, w terminie siedmiu dni od doręczenia wezwania, pod rygorem odrzucenia skargi. Jak wynika z akt sprawy, doręczenia wskazanego wezwania dokonano w dniu 20 listopada 2017 r. W odpowiedzi na wezwanie skarżąca spółka ponownie wniosła o zwolnienie od kosztów sądowych wskazując, iż znajduje się w wyjątkowo trudnej sytuacji majątkowej z uwagi na brak możliwości prowadzenia działalności gospodarczej. Dodała, że nie dysponuje obecnie żadnymi środkami finansowymi, nie posiada żadnego majątku lecz jedynie zobowiązania, których nie jest w stanie spłacać. Przypomniała, iż wpis sądowy w niniejszej sprawie wynosi 100.000,00 zł co tym bardziej stanowi o zasadności przyznania prawa pomocy. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje: Skarga podlegała odrzuceniu. Zgodnie z przepisem art. 220 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r. poz. 1369; dalej: p.p.s.a.) sąd nie podejmie żadnej czynności na skutek pisma, od którego nie zostanie uiszczona należna opłata. W tym przypadku przewodniczący wzywa wnoszącego pismo, aby uiścił opłatę w terminie siedmiu dni od dnia doręczenia wezwania. Natomiast na mocy art. 220 § 3 p.p.s.a. skarga, od której pomimo wezwania nie został uiszczony należny wpis, podlega odrzuceniu przez sąd. W rozpatrywanej obecnie sprawie skarżąca spółka była dwukrotnie wzywana do uiszczenia wpisu sądowego od wniesionej skargi. Do uiszczenia tej opłaty wezwano skarżącą po raz pierwszy w dniu 6 lipca 2017 r. (k. 37 akt sądowych). Po prawomocnym zakończeniu postępowania o przyznanie prawa pomocy, ponowne wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego doręczono skarżącej w dniu 20 listopada 2017 r. (k. 96 akt sądowych). Termin 7-dniowy do uiszczenia wpisu sądowego upłynął zatem z dniem 27 listopada 2017 r. W tym terminie wymagany wpis sądowy nie został uiszczony. Zamiast tego skarżąca wystosowała kolejny wniosek o przyznanie prawa pomocy. Oceniając zaistniałą sytuację faktyczną przez pryzmat obowiązującego porządku prawnego należało zauważyć, że po zakończeniu postępowania z wniosku o przyznanie prawa pomocy sąd ma obowiązek, stosownie do art. 220 § 1 p.p.s.a., ponownie wezwać stronę skarżącą do uiszczenia wpisu sądowego od skargi, wyznaczając ustawowy termin do dokonania tej czynności oraz wskazując rygor jej niewykonania. Jeżeli strona skarżąca po doręczeniu jej takiego wezwania, a przed upływem siedmiodniowego terminu do zapłacenia należnych kosztów postępowania, wystąpi do sądu z ponownym wnioskiem o przyznanie prawa pomocy, wówczas bieg terminu do opłacenia skargi nie zostaje przerwany. Prawomocność postanowienia w sprawie odmowy zwolnienia od kosztów sądowych oznacza obowiązek strony uiszczenia wymaganego wpisu (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 9 grudnia 2002 r., sygn. akt III RN 144/02, niepubl.). Od obowiązku tego nie zwalnia strony ponowne złożenie wniosku o przyznanie prawa pomocy. Należy zatem w konsekwencji uznać, że ponowne złożenie wniosku o przyznanie prawa pomocy, nawet dokonane po doręczeniu ponownego wezwania do wykonania zarządzenia o wezwaniu do uiszczenia wpisu, wystosowanym do strony skarżącej po wydaniu prawomocnego postanowienia, nie uchyla skutków tego prawomocnego rozstrzygnięcia dla toczącego się postępowania (por. postanowienie NSA z 10 maja 2010 r., II FZ 115/10, orzeczenia.nsa.gov.pl). Ponowny wniosek o przyznanie prawa pomocy złożony w sytuacji, gdy sąd wydał uprzednio prawomocne postanowienie w tym przedmiocie, nie przerywa biegu terminu do uiszczenia wpisu. Odmienne procedowanie mogłoby doprowadzić do uniemożliwienia prowadzenia postępowania wskutek rozpoznawania kolejnych wniosków strony skarżącej o przyznanie prawa pomocy, a co za tym idzie - skutkować nieuzasadnionym wydłużeniem postępowania i trudnością w jego merytorycznym lub formalnym zakończeniu. Dalej należało zauważyć, że zastosowana przez sąd w niniejszej sprawie wykładnia przepisu art. 220 § 1 i 3 p.p.s.a powinna być dokonywana w sposób zapewniający realizację prawa do sądu, co oznacza, że przed zastosowaniem rygoru określonego w zarządzeniu wzywającym do uiszczenia wpisu sąd powinien rozważyć, czy wnoszący o przyznanie prawa pomocy rzeczywiście nie jest w stanie uiścić kosztów sądowych, albowiem jego sytuacja materialna ustalona w prawomocnym orzeczeniu uległa istotnej zmianie (zob. postanowienie NSA z dnia 21 maja 2014 r., sygn. akt II OSK 1209/14, niepubl.). W rozpoznawanej sprawie skarżąca w aktualnie złożonym wniosku o prawo pomocy w żaden sposób nie odwołała się do przesłanki, o której mowa w art. 165 p.p.s.a., a więc istotnej zmiany jego sytuacji majątkowej, powielając w treści wniosku znane już Sądowi dane. Spółka w dalszym ciągu powoływała się na trudną sytuację finansową oraz brak możliwości prowadzenia działalności gospodarczej. Stan ten w ocenie spółki uniemożliwia jej pozyskanie jakichkolwiek środków finansowych. Biorąc powyższe pod uwagę Sąd stwierdził, że kolejny wniosek o udzielenie prawa pomocy został przez skarżącą spółkę wykorzystany niezgodnie z przypisaną mu funkcją gwarancyjną i ma na celu jedynie przedłużanie postępowania sądowego. W toku całego postępowania spółka nie wykazała, iż znajduje się w sytuacji uprawniającej do przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie, dlatego też złożenie ponownego wniosku o udzielenie prawa pomocy w sytuacji, gdy skarga nie została opłacona, nie mogło wywrzeć zamierzonego skutku. Wobec zatem przedstawionych wyżej okoliczności zastosowanie w sprawie znalazł art. 247 p.p.s.a. Zgodnie z brzmieniem tego przepisu, prawo pomocy nie przysługuje stronie w razie oczywistej bezzasadności jej skargi. Należy przez to rozumieć, że nawet gdyby strona spełniała przesłanki do przyznania prawa pomocy, uprawnienie to jej nie przysługuje, gdy skarga bez głębszej analizy nie ma szans na uwzględnienie. Taka sytuacja zachodzi natomiast w rozpatrywanej sprawie, w której strona wezwana do uiszczenia wpisu sądowego od skargi, które to wezwanie zostało doręczone w wykonaniu prawomocnego zarządzenia do uiszczenia wpisu sądowego, wpisu sądowego nie uiściła lecz wystąpiła z ponownym wnioskiem o zwolnienie z kosztów sądowych. Złożenie ponownego wniosku o udzielenie prawa pomocy w sytuacji, gdy skarga nie została opłacona, nie mogło wywrzeć skutku w postaci jego uwzględnienia. W związku z tym, na podstawie ww. przepisu prawa, przedmiotowy wniosek należało oddalić. W tym stanie rzeczy, Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu, na podstawie 220 § 3 p.p.s.a., orzekł jak w pkt I sentencji postanowienia. W przedmiocie zaś wniosku o przyznanie prawa pomocy Sąd, na podstawie art. 247 p.p.s.a., orzekł jak w pkt II sentencji postanowienia