I SA/Wr 395/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Piotr Kieres (sprawozdawca), Sędziowie: sędzia WSA Barbara Ciołek, sędzia WSA Marta Semiczek, , po rozpoznaniu w Wydziale I na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 6 czerwca 2018 r. sprawy ze skargi I. H. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] listopada 2017 r. nr [...] utrzymujące w mocy postanowienie Burmistrza Miasta K. z [...] września 2017 r., nr [...] odmawiające wszczęcia postępowania podatkowego w przedmiocie stwierdzenia nadpłaty w podatku od nieruchomości za 1999 r. I. uchyla zaskarżone postanowienie w całości, II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. na rzecz Strony skarżącej kwotę: 100,00 zł. ( sto złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Przedmiotem skargi jest postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. (dalej jako SKO, organ odwoławczy) nr [...] z [...] listopada 2017 r., utrzymujące w mocy postanowienie Burmistrza Miasta K. (dalej jako organ I instancji, burmistrz) z [...] września 2017 r. nr [...], którym w oparciu o art. 165a § 1 ustawy z 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (tekst jedn. Dz. U. z 2017 r., poz. 201 ze zm.) – dalej jako o.p. odmówiono I. H. (dalej jako strona, strona skarżąca, wnioskodawca) wszczęcia na jej wniosek z [...] grudnia 2012 r. postępowania podatkowego w przedmiocie stwierdzenia nadpłaty w podatku od nieruchomości za 1999 r. Organ I instancji jako przeszkodę wszczęcia postępowania wskazał na wygaśnięcie prawa do złożenia wniosku o stwierdzenie nadpłaty. Burmistrz uznał, że w oparciu o art. 79 § 2 o.p. prawo do złożenia wniosku o stwierdzenie nadpłaty wygasa po upływie terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego. Nadpłata, której dotyczy wniosek strony związana jest z zobowiązaniem w podatku od nieruchomości za 1999 r., a zobowiązanie to uległo przedawnieniu z końcem 2010 r. Organ I instancji w uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia przytoczył również elementy stanu faktycznego związane z wymiarem stronie podatku od nieruchomości za 1999 r. jak: – decyzja (nakaz płatniczy nr [...]) burmistrza z [...] lutego 1999 r., – decyzja SKO z [...] kwietnia 1999 r. nr [...] uchylająca nakaz płatniczy nr [...] i przekazująca sprawę do ponownego rozpatrzenia, – decyzja burmistrza nr [...] z [...] września 2001 r. – wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z 20 maja 2004 r. o sygn. akt I SA/Wr 338-340/02 uchylający decyzje burmistrza nr [...] – decyzja burmistrza z [...] grudnia 2004 r. nr [...], – decyzja SKO z [...] lutego 2005 r. nr [...] uchylająca decyzję organu I instancji i określająca zobowiązanie w odmiennej wysokości, – wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z 5 października 2006 r. o sygn. akt I SA/Wr 344/05 oddalający skargę na decyzję SKO z [...].02.2005 r., – wnioski strony o stwierdzenie nadpłaty z [...].09.2004 r. i [...].11.2004 r. składane w trakcie postępowania podatkowego w sprawie ustalenia wysokości zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości za 1999 r., – decyzja burmistrza z [...].04.2013 r. nr [...] umarzająca postępowanie podatkowe w przedmiocie stwierdzenia nadpłaty oraz określenia wysokości jej oprocentowania, uchylona decyzją SKO z [...] lipca 2013 r. nr [...], – postanowienie burmistrza z [...].11.2013 r. nr [...] o odmowie wszczęcia postępowania podatkowego w sprawie stwierdzenia nadpłaty w podatku od nieruchomości za lata 1997-2002 uchylone postanowieniem SKO z [...] lutego 2014 r. nr [...], – decyzja burmistrza z [...].09.2014 nr [...] odmawiająca stwierdzenia nadpłaty w podatku od nieruchomości za lata 1997-2002 oraz określenia oprocentowania oraz stwierdzenia nadpłaty za różnice w powierzchni użytkowej budynku, uchylona decyzją SKO z [...] grudnia 2014 r., nr [...], – postanowienie burmistrza z [...].07.2014 nr [...] zawieszające postępowanie podatkowe w sprawie stwierdzenia nadpłaty w podatku od nieruchomości za lata 1997-2002, – postanowienie o podjęciu zawieszonego postępowania z [...] maja 2017 nr [...] W zażaleniu na postanowienie organu I instancji strona wskazała na naruszenie art. 139 § 1 o.p. przez niedochowanie należytej staranności, aby wyjaśnić wszystkie zarzuty sprawy. Wskazano również na naruszenie prawa materialnego odnosząc je do art. 4 ust. 1 pkt 1 i ust. 2, art. 5 ust. 1 pkt 2. Strona podniosła brak załatwienia złożonych [...].02.2015 r., [...].10.2005 r., [...].02.2012, [...].03.2012 i [...].12.2012 r. wniosków o określenie oprocentowania nadpłaty za 1999 r. Powołany został wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z 19.06.2006 r. o sygn. akt I SA/Wr 604/05 oraz stanowisko dotyczące rozliczenia podatku od nieruchomości za 1999 r. i wydawanych w tym zakresie przez burmistrza rozstrzygnięć. Zdaniem wnioskodawcy burmistrz nie dochował należytej staranności, nie dotrzymał terminów i naruszył art. 122 oraz 187 o.p. Skarżonym postanowieniem SKO uznało, że zobowiązanie strony w podatku od nieruchomości za 1999 r, uległo przedawnieniu i nie zaistniały żadne okoliczności powodujące przerwanie biegu, czy też zawieszenie 5 letniego terminu przedawnienia z art. 70 o.p. Skoro wniosek strony o stwierdzenie nadpłaty podatku od nieruchomości za 1999 r. z dnia 12 grudnia 2012 r. wpłynął do burmistrza w dniu [...] grudnia 2012 r. to wniosek ten został złożony w momencie, gdy zobowiązanie podatkowe było już przedawnione. Wobec zastrzeżenia strony, iż wniosek z [...].12.2012 r. był kolejnym organ odwoławczy powołał się na stanowisko organu I instancji, że wcześniejsze wnioski zostały złożone w trakcie trwania postępowania podatkowego w przedmiocie ustalenia podatku od nieruchomości za 1999 r. Podtrzymane zostało stanowisko, że wniosek o stwierdzenie nadpłaty nie może zostać złożony po upływie terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego, gdyż prawo do złożenia wniosku o stwierdzenie nadpłaty wygasa po upływie terminu przedawnienia zobowiązania. W złożonej skardze na postanowienie SKO strona wskazała na naruszenie przepisów prawa materialnego: art. 4 ust. 1 pkt 1 i ust. 2, art. 5 ust. 1 pkt 2 i błędne powołanie się na przedawnienie sprawy. Wskazano na składane [...].02.2003 r., [...].09.2004, [...].11.2004 r., [...].10.2005 r., [...].02.2012 r. [...].03.2012 r., [...].12.2012 r. wnioski o określenie oprocentowania nadpłaty w podatku od nieruchomości za 1999 r., które pozostały bez odpowiedzi. Podniesiono wydanie w dniu [...] lutego 2005 r. ostatecznej decyzji ustalającej wysokość zobowiązania. W odpowiedzi na skargę SKO wnosząc o jej oddalenie podtrzymało argumentację o złożeniu przez stronę wniosku o stwierdzenie nadpłaty z [...].12.2012 r., po wygaśnięciu prawa do jego złożenia z uwagi na treść art. 79 § 2 op. i wskazało że poprzednie wnioski były składane w trakcie postępowania podatkowego w przedmiocie ustalenia podatku od nieruchomości za 1999 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje: Na podstawie art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2016, poz. 1066 ze zm.) – dalej jako p.p.s.a. sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Przepis art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a., ogranicza podstawy prawne uwzględnienia skargi do stwierdzenia naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego oraz innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sąd administracyjny w oparciu o art. 134 § 1 p.p.s.a. rozstrzyga w granicach sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a p.p.s.a., które to ograniczenie nie ma zastosowanie w rozpatrywanej sprawie. Mając na uwadze wspomniany art. 134 § 1 p.p.s.a. w przypadku strony skarżącej sprawą sądowoadministracyjną jest weryfikacja legalności wydanego wobec niej postanowienia odmawiającego merytorycznego rozpatrzenia części (dotyczącej 1999 r.) wniosku z 12 grudnia 2012 r. o stwierdzenie nadpłaty oraz określenie oprocentowania za lata 1997-2002. Innymi słowy Sąd obowiązany jest zweryfikować czy wskazane przez organy przeszkody zawierają się w zakresie przesłanek z art. 165a § 1 o.p., który to przepis uniemożliwiałby organowi przeprowadzenie postępowania w zakresie objętym żądaniem strony skarżącej. Zgodnie bowiem z treścią wspomnianego przepisu, gdy żądanie wszczęcia postępowania zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z jakichkolwiek innych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte organ podatkowy wydaje postanowienie o odmowie wszczęcie postępowania. Istotą normy prawnej objętej przez ten przepis jest istnienie przeszkody uniemożliwiającej merytoryczne załatwienie (rozpatrzenie) sprawy – a więc w sytuacji strony skarżącej załatwienie merytoryczne jej wniosku. Przepis art. 165a § 1 o.p. wylicza enumeratywnie dwie przesłanki – przeszkody uniemożliwiające merytoryczne rozstrzygnięcie sprawy: 1) składająca wniosek, podanie jest osobą, która nie jest stroną postępowania, 2) inne przeszkody uniemożliwiające wszczęcie postępowania. W niniejszej sprawie organy obu instancji jako przyczynę odmowy wszczęcia postępowania wskazały złożenie wniosku o stwierdzenie nadpłaty po upływie terminu przedawnienia zobowiązania, z którym nadpłata jest związana przytaczając art. 70 § 1 i art. 79 § 2 o.p. Jakkolwiek Sąd zgadza się, że upływ terminu przedawnienia stanowi przeszkodę do wszczęcia postępowań w sprawach, których dotyczy przedawnienie i co do zasady, gdy termin ten upłynął przed datą złożenia wniosku mającego zainicjować postępowanie, to analizując treść rozważań organu odwoławczego na ten temat brak jest możliwości zweryfikowania stawianej w tym zakresie przez organ tezy. Organ drugiej instancji w swoim rozstrzygnięciu arbitralnie uznał, że: "Bezsprzecznym w niniejszej sprawie jest, że zobowiązanie Strony w podatku od nieruchomości za 1999 r. uległo przedawnieniu z końcem 2010 r., nie zaistniały bowiem żadne okoliczności powodujące przerwanie biegu czy zawieszenie 5-letniego terminu przedawnienia z art. 70 ordynacji podatkowej." Natomiast burmistrz w ogóle nie poruszył tej kwestii w swoim rozstrzygnięciu. Zacytowane stanowisko SKO winno zostać rozwinięte wobec stanu faktycznego stwierdzonego przez organ I instancji – sądowoadministracyjnej kontroli decyzji SKO dotyczących ustalenia stronie zobowiązania w podatku od nieruchomości m.in. za 1999 r. – skoro zgodnie z art. 70 § 6 pkt 2 o.p. (w brzmieniu od 1 stycznia 2003 r.), bieg terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego nie rozpoczyna się, a rozpoczęty ulega zawieszeniu, z dniem wniesienia skargi do sądu administracyjnego na decyzję dotyczącą tego zobowiązania. W postanowieniu burmistrza wskazano na wyroki Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z 20 maja 2004 r. o sygn. akt I SA/Wr 338-340/02 i z 5 października 2006 r. om sygn. akt I SA/Wr 344/05. Organ drugiej instancji winien więc dokładnie wyjaśnić stronie skarżącej (tym bardziej niekorzystającej z pomocy profesjonalnego pełnomocnika) dlaczego przesłanka zawieszenia biegu terminu przedawnienia nie znajdzie zastosowania wobec zobowiązania dotyczącego roku 1999. Strona skarżąca nie może być skazywana na domyślanie się argumentacji stojącej u źródła stanowiska organu, odnośnie okoliczności mogących mieć wpływ na bieg terminu przedawnienia, które to przedawnienie zostało przyjęte w dotyczącym wnioskodawcy skarżonym postanowieniu uniemożliwiającym merytoryczne załatwienie sprawy. Brak stanowiska (uzasadnienia) SKO w tym zakresie jest równoznaczny z wadą uzasadnienia faktycznego i prawnego postanowienia wydanego w oparciu o art. 165a § 1 o.p. – przepisu art. 217 § 2, w związku z art. 210 § 4, do którego odsyła art. 219 o.p. Tożsamy zarzut naruszenia art. 165a § 1, art. 217 § 2 w związku z art. 210 § 4, w związku z art. 219 o.p. wobec treści postanowienia SKO należy podnieść z uwagi na milczenie organu odwoławczego w kwestii szeregu podniesionych w uzasadnieniu postanowienia burmistrza okoliczności faktycznych (decyzje, postanowienia), a także mając na uwadze zakres wniosku strony z [...].12.2012 r., który obejmował żądanie stwierdzenia nadpłaty oraz określenie oprocentowania dotyczących podatku od nieruchomości za lat 1997-2002, w porównaniu z wąskim zakresem postanowień obu instancji sprowadzającym się do odmowy wszczęcia postępowania w przedmiocie jedynie stwierdzenia nadpłaty w podatku od nieruchomości i jedynie za 1999 r.. Zdaniem Sądu uzasadnienie aktu blokującego merytoryczne rozstrzygniecie wniosku Strony skarżącej winno w sposób czytelny wyjaśniać przyczyny jego bezskuteczności, co nie miało miejsca w zaskarżonym postanowieniu. Ponadto wobec braku w aktach rozstrzygnięć powołanych w postanowieniu organu I instancji (przytoczonych na str. 1-2 uzasadnienia wyroku) nie jest możliwa ocena treści tych dokumentów, a skoro dokumenty te dotyczą nadpłat za okresy objęte wnioskiem z [...].12.2012 r. to uznać należało ten brak za istotny dla rozstrzygnięcia sprawy – postanowienia z art. 165a § 1 o.p.. Podsumowując Sąd uznaje, że wskazane wyżej wady uzasadniały uchylenie w oparciu o art. 145 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. zaskarżone postanowienia. W ponownie prowadzonym postępowaniu organ winien dokładnie wyjaśnić kwestię przesłanki przedawnienia zobowiązania podatkowego którego dotyczy żądnie stwierdzenia nadpłaty i oprocentowania, mając na uwadze przepisy powodujące zawieszenie bądź przerwanie jego biegu, jak i przepisy intertemporalne, a ponadto sporządzić uzasadnienie prawne i faktyczne uwzględniające całość żądania strony jak i elementy istotne stanu faktycznego z odniesieniem się do powołanych w postanowieniu burmistrza. O kosztach postępowania sądowego Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu orzekł w oparciu o art. 200, w związku z art. 205 § 1 p.p.s.a. uwzględniając wartość uiszczonego wpisu od skargi.