I SA/Wr 400/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: S.NSA Mirosława Rozbicka - Ostrowska Sędziowie: S. NSA Józef Kremis S. WSA Katarzyna Radom – sprawozdawca Protokolant: Michał Kazek po rozpoznaniu w dniu 21 grudnia 2004 r. sprawy ze skargi Przedsiębiorstwa A Sp. z o.o. w Z. S. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] o nr [...] w przedmiocie zaliczenia na poczet zaległości podatkowej II raty podatku od środków transportowych: I. uchyla zaskarżone postanowienie i poprzedzające je postanowienie Burmistrza Miasta Z. S. z dnia [...] nr [...], II. stwierdza, że wymienione w pkt I postanowienia nie podlegają wykonaniu, III. Zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. na rzecz Skarżącego Przedsiębiorstwa A Sp. z o.o. w Z. S. kwotę 10 zł. (dziesięć złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania. Postanowieniem z dnia [...] Urząd Miejski w Z. S. dokonał zaliczenia na poczet zaległości podatkowej z tytułu I raty podatku od środków transportowych dokonaną przez Skarżąca w dniu [...] wpłatę tytułem drugiej raty ww. podatku. W uzasadnieniu ww. rozstrzygnięcia organ podatkowy wskazał, iż w dniu [...] Skarżąca dokonała zapłaty kwoty [...]. tytułem I raty podatku od środków transportowych, jednakże w ocenie organu podatkowego wysokość raty winna wynosić [...], w związku z powyższym powstała zaległość podatkowa, na poczet której organ podatkowy, zgodnie z treścią art. 273 § 1 pkt 2 lit a Ordynacji podatkowej zaliczył część środków finansowych z wpłaty dokonanej tytułem II raty ww. podatku. W złożonym zażaleniu Skarżąca domagała się uchylenia zaskarżonego postanowienia. W uzasadnieniu wskazała, iż pomimo wszczęcia postępowania w sprawie określenia zaległości w podatku od środków transportowych organ podatkowy nie wydał w tym zakresie jakiejkolwiek decyzji wskazującej, iż kwota podatku od środków transportowych winna być wyższa niż wpłacona przez Skarżącą, w związku z powyższym, w jej ocenie, nie ma podstaw do twierdzenia, że istnieją zaległości podatkowe w podatku od środków transportowych. Samorządowe Kolegium Odwoławcze nie uwzględniło zarzutów zażalenia i postanowieniem z dnia [...] zaskarżone rozstrzygnięcie utrzymało w mocy, w uzasadnieniu wskazując na treść uchwał Rady Miejskiej w Z. S. z dnia [...] oraz z dnia [...] w spawie ustalenia wysokości podatków i opłat lokalnych na rok 2002 r. Z treści ww. uchwał wynika, iż obowiązująca Spółkę stawka podatku od środków transportowych na samochód ciężarowy wynosiła [...]. Ponieważ Skarżąca nie zapłaciła I raty podatku w prawidłowej wysokości dokonanie zaliczenia wpłaty na poczet zaległości było uzasadnione. W złożonej skardze Strona domagała się uchylenia obu postanowień jako wydanych z naruszeniem prawa oraz interesu prawnego. W uzasadnieniu wskazała, iż organ podatkowy I instancji nie wydał jakiekolwiek decyzji określającej wysokość podatku w kwocie odmiennej od uiszczonej przez Stronę, a zatem nie ma podstaw do wydania postanowienia o przerachowaniu. Organ Odwoławczy dokonał analizy uchwał Rady Miasta nie dostrzegając faktu, iż powołane uchwały nie zawierają stawek dla spornego pojazdu. Skarżący zakwalifikował ww. pojazd jako zespół pojazdów – naczepę i samochód wg stawki podatku [...], co wobec braku w uchwale Rady Miejskiej ustalającej stawki podatku na 2002 r. właściwej stawki dla samochodu o trzech osiach i tonażu [...]. było prawidłowe. W związku z tym, iż ww. postanowienie określa wysokość zobowiązania bez wszczęcia postępowania podatkowego jako wydane z naruszeniem prawa winno zostać uchylone. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie z uzasadnieniem tożsamym z zawartym w zaskarżonym postanowieniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271) w art. 97 § 1 stanowi, że "Sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi". Zakres kontroli sprawowanej przez wojewódzkie sądy administracyjne określa ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269), stanowiąc w przepisie art. 1 § 2, że sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Uchylenie decyzji lub postanowienia może nastąpić w sytuacji, gdy wydanie zaskarżonej decyzji lub postanowienia nastąpiło w wyniku naruszenia prawa materialnego lub procesowego, które to naruszenie miało lub mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt. 1 a i c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. Nr 153, poz. 1270). Oceniając zaskarżone postanowienie w świetle powyżej wskazanych kompetencji należy stwierdzić, iż narusza ono zarówno przepisy prawa materialnego jaki i procesowego, i to w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy, co z kolei skutkować musi jego uchyleniem. Istota sporu sprowadza się do oceny czy organy podatkowe były uprawnione do zaliczenia wpłaty dokonanej tytułem II raty podatku od środków transportowych za 2002 rok na poczet zaległości w zapłacie I raty tego zobowiązania. Zgodnie z treścią, obowiązującego w chwili wydania postanowienia przez organ I instancji, przepisu art. 273 ustawy z dnia 29.08.1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz.U. Nr 137, poz. 926 ze zm.) organ podatkowy wydaje postanowienia w sprawach potrącenia zobowiązania podatkowego z bezspornej, wzajemnej i wymagalnej wierzytelności wobec Skarbu Państwa, państwowej jednostki budżetowej, województwa, powiatu lub gminy, jak również zaliczenia na poczet zaległości podatkowych wpłaty dokonanej przez podatnika, nadpłaty, zwrotu podatku. Przepis ten został umiejscowiony przez ustawodawcę w dziale V Ordynacji podatkowej "Czynności sprawdzające",. Dokonując jednak analizy tej części ustawy należy dojść do przekonania, iż materia uregulowana w omawianej normie winna znaleźć miejsce w innej części Ordynacji Podatkowej. Podobne stanowisko w niniejszej kwestii było niejednokrotnie wyrażane w piśmiennictwie "Układ treści rozdziału 14 działu IV Ordynacji podatkowej wskazuje na to, że przepis oznaczony obecnie jako art. 273 powinien być umieszczony jako kolejny po art. 216 Ordynacji podatkowej" (por. B. Brzeziński, M. Kalinowski, M. Masternak, A. Olesińska Ordynacja Podatkowa – Komentarz. Toruń 2002 s.869). W ocenie Sądu jest to bowiem przepis o charakterze procesowym, a zatem nie określa on kompetencji organów podatkowych lecz formę w jakiej winny one podjąć określone ustawą działania. Wzmiankowanych kompetencji organów podatkowych należy szukać natomiast bądź w przepisach prawa materialnego regulujących dane zobowiązanie podatkowe, bądź w przepisach tej części Ordynacji podatkowej, która reguluje zobowiązania podatkowe. I tak np. w zakresie możliwości dokonania zaliczenia nadpłaty na poczet zobowiązań podatkowych zapis art. 273 Ordynacji koresponduje z art. 75 Ordynacji, zaś w rozważanej kwestii – dopuszczalności dokonania zaliczenia dokonanej przez podatnika wpłaty na poczet zaległości - z art. 62 Ordynacji. W kwestii zwrotu podatku należy odwołać się do ustawy o podatku od towarów i usług oraz art. 75 Ordynacji podatkowej. O przerachowaniu dokonanej wpłaty podatku stanowi art. 62 Ordynacji podatkowej, z zatem w tym miejscu dla potrzeb niniejszych rozważań zasadne wydaje się przywołanie jego treści, zgodnie z którą: jeżeli na podatniku ciążą zobowiązania podatkowe z tytułu różnych podatków, dokonaną wpłatę zalicza się na poczet pokrycia podatku, zaliczki na podatek, raty podatku lub zaległości podatkowej, począwszy od zobowiązania o najwcześniejszym terminie płatności, chyba że podatnik wskaże, na poczet którego zobowiązania dokonuje wpłaty. Przepis powyższy uprawnia zatem organy podatkowe do dokonania przerachowania poczynionej przez podatnika wpłaty tylko i wyłącznie wówczas gdy jest on wierzycielem Skarbu państwa lub Gminy z tytułu różnych podatków i tylko wówczas gdy nie wyrazi on w żaden sposób swojej woli co do przeznaczenia poczynionej wpłaty. W żadnym innym przypadku organ podatkowy nie posiada uprawnień do dokonania przerachowania poczynionej przez podatnika wpłaty. Nie ma zatem takich możliwości wówczas gdy podatnik w celu realizacji nałożonego nań ustawa obowiązku podatkowego wpłaca należną kwotę, która w większości zobowiązań wynika ze złożonej deklaracji (w rozumieniu przyjętym prze art. 3 pkt 5 Ordynacji podatkowej, deklarując tym samym w sposób nie budzący wątpliwości swoją wolę. Pewne wątpliwości zrodzić się mogą w przypadku dokonania wpłaty bez wskazanego tytułu, istnienie wówczas wątpliwość co do charakteru takiej wpłaty, jednakże jest to okoliczność wykraczająca poza ramy niniejszego orzeczenia. W rozpatrywanej sprawie organy podatkowe naruszyły wskazane na wstępie przepisy wydając zaskarżone postanowienie w kwestii, która nie leżała w zakresie ich uprawnień. Skarżący, co nie jest między stronami sporne, dokonał wpłaty wyraźnie wskazując jej tytuł. Organ nie mógł zatem w takim przypadku dysponować prawidłowo i terminowo uregulowanym zobowiązaniem z tytułu II podatku od środków transportowych dokonać i jego zaliczenia na poczet zaległości, która jak wynika z akt była sporna, zaś jej wysokość budziła kontrowersje nie tylko na linii podatnik – organ podatkowy, ale również w łonie samych organów podatkowych. Z obu postanowień, zarówno organu I jak i II instancji wynikają różne kwoty należnego zobowiązania jakie winna uiścić Spółka tytułem I raty podatku od posiadanych środków transportowych. Istnienie sporu w tej materii obligowało organy podatkowe do wydania, po myśli art. 21 § 3 Ordynacji podatkowej decyzji określającej prawidłową wysokość zobowiązania podatkowego, wezwanie strony do jej zapłaty, a w przypadku jej bezczynności podjęcia przewidzianych prawem czynności mających na celu wyegzekwowanie zaległego zobowiązania. Wskazane na wstępie naruszenie przepisów prawa materialnego jaki i procesowego, w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy obligowało Sąd do uchylenia zaskarżonej decyzji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit a) i c), art. 152 ustawy z dnia 30.08.2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ) oraz art. 97 § 1 i 2 ustawy z dnia 30.08.2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.). Orzeczenie o kosztach uzasadnia art. 200 powołanej wyżej ustawy prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.